Harta awam ialah aset yang pemilikannya telah diberikan oleh Pembuat Syariat (Ash-Shari') kepada semua orang Islam secara bersama. Dia (SWT) telah mengizinkan individu mengambil manfaat daripadanya tetapi menghalang mereka daripada memilikinya. Aset-aset ini terbahagi kepada tiga jenis utama: - 1. Kemudahan awam yang tidak dapat dilepaskan oleh orang ramai dalam kehidupan harian mereka.

Public properties are the assets which the Legislator (Ash-Shari’) has given their ownership to all the Muslims in association between them. He (swt) has permitted individuals to benefit from them but prevented them from possessing them. These assets are represented in three main types: - 1. Public utilities which the public cannot do without in their daily life.

2. Aset yang secara semula jadi pembentukannya menghalang penentuan kepada individu tertentu daripada pemilikannya.

2. Assets whose natural formation prevents designation to specific individuals from their ownership.

3. Mineral yang boleh diisi semula, yang tidak akan habis.

3. Replenishable minerals which do not deplete.

Ketiga-tiga jenis harta utama ini, dan yang bercabang daripadanya, serta hasil yang dijana olehnya, dimiliki oleh semua orang Islam dan dimiliki bersama di antara mereka. Ia merupakan salah satu sumber pendapatan Bait ul-Mal kaum Muslimin, yang diagihkan oleh Khalifah di kalangan mereka menurut ijtihadnya sendiri, dalam batas-batas hukum Syari'ah dan mengikut kepentingan Islam serta kaum Muslimin.

These three main types of properties, and those which branch out from them, and revenues they produce, are possessed by all the Muslims and jointly owned between them. They represent one of the revenues of Bait ul- Mal of the Muslims, distributed by the Khalifah among them according to his own Ijtihad, within the rules of the Shari’ah and according to the interest of Islam and Muslims.

Ini ialah kemudahan awam bagi semua manusia yang mereka tidak boleh lari daripadanya dalam kehidupan harian mereka, dan mereka berkongsi apabila ia tiada, seperti air. Rasulullah ﷺ telah menerangkan sifat kemudahan-kemudahan ini dan menjelaskannya dengan cara yang paling sempurna melalui hadis-hadis berkaitan yang diriwayatkan daripada baginda. Daripada Abi Khurash, daripada sebahagian sahabat Nabi ﷺ, beliau berkata: "Rasulullah ﷺ bersabda: 'Orang Islam berkongsi dalam tiga perkara: air, padang ragut dan api.'" Dan dalam riwayat lain: "Manusia berkongsi dalam tiga perkara: air, padang ragut dan api." Daripada Abu Hurayrah, bahawa Nabi ﷺ bersabda: "Tiga perkara tidak boleh ditahan: air, api dan padang ragut." Turut diriwayatkan daripada baginda sabdanya: "Orang Islam adalah saudara kepada orang Islam, mereka saling memberi tempat atas air dan pokok-pokok." Air, api dan padang ragut termasuk antara perkara pertama yang Rasulullah ﷺ izinkan kepada semua manusia, dan baginda menjadikan mereka berkongsi dalam perkara-perkara tersebut serta melarang sesiapa daripada menguasai mana-mana bahagiannya daripada digunakan oleh semua orang Islam, kerana ia merupakan hak bagi semua orang Islam. Maka manusia boleh berkhemah dalam perjalanan mereka, dan orang Badwi tinggal di sebidang tanah yang mempunyai tumbuh-tumbuhan (tanaman) yang Allah (swt) keluarkan untuk ragut ternakan tanpa usaha sesiapa dalam membajak, menanam atau mengairi; tanah sebegitu adalah milik sesiapa yang sampai dahulu kepadanya. Tiada seorang pun boleh dikhususkan untuk menggunakannya dengan mengecualikan orang lain. Sebaliknya, mereka boleh meragut haiwan ternakan, binatang dan kenderaan mereka bersama-sama, dan mereka menggunakan air yang ada di situ dengan cara yang sama juga. Manusia berkongsi dalam harta-harta sebegini.

