3.1 Sahifah'ın Sıhhatinin Tespiti
3.1 Establishing the authenticity of the Sahifah
Geriye bir önemli mesele kalıyor: Bir itirazcı, Medine Sahifesi'nin mürsel (yani bir tabiînin, zincirde sahabîyi zikretmeden rivayet ettiği) biçimde nakledildiğini ve onun için bilinen muttasıl (kesintisiz ve tam) bir senet olduğunu bilmediğimizi söyleyebilir. Buna göre, delil olarak ayakta duramaz ve ondan istidlal yapmak caiz değildir. Biz deriz ki: Mesele öyle değildir. Aksine o, nesilden nesile nakilcilerce kaydedilmiş yazılı bir belgenin kaydıdır; bu, lafızların birbirine yakınlığından açıkça anlaşılmaktadır ve buna uyumlu ya da birbirini teyit eden diyebiliriz. Bu belge, zincirleri şüphesiz kesintisiz ve tam olan çok sayıda rivayet yoluyla gelmiştir ve bunları gereken yerde ele alacağız. Dolayısıyla Allah'tan yardım dileyerek diyoruz ki: Bu, sahihtir (sağlam bir rivayettir) ve delil ve hüccet olarak ayakta durur. Bu sahife Yahudilerden ya da Hristiyanlardan gelseydi, bu itirazcıların onunla tamamen birlikte olacağını görürdük. Bunlar, kutsal ruh tarafından korunarak yazıldığını iddia ettikleri mürsel ve munkatı (kopuk) rivayet zincirleriyle başımızı ağrıtan kimselerin ta kendileridir! Şimdi Medine Sahifesi'nin rivayet zincirlerini, birbiri ardınca, ayrıntılı ve titiz bir incelemeyle sunacağız:
One important issue remains and this is that an objector may say in objection that the Sahifah of Al-Madinah has been transmitted in a Mursal (i.e. related by a Taabi’ without mention of the Sahabi in the chain) manner and we are not aware of any Muttasil (i.e. continuous and complete) chain of transmission for it. Consequently, it does not stand up as a proof and it is not permissible for it to be used for the purpose of deduction. We say: The matter is not like that. Rather, it is a transcription of a written document that has been transcribed by transmitters generation following generation, which is apparent from the closeness of the worded expressions and which we could call congruous or in accord. It has come via a host of transmission paths which are without doubt continuous and complete in their chain of transmission and which we will come to discuss in due course. As such, whilst seeking guidance from Allah, we say: It is Sahih (authentic) and stands up as evidence and proof. Had this Sahifah come from the Jews or the Christians we would have these objectors going fully along with it. These are the same people who have pained our heads with their Mursal and Munqati’ (interrupted) chains of narrations which they claim to have been written whilst being guarded by the holy spirit! We will now present a detailed and meticulous study of the chains of transmission of the Sahifah of Al-Madinah, one chain following another:
İlk İsnad (rivayet zinciri): El-Beyhakî'nin kaydettiğine göre:
The first Isnad (chain of transmission): As recorded by Al-Baihaqi:
Ebu Abdullah el-Hafız, Ebu el-Abbas Muhammed bin Ya'kub'dan, o Ahmed bin Abdülcebbar'dan, o Yunus bin Bukeyr'den, o İbn İshak'tan, o da Osman bin Muhammed bin Osman bin el-Ahnas bin Şeriк'ten rivayet etmiştir ki şöyle demiştir: Bu, Ömer bin el-Hattab'ın ailesinden alınmıştır, Allah ondan razı olsun. Ömer'in valilere yazdığı sadaka yazısına eklenmişti.
“Abu Abdullah Al-Hafizh, related from Abu Al-‘Abbas Muhammad bin Ya’qub, from Ahmad bin Abdul Jabbar, from Yunus bin Bukair, from Ibn Ishaq, from Uthman bin Muhammad bin Uthman bin Al-Akhnas bin Shariq who said: It was taken from the family of ‘Umar bin Al- Khattab, may Allah be pleased with him. It had been attached to the written document of As-Sadaqah which ‘Umar had written to the governors”.
- İmam el-Beyhakî'ye gelince, o şöyledir: El-Hâfız, El-‘Allâme, sağlam olan, Fakih (fıkıh âlimi), Şeyhü'l-İslâm, Ebû Bekr Ahmed bin el-Hüseyn bin ‘Ali bin Musa el-Husrevcirdî. Bu bilgi “Siyerü A’lâmi'n-Nübelâ’” (35/145/86) eserine göredir. - Ebû Abdullah el-Hâfız ise şöyledir: El-Hâkim Muhammed bin Abdullah bin Muhammed bin Hamduveyh; İmam, El-Hâfız, En-Nâkıd (tenkit eden), El-‘Allâme, Muhaddislerin Şeyhi, Ebû Abdullah bin el-Bey‘i' ed-Debbî et-Tahmânî en-Neysâbûrî eş-Şâfi‘î ve edebî eserlerin yazarı. Bu bilgi “Siyerü A’lâmi'n-Nübelâ’” (33/157/100) eserine göredir.
- As for Imam Al-Baihaqi, then he is: Al-Hafizh, Al-‘Alamah, the established, the Faqih (jurist), Sheikh ul-Islam, Abu Bakr Ahmad bin Al-Husain bin ‘Ali bin Musa Al-Khusrawjirdi. This is according to “Siyar A’alam An-Nubulaa’” (35/145/86). - Abu Abdullah Al-Hafizh is: Al-Hakim Muhammad bin Abdullah bin Muhammad bin Hamduwaih; the Imam, Al-Hafizh, the Naqid (critic), Al-‘Alamah, Sheikh ul Muhaddithin, Abu Abdullah bin Al-Bayyi’ Ad- Dabbiy At-Tahmaniy An-Naisaburiy Ash-Shafi’iy and author of literary works. This is according to “Siyar A’alam An-Nubulaa’” (33/157/100).
Ebu’l-Abbas Muhammed bin Ya‘kub bin Yusuf bin Ma‘kil bin Sinan el-Ümevi, Benî Ümeyye’nin azadlısı, en-Nisaburi el-Esamm (sağır) (vefatı: 346 h.). Zamanının, kendisiyle yarışacak kimsesi olmayan muhaddisiydi. Bu bilgi “Tarihu’l-İslam” (7/841/243) kaynağına göredir. Bu seviyedeki âlimleri, aklı noksan olan kimseden başkası sorgulamaz. - Ahmed bin Abdulcebbar: Onun durumunu ekte, “Ahmed bin Abdulcebbar el-Utaridi’nin tevsiki” başlığı altında özetledik. Orada şunu belirttik: [Ahmed bin Abdulcebbar bin Muhammed el-Utaridi, Ebu Ömer el-Kufi’de herhangi bir sorun veya kusur yoktur. Siyeri rivayeti sahihtir ve delil olarak kullanılmaya güvenilirdir. Onuncu tabakadandır. 72. yılda (yani 172 h.) 95 yaşında vefat etmiştir]. Bu, Hafız İbn Hacer el-Askalani’nin “Takribu’t-Tehzib” (1/81/64) adlı eserinde söylediği şu büyük hataya bir düzeltmedir: [Ahmed bin Abdulcebbar bin Muhammed el-Utaridi, Ebu Ömer el-Kufi, zayıftır (da‘if); siyeri rivayeti sahihtir; onuncu tabakadandır. Ebu Davud’un ondan rivayet ettiği sabit değildir. 72. yılda (yani 172 h.) 95 yaşında vefat etmiştir]. Ayrıca bu düzeltme, Hafız’ın taraftarlarından ve “en-Nazar ve’t-Tahkik” iddiasında bulunanlardan Abdulkadir el-Muhammedi’ye de bir reddiyedir. Abdulkadir el-Muhammedi, Medine Sahifesi’nin rivayet yolları hakkında konuşurken 19/03/2007 tarihinde “Ehlu’l-Hadis” internet sitesinde yayımladığı yazıda, bazı imamlardan gelen eksik rivayetlerden bahsetmiş ve şöyle bir sonuca varmıştır: [Hafız İbn Hacer şöyle demiştir: O zayıftır (da‘if) ve onun siyeri işitmesi veya rivayet alması sahihtir. Ben derim ki: İbn Hacer’in bu sözünden onun siyer konusunda sika (güvenilir) olduğu anlaşılmaz! Aksine onun maksadı yalnızca tedlis (gizleme) şüphesini def etmekti.] ...(zararlı sözleri nakletmekte) Bu ifadeden dolayı, daha önce de belirtildiği gibi, kendisine yalan söylemek ve nakil zincirinde tahrifte bulunmakla suçlandığı için (bu konudaki eleştirilerin tamamı ondan rivayet edilmemiştir). Bunun nedeni, Maghaziy'yi (yani Seera'yı) küçük yaşta, babasıyla birlikte, Yunus bin Bukair Eş-Şeybani'den dinlemiş olmasıdır. Kendisine, "naklettiği kitapların babasına ait olduğu ve bunları onunla birlikte dinlediğini iddia ettiği" yönünde suçlamalar yöneltilmiştir. El-Hafız (El-Askalani), onun bu kitabı bizzat dinlediğini ortaya koymak istemiş ve El-Hatib, Yunus'tan dinlemesinin sahihliğini açıkça ortaya koyan bir rivayet nakletmiştir. Bu rivayet, Muhammed bin El-Hasan bin Humeyd bin Ar-Rabi'nin babasından, senediyle birlikte naklettiğine göredir: "...Ebu Kureyb'e Maghaziy (yani Seera) hakkında sorduklarında, o şöyle dedi: 'El-Kunas adındaki yerde bir genç adama git. Adı El-Utaridiy'dir ve onu bizimle ve babasıyla birlikte dinlemiştir.' Bunun üzerine yanına gittik ve şöyle dedi: 'Nerede olduğunu bilmiyorum. Onu dinlediğimden beri içine bakmadım. Ancak kitapların bulunduğu Qimatr'da (kitapların saklandığı yer) olabilir, orada arayın.' Aradım ve buldum; üzerinde güvercin pislikleri vardı. Onu babasıyla birlikte eski bir yazıyla kaydetmişti. Bana vermesini ve yayımlamama izin vermesini istedim, o da öyle yaptı." Eğer bu rivayet doğruysa, rivayet eden kişi onun hafızasını zayıf olarak nitelendirmektedir, çünkü unutmuş ve hatırlamamıştır. Ayrıca kitaba olan ilgisinin zayıflığını da ortaya koymaktadır; zira kitabı güvercinlerin bulunduğu kulede bırakmış, üzerinde güvercin pisliklerinin birikmesine kadar ihmal etmiştir! Dolayısıyla bu kişi, konunun uzmanı olan imamların belirttiği gibi zayıftır. [Alıntı sonu] Bu metin ayrıca Shamela e-program kütüphanesindeki "Ehl-ül Hadis Portalı" arşivlerinde de kayıtlıdır (2 - 51/390).
