5.2 Yunus bin Bukeyr'in tevsîki (tevsîk)
5.2 The authentication (tautheeq) of Yunus bin Bukair
Belirli ve dengeli bir biyografi için belki de en iyi başlangıç noktası, İmam el-Hâfız Yûnus bin Bukeyr bin Vâsıl el-Kûfî eş-Şeybânî'nin hayatına dair "Siyeru A'lâmi'n-Nübelâ" kitabında yer alanlardır.
Perhaps the best place to start in respect to the rich and balanced biography of the Imam Al-Hafizh Yunus bin Bukair bin Wasil Al-Kufi Ash-Shaibani, is what is found in the book “Siyar A’alam An- Nubulaa’”:
Aşağıdakiler "Siyar A'alam An-Nubulaa'" [Tashkil'li ve baskıya uygun olarak] (17/254/71) kaynağında belirtilmiştir:
- The following came stated in “Siyar A’alam An-Nubulaa’” [With Tashkil and in conformity to the print] (17/254/71):
Yunus bin Bukair bin Vasıl el-Kûfî – İmam, hafız, sadûk (doğru sözlü); el-Meğazî ve es-Siyer (Seyre) adlı eserlerin yazarı. Künyesi Ebû Bükeyr'dir. Kinâye olarak Ebû Bekr el-Kûfî, el-Hemmâl de denir ve Bekr ile Abdullah'ın babasıdır. Şu kişilerden rivayet etmiştir: Hişâm bin Urve, Süleyman el-A'meş, Talha bin Yahyâ, Zekeriyyâ bin Ebî Zâide, Muhammed bin İshak (ondan çokça rivayet etmiştir), Ömer bin Darr, Kahmes bin el-Hasan, Matar bin Meymûn el-Muhâribî, En-Nadr Ebû Ömer el-Hazzâz, es-Sarî bin İsmâil, Ebû Halde Hâlid bin Dînâr, Esbât bin Nasr, Ali bin el-Hazevvâr, Yunus bin Ebî İshak, Ebû Ka'b (el-Harîr'in yazarı), Haccâc bin Ebî Zeyneb, Şu'be ve Halk. Ondan şu kişiler rivayet etmiştir: Sa'duveyh, İbn Nümeyr, İshak bin Mûsâ el-Hatmî, Ebû Hasîme, Ebû Küreyb, Haccâc bin Ebî Zeyneb, Hennâd, Yahyâ bin Ma'în, Muhammed bin el-Müsennâ, Ubeyd bin Ya'îş, Ebû Saîd el-Eşecc, Süfyân bin Vekî', Ukbe bin Mükerrem ed-Dibbî, Muhammed bin Osman bin Keramet, Ahmed bin Muhammed bin Yahyâ el-Kattân, Ahmed bin Abdulcebbâr el-Utâridî ve başkaları. Abbâs, İbn Ma'în'den rivayet etmiştir (şöyle demiştir): [Sadûktur (doğru sözlüdür)]. Mudar bin Muhammed ve Osman bin Saîd, İbn Ma'în'den rivayet etmiştir: Sikadır (güvenilirdir). Osman bin Saîd onun hakkında şöyle demiştir: [Hakkında hiçbir sorun ya da kusur bulunmamaktadır]. İbrâhîm bin Abdullah bin el-Cüneyd, Yahyâ bin Ma'în'den rivayet etmiştir, o da şöyle demiştir: [O (yani Ebû Bükeyr) sika, sadûktur (güvenilir ve doğru sözlüdür)]. Ancak o, varlıklı olan Cafer bin Yahyâ el-Bermekî'nin yanında bulunuyordu. Sonra bir adam ona şöyle dedi: "Onu (yani Ebû Bükeyr'i) şu ve bu sebeple zındık (dinsiz) olmakla suçluyorlar." Bunun üzerine şöyle dedi: [Bu bir yalandır]. Yahyâ devamla şöyle demiştir: [Ebû Şeybe'nin iki oğlunun ona yaklaştığını gördüm, ama onları uzaklaştırdı. Ondan bir kitap istediler, ama onlara vermedi. Bunun üzerine onun hakkında konuşarak gittiler.] Ahmed bin Abdullah El-İclî şöyle dedi: [Bakr bin Yunus Ebu Bukeyr hakkında: Kendisiyle ilgili herhangi bir sorun veya kusur yoktur. Babası, Ca'fer döneminde haksız işlerin görüldüğü mahkemenin başındaydı ve bazı kimseler ikisini de (yani kendisini ve babasını) Da'if (rivayet kabulü bakımından zayıf) olarak nitelendirdi]. İbn Ebu Hatim şöyle dedi: [Ebu Zür'a'ya sordular: "Onunla ilgili hangi hususu beğenmiyorsun?" O da şöyle cevap verdi: "Hadis açısından ise onu tanımıyorum." Ebu Hatim dedi ki: Onun derecesi Sıdk (doğruluk) derecesindedir]. Ebu Ubeyd, Ebu Davud'dan şöyle naklettiğini rivayet etti: [Benim nezdimde o bir Hüccet (delil kaynağı) değildir. İbn İshak'ın sözünü alıp onu hadislere bağlamıştır. İbn İshak'tan (يرلاب) yoluyla, yani rivayet ederek almıştır]. En-Nesâî dedi ki: [Güçlü değildir] ve bir defasında şöyle dedi: [Da'if'tir] (zayıftır). İbn Hibban, onu diğerlerinin yanında güvenilir kabul etmiştir. İbn Main'den de şöyle dediği rivayet edilmiştir: [Sikadır (güvenilir, itimada layıktır), ancak sultana tabi olan bir Mürcidir]. Ebu İshak el-Cüzcânî dedi ki: [Durumu dikkatle incelenmelidir (veya doğrulanmalıdır)]. Ali bin el-Medînî dedi ki: [Ondan yazdım (kaydettim) ama ondan rivayet etmem]. Muhammed bin Osman bin Ebu Şeybe dedi ki: [Yahya bin el-Himmânî bana şöyle dedi: "Yunus'tan rivayeti caiz görmüyorum"]. Muhammed bin Abdullah bin Numeyr ve Ubeyd bin Ya'îş dediler ki: [Sikadır (güvenilir, itimada layıktır). Müslim onun şevahidlerinde rivayet etmiştir, ancak usullerinde değil. (Çevirmenin notu: Usuller, senedi en güçlü olan hadisler; şevahidler ise o kadar güçlü olmayanlardır. Müslim'in her bölüm (veya konu) başlığına önce usulleri, sonra şevahidleri koyduğu söylenir)]. Abdurrahman bin Salih rivayet etti: Yunus bize Yunus bin Amr'dan, o babasından, o el-Berâ'dan, o Zeyd bin Hârise'den naklen şöyle dedi: "Ey Allah'ın Resulü! "Sen benimle Hamza bin Abdulmuttalib arasında kardeşlik kurdun."