This is the public utilities of all people that they cannot do without in their daily life and they disperse in case of their absence, such as water. The Messenger of Allah (saw) has explained the description of these utilities and clarified them in the most perfect manner by the relevant Ahadith reported from him. From Abi Khurash from some of the companions of the Prophet (saw) , he said: “The Messenger of Allah (saw) said: ‘Muslims are partners in three (things): Water, pasture and fire.’” And in another transmission: “People are partners in three: water, pasture and fire.” From Abu Hurayra that the Prophet (saw) said: “Three should not be withheld: Water, fire and pasture.” It was also reported from him his saying: “The Muslim is a brother to the Muslim, they accommodate each other over water and trees.” Water, fire and pasture were among the first things that the Messenger (saw) permitted to all the people, and he made them partners in them and forbade them from protecting any part of them against the use by all Muslims as it is a right for all Muslims. Thus people can camp in their travels and bedouins live in a land which has vegetation (plants) that Allah (swt) has brought forth for grazing livestock without the effort of anybody in ploughing, planting or irrigation; such land is for the one who reaches it first. No one can be singled out in using it to the exclusion of other people. Rather, they can graze their cattle and livestock and beasts jointly, and they use the water which is there in the same way as well. People are partners in such properties.

Ini adalah harta yang sifat semula jadi pembentukannya menghalang individu daripada memilikinya secara khusus. Jenis harta awam ini, yang termasuk dalam kemudahan awam seperti jenis pertama dan dimasukkan berdasarkan dalil kemudahan awam, namun sifat pembentukannya juga menghalang daripada ia dikhaskan kepada individu. Ini berbeza dengan jenis pertama kerana sifat pembentukannya tidak menghalang daripada mengkhaskan individu dengannya. Oleh itu, telaga-telaga kecil yang tidak mempunyai keperluan yang nyata bagi masyarakat, dimiliki secara individu.

These are the assets whose natural formation prevents individuals specifically from their possession. This type of public property, being of the public utilities like the first type and it is included by the evidence of the public utilities, yet the nature of its formation also prevents designating it to individuals. This is contrary to the first type as the nature of its formation does not prevent designating individuals with it. Thus, small wells in which there is no established need for the community, are owned individually.

Dalil bahawa jenis ini termasuk harta awam, selain dalil-dalil bagi jenis yang pertama, ialah sabda Rasulullah ﷺ: "Mina ialah tempat penginapan bagi orang yang datang dahulu." Ini ditambah dengan apa yang datang daripada Rasulullah ﷺ, bahawa baginda membenarkan orang ramai berkongsi pemilikan jalan raya awam dan tidak membenarkan seorang individu memilikinya secara khusus. Mina ialah tempat yang terkenal di luar Makkah Al-Mukarramah, dan ia ialah tempat jemaah haji berkhemah selepas menyelesaikan wukuf di 'Arafah, untuk melaksanakan amalan-amalan tertentu haji, seperti melontar Jamrah, menyembelih haiwan korban, korban Hari Raya dan bermalam di sana. Maksud menjadikannya tempat penginapan bagi orang yang datang dahulu ialah ia dimiliki oleh semua orang Islam, sehingga sesiapa yang lebih dahulu sampai ke mana-mana bahagiannya dan berhenti di situ, maka tempat itu menjadi miliknya, kerana ia merupakan perkongsian antara mereka dan tidak dimiliki oleh sesiapa pun sehingga dia boleh menghalang orang lain daripadanya. Serupa dengannya ialah jalan raya awam, kerana Rasulullah ﷺ membenarkan perkongsian bersama orang ramai di dalamnya, dan hak setiap orang untuk melaluinya. Baginda juga menjadikan membuang gangguan dari jalan sebagai sedekah, sebagaimana datang dalam hadis: "Membuang gangguan dari jalan itu ialah sedekah." Baginda ﷺ melarang duduk di jalan-jalan dan bersabda: "Berhati-hatilah kamu daripada duduk di jalan," kerana duduk itu boleh menghalang laluan orang ramai atau menyekatnya bagi mereka.