- Yunus bin Bukair: Ek bölümde, "Yunus bin Bukair'in tevsiki" başlığı altında onun durumunu da özetledik. Ek bölümün sonunda, Hafız'ın "et-Takrib" adlı eserindeki sözüne düzeltme olarak şunu belirttik: [Yunus bin Bukair bin Vasıl eş-Şeybani, Ebu Bekir el-Cemal el-Kufi, sika (güvenilir)dir; siyer ve mağazi konusunda bir imamdır, bu konuda kesin delil kaynağıdır, dokuzuncu tabakadandır. 99 yılında (yani +100, yani 199'da) vefat etmiştir.] Ayrıca Abdulkadir el-Muhammedi'nin iddiasını ve onun, kendisini hevâ sahibi göstermeye yönelik, Medine Sahifesi'ni zayıf (da'if) saymak için her türlü hileye başvuran kıyas ağırlıklı tartışmalarını da çürüttük. Ayrıntılı çürütmemize "Yunus bin Bukair'in tevsiki" adlı ekte ulaşabilirsiniz.
- Yunus bin Bukair: We have also summarized his case in the addendum under the heading: “The authentication of Yunus bin Bukair”. In the conclusion of the addendum we stated in correction to the speech of Al-Hafizh in his “At-Taqrib”: [Yunus bin Bukair bin Wasil Ash-Shaibani, Abu Bakr Al-Jamal Al-Kufi, is Thiqah (trusted), an Imam in respect to the Seera and the Maghaziy and he is in respect to it an established source of evidence, from the ninth. He passed away in the 99th year (meaning + 100 i.e. 199)]. We also refuted the contention of Abdul Qadir Al-Muhammadi and his casuistic argumentation, which allude to him being a man of whims, who wants to classify the Sahifah of Al-Madinah as being weak (Da’if), employing every possible stratagem to accomplish that. Our detailed refutation can be found in the addendum “The authentication of Yunus bin Bukair”.
- İbn İshak: O, Ebu Bekir Muhammed bin İshak bin Yesar'dır; siyer, meğazi ve tarih alimlerinin tartışmasız imamıdır ve bu alanda son başvuru noktasını temsil eder. Onun güvenilirliği, doğruluğu ve bu alandaki öncülüğü hakkında neredeyse icma oluşmuştur. Buna rağmen, Abdulkadir el-Muhammedi adlı arkadaşlarımız, nefsanî isteklerine galip gelemediler. Bu yüzden, onun hakkında şu tespiti yaptıktan sonra: [İbn İshak hakkında pek çok şey söylenmiştir; bunların özeti şudur: Hadis konusunda sadûk (doğru sözlü), müdellis (yani isnadda bir raviyi gizleyen)dir. Meğazi ve siyer imamıdır ve bu konularda son başvuru noktasıdır], yine de onun nefsanî isteklerinden kurtulamadılar ve onun aleyhine kötü ya da olumsuz bir gölge düşüreceğine inandıkları şeyi zikrettiler. Şöyle dediler: [Abbas ed-Devri şöyle dedi: Ahmed bin Hanbel'e İbn İshak hakkında soruldu, o da şöyle dedi: "Bu hadisler (yani meğazi ve siyerle ilgili olanlar) ondan yazılır (yani rivayet edilir). Ancak eğer helal ve haram konusunda bir şey getirirse, bu durumda bizim böyle bir kavmi arzu ederdik." Sonra ellerini birbirine kenetledi ve iki baş parmağını parmaklarının üzerine koydu.] Buna karşılık soruyorum: Bu ne anlama gelmektedir? Birincisi: İmam Ahmed bin Hanbel yalnızca bir fıkıh ve hadis alimidir; siyer, meğazi, tarih veya tefsir alimlerinden değildir. Bu alanın temel râvilerini derinlemesine bilmez; tıpkı İbn İshak'ın arkadaşlarından çok fazla rivayeti olmadığı gibi, onların getirdiklerini inceleyecek kadar geniş bilgisi de yoktur. Nitekim meğazi, fiten ve tefsir kitaplarının bir temelinin olmadığını söylerken ayrım yapmadan, genel bir hüküm vermiştir. Ve onun en büyük hatalarından biri, Mağazi (savaş seferleri siyeri) konusunda İmam Hüccet (yetkin otorite) olan Muhammed bin Ömer el-Vakidi hakkındaki sözüdür. Onun durumunu ve gerçekliğini, birkaç yıl boyunca titizlikle ve hassas bir şekilde inceledik; bunu yakında “Vakidi'ye Adalet” başlığıyla sunacağız.
- Ibn Ishaq: He is Abu Bakr Muhammad bin Ishaq bin Yasar, the indisputable Imam of the scholars of Seera, Maghaziy and history; representing the final point of reference in respect to them. A consensus has virtually been established concerning his authenticity, truthfulness and leadership in the field. Despite that, our companions called Abdul Qadir Al-Muhammadi could not overcome his whims. So, after affirming that by stating: [As for Ibn Ishaq, then regarding him there is a lot that has been said, the sum of which is: That he is Saduq (truthful), Mudlis (i.e. conceal a narrator in the Isnad) in respect to the Hadith. He is the Imam of the Maghazi and Seera and is the final point of reference in respect to them], we was nevertheless unable to escape from his whims and so he mentioned what he believed would cast a bad or negative shadow upon Ibn Ishaq, when he stated: [‘Abbas Ad-Dawri said: Ahmad bin Hanbal was asked about Ibn Ishaq and so he said: “These Ahadeeth (i.e. concerning the Maghazi and Seera) are written (i.e. transmitted) from him. However, if he comes with the Halal and the Haram, we would want a people to be like this” He then clasped his hands together, placing his two thumbs over his fingers]. In response I ask: What does this signify? Firstly: Imam Ahmad bin Hanbal is exclusively a scholar of Fiqh and Hadith and is not from the scholars of Seera, Maghazi, history or Tafsir. He does not have a deep knowledge of its main transmitters just as he doesn’t have a great deal of transmissions from the companions of Ibn Ishaq for him to have examined what they brought. Indeed, he was indiscriminate or over general when he stated that the books of Maghazi, Fitan (trials and tribulations) and Tafsir had no basis. And from among the greatest of his errors, was his speech regarding the Imam Al-Hujjah (the competent authority) of Al-Maghazi (Seera of military expeditions); Muhammad bin ‘Umar Al-Waqidiy, whose condition and reality we have studied in a painstaking precise manner over a period of many years and which we will present shortly under the title “Fairness to Al-Waqidiy”.
