امام ابو جعفر الطبری (رض) روایت می‌کند: «پس از سه سال از بعثتش، خداوند (سبحانه و تعالی) به پیامبرش ﷺ فرمان داد که بیرون رود و پیام را آشکارا به مردم برساند (در جامعه حضور یابد) و آنان را به آن فراخواند. خداوند (سبحانه و تعالی) به او فرمود:

Imam Abu Ja’far At-Tabari (ra) states, “After three years of his Prophethood Allah (swt) commanded His Messenger (saw) to go out and proclaim the Message to the people publicly (enter the society) and summon them to it. Allah (swt) said to him,

«پس آنچه را به آن مأمور شده‌ای آشکارا بیان کن و از مشرکان روی بگردان» (ترجمه معانی قرآن کریم، سوره الحجر، آیه ۹۴) (تاریخ الطبری، جلد ۶، صفحه ۱۱۷۰).

“So proclaim what you have been commanded and tun away from the Polytheists”(TMQ al-Hijr, verse 94) (at-Tareekh at-Tabari Vol. 6 Par 1170).

در این مرحله از دعوت بود که پیامبر ﷺ با جامعه تعامل برقرار کرد. او ﷺ اسلام را به مردم رساند تا در جایگاه اقتدار مستقر شود. او ﷺ اقتدار قریش را به چالش کشید. او ﷺ شیوه فاسدی را که آنان امور جامعه‌شان، یعنی روابط موجود، را با آن اداره می‌کردند، به چالش کشید. او ﷺ همچنین اعمال آنان را برملا ساخت و در نتیجه، با یارانش، رضی‌الله عنهم، انواع آزار، تحریم اقتصادی و تهمت را تحمل کرد. او ﷺ هرگونه تلاش قریش و رهبرانشان برای نرمش و سازش در هیچ جنبه‌ای را رد کرد. او اسلام را به عنوان تنها رهبری برای عرب‌ها و تمام بشریت برافراشت.

It was in this phase of the Da’awah that the Prophet (saw) interacted with the society. He (saw) carried Islam to the people, in order to be established in authority. He (saw) challenged the authority of the Quraysh. He(saw) challenged the corrupt way they were running the affairs in their society i.e. the existing relationships. He (saw) also exposed their practices, facing with his Sahabah (ra) all types of persecution, boycotts and slander as a result. He (saw) rejected all attempts of the Quraysh and their leaders to be pliant and compromise on any aspect whatsoever. He carried Islam as the only leadership for the Arabs and the whole of humanity.

از این رو دعوت مسیر مبارزه‌ی فکری و سیاسی را در پیش گرفت تا هر جنبه‌ی نظام را دگرگون کند و دین خداوند را برپا سازد، و کفر را از ریشه برکند و اسلام را جایگزین آن نماید.

Hence the Da’awah took the way of an intellectual and political struggle in order to change every aspect of the system to establish the Deen of Allah, to uproot Kufr from its very basis and replace it with Islam.

همه این موارد در کتاب‌های سنت و سیره درباره نزول آیات قرآن، رویدادهای پیرامون آن‌ها، و شیوه‌ای که پیامبر ﷺ در جریان مبارزه آن‌ها را به مردم رساند، روایت شده است.

This has all been narrated in the books of Sunnah and Seerah regarding the revelation of the verses of the Qur’an, the incidents surrounding them and the way in which the Prophet (saw) carried them to the people through the struggle.

خطاب قرار دادن روابط در جامعه خداوند (سبحانه و تعالی) در آیات گوناگون قرآن به روابط و رفتارهای گوناگون در جامعه خطاب کرده است. نمونه‌ای از آن زمانی است که قرآن این پرسش را مطرح کرد: «و چون از دختر زنده‌به‌گور پرسیده شود، به کدامین گناه کشته شده است» (سورۃ التکویر، آیات ۸-۹).

