4.1 Evropaning konstitutsiyaviy bo‘linishlari musulmonlar uchun muhim saboqlarni ochib beradi
4.1 Europe's Constitutional Schisms Reveal Important Lessons For Muslims
"Musulmonlar orasida irqiy ongning yo‘qolishi — Islomning eng ajoyib yutuqlaridan biridir, va hozirgi zamonda, aslida, bu islomiy fazilatni targ‘ib qilishga qattiq ehtiyoj bor" — Arnold Toynbi Yevropa Ittifoqi (YI) ning konstitutsiyasi va iqtisodiy byudjeti atrofidagi inqiroz yevropaliklar orasida keng muhokama mavzusiga aylandi. Yevropadan tashqaridagilar ham YI ning ahvolini diqqat bilan kuzatmoqda va Yevropaning kelajagi haqida taxmin qilishga intilmoqda.
“The extinction of race consciousness as between Muslims is one of the outstanding achievements of Islam, and in the contemporary world there is, as it happens, a crying need for the propagation of this Islamic virtue” -- Arnold Toynbee The crisis in the European Union (EU) over its constitution and economic budget has become a subject of great debate amongst Europeans. Non-Europeans too have taken a keen interest in the EU’ s predicament and have been eager to speculate on Europe’ s future.
Ba'zilar Yevropaning inqirozini bashorat qilmoqda, boshqalari esa hozirgi inqirozni modernizatsiya qilish va Yevropa Ittifoqini Amerikaning global gegemonligiga qarshi tura oladigan jahon kuchiga aylantirish imkoniyati deb ko'rmoqda.
Some predict Europe’ s demise, while others view the current crisis as an opportunity to modernise and transform the EU into a world power that is able to challenge American global hegemony.
Musulmon sharhlovchilarining aksariyat fikrlari shu ikki toifaga bo'linadi. Biroq, hozirgi inqirozdan o'rganiladigan ba'zi muhim saboqlar bor, ularga ko'pchilik sharhlovchilarning e'tibori tushmagan. Ularni quyidagicha xulosalash mumkin:
Opinions of most Muslim commentators fall into these two camps. However, there are some important lessons to be learnt from the present crisis, which has escaped the attention of many commentators. These can be summarised as follows:
1. Islomofobiya — Yevropa bilan Islom olami o'rtasidagi doimiy to'siq Niderlandiya¹ va Fransiya² saylovchilarining Yevropa Ittifoqi konstitutsiyasini rad etish to'g'risidagi ulkan qarori qisman Islom olamiga qarshi asrlar davomida mavjud bo'lgan adovatdan kelib chiqdi. Islomofobiya o'zining xunuk qiyofasini birinchi marta namoyon qilayotgani yo'q, ammo oddiy yevropaliklarga saylov qutisi orqali Islomdan qo'rqishlarini bildirish imkoniyati birinchi marta berildi. ¹ Niderlandiya — Gollandiya (Dutch). ² Fransiya — French.
1. Islamphobia - a permanent barrier between Europe and the Islamic world The overwhelmingly decision by Dutchxx and Frenchxxi voters to reject the EU’ s constitution was in part fuelled by centuries old animosity towards the Islamic world. This is not the first time that Islamophobia has raised its ugly head, but it is the first time that ordinary Europeans have been given a chance to voice their fears of Islam via the ballot box.
2001-yil 11-sentabr voqealari, Londonu Madriddagi portlashlar va Turkiyaning Yevropa ittifoqiga a'zo bo'lish istagi Yevropa jamiyatining barcha qatlamlariga singib borgan islomga qarshi kayfiyatlar to'lqinini yuzaga keltirdi. Yevropaning yetakchi ommaviy axborot vositalari va elitar siyosatchilar bu kayfiyatdan foydalanib, Yevropa bilan islom dunyosi o'rtasida doimiy to'siq yaratdilar.