İkincisi: İbn İshak hakkında, “Hakkında çok şey söylenmiştir” demiştir. Abdulkadir el-Muhammedi denilen kişi, hakkında söylenen “çok şey”in bütününü tamamen yok sayarak, bu kısmı bir hak veya savunma gerekçesiyle nasıl ortaya koyabilmiştir? Bunu tamamen çürüten şeylerin örneği, İmam İbnu'l-Kayyim el-Cevziyye'nin “Tehzibu Sünen-i Ebi Davud ve İzahu Müşkilatihi” adlı eserindeki (2/373 – Şamela elektronik kütüphanesi) şu sözüdür: [İbn İshak'ın, “Şüphesiz O'nun arşı kubbe gibi göklerin üstündedir” ifadesini içeren hadisi ve el-Munziri'nin bu hadiste kusur bulması hakkında. Sonra şöyle demiştir: İsbat (doğrulama) âlimleri dedi ki: Bunda hadisi reddetmeye izin veren hiçbir şey yoktur. İbn İshak hakkında bu konuyla ilgili yöneltilen suçlamaya gelince, cevap şudur: İbn İshak, Allah'ın ilim ve güvenilirlik verdiği kimsedir. Ali İbnu'l-Medini de şöyle demiştir: Onun hadisleri bana göre sahihtir. Eş-Şa'bi dedi ki: “İbn İshak, hadis konusunda Emiru'l-Mü'minin'dir.” Ayrıca dedi ki: O sadûktur (doğru sözlüdür). Ali bin el-Medini de şöyle demiştir: “Onun rivayetlerinden yalnızca iki münker (kusurlu ve reddedilmiş) hadis buldum.” Bu son söz, rivayet ettiği onca hadise rağmen yalnızca iki hadisin reddedilmiş olmasıyla, en yüksek övgü derecesini yansıtmaktadır. Ali ayrıca dedi ki: “İbn Uyeyne'nin şöyle dediğini işittim: İbn İshak hakkında konuşan herkesin sözünde takdir veya saygı bulunduğunu gördüm. Şüphesiz, onun zamanındaki insanlar, kendisinden sonra onun hakkında konuşanlardan onu daha iyi biliyorlardı.” Muhammed bin Abdullah bin Abdulhakem dedi ki: Şafiî'nin şöyle dediğini işittim: Ez-Zührî dedi ki: “İlim bu alanda, o görüşlü genç (İbn İshak'ı kastederek) orada kaldıkça kalacaktır.” Ya'kub bin Şeybe dedi ki: Yahya bin Me'în'e sordum: “İbn İshak'ın durumu nasıldır?” O cevap verdi: "O öyle biri değildi (yani sorgulanacak biri değildi). Ben sordum: "Onun hadisleri hakkında içinde (olumsuz) bir şey taşıyor musun?" O da cevap verdi: "Hayır, o doğru sözlüydü." Yezid bin Harun dedi ki: Şu'be'nin şöyle dediğini işittim: "Eğer yetkim olsaydı, İbn İshak'ı hadis alimlerinin başına getirirdim." İbn Adiy dedi ki: "Büyük alim İbn İshak'ın hadislerini inceledim ve onun hadislerinde onun zayıf (da'if) olduğunu gösterecek bir şey bulamadım. Diğerleri gibi o da hata etmiş ya da yanılmış olabilir. Ama güvenilir râvîler arasında onun rivayetinin yalan olduğu bilinmiyordu." Ya'kub bin Şeybe dedi ki: İbn el-Medînî'ye İbn İshak hakkında sordum? O da dedi ki: "Benim görüşüme göre onun hadisleri sahihtir." Sordum: "Malik'in onun hakkında söylediklerine ne dersin?" Cevap verdi: "Malik onunla oturmadı, onu ve Medine'de konuşulan her meseleyi bilmiyordu!" Dedim ki: "Hişâm bin Urve de onun hakkında konuşmuş?" Cevap verdi: "Hişâm'ın söylediği bağlayıcı bir kaynak değildir. Belki İbn İshak o kadınla çocukken karşılaşmış ve ondan dinlemiştir. Hadislerindeki doğruluk açıktır: Bir yerde şöyle rivayet eder: Ebu Ez-Zinad bana anlattı dedi, bazen de der ki: Ebu Ez-Zinad zikretti; ve Hasan bin Dînâr bana Eyyûb'dan, o da Amr bin Şuayb'dan rivayet etti (selef ve bey' ile ilgili konularda, yani ticaretle ilgili meselelerde). Ve Amr bin Şuayb'dan herkesten çok rivayet etmiştir. Ayrıca büyük alim Cemâleddin ez-Zeyla'î'nin, Eymen Salih Şaban'ın yardımıyla hazırladığı "Nasbü'r-Raye Tahrîcu Ahâdîsi'l-Hidâye" adlı kitapta (1/252) şu da geçmektedir: [Abdullah bin Mübârek dedi ki: İbn İshak sika (güvenilir), sika, sika (güvenilir bir kaynaktır).] Adil bir eleştirmen, hadislerdeki kusurların tespitinde İmamların İmamı olan, aynı zamanda hadis imamlarının en büyüklerinden ve el-Cerh ve't-Ta'dil ilminin (hadis ravilerinin güvenilirliğini inceleyen ilim) en büyük imamlarından biri olan Ali İbn el-Medini'nin, genel olarak İbn İshak hakkındaki ve özellikle "Selef ve Ba'i" hadisi hakkında söylediklerini düşünseydi, onun İbn İshak'ı tedlis (senedde bir ravinin gizlenmesi) suçlamasına karşı bile savunduğunu anlardı. Çünkü bu şüphe veya kuşkunun dayanağı yoktur. Bu, yalnızca olayların ve tarihî hikâyelerin akışını korumak amacıyla rivayet zincirinin bazı halkalarının atlanmasını veya özetlenmesini ifade eder. Bu bilinen bir yöntemdir. Gereklidir ve bunda bir sakınca yoktur. Siyer ve tarih kitapları bakımından bu yöntem zorunluluktur ve baştan itibaren ya da şekil yönünden tedlis (rivayet zincirlerinin bilerek değiştirilmesi) kapsamına girmez. İmam, el-Hafız, el-Hüccet, hadiste Emirü'l-Mü'minin Muhammed bin İshak bin Yesar el-Kureşi hakkında "Hakkında çok şey söylenmiştir" ifadesi bağlamında daha fazla bilgi isteniyorsa, "Muhammed bin İshak bin Yesar, Hadiste Emirü'l-Mü'minin" başlıklı ek bölüme başvurulabilir. Orada onun büyük bir imam olduğuna dair daha fazla delil bulunur ve kendisine atfedilen, rivayet zincirlerini bilerek değiştirme (tedlis) gibi gülünç suçlamaya cevap verilir. - Osman bin Muhammed bin Osman bin el-Ahnes bin Şeriq: Genellikle Osman bin Muhammed el-Ahnesi, Osman bin Muhammed bin el-Muğire veya sadece Osman el-Ahnesi adıyla anılır. Ahl ul-Hadith portalında 19/03/2007 tarihinde yayımlayan Abdul Qadir Al-Muhammadi, Al-Hafızh bin Hacer'i taklit ederek, Sahifah-i Medine'nin senet zincirlerini tartışırken şunu belirtmiştir: [Osman bin Muhammed bin Mugira el-Akhnas es-Sakafi el-Hicazi'ye gelince, o, Awham (hatalı rivayetleri) bulunan bir Saduk (doğru sözlü kişi)dir ve Manaakir (diğerlerinin reddettiği hadisler) rivayet etmiştir]. Bu ifade, Ahl ul-Hadith portalının arşivinde, Shamela e-kütüphanesinde de (2 - 51/390) kaydedilmiştir. Abdul Qadir, yanlışını desteklemek için söylediği tüm bu sözler, geçmişte gelip geçmiş olanların bütün bilgisini toplayan tek bir satırdan ibarettir!! Hatta "Manaakir" ifadesi başka bir kaynaktan gelmektedir, çünkü bu sözler Al-Hafızh İbnu Hacer'in sözü değildir. İbnu Hacer, "Takrib et-Tehzib" (1/386/4515) adlı eserinde şöyle demiştir: [Osman bin Muhammed bin el-Mugira bin el-Akhnas bin Şeriq es-Sakafi el-Akhnasi el-Hicazi, Awham (hatalı rivayetleri) bulunan bir Saduk (doğru sözlü kişi)dir, altıncı tabakadandır]. Dokuz sayfalık ek bölümde, "Osman bin Muhammed bin el-Mugira el-Akhnasi'nin tevsiki" başlığı altında, Al-Hafızh'ın (İbnu Hacer'in) özetindeki hatayı düzelttiğimizi, takdirinde son derece eksik kaldığını kesin olarak ortaya koyduk; ayrıca ona dair doğru görüşün şu olduğunu kanıtladık: [Osman bin Muhammed bin el-Mugira bin el-Akhnas es-Sakafi el-Akhnasi, Sika (rivayetinde güvenilir), fakih, Mağazi ve tarih alimi, dördüncü tabakadandır]. Ek bölüme dönülebilir; zira birçok önemli tarihi fayda ile, önemli bir hadis olan "Kim kadılık görevini üstlenirse, bıçak olmaksızın boğazlanmış olur" hadisindeki kusurların tartışmasını içermektedir. Allah'ın izniyle biraz sevinç verebilir umarız.