“Yunus bin Bukair bin Wasil Al-Kufi – The Imam, the Hafizh, the truthful (Saduq); author of Al-Maghazi and As-Siyar (Seera). He is known as: Abu Bukair. His Kinayah is Abu Bakr Al-Kufi, Al-Hammal, and he is the father of Bakr and Abdullah. He related from: Hisham bin ‘Urwah, Sulaiman Al-Aa’mash, Talha bin Yahya, Zakariya bin Abu Za’idah, Muhammad bin Ishaq (from who he related a great deal), ‘Umar bin Darr, Kahmas bin Al-Hasan, Matar bin Maymun Al-Muharibi, An-Nadr Abu ‘Umar Al-Khazzar, As-Sariy bin Isma’il, Abu Khaldah Khalid bin Dinar, Asbat bin Nadr, ‘Ali bin Al- Hazawwar, Yunus bin Abu Ishaq, Abu Ka’ab (the author of “Al-Harir”, Hajjaj bin Abu Zainab, Shu’bah and Khalq. And the following related from him: Sa’duwaih, Ibn Numair, Ishaq bin Musa Al-Khatumi, Abu Khaithama, Abu Kuraib, Hajjaj bin Abu Zainab, Hannad, Yahya bin Ma’een, Muhammad bin Muthanna, ‘Ubaid bin Ya’ish, Abu Sa’id Al-Ashajj, Sufyan bin Wakee’, ‘Uqbah bin Mukram Ad-Dibbiy, Muhammad bin Uthman bin Karamah, Ahmad bin Muhammad bin Yahya Al-Qattan, Ahmad bin Abdul Jabbar Al- ‘Utaridiy and others. ‘Abbas related from Ibn Ma’een (who said): [He (i.e. Abu Bukair) was Saduq (truthful/honest)]. Mudar bin Muhammad and Uthman bin Sa’id related from Ibn Ma’een: He was Thiqah (trustworthy/reliable). Uthman bin Sa’id said concerning him: [He has no issue or problem associated with him]. Ibrahim bin Abdullah bin Al-Junaid related from Yahya bin Ma’een who said: [He (Abu Bukair was Thiqah Saduq (Truthful and reliable)]. However, he was in the company of Ja’far bin Yahya Al-Barmakiy, who was well to do. Then a man said to him: “They accuse him (i.e. Abu Bukair) of being a Zindiq (heretic) for this and that reason”. And so, he said: [It is a lie]. Then Yahya continued: [I saw the two sons of Abu Shaib’ah approach him but he sent them away. They requested a book from him but he did not give it to them. They then went off speaking about him”. Ahmad bin Abdullah Al-‘Ijliy said: [(Concerning) Bakr bin Yunus Abu Bukair: He has no issue or problem associated with him. His father was in charge of the court of unjust acts under (the rule) of Ja’far and some people classified them both (i.e. him and his father) as being Da’if (weak in respect to acceptance of narration]. Ibn Abu Hatim said: [Abu Zur’ah was asked: “What matter do you disapprove of in respect to him?” He replied: “As for in respect to the Hadith, then I don’t know him” Abu Hatim said: His place (position) is of Sidq (truthfulness)]. Abu Ubaid related from Abu Dawud who said: [He is not a Hujjah (authoritative source) with me. He took the speech of Ibn Ishaq and then linked it to the Ahadeeth. He heard (received) from Ibn Ishaq by relation (يرلاب)]. An-Nasa’i said: [He is not strong] and ِ once he said: [He is Da’if] (weak). Ibn Hibban classified him as being strong in addition to others. It was also related from Ibn Ma’een, that he said: [He is Thiqah (reliable, trustworthy), except he is a Murji’ who follows the Sultaan (authority)]. Abu Ishaq Al-Juzjaniy said: [His matter should be considered carefully (or verified)]. ‘Ali bin Al- Madini said: [I wrote (recorded) from him but I do not narrate from him]. Muhammad bin Uthman bin Abu Shaibah said: [Yahya bin Al- Himani said to me: “I do not permit the relation (i.e. of Hadith) from Yunus”]. Muhammad bin Abdullah bin Numair and Ubaid bin Ya’ish said: [He is Thiqah (trustworthy, reliable). Muslim related from him in the Shawahid but not the Usool (Translator’s note: The Usool are the Hadith with the strongest chain (Isnad) and the Shawahid are those which are not as strong. It is said that Muslim began each chapter (or topic) with the Usool and followed with the Shawahid). Abdur Rahman bin Salih related: Yunus related to us from Yunus bin ‘Amr, from his father, from Al-Baraa’, from Zaid bin Harithah, that he said: “O Messenger of Allah! You have established a brotherhood between me and Hamza bin Abdul Muttalib”.