The addressing of the relationships in the society Allah (swt) in the various ayaat of the Qur’an addressed the various relationships and practices in the society. An example is when the Qur’an posed the question “When the infant child asks, for what crime was she killed” (TMQ al-Takweer, verse 8-9)

کتاب‌های سیرت روایت می‌کنند که این آیه تأثیری عمیق در سراسر جامعه داشت، زیرا زنده‌به‌گور کردن دختران در آن زمان پدیده‌ای گسترده بود، هرچند سنتی که آنان توجیه آن را دشوار می‌یافتند. روایت شده است که سُمَیّه (رض)، مادر عمّار (رض)، پس از آنکه این آیات او را به فکر درباره اعمال نادرست خود انداخت، اسلام آورد و از این رو به دین نوین محمد ﷺ گروید.

The books of Seerah narrate that this Ayah had a profound effect across the society as burying the daughters was a widespread phenomena at that time, albeit a tradition that they were finding difficult to justify. It has been narrated that Sumayah (ra), the mother of ‘Ammar (ra) embraced Islam after these ayaat made her think of her own corrupt practices and therefore the new Deen of Muhammad (saw).

پیامبر ﷺ همچنین از طریق وحی به شیوه‌ای که در بازار تقلب صورت می‌گرفت پرداخت. سران قریش در این عمل پیشگام بودند، به‌ویژه هنگامی که زائران ناآگاه می‌رسیدند. الله سبحانه و تعالی در قرآن فرموده است،

The Prophet (saw) also addressed, via the revelation, the way that cheating took place in the market place, the Qurayshi leaders were at the head of this particular practice and specifically when the unsuspecting pilgrims came. Allah (swt) stated in the Qur’an,

«وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ» (سورۃ المطففين، آیت ۱)

“Woe to those who deal in fraud” (TMQ al-Muttaffifeen, verse 1).

این روایت را طبری از ابن اسحاق، از طریق ابن حمید، از سلمه نقل کرده است: «رسول خدا ﷺ پیام خود را آشکارا به مردم ابلاغ کرد و اسلام را علناً اعلام نمود … تا آنجا که من شنیده‌ام، آنان از او روی نگردانیدند و او را به هیچ شکلی رد نکردند، تا زمانی که وی از خدایانشان سخن گفت و آنها را نکوهید. هنگامی که چنین کرد، از او دلگیر شدند و در دشمنی با او متحد گشتند… آنان به دلیل دوری او از آیین‌شان و نکوهش خدایانشان معترض بودند… نزد ابوطالب (عموی پیامبر ﷺ که از برادرزاده‌اش در برابر قریش حمایت می‌کرد) آمدند و گفتند: «ابوطالب، برادرزاده‌ات خدایان ما را دشنام داده، دین ما را نکوهیده، ارزش‌های سنتی ما را تحقیر کرده و گفته که پدران ما نادان بوده‌اند.» و بنابر روایت ابن سعد: «هیچ بدی‌ای نبود که او انجام نداده باشد.» بنابراین می‌توان دید که دعوت پیامبر ﷺ خواستار دگرگونی بنیادین در شیوه زندگی آنان بود و در نحوه عبادات، ارزش‌های اجتماعی و شیوه‌های اقتصادی جامعه تأثیر می‌گذاشت. کل شیوه زندگی و هویت آنان مورد خطاب قرار می‌گرفت، با هدف جایگزین کردن آن با دینی نو و شیوه‌ای نوین از زندگی. از این رو، پیامبر ﷺ کل نظام زندگی‌ای را که قریش بر اساس آن زندگی می‌کردند مورد خطاب قرار می‌داد و نظام اسلام را، به رهبری خود پیامبر ﷺ، به عنوان جایگزین ارائه می‌کرد.

This was described by at-Tabari quoting Ibn Ishaq through Ibn Humayd from Salamah, “The Messenger of Allah (saw) proclaimed his Message to the people openly and declared Islam publicly …they did not withdraw from him or reject him in any way as far as I have heard (i.e. narration) until he spoke of their gods and denounced them. When he did this they took exception to him and united in their hostility to him…They objected to his departure from their ways and denouncing their gods…they approached Abu Talib (The uncle of the Prophet [saw] who was protecting his nephew from the Quraysh) and said, “Abu Talib your nephew has reviled our gods, denounced our Deen, derided our traditional values and told us our forefathers were ignorant.” According to the narration of Ibn Sad: “There isn’t a single evil that he hasn’t done.” Hence we can see that the Da’awah of the Prophet (saw) was calling for a radical change in the way they were living their lives, and the manner in which the society was dealing in its worships, social values, economic practices. Their whole way of life and identity was being addressed, with a view to replacing them with a new Deen and a new way of life. Hence, he(saw) used to address the whole system of life by which the Quraysh lived their lives and was offering the system of Islam as an alternative led by the Prophet (saw) himself.

