کله چې د فکر سطح ټیټه شي، نو خلکو تر منځ د وطنی تړاو (رابطة الوطنیة) پیدا کیږي، ځکه چې دوی په یوه ځمکه ژوند کوي او له هغې سره تړلي دي. د ژوندي پاتې کیدو غریزه دوی هڅوي چې ځان، هغه هیواد چې په کې ژوند کوي او هغه ځمکه چې پرې روزي لري، ساتنه وکړي. له همدې امله وطنی تړاو پیدا کیږي. دا وطنی تړاو د تړاوونو ترټولو ضعیف او ټیټ کچه ده. دا په حیواناتو او مرغانو کې هم شتون لري، لکه څنګه چې په انسانانو کې. دا د احساساتو په ډول ښکاره کیږي. دا هغه وخت راځي کله چې هیواد باندې بهرنی تیری وشي، یا برید وشي یا نیول شي. وطنی تړاو هغه وخت هیڅ اغیز نه لري کله چې هیواد د تیرې له خطره خوندي وي. دا هغه وخت له منځه ځي کله چې بهرنی دښمن وشړل شي یا له هیواده وویستل شي. له همدې امله دا تړاو ټیټ کچه لري.

Whenever the level of thinking declines, the patriotic bond (raabitah al wataniyyah) amongst people arises, due to them living in one land and being attached to it. The survival instinct drives them to defend themselves, the country they live in and the land they live off. Hence the patriotic bond arises. This patriotic bond is the weakest and lowest level of bonds. It is present amongst animals and birds as well as human beings. It manifests itself in an emotional way. It comes about in the event of a foreign aggression against the homeland, either when attacked or occupied. The patriotic bond has no effect when the homeland is safe from aggression. It ceases when the foreigner is repelled or banished from the homeland. Therefore, this bond is of a low level.

مزید یہ کہ جب سوچ کا دائرہ تنگ ہو تو ایک قومی رابطہ (رابطہٴ قومیہ) پیدا ہوتا ہے۔ یہ ایک وسیع تر معنی میں خاندانی رابطہ ہی ہے۔ اس کا سبب یہ ہے کہ جب بقا کی جبلت فرد میں گہری جڑ پکڑ لیتی ہے تو اس میں غلبے کی محبت ظاہر ہوتی ہے۔ یہ غلبے کی محبت کم عقل انسان میں انفرادی نوعیت کی ہوتی ہے۔ تاہم جیسے ہی کسی فرد کا شعور وسیع ہوتا ہے، اس کی غلبے کی محبت بھی پھیل جاتی ہے، چنانچہ وہ اپنے خاندان کے غلبے کا خیال کرتا ہے۔ جب اس کا شعور وسیع اور کشادہ ہو جاتا ہے تو وہ اپنے وطن میں اپنی قوم کے غلبے کا خیال کرتا ہے۔ اور جب یہ حاصل ہو جائے تو وہ تمام دیگر اقوام پر ان کے غلبے کا خیال کرتا ہے۔ لہٰذا اسی پہلو کی وجہ سے خاندان کے افراد کے درمیان مقامی جھگڑے پیدا ہوتے ہیں۔ پس جب خاندان کے اندر غلبہ طے ہو جاتا ہے تو جھگڑا اس کے خاندان اور دیگر خاندانوں کے درمیان جھگڑے میں منتقل ہو جاتا ہے، یہاں تک کہ غلبہ ایک خاندان یا مختلف خاندانوں کے ایک گروہ کے حق میں طے ہو جائے۔ آخرکار اقتدار اور اعلیٰ معیارِ زندگی کے حصول کے لیے اس کی قوم اور دوسروں کے درمیان تنازع پیدا ہو جاتا ہے۔ لہٰذا اس رابطے کے پیروکاروں میں عصبیت (عصبیہ) غالب رہتی ہے۔ اس کے نتیجے میں ان کے درمیان خواہشات اور دوسروں کے خلاف ایک دوسرے کی مدد کا رجحان غالب آ جاتا ہے۔ چنانچہ یہ ایک غیر انسانی رابطہ ہے، اور اگر وہ بیرونی تنازعات میں مصروف نہ ہوں تو یہ اندرونی جھگڑوں کا شکار رہتا ہے۔

Moreover, when the thinking level is narrow, a nationalistic bond (raabitah qawmiyyah) arises. It is a family bond though in a broader sense. This is because when the survival instinct becomes deeply rooted in the individual, love of dominance appears in him. This love of dominance is individualistic in the man of low intellect. However, as the awareness of an individual broadens his love of dominance widens, thus he considers the dominance of his family. Once his awareness has broadened and widened, he considers the dominance of his people in his homeland. Once this is achieved he considers their dominance over all other peoples. Therefore, due to this aspect local feuds arise amongst the members of the family. Hence, once the dominance within the family is settled then the feud transfers to a feud between his family and other families until the dominance is settled in favour of one family or a group of people from different families. In the end, the conflict arises between his people and others for sovereignty and achieving a high standard of living. Therefore, tribalism ('asabiyyah) prevails amongst the adherents of this bond. As a result of this, whims and assisting one another against others prevail amongst them. Consequently, it is an inhumane bond and it remains exposed to internal feuds if they are not preoccupied instead with external conflicts.