Yunus, 199 yılında, yaklaşık 80 yaşındayken vefat etti. Ebu Ca'fer bin el-Muqayyir ve bir cemaat bize rivayet ettiler: Dediler ki: Yahya bin Kumeyra, Şuhde'den, o Ebu Galib el-Bakıllani'den, o Ebu Ali bin Şazan'dan, o Ahmed bin Osman el-Ademi'den, Abdullah bin İsmail el-Haşimi, Ebu Sahl bin Ziyad ve Osman bin es-Semmak'tan (hepsi şöyle dediler): Ahmed bin Abdulcebbar bize Yunus bin Bukeyr'den, o Hişam bin Urve'den, o babasından, o da Aişe'den rivayet etti; Aişe şöyle dedi: "Annem beni, Allah'ın Resulü ﷺ'ye takdim etmek üzere bazı yağlı şeylerle beni semirtmek isteyerek tedavi ediyordu. Bu işe yaramadı; ta ki salatalık ile hurma yiyinceye kadar. Böylece semirmenin mümkün olan en iyi seviyesine ulaştım." [Alıntı sonu]
Yunus passed away in the year 199 AH when he was close to 80 years of age. Abu Ja’far bin Al-Muqayyir and a group (Jama’ah) informed us: They said: Yahya bin Qumaira related from Shuhda, from Abu Ghalib Al- Baqilani, from Abu ‘Ali bin Shadhan, from Ahmad bin Uthman Al- Adami, Abdullah bin Isma’il Al-Hashimi, Abu Sahl bin Ziyad and Uthamn bin As-Sammak who (all) said: Ahmad bin Abdul Jabbar informed us from Yunus bin Bukair, from Hisham bin ‘Urwah, from his father, from ‘A’ishah, who said: “My mother was treating me, wanting to fatten me up with some fatness, to present me to the Messenger of Allah (peace be upon him). That didn’t work until I ate dates with cucumber. I then attained the best level possible of fatness” [End of Quote].
- "Al-Kamil Fee Du'afaa Ar-Rijal" kitabında (8/521/2084) şu şekilde geçmektedir:
- The following came in the book “Al-Kamil Fee Du’afaa Ar-Rijal” (8/521/2084):
"(Hakkında) Yunus bin Bukair Eş-Şeybani el-Kûfî; künyesi Ebu Bekr ile bilinir – İbn Hammad'dan işittim: Es-Sa'di dedi: [(Hakkında) Yunus bin Bukair, yolundan (Tarîk) ayrılması sebebiyle durumu dikkatle incelenmelidir (ya da doğrulanmalıdır)]. Yusuf bin İbrahim et-Taberî, Ahmed bin Ebû Hay_seme'den, o Ubeyd bin Ya'iş'ten, o Yunus bin Bukair ve Ebû Bekr eş-Şeybanî'den rivayet etti; kendisi sika (güvenilir, sağlam) idi. Ebû Ya'la rivayet etti: Kasım bin Ebû Şeybe'nin şöyle dediğini işittim: Numeyr'den bir şeyh olan Yunus bin Bukair bize rivayet etti. Mısır'dan olan Muhammed bin Yahya bin Adem ile Hüseyin bin İyad'ın şöyle dediği bize rivayet edildi: İbrahim bin Ebû Davud'un, Muhammed bin Abdullah bin Numeyr'e Yunus bin Bukair hakkında sorduğu bize rivayet edildi."
“(Concerning) Yunus bin Bukair Ash-Shaibani Kufi; known by the title Abu Bakr – I heard from Ibn Hammad: As-Sa’di said: [(Concerning) Yunus bin Bukair, his matter should be considered carefully (or verified) due to his divergence from the path (Tariq)]. Yusuf bin Ibrahim At-Tabari related from Ahmad bin Abu Khaithama, from Ubaid bin Ya’ish, from Yunus bin Bukair and Abu Bakr Ash-Shaibani and he was Thiqah (Trustworthy, reliable). Abu Ya’la related I heard Al-Qasim bin Abu Shaibah saying: Yunus Bin Bukair related to us; (who was) a Sheikh from Numair. It was related to us that Muhammad bin Yahya Bin Adam and Al-Hussein bin ‘Iyad, both of whom are from Egypt, said: It was related to us that Ibrahim bin Abu Dawud asked Muhammad bin Abdullah bin Numair concerning Yunus bin Bukair?