مبارزه با رهبری سیاسی این اقدامات پیامبر (صلی الله علیه وسلم) به طور طبیعی او را به مبارزه با رهبران سیاسی قریش کشاند که سر راه دین ایستاده بودند. هنگامی که پیامبر ﷺ در این مبارزه علیه آنان پافشاری کرد و آنان را به عنوان گروهی که سر راه حق ایستاده‌اند افشا نمود، مبارزه‌اش به یک مبارزه تمام‌عیار سیاسی تبدیل شد. قرآن کریم خطاب به هریک از زمامداران قریش، با صراحت، روشنی و بدون هیچ ابهامی سخن گفت.

Struggle against the political leadership These actions of the Prophet (saw) naturally brought him into struggle against the political leaders of the Quraysh who stood in the way of the Deen. As the Prophet (saw) persisted in this struggle against them and exposed them as a people standing in the way of the truth his struggle intensified into a full blown political struggle. The Qur’an addressed each of the rulers of the Quraysh in frank clear and un-ambiguous terms.

الواحدی در کتاب اسباب النزول قرآن (صفحه ۵۰۲) روایت می‌کند که ابوسفیان بن حرب (پیش از پذیرش اسلام توسط او) یکی از سران قریش بود (که در بسیاری از پیمان‌ها، از جمله با پیامبر خدا ﷺ بعدها، نماینده قریش بود). او ضیافتی برپا کرد و جشنی گرفت که در آن دو گوسفند ذبح کرد. یتیمی به خانه آمد و از او غذا خواست. ابوسفیان بن حرب از این کار چنان خشمگین شد که به آن کودک ناسزا گفت و با چوبدستی بر سرش زد. سپس خداوند (سبحانه و تعالی) درباره او سوره الماعون را نازل فرمود.

Al Wahidi in his Asbab un Nuzul Qur’an (page 502) relates that Abu Sufyan ibn Harb (before his embracement of Islam) one of the Quraishi leaders (who was the representative of the Quraish in many treaties including with the Messenger of Allah later (saw)) held a banquet and had a feast wheren he slaughtered two sheep. An orphan came to the house and asked him for some food, Abu Sufyan ibn Harb was so vexed at this that he swore at the child and beat him over the head with a stick. Then Allah (swt) revealed concerning him Surah al-Ma’un,

آیا کسی را دیده‌ای که دین را تکذیب می‌کند؟ او همان کسی است که یتیم را می‌راند. و به خوراندن به بینوا ترغیب نمی‌کند. پس وای بر نمازگزارانی (منافقانی) که از نمازشان غافلند. همان‌ها که در نمازشان سهل‌انگاری می‌کنند. همان‌ها که کارهای خیر را تنها برای نشان دادن انجام می‌دهند. و از دادن کمک‌های ناچیز خودداری می‌کنند.

“Have you seen the one who belies the Deen? That is he who repels the orphan. And urges not on the feeding of the poor. So woe unto those performers of Salah (hypocrites). Those who delay their Salah. Those who do good deeds only to be seen. And withold small kindness.” (TMQ al-Ma’un, verses 1-7)

ابن عباس (رض) روایت می‌کند که «پیامبر ﷺ به سوی بطحا بیرون رفت و بر کوه‌ها بالا رفت و فریاد زد: "ای صباحاه!" پس مردم قریش گرد او جمع شدند. او ﷺ فرمود: "اگر به شما بگویم که دشمنی صبح یا شام به شما حمله خواهد کرد، آیا مرا باور می‌کنید؟" گفتند: "آری". فرمود: "پس من برای شما هشداردهنده‌ای آشکارم نسبت به عذابی سخت". ابولهب گفت: "آیا برای این کار ما را جمع کردی؟ تَبًّا لَّكَ (نابود باشی)!" سپس خداوند (سبحانه و تعالی) نازل فرمود،