The evidence that this type is of the public properties besides the evidences for the first type, is the saying of the Messenger (saw) : “Mina is the resting place of the one who reaches first.” This is in addition to what came from the Messenger (saw) that he consented to people being partners in owning the public road and not allowing an individual specifically owning it. Mina is a famous place outside of Makka Al-Mukarramah, and it is a place in which the pilgrims camp after completing the standing at ‘Arafat, so as to carry out specific rites of the Hajj, like the stoning of the Jimar, slaughtering the sacrificial animal, Eid sacrifice and staying overnight. The meaning of its being a resting place for the one who reaches first is that it is owned by all the Muslims so that the one who reaches first to any part of it and stops by in it then it is for him, as it is a partnership between them and is not owned by anyone such that he prevents others from it. Similar to that is the public road as the Messenger (saw) had consented to joint partnership of the people in it, and the right of everyone to passage, and he made the removal of harm from it a form of charity, as came in the Hadith: “The removal of harm from the road is charity.” He (saw) prohibited the sitting down on the roads and said: “Beware of sitting on the road” as sitting might prevent the passage of people or restrict it for them.

Ini adalah galian yang boleh diperbaharui yang tidak habis sepenuhnya, dan merupakan jumlah galian yang sangat banyak yang tidak terhad kuantitinya. Adapun jumlah galian yang kecil dan terhad kuantitinya, ini adalah harta persendirian yang dibenarkan untuk dimiliki oleh individu, sebagaimana Rasulullah ﷺ memberikan kepada Bilal bin Al-Harith Al-Muzani galian Qabaliya di kawasan Al-Far'a di Hijaz. Bilal telah meminta kepada Rasulullah ﷺ agar memperuntukkannya kepadanya, lalu baginda memberikannya kepadanya dan menjadikannya pemilik. Oleh itu, deposit emas dan perak, serta jenis galian lain, yang terdapat dalam jumlah kecil yang bukan untuk tujuan perdagangan adalah harta persendirian. Individu dibenarkan untuk memilikinya sebagaimana dibenarkan bagi Negara untuk memperuntukkannya kepada rakyat. Dalam hal ini, rakyat wajib membayar satu perlima daripada apa yang mereka keluarkan daripadanya kepada Bait ul-Mal, sama ada mereka mengeluarkan sedikit atau banyak.

This is the replenishable minerals which do not deplete completely, and are the vast amount of minerals which are not limited in measure. As for insignificant amounts of minerals which are limited in measure, these are private property that individuals are permitted to own as the Messenger of Allah (saw) gave Bilal ibn Al-Harith al-Muzni the minerals of the Qabaliya in the area of Al-Far’a in Hijaz. Bilal had asked the Messenger of Allah (saw) to allocate them to him, so he granted them to him and made him the owner. Therefore the deposits of gold and silver, and other types of minerals, present in small non-commercial amounts are private property. Individuals are permitted to own them as is permitted for the State to allot them to the people. In this case people have to pay one-fifth of what they extract of them to the Bait ul-Mal, whether they extract a little or a lot.

Adapun bahan-bahan galian yang banyak dan tidak terbatas kadarnya, ia merupakan harta awam (milik umum) yang dimiliki oleh seluruh umat Islam, dan tidak dibenarkan untuk diperuntukkan, diberikan pemilikan atau diagihkan kepada mana-mana individu atau kumpulan. Begitu juga, tidak dibenarkan memberikan konsesi untuk melombong bahan-bahan tersebut kepada individu atau syarikat. Sebaliknya, ia mesti kekal sebagai harta yang dimiliki bersama oleh seluruh umat Islam, dan Negara hendaklah menjalankan pengekstrakan, penulenan, peleburan dan penjualannya bagi pihak mereka, serta meletakkan hasil harganya di Bait ul-Mal kaum Muslimin. Tiada perbezaan dalam hukum bahan-bahan galian ini sama ada ia kelihatan di permukaan bumi dan mudah dicapai tanpa kesusahan, seperti garam dan antimoni (celak), atau ia berada di bawah tanah yang dalam dan tidak dapat diekstrak melainkan dengan kesukaran, usaha tenaga dan susah payah yang besar, seperti emas, perak, besi, tembaga, plumbum, timah, uranium, fosfat dan bahan-bahan galian lain; begitu juga tidak kira sama ada ia berbentuk pepejal, seperti emas dan besi, cecair, seperti petroleum, atau gas, seperti gas asli.