- Ömer bin Hattab'ın ailesi (Aali), Allah ondan razı olsun: "Uthman bin Muhammad bin Al-Mughirah Al-Akhnasi'nin ilavesi" başlıklı ek bölümde şunu belirtmiştik: [Uthman bin Muhammad bin Al-Mughirah Al-Akhnasi'nin "Sahifah of Al-Madinah" yazılı belgesini bulduğu Aali (Ömer bin Hattab'ın ailesi) ise şüphesiz Abdullah bin Ömer, Asım bin Ömer ve onların kardeşleri, çocukları ve eşleridir. Allah'ın hamdiyle bunların hepsi, güvenilirlik, doğruluk ve Allah korkusu bakımından en üst derecede Thiqaat (güvenilir ve kabul edilen râvîler) olup, aralarında yalancı ya da uydurmacı bilinmemektedir – Allah korusun].
- Aali (the family of) ‘Umar bin Al-Khattab, may Allah be pleased with him: In the addendum entitled “The authentication of Uthman bin Muhammad bin Al-Mughirah Al-Akhnasi” we stated: [As for the Aali (the family of) ‘Umar bin Al-Khattab, among whom Uthman bin Muhammad bin Al-Mughirah Al-Akhnasi found the written document of the “Sahifah of Al-Madinah”, then they are without doubt Abdullah ibn ‘Umar, ‘Asim bin ‘Umar and their brothers, children and wives. All of whom, by the praise of Allah, are Thiqaat (trustworthy and accepted relators) of the firmest degree, at the height of trustworthiness, truthfulness and God-fearing, whilst a liar or fabricator has not been known from among them – Allah forbid].
Sonuç olarak: Bu Hadis Muttasıl (baştan sona kesintisiz bir isnad zinciriyle) ve Sahih'tir (sahihtir); isnadın her halkası Sika (güvenilir ve kabul edilen) râvilerden oluşmakta, bu sayede delil ve hüccet sabit olmaktadır. Adı Abdul Qadir Al-Muhammadi olan kişinin, şu sözleriyle büyük bir hataya düştüğü gibi değildir: “Bu İsnad (rivayet zinciri) övgüye değer değildir; çünkü içinde Al-‘Utaridiy ve İbn Bukayr bulunmakta, ayrıca Osman'ın Sahifeyi Ömer bin el-Hattab'ın ailesinden hangisinden aldığını belirtmediği durumda bir kesinti olup olmadığı yönünde şüphe veya tereddüt bulunmaktadır. Bu konuda yanılmış olabilir veya hata, Bukayr'dan kaynaklanmış olabilir; çünkü o, İbn İshak'ın sözünü alıp kendisini Hadise (yani rivayet zincirine) bağlama konusunda ihlallerde bulunduğu bilinen biridir.” Aferin! Bu, gerçekten gerekli araştırma ve inceleme yapıldıktan sonra mı ortaya çıkmış bir sonuç? Allah'a sığınırız.
In conclusion: The Hadith is Muttasil (a continuous unbroken chain from beginning to end) and Sahih (authentic), each link in the chain is from the Thiqaat (trustworthy and accepted narrators), through which evidence and proof (Al-Hujjah) is established. It is not how the one named Abdul Qadir Al-Muhammadi claimed when he made a gross error stating: “This Isnad (chain of narration) is not rejoiced at, as it contains Al--‘Utaridiy and Ibn Bukair, in addition to the suspicion or doubt of the occurrence of an interruption, in the case where Uthman did not state who from among the family of ‘Umar bin Al- Khattab he had taken it (i.e. the Sahifah) from. It could be that he could have been mistaken in that or that the mistake originated from Bukair as he is well known to commit violations, in the case where he would take the speech of Ibn Ishaq and connect himself to the Hadith (i.e. the chain of narration)]. Bravo, is this the result of proper research and examination is undertaken? May Allah’s refuge be sought.
- İkinci İsnad (rivayet zinciri): Bu zincir, İbn Seyyidi'n-Nas'ın "Uyunü'l-Eser fi Fununi'l-Mağazi ve'ş-Şemail ve's-Siyer" adlı eserinde kaydettiği, İbn Ebi Haysame'nin naklettiği şekildedir.
- The second Isnad (chain of transmission): This is the chain as recorded by Ibn Sayed An-Nas in his “Uyun Al-Athar Fee Funun Al- Maghazi wa Ash-Shama’il Wa As-Siyar”, transmitted by Ibn Abu Khaithama:
[Ahmed bin Cinab Ebu'l-Velid, İsa bin Yunus'tan, o da Kesir bin Abdullah bin Amr el-Müzeni'den, o da babasından, o da dedesinden rivayet etmiştir.] Beyhaki de isnadı özet olarak zikretmiştir: [Kesir bin Abdullah bin Amr bin Avf, babasından, o da dedesinden rivayet etmiştir... Bize Ebu Abdullah el-Hafız ile Ebu Bekir el-Kadi rivayet etti; ikisi de dediler ki: Ebu'l-Abbas bize rivayet etti, o Muhammed bin Yakub'dan, o Muhammed bin İshak ed-Dağani'den, o Muaviye bin Amr'dan, o Ebu İshak (el-Ferazi)'den, o da Kesir bin Abdullah'tan rivayet etmiştir ve bu hadisi nakletmiştir.]
[Ahmad bin Jinab Ab Al-Walid related from ‘Eisa bin Yunus, from Kathir bin Abdullah bin ‘Amr al-Muzani, from his father from his grandfather]. Al-Baihaqi also mentioned the Isnad (chain of transmission) in a summarized form: [Kathir bin Abdullah bin ‘Amr bin ‘Awf related from his father, from his grandfather … It was related to us by Abu Abdullah Al-Hafizh and Abu Bakr Al-Qadi who said Abu Al-‘Abbas related to us from Muhammad bin Ya’qub from Muhammad bin Ishaq Ad-Daghani, from Mu’awiyah bin ‘Amr from Abu Ishaq (Al- Farazi) from Kathir bin Abdullah, who stated it (i.e. the Hadith].
Öncelikle şunu söylüyoruz: İbn Seyyidi'n-Nas'ın "Uyunu'l-Eser fi Fununi'l-Mağazi ve'ş-Şemail ve's-Siyer" adlı eserinin (1/330) şu sözü hakkında: İbn İshak'tan Medine Sahifesi'nin metnini tam ve eksiksiz olarak nakletmesinin ardından [İbn İshak bunu böyle zikretmiştir, İbn Ebi Hayseme de zikretmiştir (yani sahifenin metnini). Sonra senedi getirmiş ve ardından şöyle demiştir: Bunu aynı şekilde zikretmiştir] dediği ifadesi, iki metnin birbiriyle uyuşmadığı veya birbirine benzediği bilinmeden söylenemez. Musannif İmamı ve İbn Seyyidi'n-Nas gibi büyük bir hafız'dan bunun dışında bir şey beklemek caiz değildir; aksi takdirde bu bir çeşit hıyanet ve aldatmacaya işaret eder. Gerçek şudur ki, İbn İshak'ın metninin (ki aynıydı) mevcudiyeti sebebiyle İbn Ebi Hayseme'nin metnini zikretmeyi yeterli görmüştür. O zamanlarda insanlar kendi elleriyle yazarlardı ve kopyalamayı kolaylaştıran bilgisayarlar yoktu. Bu nedenle, Abdulkadir el-Muhammedi adlı kişinin şu sözlerle ortaya attığı kuruntunun bir önemi yoktur: [Bu hadis, İbn İshak'ın hadisine uygun değildir. Aksine, ileride gelecek rivayetler gibi özetlenmiş bir biçimde gelmiştir. İbn Seyyidi'n-Nas sadece belirttiği gibi zikretmiştir, yani İbn İshak'ın naklettiği belge gibi. Sonra ona tabi olanlar tarafından takip edilmiştir; oysa bu, kendisine sabit değildi. Çünkü İbn Seyyidi'n-Nas bize metnini zikretmemiştir; bu metin, İbn Ebi Hayseme'nin tarihinden kaybolanlardan sayılmaktadır. Bunu, görüleceği gibi Beyhaki'nin özetlenmiş olarak rivayet etmesi desteklemektedir].