Cevap verdi: [Kabul edilebilir/güvenilir sika (güvenilirlik, sağlamlık) ve uzun uzadıya konuştu]. Dedi ki: Yahya bin Ma'în'e Yunus bin Bukeyr hakkında sordum ve dedi ki: (O) Sadûk Müslüman (doğru sözlü)dür. Muhammed bin Ali, Osman'dan rivayet eder: Yahya bin Ma'în'e Yunus bin Bukeyr hakkında ve onun hadisi hakkında sordum. Dedi ki: [Sika (güvenilir, sağlam)]. Osman dedi ki: [Yunus hakkında ihtilaf vardır]. Başka bir durumda Osman dedi ki: [Dolayısıyla Yunus bin Bukeyr'le ilgili bir sorun ya da kusur yoktur]. Abdan, Ukbe bin Mukrem'den, o Yunus bin Bukeyr'den, o Hişam bin Urve'den, o da babasından, o da Aişe'den rivayet etti ki Nebi ﷺ şöyle buyurdu: "Temizlik üç taşla yapılır." Bu hadis, Muğîre bin Abdurrahman ve Mubeşşir bin Ubeyd gibi diğerleri tarafından da baştan sona kadar tamamen muttasıl (bağlantılı) bir senetle rivayet edilmiştir. İbn Necîye, Muhammed bin İsmail el-Buhârî'den, o Ubeyd bin Ya'îş'ten, o Yunus bin Bukeyr'den, o Hişam bin Urve'den, o Ebu'z-Zinâd'dan, o el-A'redj'den, o da Ebu Hureyre'den rivayet etti: Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: "Deccal Medine'ye inemeyecek (giremeyecek)." Abdan, Bakiye'den, o İbn Mukrem'den, o Yunus bin Bukeyr'den, o Hişam bin Urve'den, o Ebu'z-Zinâd'dan, o el-A'redj'den, o da Ebu Hureyre'den rivayet etti: [Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: "Meryem'in oğlu İsa inecek ve insanlar arasında kırk yıl kalacak." Denildi ki: "Ey Ebu Hureyre, bir yıl bir yıl gibi mi olacak?" Dedi ki: "Böyle söylendi."]
He replied: [Satisfactory/accepted Thiqah (trustworthiness, reliability) and he spoke at length]. He said: I asked Yahya bin Ma’een about Yunus bin Bukair and said: (He is) Saduq Muslim (Truthful)]. Muhammad bin ‘Ali related from Uthman: I asked Yahya bin Ma’een about Yunus bin Bukair and concerning his Hadith. He said: [Thiqah (trustworthy, reliable). Uthman said: [There is disagreement concerning Yunus]. In another situation Uthman said: [Therefore, Yunus bin Bukair has no issue or problem associated with him]. Abdan related from ‘Uqbah bin Mukram, from Yunus bin Bukair, from Hisham bin ‘Urwah, from his father from A’ishah, that the Nabi (peace be upon him) said: “The cleaning is (done) with three stones”. This was also related in a Mawsul (connected completely from beginning to end) form by Mughirah bin Abdur Rahman and Mubash’shir bin Ubaid, among others. Ibn Najiya related from Muhammad bin Isma’il Al-Bukhari, from Ubaid bin Ya’ish, from Yunus bin Bukair, from Hisham bin ‘Urwah, from Abi Az-Zinad, from Al-Aa’raj, from Abu Hurairah: That the Messenger of Allah (peace be upon him) said: “Ad-Dajjal will not descend upon (i.e. enter) Al-Madinah”. ‘Abdan related from Baqiya, from Ibn Mukram, from Yunus bin Bukair, from Hisham bin ‘Urwah, from Abu Az-Zinad from Al-Aa’raj, from Abu Hurairah: [That the Messenger of Allah (peace be upon him) said: “Iesa, the son of Maryam, will descend and remain among the people for forty years” It was said: “O Abu Hurairah, will a year be like a year?” He said: “This is how it was said”].
‘Abdan, ‘Uqbah bin Mukram aracılığıyla, Yunus bin Bukair'den, Hişam bin ‘Urve'den, Ebu Zinad'dan, El-A‘rec'ten, Ebu Hureyre'nin naklettiğine göre: Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu: “Köpek birinizin kabına ağzını sürerse (veya kabından içerse), o kabı yedi kez yıkayın.”
‘Abdan related from ‘Uqbah bin Mukram, from Yunus bin Bukair, from Hisham bin ‘Urwah, from Abu Az-Zinad, from Al-Aa’raj, from Abu Hurairah: That the Messenger of Allah (peace be upon him) said: “If a dog licks (or drinks from) a vessel of anyone of you, then wash it seven times”.
‘Abdan, ‘Uqbah'tan, o da Yunus bin Bukair'den, o da Hişam bin ‘Urve'den, o da babasından, o da Abdullah bin ‘Umar'dan rivayet etmiştir: Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur: “Namazı koyunların ağılında kılın, develerin barınma yerinde namaz kılmayın.” Dedi ki: Hişam'dan (bin ‘Urve) gelen bu hadisler, ondan rivayet eden Yunus bin Bukair aracılığıyla bilinmektedir. Abdullah bin Muhammed bin Abdulaziz, Abdurrahman bin Subeyh'ten, o da Yunus bin Bukair'den, o da Yunus bin ‘Amr'dan, o da babasından, o da Berâ' bin ‘Âzib'den, o da Zeyd bin Hârise'den rivayet etmiştir ki Zeyd şöyle demiştir: “Ey Allah'ın Resulü, benimle Hamza bin Abdulmuttalib arasında kardeşlik kurdunuz.” Bu isnadda geçen Yunus bin ‘Amr, Yunus bin Ebu İshak es-Sebi‘î'dir; Ebu İshak'ın adı ise ‘Amr bin Abdullah'tır. İbnu's-Sâ'id, Ahmed bin Abdulcebbâr et-Temîmî'den, o da Yunus bin Bukair'den, o da Muhammed bin İshak'tan rivayet etmiştir. Atâ'dan, o da Ebu Hureyre'den rivayet edilmiştir ki Ebu Hureyre şöyle demiştir: “Tihame halkı koyunlarla, bizim koyun ve develerle muamele ettiğimiz gibi muamele ederdi.” İbnu's-Sâ'id şöyle demiştir: [Bu konuda Ebu Hureyre'den rivayet edildiğini, Yunus bin Bukair'in, onun da Ebu İshak'tan ve başkalarından rivayet etmesi dışında görmedim. Atâ'dan da bir grup tarafından rivayet edilmiştir ve hepsi (yani isnadı) Atâ'da durdurmuşlardır.]