Melindungi sebahagian aset harta awam minyak, gas dan mineral, seperti apabila Khalifah menetapkan telaga minyak dan gas tertentu atau lombong mineral tertentu, misalnya lombong fosfat, emas dan tembaga, lalu dia melindunginya dan menetapkan hasilnya untuk perbelanjaan bagi bidang-bidang yang disebutkan, adalah dibenarkan oleh Shar'a. Ia merupakan kaedah yang berguna untuk mengumpulkan hasil yang diperlukan bagi dibelanjakan dalam bidang-bidang ini. Khalifah dibenarkan melakukan perkara ini berdasarkan perkara berikut:

Protecting some of the public property assets of petroleum, gas and minerals, such as when the Khalifah designates specific petroleum and gas wells or specific mineral mines like, for example, phosphate, gold and copper mines, where he protects them and designates their revenues for the expenditure on the mentioned areas, is allowed by Shar’a. It is a useful method to raise the necessary revenues to spend in these areas. It is permitted for the Khalifah to do this based on the following:

1. Rasulullah (saw) dan para Khulafa’ selepas baginda pernah melindungi tempat-tempat tertentu yang merupakan sebahagian daripada harta awam. Daripada Ibn ‘Abbas, daripada Sa’ab b. Juthama, beliau berkata: “Rasulullah ﷺ bersabda: ‘Tiada perlindungan (Hima) kecuali bagi Allah (swt) dan Rasul-Nya ﷺ’”. Maksudnya, tiada perlindungan kecuali oleh Negara, sama seperti apa yang Allah (swt) dan Rasul-Nya ﷺ lindungi untuk Jihad, orang miskin, orang yang memerlukan dan kepentingan umat Islam secara umum. Ini tidak sama dengan apa yang mereka lindungi pada zaman Jahiliyyah, di mana hanya orang mulia dalam kalangan mereka yang melindungi untuk dirinya sendiri. Daripada Nafi’, daripada Ibn ‘Umar: “Nabi ﷺ melindungi An-Naqi’i (ini ialah tempat yang terkenal di Madinah) untuk kuda-kuda kaum Muslimin.” Begitu juga Abu Bakr melindungi Al-Rabatha untuk unta-unta sedekah dan melantik hambanya Abu Salama untuk menjaganya. ‘Umar juga melindungi Al-Sharaf di Al-Rabatha dan melantik hambanya, yang dipanggil Hani.

1. The Messenger of Allah (saw) and the Khulafa’a after him shielded specific places which were part of the public property. From Ibn ‘Abbas from Sa’ab b. Juthama, he said: “The Messenger of Allah (saw) said: ‘No protection (Hima) except for Allah (swt) and His Messenger (saw)’”. That is, no protecting except for the State similar to what Allah (swt) and His Messenger (saw) shielded for Jihad, the poor, the needy and the interests of Muslims generally. This is not similar to what they protected in the days of Ignorance (Jahiliyyah) where the noble alone among them protected for himself. From Nafi’ from Ibn ‘Umar: “The Prophet (saw) protected An-Naqi’i (this was a famous place in Madinah) for the horses of the Muslims.” Similarly Abu Bakr protected Al-Rabatha for the camels of Sadaqat and appointed his servant Abu Salama, over it. ‘Umar also protected Al-Sharaf in Al-Rabatha and appointed his servant, who was called Hani.