Firstly, we say: Concerning the statement of Ibn Sayed An-Nas in his “Uyun Al-Athar Fee Funun Al-Maghazi wa Ash-Shama’il Wa As-Siyar” (1/330), after presenting the text of the Sahifah of Al-Madinah from Ibn Ishaq in its complete and full length: [This is how Ibn Ishaq mentioned it and Ibn Abu Khaithama also mentioned it (i.e. the text of the Sahifah). He then presented the Isnad (chain of transmitters) and then stated: He mentioned it in the same way], it is not conceivable that he said that unless the two texts conformed to each other or were mutually similar. It is not permitted to expect other than that from the Imam of the Musannaf and a great Hafizh like Ibn Sayed An-Nas, otherwise it would represent a form of treachery and deceit. The truth is that he found it sufficient not to mention the text of Ibn Abu Khaithama due to the presence of the text of Ibn Ishaq (which was the same). At that time the people would write by their own hands and they didn’t have computers to facilitate copying and pasting. There is therefore no significance in what the one named Abdul Qadir Al-Muhammadi stirred up when he said: [This Hadith does not conform to the Hadith of Ibn Ishaq. It rather came in a summarized form like the forthcoming narrations. Ibn Sayed An-Nas merely mentioned it as he stated i.e. like the document that Ibn Ishaq related. It was then followed up by those who followed it up, whilst not being established to him. That is because Ibn Sayed An-Nas did not mention to us its text, which is considered to be from among that which has been lost from the history of Ibn Abu Khaitham. This is supported by the fact that Al-Baihaqi related it in a summarized form as can be seen].
Beyhaki'nin bu rivayeti özet halde nakletmesine gelince, bu, rivayetin o bölümünün ele aldığı bab konusuna uygun olmasından kaynaklanmaktadır. Beyhaki bu yöntemi çokça, özellikle de "Sünen-i Kübra" adlı eserinde uygulamıştır. Bu yöntem, ondan önce Buhari'nin "Sahih"inde ve hadis derleyicilerinin çoğunluğu tarafından da uygulanmıştır. Bunun, rivayetin onlara özet ya da tam halde ulaşmasıyla bir ilgisi yoktur; daha da önemlisi, onlardan başkalarına özet ya da tam halde ulaşmasıyla da bir ilgisi yoktur. Onunla ilgili olarak "Zeylü't-Takyîd fî Ruvâti's-Sünen ve'l-Esânîd" adlı eserde (1/247/483) şu bilgi zikredilmiştir:
As for Al-Baihaqi having related it in a summarized form, then that was due to the suitability of that section of the text in respect to the (topic of the) chapter he was addressing. Al-Baihaqi follows this approach a lot and particularly in his “Sunan Al-Kubra”. It was also practised by Al-Bukhari before him in his “Sahih” and by the majority of the compilers of Hadith. There is no relationship between this and it having reached them in a summarized or complete form and by greater reason, reaching other than them, in a summarized or complete form. The following was mentioned concerning him in “Dhail At-Taqyid Fee Ruwaat As-Sunan Wa Al-Asaneed” (1/247/483):
Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Ahmed bin Abdullah bin Muhammed bin Yahya bin Muhammed bin Muhammed bin Ebu'l-Kasım bin Muhammed bin Abdullah bin Abdülaziz bin Seyyid En-Nas bin Ebu'l-Velid bin Munzir bin Abdülcebbar bin Süleyman El-Ya'mari El-Hafız Fethuddin Ebu'l-Fetih bin Eş-Şeyh Ebu Ömer bin Eş-Şeyh Ebu Bekir, ki İbn Seyyid En-Nas El-Ya'mari adıyla tanınır. Sahih-i Buhari'yi el-İzz Abdülaziz bin Abdülmün'im El-Harani'nin elinden almıştır. Sahih-i Müslim'i Muhammed Abdülaziz bin El-Hafız Ebu'l-Futuh Nasr Ebu'l-Ferah El-Husari'den almıştır. Sünen-i Ebu Davud'u El-Mu'ayyed Et-Tusi ve Abdurrahim bin Yusuf bin Hatib El-Mizze'nin elinden almıştır. El-Gılaniyat'ı babasının okumasıyla, ve Gazi El-Halevi'den El-Gılaniyat'ı kendi okumasıyla almıştır. Et-Tirmizi'nin Camiu'sunu Muhammed bin İbrahim bin Tarcam Amazani'den kendi okumasıyla almıştır; Ebu Ali Yakub bin Ahmed bin Fedail El-Halebi de İbn Mace'nin Sünen'ini kendi okumasıyla ona rivayet etmiştir. "(Sîre) En-Nebeviyye Tehzibu İbn Hişam"ı, Ebu'l-Me'ali Ahmed bin (…)'den kendi okumasıyla almıştır; yalnızca bir kısmını, ondan başkasından almıştır. Musa bin Ukbe'nin "Mağazi"sinin çoğunluğunu el-İzz Ahmed bin İbrahim El-Ferikiyye'den almıştır; buna ek olarak Ed-Dulabi'nin "Ed-Zurriyyetü't-Tahira" kitabını da almıştır. Ebu Abdullah Muhammed bin Abid El-Kureşi El-Katib'in "Mağazi"sinin bir kısmını El-Hadr bin El-Hüseyin bin El-Hadr bin Abdan'dan almıştır. Muhammed bin Sa'd'ın "Et-Tabakatü'l-Kübra" kitabının çoğunluğunu Abdülmuhsin bin Es-Sahib Muhyiddin Muhammed bin Ahmed bin Carede El-Ukayli'den kendi okumasıyla almıştır. Et-Taberani'nin "El-Mu'cemü's-Sağir"ini Muhammed bin Abdülmü'min bin Ebu'l-Fetih Es-Suvari'den kendi okumasıyla almıştır; buna ek olarak El-Hafız Ebu'l-Haccac El-Mizzi'nin okumasını ve Ebu Ya'la El-Mevsili'nin Müsnedi'ni de almıştır. Ğarbil'de, Gûta'dan, Şam vilayetinde, İbn Cami'in "Mu'cam"ını Ömer İbnü'l-Kavvas'tan, onun okumasıyla aldı. Kadı İyaz'ın "Eş-Şifa"sını, Kadı İlmüddin Muhammed bin el-Hüseyin bin Raşîk er-Ribʿî'den, babasının okuması yoluyla, babasının İbn Cübeyr'den dinlemesi üzerinden aldı. Birçok ilim kitabı aldı ve şeyhleri çoktu. Hadis, edebiyat ve diğer alanlarda mahirdi; Tirmizî'nin büyük bir bölümünü güzel bir şekilde açıklamasıyla ün kazandı. Ayrıca çok faydalar içeren Peygamber'in siyerine dair bir eser telif etti ve ona "Uyunü'l-Eser fi Fununi'l-Mağazi ve'ş-Şemail ve's-Siyer" adını verdi. Bunu özetledi ve özetine "Nuru'l-Uyun" adını verdi. Şiirleri arasında "Büşrâ'l-Edîb bi-Zikri'l-Habîb" kitabı vardır. Bundan ve "Uyunü'l-Eser" ile kendi yazdığı veya derlediği diğer eserlerden rivayette bulunurdu. Hicri 734 yılında, Şaban ayının 11'inde Kahire'de ani bir şekilde vefat etti; hicri 671 yılında doğmuştu. Şam'da İbnü'l-Mücâvir'in yanında kaldı ve ondan ilim aldı. Arkadaşı Kutbu'l-Halebî de ondan ilim aldı; ayrıca Ahmed bin es-Sabûnî ve Ceməleddin İbrahim bin Muhammed bin Abdurrahim el-Amyûtî de ondan ilim almıştır. [Alıntının sonu].