‘Abdan related from ‘Uqbah, from Yunus bin Bukair, from Hisham bin ‘Urwah, from his father, from Abdullah bin ‘Umar: The Messenger of Allah (peace be upon him) said: “Perform the prayer in the sheep-pen and do not pray in the resting place of the camels”. He said: These Ahadeeth from Hisham (bin ‘Urwah) are known by way of Yunus bin Bukair who related from him. Abdullah bin Muhammad bin Abdul Aziz related from Abdur Rahman bin Subaih, from Yunus bin Bukair, from Yunus bin ‘Amr, from his father, from Al-Barraa’ bin ‘Azib, from Zaid bin Harithah, who said: “O Messenger of Allah you have established a brotherhood between myself and Hamza bin Abdul Muttalib”. The Yunus bin ‘Amr mentioned in this Isnad (chain of transmitters) here, is Yunus bin Abu Ishaq As-Sabi’iy while the name of Abu Ishaq is ‘Amr bin Abdullah. Ibn As-Saa’id related from Ahmad bin Abdul Jabbar At-Tamimi, from Yunus bin Bukair, from Muhammad bin Ishaq. From ‘Ataa, from Abu Hurairah, who said: “The people of Tihamah used to deal with sheep as we deal with sheep and camels”. Ibn As-Saa’id said: [I have not seen in respect to this, that it was related from Abu Hurairah except via Yunus bin Bukair and he related it from Abu Ishaq and other than him. It was also related from ‘Ataa by a group and all of them halted it (i.e. the Isnad) at ‘Ataa.
Ebu Ya'la, Ukbe bin Mükram'dan, o Yunus bin Bukeyr'den, o Süleyman el-A'meş'ten, o da Enes bin Malik'ten rivayet etmiştir: [Allah'ın Elçisi (ﷺ), hastalığı sebebiyle ziyaret etmek için bir adamın yanına gitti. Hastalığın şiddetinden dolayı adam tavuk gibi zayıflamıştı. Allah'ın Elçisi (ﷺ) ona şöyle buyurdu: "Dua ediyor muydun ya da Allah'tan (yani sağlığını vermesini) istiyor muydun?" Adam şöyle cevap verdi: "Evet, dua ediyordum. Şöyle diyordum: Allah'ım, ahiretteki azabımı dünyada, bu hayatta çabuklaştır (yani onun yerine ver)." Allah'ın Elçisi (ﷺ) şöyle buyurdu: "Buna katlanamazsın. Bunun yerine şöyle desen daha iyi olurdu: Rabbim, bana dünyada iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve beni ateşin azabından koru." Adam bunu söyledi ve iyileşti.] Ebu Ya'la, Ukbe'den, o Yunus'tan, o da Süleyman el-A'meş'ten rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir: [Bunu (yani hadisi) Enes'ten, merfu' bir şekilde zikrettiğini işittim. Şöyle demiştir: "Bir adam bir kadınla evlenirse, eğer kız bakire ise onunla yedi kez birlikte olur. Eğer daha önce evlenmiş ise onunla üç kez birlikte olur, sonra da (paylaşımı) dağıtır."] Dedi ki: El-A'meş ve Enes'ten gelen bu iki hadis, Yunus aracılığıyla bilinmektedir.
Abu Ya’la related from ‘Uqbah bim Mukram, from Yunus bin Bukair, from Sulaiman Al-Aa’mash, from Anas bin Malik who related: [The Messenger of Allah (peace be upon him) went to a man to visit him (due to sickness) and he had become like a chicken (in terms of frailty) due to the severity of the illness. The Messenger of Allah (peace be upon him) said to him: “Have you been making supplication or asking Allah (i.e. for his health)?”. He replied: “Indeed, yes I have been. I say: O Allah, please hasten in the Dunyaa (life of this world) my punishment of the hereafter (i.e. replace it)”. The Messenger of Allah (peace be upon him) the said: “You would not be able to bear that. Rather, it would be better if you said: My Lord, grant me good in the life of this world and grant be good in the hereafter and protect me from the punishment of the fire”. He then said it and recovered]. Abu Ya’la related from ‘Uqbah, from Yunus, from Sulaiman Al- Aa’mash who said: [I heard him mentioning it (i.e. the Hadith) from Anas, in a Marfou’ manner. He said: “If a man marries a woman, then if she was a virgin he engages with her seven times. And if she had previously been married, then he engages with her three times and thereafter distribute it”]. He said: These two Hadith from Al-Aa’mash and Anas are known through Yunus.