The events of September 11, the bomb blasts in London and Madrid, and Turkey’ s desire to join the union has created a well of anti-Islamic feelings that permeates all sections of European society. Europe’ s premier media institutions and elitist politicians have exploited this sentiment to create a permanent wedge between Europe and the Islamic world.
Yevropaliklar kunlik islomofobiya ta'siri ostida yashab, Islam dunyosidan kelayotgan immigratsiyani rad etish va Turkiyaning Ittifoqqa kirishini rad etish uchun har bir imkoniyatdan foydalandilar.
Europeans fed on a daily diet of Islamophobia have taken every opportunity to spurn immigration from the Islamic world and reject Turkey’ s entry into the Union.
Hatto Britaniya va Amerika, Turkiyaning Yevropa Ittifoqiga kirishini qo‘llab-quvvatlaydigan bo‘lsalar ham, ular buni islamofobiyaning olovini yoqishga va Fransiya-Germaniyaning kuchli Yevropa orzusiga barham berishga olib keladi, deb hisoblaganlari uchun shunday qilishadi. Oddiy qilib aytganda, Yevropa Turkiya va Mag‘rib mamlakatlaridan kelayotgan intilishlarga qarshi ko‘targan nafrat to‘sig‘i endi engib bo‘lmas darajaga yetdi. Yevropani kamsitadigan ittifoqning bir qismiga aylanish uchun harakat qilishni davom ettirish bu musulmon mamlakatlaridagi elita uchun aqlsizlikdir.
Even Britain and America that champion Turkey’ s entry do so, because they believe it will stoke the flames of Islamophobia and bring an end to the Franco-German dream of a powerful Europe. Simply put the barrier of hate erected by Europe to ward off advances from Turkey and Maghreb countries has become insurmountable. It is foolhardy for the elite in these Muslim countries to continue efforts to make their countries part of a union that reviles Islam.
2. Yevropada millatchilik qayta kuchaymoqda, musulmon dunyosida esa so'nmoqda Yana bir bor Yevropa o'zining eski dushmani — asrlar davomida qit'ani vayron qilib kelgan millatchilik bilan yuzma-yuz kelmoqda. Bir necha o'n yillar davomida bostirilgan Yevropa millatchiligi globallashuv kuchlari ta'sirida qayta uyg'ondi va endi Ittifoqning ruhini yo'q qilish bilan tahdid solmoqda.
2. Nationalism resurgent in Europe but fades in the Muslim world Once again Europe is confronted with its old adversarynationalism, which for centuries has wreaked havoc on the continent. European nationalism suppressed for decades has been reawakened by the forces of globalisation and now threatens to destroy the very soul of the Union.
Bugungi kunda yevropaliklar Yevropa identitetini ifodalashga qaratilgan konstitutsiyani ilgari surishdan ko'ra, o'z milliy identitetlarini himoya qilish haqida ko'proq xavotirda. Shu sababli, Yevropaning hozirgi muammolari va ularga taklif etilayotgan yechimlar endi birlashgan Yevropa nuqtai nazaridan emas, balki millatchilik prizmasi orqali ko'rilmoqda. Byudjet bo'yicha nizo Yevropa millatchiligi Yevropa Ittifoqini parchalab yuborayotganining klassik misolidir.
Today, Europeans are more worried about safeguarding their national identities than moving forward with a constitution that places greater emphasis on a European identity. Subsequently, the current problems faced by Europe, and the solutions advocated are no longer viewed from the perspective of a unified Europe, but through the prism of nationalism. The dispute over the budget is a classic example of European nationalism tearing apart the EU.
Buning aksincha, Islom olamiga eksport qilingan va musulmonlarni "bo'l va hukmronlik qil" tamoyili bilan parchalash uchun ishlatilgan millatchilik hozir to'liq chekinmoqda. Bugun ummat tushunchasi millatchilikning o'rnini egallab, butun dunyo musulmonlarini birlashtiruvchi kuchga aylandi. Marokashdan Indoneziyagacha bo'lgan musulmonlar o'zlarining hozirgi, sun'iy chegaralar bilan belgilangan kimliklaridan ko'ra, islomiy birodarlik qarashiga ko'proq o'xshashlik borligini tezda anglab yetmoqda.