Ibn ‘Abbas (ra) narrated that “The Prophet (saw) went out towards al-Batha and ascended the mountains and shouted out ‘O Sabaha’ so the Qurayshi people gathered around him. He (saw) said, ‘Do you see if I tell an enemy is going to attack you in the morning or in the evening, will you believe me?’ They replied, ‘Yes’. He said, ‘Then I am a plain warner unto you of a severe punishment’. Abu Lahab said, ‘is it for this that you have gathered us? Taballak (May you perish)’. Then Allah (swt) revealed,

«نابود باد قدرت ابولهب! و باز هم نابود باد! ثروتش به او سودی نخواهد رساند. او در آتشی شعلهور سوزانده خواهد شد. و همسرش نیز، همان که هیزم حمل می‌کند. بر گردنش ریسمانی تابیده از الیاف خرما است». (ترجمه معانی قرآن کریم، سورۃ اللهب، آیات ۱-۵) (صحیح البخاری، ج ۶، ش ۴۹۶.)

“Perish be the power of Abu Lahab! And perish again! His wealth will not enrich him. He will be burnt in a Fire of blazing flames. And his wife, too, who carries wood. In her neck is a twisted rope of palm fibre”. (TMQ al-Lahab, verses 1-5) (Bukhari Vol. 6 No 496.)

نتیجهٔ مستقیم این مبارزه، آزار و شکنجهٔ اصحاب (رضی الله عنهم) بود. سمیّه، چنان‌که پیش‌تر گفته شد، در کنار دیگر اصحاب (رضی الله عنهم) شکنجه و کشته شد، اما پیامبر ﷺ تسلیم نشد و همچنان دعوت را ادامه داد و در برابر مقامات قریشی و در تحدّی با آنان به مبارزه برخاست. این خود نشانه‌ای دیگر از وجوب این جنبه، یعنی مبارزهٔ سیاسی، است.

The direct result of this struggle was the persecution of the Sahabah (ra). Sumayah, as stated earlier, was tortured and killed amongst other Sahabah (ra) but the Prophet (saw) did not give up and continued carrying the Da’awah and struggling against the Qurayshi authorities in defiance to them. This is another indication of the obligatory nature of this aspect i.e. the political struggle.

همچنین روایت شده است که وقتی حمزه (رض) اسلام آورد، نزد ابوجهل رفت و او را از آزار دادن برادرزادهاش، یعنی پیامبر ﷺ، برحذر داشت و گفت که او از پیروان دین وی است. پیامبر ﷺ نیز در حدیث مشهوری که ابوداود روایت کرده، به این موضوع اشاره فرمود: «سرور شهیدان حمزه است، و هر کس که در برابر حاکم ستمگری بایستد، او را به (نیکی، یعنی اجرای دین) امر کند و از (بدی‌های غیر از دین) نهی کند، و در این راه به دست او کشته شود.» (ابن حجر هیتمی در مجمع الزوائد آن را صحیح دانسته است.)

It was also narrated that when Hamza (ra) embraced Islam he went to Abu Jahl and warned him from reviling his nephew i.e. the Prophet (saw) and that he was one of the followers of his Deen. The Prophet (saw) addressed this when he stated in a well known Hadith narrated by Abu Dawud, “The master of martyrs is Hamza and any man who stands in front of a tyrant ruler and orders him (with good i.e. the implementation of the Deen) and prohibits him (from the evil of other than the Deen) and is slain by him”. (Authenticated by Ibn Hajr al-Hathami in Majmoo’ al-Zaaid.)

از این رو، پیامبر ﷺ کسانی از مسلمانان را که در راه مبارزه با حاکمان ستمگر کشته می‌شوند، و نیز صحابه‌ی رضی الله عنهم را که به سبب دعوت خود به دست ستمگران کشته شدند، نه تنها شهید، بلکه سَیِّدُ الشُّهَدَاء (سرور شهیدان) می‌خواند. این امر به دو نکته نیز بینش می‌دهد: نخست آنکه ماهیت مبارزه با حاکمان باید شجاعانه و صریح، همراه با قدرت، و پایبند به حق باشد؛ و دوم آنکه مسلمانان باید آماده‌ی جان‌باختن در این راه باشند، یعنی بازگرداندن شیوه‌ی زندگی اسلامی، از عناصر واجب دعوت است.