Ahmad bin Hafs, İshak bin Musa el-Ensari'den, o Yunus bin Bükeyr bin Vasıl eş-Şeybani'den, o Hişam bin Sa'd el-Kureşi'den, o Zeyd bin Eslem'den, o da İbn Ömer'den rivayet etmiştir ki şöyle demiştir: [Peygamber ﷺ bir Yahudi kadını recm etmiştir]. Şöyle demiştir: Yunus bin Bükeyr'e, diğerlerinin yanında zikredilen Ğarâib (yani yalnızca tek bir ravi üzerinden rivayet edilen hadisler) nisbet edilmiştir. İbn Ma'în ve İbn Numeyr gibi İmamlar ise onu tevsik etmişlerdir (yani sika olduğunu beyan etmişlerdir).” [Alıntının sonu]
Ahmad bin Hafs related from Ishaq bin Musa Al-Ansari, from Yunus bin Bukair bin Wasil Ash-Shaibani, from Hisham bin Sa’d Al-Qurashi, from Zaid bin Aslam, from Ibn ‘Umar, who said: [That the Prophet (peace be upon him) stoned a Jewish woman]. He said: There is attributed to Yunus bin Bukair what has been mentioned from the Ghara’ib (i.e. hadith that has only been related via one narrator) among others. The Imams like Ibn Ma’een and Ibn Numair, among others, have authenticated him (i.e. declared him to be Thiqah)” [End of Quote].
- İmam el-Hafız Ahmed bin Hacer el-Askalani, ortaya konan görüşler arasında dengeli bir uzlaştırma yapmaya çalıştı; ancak bunu tam olarak doğru bir şekilde ortaya koyamamıştır. O, “Takrîbu't-Tehzîb” adlı eserinde (3/124) şöyle demiştir: “Yunus bin Bukeyr bin Vâsıl eş-Şeybânî; Ebû Bekr el-Cemmâl el-Kûfî, sadûk (doğru sözlü) biridir, ancak hata yapardı. Dokuzuncu tabakadandır. 99 yılında (yani 199 H.) vefat etmiştir.”
- The Imam Al-Hafidh Ahmad bin Hajar Al-Asqalani attempted a balanced reconciliation between the views expressed, however he did not render it entirely accurately. He said in his “Taqrib At-Tahdhib” (3/124): “Yunus bin Bukair bin Wasil Ash-Shaibani; Abu Bakr Al-Jamal Al-Kufi, is Saduq (truthful person) who made errors. He is from the ninth. He died in the year 99 (i.e. 199 AH)” .
Gerçek şu ki, bu adam Sika (güvenilir), Sadûk (doğru sözlü) ve Sebt (sağlam) biridir; nitekim Cerh ve Ta'dil ilminin imamlarının imamı Ebû Zekeriyya Yahya bin Ma'în da bunu teyit etmiştir. Ona, Ebû Zekeriyya'nın ilim neslinden olduğu için yakından tanıklık etmiştir. Onun meclislerine (derslerine) katılmış, haberlerini takip etmiş ve hadislerini titizlikle incelemiştir. İmam Ebû Zekeriyya binlerce hadis senedi kaydetmiş ve bu konuda dünyada hiç kimse ona yaklaşamamıştır. Buna rağmen, onu güvenilmez sayan veya hakkında şüphe duyanlara cevap vermek gerekir. Çünkü İmam Ebû Zekeriyya'nın seçkin konumuna rağmen, o yine de masum değildir ve her konunun ilmini kuşatmış değildir.
I say: The truth is that the man is Thiqah Saduq (Trustworthy, reliable and truthful), just as the Imam of the Imams of the science of Al-Jarh and At-Ta’dil, Abu Zakariyah Yahya bin Ma’een, has attested to. He had known him as he (Yunus bin Bukair) was from the generation of the scholars of Abu Zakariya. He attended his sessions (or lessons), pursued his news and studied his Hadith his Hadith thoroughly. Imam Abu Zakariya had recorded thousands and thousands of Ahadeeth paths and no one in the entire world has got close to him in respect to that. Despite that, it is still necessary to respond to those who declared him unreliable or were unsure about him. That is because, in spite of the distinguished position of Imam Abu Zakariya, he is nevertheless not infallible and had not encompassed the knowledge of every matter.
Yunus bin Bukair'in otoriteyle ilişkisi ve mezhebinin Şiilikle bağlantısı ya da bu bağlantının olmaması hakkında söylenenlerin hepsi bizi ilgilendirmez. Büyük ihtimalle Al-Himani'nin sözünün (ki kendisi ahmaklık çeken, aşırı Şii bir taassup sahibiydi) ve Al-Cuzcani'nin "yoldan sapması sebebiyle" onun hakkında tereddüt etmesinin arkasındaki sebep budur. Bu, kötü huylu, sinsi mezhep anlayışına sahip, görüşüne değer verilmeyecek derecede alçak bir Nasibi olan Al-Cuzcani'nin alışkanlığıdır. Düşmanlık ya da kıskançlık temeline dayanarak konuşanların sözlerine böyle yaklaşırız; tıpkı Ebu Şeybe'nin iki oğlu Abdullah ve Osman'ın (yani Yunus bin Bukair hakkında yalan bilgi yayanların) durumunda olduğu gibi.
As for what was mentioned in respect to his (i.e. Yunus bin Bukair’s) relationship with the authority and his Madh’hab in respect to Shi’ism or the absence of such a thing, then all of that does not concern us. This is, most likely, to be the cause behind the speech of Al-Himani (who was a partisan Shi’ah zealot who suffered foolishness) and the cause for Al-Juzjani’s hesitation concerning him “Due to his divergence from the path”. This is typical of the habit of Al-Juzjani who was a criminal loathsome Nasibi, underhanded in his Madh’hab and whose opinion holds no value. This is how we deal with the speech of those who speak based on a premise of hostility or envy; similar to Abdullah and Uthman, the two sons of Abu Shaibah (i.e. who spread false information about Yunus bin Bukair).