“Muhammad bin Muhammad bin Muhammad bin Ahmad bin Abdullah bin Muhammad bin Yahya bin Muhammad bin Muhammad bin Abu Al-Qasim bin Muhammad bin Abdullah bin Abdul ‘Aziz bin Sayed An-Nas bin Abu Al-Walid bin Mundhir bin Abdul Jabbar bin Sulaiman Al-Ya’mariy Al-Hafizh Fat’h ud-Din Abu Al-Fat’h bin Ash- Sheikh Abu ‘Umar bin Ash-Sheikh Abu Bakr, who is known under the name of Ibn Sayed An-Nas Al-Ya’mari. He received Sahih Al-Bukhari at the hands of Al-‘Izz Abdul ‘Aziz bin Abdul Mun’im Al-Harani and Sahih Muslim from Muhammad Abdul ‘Aziz bin Al-Hafizh Abu Al- Futuh Nasr Abu Al-Farah Al-Husari. He received Sunan Abu Dawud at the hands of Al-Mu’ayed At-Tousi and Abdur Rahim bin Yusuf bin Khatib Al-Mizza. He received Al-Ghilaniyat via his father’s reading of it and Al-Ghilaniyat from Ghazi Al-Halawi via his reading. He received the Jami’ of At-Tirmidhi from Muhammad bin Ibrahim bin Tarjam Amazani, via his reading, and Wa’l Abu ‘Ali Ya’qub bin Ahmad bin Fada’il Al-Halabiy related the Sunan of Ibn Majah to him via his reading. He received the “(Seera) An-Nabawiyah Tahdhib Ibn Hisham” from Abu Al-Ma’aliy Ahmad bin (…), via his reading, with the exception of a small part of it, which he received from other than him. He received the majority of the “Maghazi” of Musa bin ‘Uqbah from Al-‘Izz Ahmad bin Ibrahim Al-Fariqiya, in addition to the book “Adh- Dhuriyah At-Tahirah” by Ad-Dulabi. He received some of the “Maghazi” of Abu Abdullah Muhammad bin ‘Abid Al-Qurashi Al-Katib from Al-Khadr bin Al-Husain bin Al-Khadr bin ‘Abdan. He received the majority of the book “At-Tabaqat Al-Kubra” of Muhammad bin Sa’d from Abdul Muhsin bin As-Sahib Muhyi ud-Din Muhammad bin Ahmad bin Jaradah Al-‘Uqaili, via his reading. He received “Al- Mu’jam As-Saghir” of At-Tabarani from Muhammad bin Abdul Mu’min bin Abu Al-Fat’h As-Suwariy, via his reading, in addition to the reading of Al-Hafizh Abu Al-Hajjaj Al-Mizzi and the Musnad of Abu Ya’la Lamousli. He received the “Mu’jam” of Ibn Jami’ from ‘Umar ibn Al-Qawwas, via his reading, at Gharbil from Ghouta in the Damascus province. He received “Ash-Shifa) of Al-Qadi ‘Iyad from Al- Qadi ‘Ilm ud-Din Muhammad bin Al-Husain bin Rashiq Ar-Rib’iy, via the reading of his father through his hearing it from Ibn Jubair. He received many books of knowledge and his Shuyukh were numerous. He was proficient in the Hadith, Adab (literature) and other areas and became well known by the favour of his capable explanation of a large portion of At-Tirmidhi. He also authored a work on the Prophetic Seera which contained many benefits which he called “Uyun Al-Athar Fee Funun Al-Maghazi wa Ash-Shama’il Wa As-Siyar”. He summarized it and maned the summarized version “Nur ul-Uyun”. His poetry included the book: “Bushra Al-Labib Bi-Dhikra Al-Habib”. He used to narrate from it and from “Uyun Al-Athar” among other written works or compilations of his. He passed away suddenly on the 11 th of Sha’ban in Cairo, in the year 734 AH, whilst he was born in the year 671 ah. He stayed in Damascus in the company of Ibn Al-Mujawir and he received (knowledge) from him. His companion Al-Qutb Al- Halabi received knowledge from him in addition to Ahmad bin As- Sabouni and Al-Jamal Ibrahim bin Muhammad bin Abdur Rahim Al- Amyouti”. [End of Quote].
Şeyhülislam İbn Teymiye'nin Sahabe Sözlüğü'nde (s. 161 [Şamile e-kütüphanesi]) İbn Sayyad en-Nas hakkında şu da zikredilmiştir:
The following also came mentioned (about Ibn Sayed An-Nas) in the “Mu’jam of the companions of Sheikh Al-Islam Ibn Taymiyyah” (p. 161 [Shamela E-library]):
Muhammed bin Muhammed bin Muhammed bin Ahmed bin Abdullah bin Muhammed bin Yahya bin Muhammed bin Muhammed bin Ebu'l-Kasım bin Muhammed bin Abdullah bin Abdülaziz bin Seyyid en-Nas bin Ebu'l-Velid bin Mundhir bin Abdülcebbar bin Süleyman, Ebu'l-Feth Fethüddin el-Ya'marî eş-Şâfiî (671-734 H.). Zilkade ayında, bir miktar liderlik ve güç sahibi olan bir ailede doğdu; amcası Sevilla'da bir askeri komutandı. Babası Mısır topraklarına yerleşince, ilim kitaplarının ummühat'ını (yani ana kaynaklarını) da beraberinde getirdi; bunlar arasında İbn Ebi Şeybe'nin Musannef'i, Müsned'i, Abdürrezzak'ın Musannef'i, el-Muhalla, el-İstizkâr ve diğer büyük derlemeler vardı. Gençken babası onu Şemsüddin el-Makdisî'den ders almaya götürdü. Ayrıca Kutbüddin el-Kastalânî, İbnü'l-Anmatî, Gazî, İbnü'l-Hayimî ve Şamiyye bint el-Bekrî'den ilim aldı. Kendi kendine ilim peşinde koştu ve bizzat kendi eliyle yazdı. el-Kindî ve İbn Tabarzat'ın arkadaşlarından çok şey aldı. Şam'a gitti; oraya varışı, kendisini üzen el-Fahr bin el-Buhari'nin vefatına denk geldi. es-Suvârî, İbn Asakir ve İbnü'l-Mücâvir'den çok şey aldı. Şeyh el-Mizzî, onu Şeyh İbn Teymiyye'den ilim almaya teşvik etti. Sonra onunla buluştu ve ondan ilim aldı. (İbn Seyyid en-Nas) onun hakkında şunu söyledi: [Onu, İslâm ilimlerinden büyük bir pay elde etmiş kimselerden biri olarak buldum. Sünen'i (yani hadisleri) ve Eserleri neredeyse ezberine almıştı. Tefsir hakkında konuşursa kendi bayrağını taşırdı (yani seçkin olurdu). Bir hüküm verirse, maksadını tamamen bilir veya farkındaydı; kendisine bir hadis anıldığında ise onun ilmine ve rivayetine sahipti. Eğer bağış ve imlâ (ders verme) ile uğraşsaydı, cömertlikte ve ilimde ondan üstün birini göremezdiniz. Her sanatta çağdaşları arasında öne çıkmıştı. Onu gören hiçbir göz benzerini görmemişti, ve Tefsir hakkında konuşup tatlı ve saf ilminin denizinden alıntılar yaptığı, büyük bir kalabalığın katıldığı bir meclis gibi bir manzaraya da hiçbir göz şahit olmamıştı. İnsanlar onun seçkin faziletinden bahçede ve ırmakta nasiplenirlerdi. Bu durum, memleketinden bazı kimselerin kıskançlık duymasına ve eleştiri yapan kimselerin, Akide (inanç) meselelerindeki Hanbelî görüşleri nedeniyle ona karşı kışkırtmaya başlamalarına kadar sürdü. Bu konudaki sözlerinden bazılarını yakalayıp bunu suçlamaya bir sebep yapmaya çalıştılar. Onu sapkınlıkla suçlamak için oklar hazırladılar ve onların yolunu çiğnediğini, gruplarını böldüğünü iddia ettiler. Böylece onunla tartıştılar, o da onlarla tartıştı; bazılarını boykot etti, onlar da onu boykot ettiler. Sonra, bir yol üzere olmayan ve bu konularda (yani Akide'de) gizli olanın en kesin bilgisine ve apaçık gerçeğine sahip olduklarını iddia eden bir başka grupla tartıştı. Bu grupları ifşa etti ve iddia ettikleri şeylerin felaketlerini anlattı. Bunun üzerine onunla tartışan ilk gruba yöneldiler ve ona kin besleyenlerden yardım istediler. Sonuçta işini hükümdarların kulaklarına ulaştırdılar; hepsi onun küfrünü ilan etmeye ve düşüncesini ortadan kaldırmaya çalıştı. Sonra bir belge hazırladılar ve kin besleyenleri onu soylular arasında yaymaya teşvik ettiler. Mısır diyarının hükümdar krallarına ulaştırmak için çaba gösterdiler. Mısır'a vardığı anda yakalanıp tutuklandı ve hapse atıldı. Ardından kendisinin kanını dökmek için toplantılar düzenlediler; bu amaçla mahalle sakinleri ve medreselerin mensupları arasından, anlaşmazlığa karışmış ve aldatmada ustalaşmış olanlardan, onu açıkça kâfir ilan edenlerden ve onu “Raibu'l-Mennân” (kaderin şüphecisi) diyerek boykot edenlerin en önde gelenlerinden toplandılar. Rabbin, kalplerinde gizlenenleri ve açığa vurdukları şeyleri bilir. Onun küfrünü açıkça ilan edenler, hile yapanlardan daha kötü değildi. Akrepler ona doğru sürünerek yaklaştı, ancak Allah hepsinin tuzaklarını püskürttü. Allah'ın seçtiği kimselerin eliyle onu kurtardı ve Allah, emri üzerinde hâkimdir. Bundan sonra da birbirini izleyen imtihanlardan kurtulamadı ve kalan ömrü boyunca bir sıkıntıdan çıkmadan başka bir sıkıntıya düşmekten kurtulamadı. Nihayet meselesini bazı hâkimlere götürdüğü ana kadar böyle sürdü. Onu hapsettiler ve Allah Teâlâ'nın rahmetine kavuşup vefat ettiği zamana kadar o hapiste kaldı. Her işin dönüp varacağı yer Allah'tır ve O, insanlardaki hainleri ve kalplerin gizlediklerini bilir. Cenazesinin günü görüldü; cenazesi için sokaklar daraldı ve her yerden gelen Müslümanlarla doldu. Şahitlerin ayağa kalkacağı gün için, bereket dileyerek cenaze toplantısına katıldılar; tabutunu direkleri kırılana kadar sıkıca tutuyorlardı. Bu, 728 Hicri yılında Zilkade ayının 20. gecesi, Şam'daki korunaklı kalede gerçekleşti. Kendisi, 661 Hicri yılında Rebiü'l-evvel'in 10'unda Harran'da doğdu; Allah ona ve hepimize rahmet etsin. [Alıntı sonu]