In contrast, nationalism which was exported to the Islamic world and used to ‘divide and conquer’ Muslims is in full retreat. Today the concept of Ummah has superseded nationalism and has become a unifying force for Muslims across the world. Muslims from Morocco to Indonesia are quickly discovering that they have more in common with the Islamic vision of brotherhood than their present identities defined by artificial borders.
Falastin, Chechenistan, Kashmir, Iroq va Afg'onistondagi musulmonlarning ahvoli endi mahalliy muammolar sifatida emas, balki Islomiy muammolar sifatida qaralmoqda, va ularning Islomiy yechimi bo'lishi shart.
The plight of Muslims in Palestine, Chechnya, Kashmir, Iraq and Afghanistan is no longer viewed as parochial problems, but as Islamic problems that must have an Islamic solution.
1. Siyosiy birlik Yevropa uchun orzu, musulmonlar uchun esa haqiqatdir Yevropa Ittifoqi tajribasi ayrim Yevropa davlatlarining asrlar davomida davom etgan bo‘linish va urushlarga chek qo‘yish yo‘lidagi jasoratli urinishi edi. Bu tashabbusga Frantsiya va Germaniya elitalari Amerika ustunligiga o‘zlari yakka holda qarshi tura olmasliklarini anglagach, yana bir turtki berildi. Shu sababli Yevropa super davlati g‘oyasi paydo bo‘ldi.
1. Political unity is a dream for Europe but a reality for Muslims The EU experiment was a bold attempt by some European nations to put to rest centuries of division and warfare. This initiative was given further impetus, when the elites in France and Germany realised that American supremacy could not be challenged by them alone. Hence the concept of a European Super state was born.
Lekin 40 yil davomida postmodern davlat yaratishga urinishlardan so‘ng, Yevropa Ittifoqi premodern davlatlar (millatlar davlatlari) to‘plamiga parchalanib ketdi, bunda Angliya, Fransiya va Germaniya kabi kuchli davlatlar Yevropaning kelajagi borasida bir-biri bilan kelishmovchilikda.
But after 40 years of trying to create a post modern state, the EU has disintegrated into a collection of pre-modern states (nation states), where powerful states like England, France and Germany are at loggerheads over Europe’ s future.
Bu kutilgan natija edi. Yevropa qit'asi madaniy farqlar, diniy bo‘linishlar hamda kuchli davlatlar o‘rtasidagi keskin raqobat balosiga giriftor bo‘lib kelgan.
This was a predictable outcome. The European continent has been plagued with cultural differences, religious schisms and intense rivalries between powerful states.
Evropa tarixi shuni aniq ko'rsatadiki, tashqi tahdidlardan tashqari, yevropaliklarni birlashtiradigan narsa juda kam.
European history clearly demonstrates that there is very little to unite Europeans except foreign threats.
17-asrda Usmonli armiyasining Vena darvozalarigacha yurishi Yevropa davlatlarini qisqa muddatga o'zaro ixtiloflarini chetga surib qo'yishga undadi — keyinroq esa bu ixtiloflar yana davom etdi. 20-asrda Sovet Ittifoqidan kelgan tahdidlar, keyinchalik esa Amerikaning global gegemonligi Yevropani ittifoq shaklida birlashishga majbur qildi.
In the 17th century the advance of the Ottoman army to the gates of Vienna briefly spurred European nations to put aside their differences-only to be resumed later. In the 20th century, the threats from the Soviet Union, and later from America’ s global hegemony forced Europe to coalesce in the form of a union.