Ebu Davud'un sözü hâlâ incelenmeyi bekliyor: [Benim yanımda o bir hüccet (güvenilir kaynak) değildir. İbn İshak'ın sözünü aldı ve sonra bunu hadislere bağladı. İbn İshak'tan rivayet yoluyla (يرلاب) işitti (aldı).] Bu doğrulanırsa, ciddi bir meseledir; zira bu durum onun hadislerinin kayıtsız şartsız delil olarak kullanılabileceği seviyeden düşmesine yol açabilir. Hâfız İmam el-Askalani'nin "et-Takrib" adlı eserindeki Yunus'un biyografisinin özetinde, [O, hata yapan bir Sadûk (doğru sözlü kimse)dir] derken dayandığı şey de büyük ihtimalle budur; tıpkı En-Nesai'nin dayandığı şey gibi ki o, inatçılıkta aşırı gidenlerdendi.
The speech of Abu Dawud remains to be examined: [He is not a Hujjah (authoritative source) with me. He took the speech of Ibn Ishaq and then linked it to the Ahadeeth. He heard (received) from Ibn Ishaq by relation(يرلاب)]. If this is affirmed, it is a serious matter, which could ِ make his Hadith fall from the level of being used as evidence in an unrestricted manner. This is also, most likely, what Imam Al-Hafizh (Al-Asqalani) relied upon when he said in his summary of the biography (of Yunus) in his “Taqrib”: [He is Saduq (a truthful person) who made errors], just as it is what An-Nasa’i relied upon, who was from those who were extreme in their obstinance.
Bunun hakkında şunu söyleriz: Bu, Ebu Davud'un bir tahmininden ibarettir; birçok kişi de buna uymuştur, ancak bunu destekleyen açık bir delil bize gösterilmemiştir. Yunus bin Bukeyr'in rivayetini garib (yani yalnızca tek bir yol üzerinden nakledilen) olarak sınıflandırmalarındaki amaçlarından biri, Siyer'e ve, başka yollarla bulunmayan ve halk arasında yaygın olarak dolaşan meşhur Siyer'de, özellikle de İbn Hişam'ın Tehzib'inde yer almayan ekleri ayıklamaktı. Buna verilecek cevap şudur: Birincisi: Yunus bin Bukeyr, İbn İshak'tan Siyer'i nakledenlerin çoğundan, örneğin İbn Hişam'ın Siyer'i kendisinden aldığı Ziyad bin Abdullah el-Bekkâî'den ve Selemetü bin el-Fadl el-Ebreş'ten, daha fazla güvenilirliğe ve sağlamlığa sahiptir. Eğer Ziyad olmasaydı, kimse onu tanımazdı. Yunus, bu ikisinden önde gelmektedir.
Concerning this, we say: This represents no more than speculation from Abu Dawud, which many followed, whilst not mentioning to us a clear evidence to support that. One of their aims behind classifying the narration of Yunus bin Bukair as being Gharib (i.e. narrated though his path alone), was to cut addition out from the Seera and possibly chains of transmission which were not found via alternative paths and not found in the well-known Seera which was widely circulated among the people; especially that of the Tahdhib of Ibn Hisham. The response to that is: Firstly: Yunus bin Bukair has greater authentication and reliability that the majority of the relaters of the Seera from Ibn Ishaq, like: Ziyad bin Abdullah Al-Baka’iy, from whom Ibn Hisham took the Seera; had it not been for whom, no one would have known of him, and Salamah bin Al-Fadl Al-Abrash. He (Yunus) has precedence over them.
İkincisi: Yunus bin Bukeyr, İbn İshak'ın Siyer-i Nebi (Shamela e-kütüphanesi, s. 1) adlı eserinde yer alan şu nakilde bunu açık bir biçimde kendisi belirtmiştir: [Rahman ve Rahim Allah'ın adıyla: Ahmed bin Abdulcebbar, Yunus bin Bukeyr'den rivayet etti ki o şöyle dedi: "İbn İshak'ın hadislerinin hepsi Müsned'dir (yani nakil zinciriyle izlenebilir). Bunları ya bana imla etmiştir ya bana okumuştur ya da bana rivayet etmiştir. Müsned olmayan kısım ise İbn İshak'ın elinde incelenmiştir."] [Alıntı sonu]
Secondly: Yunus bin Bukair had made that clear himself in an unambiguous manner, in the case where the following came stated in “As-Seera An-Nabawiyah) of ibn Ishaq (p1 Shamela e-library): [In the name of Allah AR-Rahman Ar-Rahim: Ahmad bin Abdul Jabbar related from Yunus bin Bukair that he said: “Everything from the Hadith of Ibn Ishaq is Musnad (i.e. traceable through chain of transmission). He dictated it to me or read to me or related it to me . And what is not Musnad, then it was studied at the hands of Ibn Ishaq] [End of Quote].
Bu nedenle, gören gözler için gerçek açıktır: Siyerde gelen şeylerin çoğu Müsned bir biçimde gelmemiştir. Daha ziyade, İbn İshak'ın bu el yazmasından veya sunduğu el yazmalarından insanlara sunduğu bir çalışmadır. Bu durumda, akıcılığı ve olay örgüsünün ve tarihi anlatıların düzgünlüğünü korumak amacıyla senetler (isnadlar) çoğu zaman atlanmıştır. Bu bilinen bir yöntemdir, kaçınılmazdır ve bununla ilgili bir sakınca ya da sorun yoktur. Siyer ve tarih kitapları bakımından bu, zorunluluğun gereğidir. Yunus b. Bükeyr'in rivayet ettiklerine gelince, bunlar İbn İshak'ın hadislerindendir; ona rivayet edilmiş, ona imla ettirilmiş veya onun hafızasından ya da kitabının aslından okunmuştur ve mesele budur.