Hence, the Prophet (saw) describes those Muslims who die in the struggle against tyrant rulers and the Sahabah (ra), who were killed by tyrants due to their Da’awah, not only as martyrs but as the masters of martyrs. This also gives an insight into two things, that the nature of the struggle against the rulers should be brave, frank with strength and remaining upon the truth and also that the Muslims should be prepared to die for this i.e. that it is a wajib element of the Da’awah to resume the Islamic way of life.

بسیاری از تلاش‌ها از سوی قریش از طریق ابوطالب، عموی پیامبر ﷺ، صورت گرفت تا با فرمانروایان قریش به سازش و مصالحه برسند، اما پیامبر ﷺ همهٔ آن‌ها را رد کرد و اعلام نمود که حاضر است در راه دعوتش جان بسپارد. آنان به او پادشاهی، مال، زنان و سهیم شدن در حکومت را پیشنهاد کردند. گفتند که در همهٔ امور با پیامبر ﷺ مشورت خواهند کرد، اما ایشان ﷺ در پاسخ خود کاملاً روشن بود: «...به خدا سوگند، اگر خورشید را در دست راستم و ماه را در دست چپم بگذارند، به شرط آنکه از این امر دست بردارم، دست برنخواهم داشت تا آنکه خداوند آن را پیروز گرداند یا من در این راه هلاک شوم» (امام طبری در تاریخ خود، جلد ۶، بند ۱۱۷۹). در موردی دیگر، با وجود آنکه می‌دانست آنان خواهند پذیرفت، ایشان ﷺ به آنان یک چشم‌انداز سیاسی با رهبری خود را ارائه داد. امام ابوجعفر طبری روایت می‌کند که (ابوطالب به پیامبر ﷺ) گفت: «برادرزاده، اینک بزرگان و اشراف قبیلهٔ تو هستند. آنان از تو داد خواسته‌اند که از ناسزاگویی به خدایانشان دست برداری و تو را با خدایت وا می‌گذارند.» ایشان ﷺ فرمود: «عمو، آیا من ایشان را به چیزی که از خدایانشان بهتر است فرا نخوانم؟» گفت: «به چه چیزی فرا می‌خوانی؟» پیامبر ﷺ پاسخ داد: «ایشان را به گفتن سخنی فرا می‌خوانم که به واسطهٔ آن عرب‌ها در برابرشان سر فرود می‌آورند و بر غیرعرب‌ها فرمان می‌رانند.» ابوجهل از میان جمع گفت: «به پدرت سوگند، آن چیست؟ ما ده برابر آن را به تو خواهیم داد!» ایشان ﷺ فرمود: «آنکه بگویید: لا إله إلا الله». آنان ترسیدند و گفتند: «جز این، هر چیز دیگری را از ما بخواه.» (تاریخ طبری، جلد ۶، بند ۱۱۷۷).

There were many attempts that were made by the Quraysh through Abu Talib the uncle of the Prophet (saw) at pliancy and compromise with the Qurayshi rulers but the Prophet (saw) rejected them all, stating that he was prepared to die carrying his Da’awah. They offered him kingship, money, women and a share in the rule. They stated that they would consult the Prophet (saw) in all matters but the he(saw) was clear in his response, “...by Allah, if they were to put the sun in my right hand and the moon in my left, on condition that I relinquish this matter, I would not relinquish it until Allah has made it dominant or I perish therein” (Imam al-Tabari in his Tareekh Vol. 6 par. 1179). In another instance he responded to them with a political vision under his leadership although he knew they would refuse. Imam Abu Ja’far at-Tabari narrates, (Abu Talib said to the Prophet (saw)) “Nephew here are the Shaykhs and the nobles of your tribe. They have asked for justice against you that you desist in reviling their gods and they will leave you to your god’. ‘Uncle’ he (saw) said, ‘Shall I not summon them to something, which is better than their gods?’ ‘What do you summon them to?’ he asked. The Prophet (saw) replied, ‘I summon them to utter a saying through which the Arabs will submit to them and they will rule over the non-Arabs.” Abu Jahl from among the gathering then said, ‘What is it by your father? We will give you ten the like of it!’ He (saw) said ‘That you should say, la ilaha ill Allah”. They took fright and said ‘Ask for anything other than this”. (Tareekh al-Tabari Vol. 6 Par 1177.)