(Devamı) O, İbn Arafe'nin "El-Cüz'" kitabının bir kısmını ondan rivayet etti. Ez-Zehebî şöyle dedi: "İbn Sayyid, El-Fahr'a (yani El-Buhârî'ye) neredeyse yetişecekti ama iki gün farkla kaçırdı. Âlimlerden olan hocalarının sayısı yaklaşık bin kişiyi buluyordu. Kendi el yazısıyla istinsah yaptı, (ilmi) süzgeçten geçirdi ve bir süre şahitlik görevine atandı. Güzel ahlâkı vardı, neşeli ve şakacı biriydi, oynak bir yapısı bulunuyordu. Hadis konusunda sadûk (doğru sözlü) idi ve naklettiği konularda güvenilir bir kaynaktı. Sanat konusunda keskin ve delici bir gözü, ravilerle ilgili tecrübesi, ihtilâf (görüş ayrılıkları) bilgisi vardı ve dil ilminde üstün seviyedeydi; bol fazilete sahipti. Şöyle dedi: 'Ben ilme layık olduğu şekilde kendimi adasaydım, ona giderdim.' Ancak o, bunu yazıyla kendinden uzaklaştırmak isterdi, düzenlemeleri ise masrafsız olurdu. Neşeli, zeki, kolay geçinilen biriydi ve içinde hiçbir kaygı taşımazdı." (Son).
(Continued) He (Ibn Sayed An-Nas) received from him some of the book “Al-Juz’” by Ibn ‘Arafah. Adh-Dhahabi said: “He (Ibn Sayed) almost reached Al-Fakhr (i.e. Al-Bukhari) but missed him by two days. His teachers from the scholars numbered close to one thousand. He transcribed in his own writing, sifted (through knowledge) and was assigned to testimony for a period. He gad good morals (character), cheerful and someone who was joke and be playful. He was Saduq (truthful) in respect to the Hadeeth and he was authoritative source in respect to what he transmitted. He had a sharp penetrating eye in respect to art, experience in respect to transmitters, knowledge of differences in opinion and was outstanding in the knowledge of the language and had abundant virtues. He said: And had I dedicated myself to knowledge as I should have done, I would have travelled to him. However, he would seek distraction from that through writing, while his arrangements were without cost. He was cheerful, intelligent, easy to get on with and did not carry any anxiety with him” (End].
(Devam) el-Berzali şöyle dedi: "O, ilim ehli seçkin kimselerden biriydi. Hadis konusunda, hadislerin kusurlarını ya da zayıf yönlerini ve senedlerini kavrama bakımından mükemmellik (üstünlük) ve ezberleme gücüne sahipti. Sahih olanları ve kusurlu olanları bilirdi. Siyer konusunda bir bilgi kaynağıydı ve Arapça dilinde öne çıkmıştı. İyi sınıflandırma, Akide konusunda sağlamlık, hızlı okuma, iyi sunum, büyük bir alçakgönüllülük, iyi arkadaşlık, neşeli, espirili ve zeki olmasıyla tanınırdı. Güzel şiirleri ve olağanüstü nesri vardı. Hadis öğrencileri tarafından sevilirdi ve bütün bu niteliklerin bir arada bulunduğu biri, kendisinden sonra gelmemiştir." [Alıntı sonu]
(Continued) Al-Barzali said: “He was one of the eminent people of knowledge. Perfection (excellence) and memorisation, in respect to the Hadith and in terms of comprehending their deficiencies or points of weakness and their Asaneed (chains of transmission). He was knowledgeable of those which were Sahih and those which were faulty. He was a knowledge base of the Seera and he excelled in the Arabic language. He was characterised by good classification, soundness in Aqeedah, quick reading, being well presented, greatly humble, good company, light-hearted, funny and intelligent. He had beautiful poetry and exceptional prose. He was loved by the students of Hadith and no one like him has come after him, as a whole (i.e. with all these qualities combined)” [End of Quote].
(Devamı) İbn Hacer şöyle dedi: "Et-Tenbih'i ezberledi ve hocalarının sayısı belki bin civarındaydı. İbn Dakîk el-Îd'in yanında çok zaman geçirdi. Usûlü'l-fıkıh çalışmasını onun yanında tamamladı. Ona döndü, onu sever ve severdi, sözlerini dinler ve över dururdu. Arap dili bilgisini Behâüddin İbn en-Nuhâs'tan aldı. Hem Mağrip hem de Mısır yazısını yazdı ve onları mükemmelleştirdi." El-Kemal el-Edfevî onun hakkında şöyle dedi: "Fıkıhta Et-Tenbih'i ezberledi ve Siyer alanında 'Uyûnü'l-Eser' adlı bir kitap yazdı. Konusunda iyi bir kitaptır ve Et-Tirmizî'nin (Sünen'ini) açıklamayı amaçladı. Eğer bu konuda kendini Hadis ilminin sanatıyla sınırlasaydı, senedlerin (rivayet zincirlerinin) tartışılmasına girmeseydi, daha tam ve daha iyi olurdu. Ancak hocası İbn Dakîk el-Îd'i izlemeye çalıştı ve bunun sonucunda istediğini tamamlamadan sona erdi." [Alıntının sonu]
(Continued) Ibn Hajar said: “He memorised “At-Tanbih” and his (scholarly) teachers numbered perhaps close to a thousand. He spent a lot of time in the company of Ibn Daqiq Al-‘Eid. He completed the study of Usul ul-Fiqh under him. He returned to him and use to love and be fond of him, listen to his speech and commend him. He received the knowledge of the Arabic language from Bahaa’ ud-Din Ibn An-Nuhas. He wrote both the Maghreb and Egyptian scripts and perfected them. Al-Kamal Al-Adfuwi said (regarding him): “He memorised “At-Tanbih” in Fiqh and authored his book in Seera called: “Uyun ul-Athar”. It is a good book in its subject area and set out to explain (the Sunan of) At-Tirmidhi. Had he restricted himself in respect to that upon the art (knowledge area) of the Hadith rather than the discussion of the Asaneed (chains of transmission), it would have been more complete and better. However, he sought to follow his teacher Ibn Daqiq Al-‘Eid and consequently came to an end before accomplishing what he had wanted to accomplish” [End of Quote].
Ayrıca parlayan ve ün kazanan kitaplar da kaleme almıştır. Bunlar arasında şunlar yer alır: "Nur ul-Uyun" ve "Bushra Al-Labib Bi-Dhikra Al-Habib". Bu, Siyer alanında İbn Hacer'in takdir ettiği özet bir çalışmaydı. Ayrıca Peygamber ﷺ hakkında manzum eserler kaleme almış, bunları bir cilt halinde şerh etmiş ve diğer eserlerin yanında uzun nesir-manzum metinler yazmıştır. [Şeyhulislam İbn Teymiyye'nin Sahabeleri Mu'cemi'nden alıntının sonu (s. 161 [Shamela E-kütüphane]).]
He also authored books which dazzled and became famous. These include: “Nur ul-Uyun” and “Bushra Al-Labib Bi-Dhikra Al-Habib”. It was a summarised work in the area of the Seera which Ibn Hajar commended. He also authored Prophetic poetic works which he explained in a volume and long poetic proses among other works] [End of speech from the “Mu’jam of the companions of Sheikh Al- Islam Ibn Taymiyyah” (p. 161 [Shamela E-library]).