Therefore, the truth is apparent for all those possessing sight: It is that most of what came in the Seera has come in a non Musnad manner. It rather represents a study at the hands of Ibn Ishaq from that manuscript or those manuscripts that he presented to the people. That is in the case where the Asaneed (chains of transmission) were often omitted in order to preserve the fluency and smoothness of the sequence and historical stories. This is a well-known method, which is inevitable and there is no problem or issue with it. It is dictated by necessity in respect to the books of Seera and history. As for what Yunus bin Bukair related, then they are from the Hadith of Ibn Ishaq, which were related to him, dictated to him or read from his memory or the origin of his book – and that is the end of that.
Bu durum aynı zamanda, Ahl ul-Hadith platformunda (19/03/2007) Medinetü's-Sahife'nin senetleri üzerine tartışırken aşağıdakileri yazan Abdul Qadir Al-Muhammadi adlı kişinin ve ona benzeyen, Al-Hafız ibn Hacer'in körü körüne takipçilerinin (Muqallidin) cahilliğini açıkça ortaya koymaktadır: [Bu adam, takip edildiğinde (yani rivayeti ek unsurlar ya da ek rivayetlerle desteklendiğinde) Saduk (doğru sözlü)'tur; ancak burada olduğu gibi nakilde tek başına kaldığında konuşulacak bir şey vardır. Bunun yanında, İbn İshak'tan rivayet etmekte de yalnızdır. Ebu Davud'un onun hakkındaki sözü de açıktır. Üstelik İbn İshak bunu "Mağazi" adlı eserinde isnadsız olarak rivayet etmiştir.] Bu ifade, Ahl ul-Hadith platformunun arşivinde, Shamela e-kütüphanesinde 2 - (51/390) numarasında bu şekilde kayıtlıdır. Hatta onun şu sözü de bir anlam taşımamaktadır: [Bu adam, takip edildiğinde (yani rivayeti ek unsurlarla desteklendiğinde) Saduk (doğru sözlü)'tur.] Şöyle denmeliydi: [Delil olarak kendisine güvenilir ya da onunla delil sabit olur – takip edildiğinde, yani rivayetleri desteklendiğinde] ya da [Takip edildiğinde, yani desteklendiğinde hadisleri sahih kabul edilir.] Çünkü söz, yalnızca Saduk'un delil olarak güvenildiği durumla ilgilidir; bu da Al-Hafız ibn Hacer'in tanımıyla ilgilidir.
It also makes clearly evident the ignorance of the one named Abdul Qadir Al-Muhammadi and those similar to him from the blind followers (Muqallidin) of Al-Hafizh bin Hajar, who wrote the following in the Ahl ul-Hadith platform (19/03/2007) during his discussion of the chains of transmission of the Sahifa of Al-Madinah: [The man is therefore Saduq (truthful) if pursued (i.e. his narration is strengthened or supported by additional factors/narrations), whilst there is speech to be had when he is alone in the transmission, as he is in here (in the case). That is in addition to him being alone in relating from Ibn Ishaq. And the speech of Abu Dawud in respect to him is clear. Then, in addition, Ibn Ishaq related it In his “Maghazi” without an Isnad (chain of transmission)?]. This was recorded like this in the archives of the Ahl ul-Hadith platform 2 - (51/390) of the Shamela e-library. Even the statement of his: [The man is therefore Saduq (truthful) if pursued (i.e. his narration is strengthened or supported by additional factors)] holds no meaning, as the following should have been said: [He is relied upon for evidence or evidence is established by him – if he is pursued i.e. his reports are supported] or [His Hadith are authenticated if he is pursued i.e. supported]. That is because the speech only revolves around when the Saduq (truthful one) is relied upon for evidence, in relation to the definition of Al- Hafizh bin Hajar.
Bu nedenle, "At-Taqrib" kitabındaki bu güvenilir ve emin (Sika) Hafız ve tarihçi (yani Yunus bin Bukair) biyografisinin, Al-Hafız bin Hacer'in "Saduktur (doğru sözlü), ancak hata yapardı" ifadesi yerine doğru ifade olan "Sika (yani güvenilir ve itimat edilir)" ifadesiyle düzeltilmesi gerekmektedir. Düzeltilmiş "At-Taqrib" metni şöyle olmalıdır: [Yunus bin Bukair bin Vasıl eş-Şeybani, Ebu Bekr el-Cemal el-Kufi, Sika (güvenilir ve itimat edilir) olup, Siyer ve Mağazi alanında bir imamdır ve bu konuda güvenilir ve otorite bir kaynaktır; dokuzuncu tabakadandır. 199 yılında vefat etmiştir.]
Consequently, it is obligatory to rectify the biography of this reliable and trustworthy (Thiqah) Hafizh and historian (i.e. Yunus bin Bukair) found in “At-Taqrib” by replacing the wording of Al-Hafizh bin Hajar “He is Saduq (a truthful person) who made errors” to the correct wording, which is: “Thiqah (i.e. trustworthy and reliable)”. The rectified text of At-Taqrib would then state: [Yunus bin Bukair bin Wasil Ash-Shaibani, Abu Bakr Al-Jamal Al-Kufi, is Thiqah (trustworthy-reliable), an Imam in the Seera and the Maghazi, and he is an reliable and authoritative source in respect to it, from the ninth (i.e. level of chain). He passed away in the year 199 AH].