Ko'pincha Yevropa davlatlarining birlashuvi vaqtinchalik hodisa bo'lib, ularning ba'zilari urush vayronagarchiliklaridan keyin o'zlarini tiklash uchun uni vosita sifatida ishlatadi. Ammo tashqi tahdid, bu holda dunyodagi Amerika mavqeyi zaiflashishi bilan, Yevropa yana parokandalik holatiga qaytadi.
More often than not, the coming together of European nations is a temporary affair and is used by some to recuperate after experiencing the ravages of war. But as soon as the external threat weakens, in this case America’ s position in the world, Europe defaults to a state of disunity.
Biroq, musulmon dunyosini yagona birlikka birlashtirish shunchaki orzu emas, balki haqiqatdir. Asrlar davomida musulmonlar irq, til, rang va geografik jihatdan farqlanishlariga qaramay, Xilofat deb nomlangan yagona siyosiy birlik tarkibida yashab keldilar.
However, the unification of Muslim world into a single entity is not a mere dream but a reality. For centuries, Muslims irrespective of differences in race, language, colour and geography remained part of a single political entity known as the Caliphate.
Hozirgi zamon millat-davlatlari islom olamida musulmonlarga begona. Ularning islom tarixida hech qanday o'rnaki yo'q, ular islom fiqhining mahsuli ham emas. Millat-davlat musulmonlarga g'arb davlatlari tomonidan xilofatning qayta tiklanishiga to'sqinlik qilish uchun majburan joriy etilgan.
The present day nation states in the Islamic world are alien to Muslims. They do not have any precedence in Islamic history nor are they a product of Islamic jurisprudence. The nation state was forced upon the Muslims by western powers to prevent the re-establishment of the Caliphate.
Shunday qilib, musulmon omma bu sun'iy davlatlarga hech qachon haqiqatan sadoqatini bildirmagan va zulm bilan boshqarilishga majbur bo'lgan. Endi bu dahshat rejimlarining ag'darilishi va ularning xarobalari ustida global Xilofat barpo etilishi faqat vaqt masalasi.
As such, the Muslim masses never really expressed their loyalty to these artificial states and had to be governed by tyranny. Now it’ s just a matter of time before these regimes of terror are toppled and a global Caliphate is established on their ruins.
Musulmon dunyosining hukmdorlari bu haqiqatlarni ko‘rmayotgan emas; aksincha, ular ularga qarshi turishadi. Bu hukmdorlar doimiy ravishda musulmonlarning hech qachon birlasha olmasligini va Xalifalik o‘rnatilishi o‘tmish zamoniga tegishli ekanligini targ‘ib qilishadi.
The rulers of the Muslim world are not blind to these realities; rather they are opposed to them. These rulers continuously preach that Muslims can never be united and that the establishment of the Caliphate belongs to the realm of the past.
Agar ular biron vaqt musulmonlar o‘rtasidagi birlikni taklif qilsa, bu G‘arb ta’siridagi tashkilotlar — Islom hamkorlik tashkiloti (OIC), Arab Ligasi, Fors ko‘rfazi hamkorlik kengashi (GCC) va shunga o‘xshash institutlar orqali bo‘ladi.
If by chance, they ever do suggest unity between Muslims then it is through western inspired institutions like the OIC, Arab League, Gulf Cooperation Council (GCC) and the like.
Shunga qaramay, Muslimlarning siyosiy birligini kechiktirish uchun yaratilgan bu muassasalar va millat-davlatlar o‘zgarish vositalariga aylanib qoldi. Ularning ojizligi dunyo bo‘ylab Muslimlarni Yevropa va Amerikani namuna davlatlar sifatida rad etishga va Xilofatni qayta tiklash uchun yanada jadal harakat qilishga undadi.
Paradoxically these institutions and the nation-states that were manufactured to delay the political unity of Muslims have become the vehicles of change. Their impotence has encouraged Muslims worldwide to discard Europe and America as model states, and to redouble their efforts to reestablish the Caliphate.
2005-yil 9-iyul
July 9, 2005