Imam Ad-Dhahabi'nin, hadis ve tarih ilminin çağının tartışmasız imamı olan bu âlimin (İbn Seyyidi'n-Nâs) hakkında şu sözünü düşünelim: "Hadiste sadûktur (doğru sözlüdür) ve rivayet ettiği konuda otorite bir kaynaktır." Bu sözü dikkate aldığımızda, Abdulkadir el-Muhammedî adlı kişinin bu imama ve hakikate karşı işlediği suçun büyüklüğünü anlarız! Şimdi de Medîne Sahîfesi'nin bu ikinci rivayet yolunun incelenmesine odaklanalım.
Let us contemplate the speech of Imam Adh-Dhahabi (in the above text), the uncontested Imam of the scholars of Hadith and history of his age, when he said about this Imam (Ibn Sayed An-Nas): “He was Saduq (truthful) in respect to the Hadeeth and he was authoritative source in respect to what he transmitted”. We would then realise the magnitude of the crime that the one named Abdul Qadir Al- Muhammadi perpetrated against this Imam and against the truth! Let us now focus upon the study of this second path of transmission (of the Sahifah of Al-Madinah):
Hafız, büyük âlim ve kemal sahibi İmam Ebu Bekir Ahmed bin Ebu Heysame'ye, yani "et-Tarihu'l-Kebir"in yazarına, ve İsa bin Yunus bin Ebu İshak es-Sebi'i el-Hemdani'ye gelince, bunlar güvenilir ve sağlam rivayet eden (sikat ve ésbat) imamlardandır ve bu konuda icma vardır. Ahmed bin Cenab (Ebu'l-Velid el-Mesisi)'ye gelince, o icma ile sika (güvenilir)dir ve özellikle İsa bin Yunus hakkında sabit ve sağlam bir sikadır. El-Beyhaki de dahil edildiğinde, Kesir bin Abdullah'a kadar uzanan senedde yer alan bütün imamlar bilinen, sağlam ve güvenilir kimselerdir. Dolayısıyla Kesir bin Abdullah bin Amr bin Avf'tan başka hiç kimsenin durumunu incelemeye gerek yoktur. Bunu, bu iş için ayrılmış ekli bölümde, "Kesir bin Abdullah bin Amr bin Avf el-Müzeni'ye Adalet" başlığı altında üstlendik. Orada, el-Hafız'ın (el-Askalani) "Takribu't-Tehzib" (1/460/5617) adlı eserinde, "Kesir bin Abdullah bin Amr bin Avf el-Müzeni el-Medeni zayıftır (daif). Ona yalan isnat edenler aşırıya kaçmışlardır; yedinci tabakadandır" dediği görüşün geçersizliğini ortaya koyduk. Bu, metnin şu şekilde değiştirilmesinin gerekli olduğu durumdur: "Kesir bin Abdullah bin Amr bin Avf el-Müzeni el-Medeni; onda bir sakınca yoktur, ona yalan isnat edenler ise hata etmişlerdir; yedinci tabakadandır." Bu şekilde, bu kişiden haksızlık kaldırılmış ve kendisine ölçülülük sınırları içinde adil davranılmış olur.
As for the eminent accomplished Imam Al-Hafizh Abu Bakr Ahmad bin Abu Khaithama, the author of “At-Tarikh Al-Kabir”, and ‘Eisa bin Yunus bin Abu Ishaq As-Sabee’I Al-Hamdani, then they are Imams from among the Thiqat and Athbat (Those who are trustworthy and reliable in terms of transmission), and there is a consensus over that. As for Ahmad bin Janab (Ab Al-Walid Al-Masisi), then he is Thiqah (trustworthy) by consensus and he is Thiqah Thabit (trustworthy and reliable) in respect to ‘Eisa bin Yunus specifically. With the inclusion of Al-Baihaqi, they are all well-known Athbat and Thiqat (trustworthy and reliable) Imams up until the chain reaches Kathir bin Abdullah. Consequently, there is no need to study the circumstance or condition of anyone other than Kathir bin Abdullah bin ‘Amr bin ‘Awf. We have undertaken that in an attached section specified for that under the heading: “Fairness to Kathir bin Abdullah bin ‘Amr bin ‘Awf Al-Muzani”. In it we have established the invalidity of what Al-Hafizh (Al-Asqalani) mentioned in his “Taqrib At- Tahdhib” (1/460/5617) when he said: [Kathir bin Abdullah bin ‘Amr bin ‘Awf Al-Muzani Al-Madani is Da’if (weak). Those who attributed lying to him were excessive; from the seventh]. That is in the case where it is obligatory to replace the text with the following: [Kathir bin Abdullah bin ‘Amr bin ‘Awf Al-Muzani Al-Madani; there is no issue with him and those who attributed lying to him were in error, from the seventh]. In this manner, the injustice is raised from this man and he is dealt with fairly within the boundaries of moderation.
Bunun sonucu olarak, İsnad'ın kalitesi teyit edilir ve onun Hasen (iyi) olduğu anlaşılır. Gerçekten de, bu İsnad'ın tek başına bir delil olarak, delil getirmek amacıyla kullanılabilecek yeterlilikte olması mümkündür. Peki ya ona, sahihliği daha önce tespit ettiğimiz birinci İsnad'ı da eklersek?! - Üçüncü İsnad (rivayet zinciri): Ubeyd el-Kasım bin Sellam'ın büyük eseri “El-Emval”'de (260/518) kaydettiği İsnad: Yahya bin Abdullah bin Bukeyr ve Abdullah bin Salih bana rivayet ettiler, ikisi de şöyle dediler: Leys bin Sa'd bize rivayet ederek dedi ki:Ukayl bana İbn Şihab'dan rivayet etti, o şöyle dedi: Bana ulaştı ki Allah'ın Resulü ﷺ …
As a consequence of that, the quality of the Isnad is affirmed and its being Hasan (good). Indeed, it is possible that it is sufficient as an evidence to be used as proof by itself, to establish an evidential argument. So, how about if we were to add to it the first Isnad, the authenticity of which we have already established?! - The third Isnad (chain of transmission): The Isnad of Ubaid Al-Qasim bin Salam recorded in his great book “Al-Amwal” (260/518): Yahya bin Abdullah bin Bukair and Abdullah bin Salih related to me and both said: Al-Laith bin Sa’d related to us saying: ‘Uqail related to me from Ibn Shihab, that he said: It reached me that the Messenger of Allah (peace be upon him) …].
Bu, ilk bakışta Zuhri'nin mursel rivayetlerinden olduğu anlaşılıyor; bunlar genellikle en yüksek kalitede olmayan rivayetlerdir. Ancak bu isnad (rivayet zinciri) en yüksek kalitededir. Hatta bu dünyadaki en sahih isnadlardan biri bile olabilir.
This appears from the onset to be from the Mursal narrations of Az- Zuhriy which are generally not of the highest level of quality. However, this Isnad (chain of transmission) is of the highest level of quality. Indeed, it may even be the from the most authentic chains of this Dunya (world).
Doğru görüş, bu isnadın genel mursel rivayetlerden olmadığı, aksine bir "balağ" (bildirim) olduğu ve Ez-Zuhrî'nin bunun dışında sekiz ya da yedi başka balağı daha bulunduğu, bunların hepsinin sahih olduğudur. Bu da Ez-Zuhrî'nin balağlarının, sağlamlık derecesi bakımından genel mursel rivayetlerden farklı olduğunu gösterir. Metin, aslında bir belgeye dayanıyordu; Ez-Zuhrî onu açıkça hafızasından nakletmiş olsa da.
The correct view is that this Isnad is not from among the general Mursal narrations, rather it is a Balagh (proclamation) and Az-Zuhriy has seven or eight other Balaghat (proclamations), all of which are authentic (Sahih), This indicates that the Balaghat of Az-Zuhriy are contrary to the general Mursal narrations, in respect to the extent of their quality (or soundness). The text in its origin was essentially from a document, even if Az-Zuhriy, evidently dictated it from his memory.
Bu isnad zincirinin kendisi itibarıyla sıhhatinden şüphe etmek için bir sebep yoktur; özellikle de bu zincirin rivayet ettiği hadislerin çoğunun, en yüksek derecede sahih olan başka senetlerle de nakledilmiş olması göz önüne alındığında.
There is therefore no cause to doubt the authenticity of this chain of transmission (Isnad) in itself and particularly as most of its paragraphs or articles have come mentioned from other authentic paths, of the highest level of authenticity.
Bu meselenin, durumu ne olursa olsun, tüm ayrıntılarıyla ele alınması için ayrı bir bölüm ayrılmıştır.
Whatever its case may be, the discussion of this matter in complete detail has an independent section dedicated to it.