لہٰذا وطنی رشتہ درج ذیل تین وجوہات کی بنا پر نامناسب ہے۔ اول یہ کہ یہ ایک پست درجے کا رشتہ ہے، جو انسان کو انسان سے، اس کی احیاء کی جدوجہد میں، جوڑنے کے لیے اچھا نہیں۔ دوم یہ کہ یہ ایک جذباتی رشتہ ہے جو اپنے دفاع کی بقا کی جبلت سے پیدا ہوتا ہے۔ ایسا جذباتی رشتہ تبدیلی اور تغیر کا شکار ہو سکتا ہے، اس لیے یہ انسانوں کے درمیان مستقل رشتہ بننے کے لائق نہیں۔ سوم یہ کہ یہ ایک عارضی رشتہ ہے جو دفاع (کسی خطرے کے مقابلے) کی صورت میں موجود ہوتا ہے، لیکن استحکام کی حالت میں، جو انسان کی معمول کی حالت ہے، یہ موجود نہیں رہتا۔ لہٰذا وطنی رشتہ انسانیت کے درمیان رشتہ بننے کے لائق نہیں۔

Therefore, the patriotic bond is unsuitable for the following three reasons: Firstly, because it is a low level bond, which is not good to bind man with man in his quest for revival. Secondly, because it is an emotional bond arising from the survival instinct of defending oneself. Such an emotional bond is liable to change and alteration, so it is not fit to be a permanent bond between human beings. Thirdly, because it is a temporary bond that exists in the case of defence (of a threat), but in the state of stability, which is the normal state of man, it does not exist. Therefore, the patriotic bond is not fit to be a bond amongst mankind.

همچنان قومی رابطه هم د لاندې درې دلیلونو له امله مناسبه نه ده: لومړی، دا یو قبیلوي رابطه ده چې د انسان د احیا د لټون په لاره کې د انسان د انسان سره تړلو لپاره مناسبه نه ده. دوهم، دا یوه احساساتي رابطه ده چې د ژوندي پاتې کیدو له غریزې څخه راپورته کیږي، او په پایله کې د واک د مینې سبب ګرځي. دریم، دا یوه غیر انساني رابطه ده، ځکه چې د واک په سر د خلکو ترمنځ شخړې رامینځ ته کوي. له همدې امله، دا د انسانانو ترمنځ د تړاو لپاره مناسبه نه ده.

Similarly the nationalistic bond is also unsuitable for the following three reasons: Firstly, because it is a tribal bond which is not appropriate to bind man with man in his quest for revival. Secondly, because it is an emotional bond that arises from the survival instinct, thus resulting in the love for dominance. Thirdly, because it is an inhumane bond for it causes conflicts among people over dominion. Therefore, it is not suitable to be a bond between human beings.

نور هغه نور اړیکې چې په تېروتنه د خلکو ترمنځ اړیکې بلل کېږي، عبارت دي له: د ګټې اړیکې (الرابطة المصلحية) او د روحاني اړیکې (الرابطة الروحية) څخه چې هېڅ نظام پرې نه ولاړ کېږي.

The other invalid bonds, which are mistakenly taken as bonds between people are: the bonds of self-interest (ar-raabitah al -maslahiyah) and the spiritual bond (ar-raabitah al ruhiyah) from which no system emanates.

د ذاتي ګټو تړون یو لنډمهاله تړون دی او د انسانانو د ټولولو لپاره مناسب نه دی، ځکه چې دا د لوی ګټو د لاسته راوړلو په موخه د جوړجاړې تابع کیږي؛ نو کله چې ګټې له نورو ګټو څخه مخکې شي، دا تړون له منځه ځي. همدارنګه کله چې ګټې توپیر ومومي، نو دا تړون پای ته رسیږي او خلک یو له بل څخه جلا کوي. زیاته دا چې کله چې ګټې پوره شي، دا تړون هم له منځه ځي. له همدې امله دا د هغو کسانو لپاره یو خطرناک تړون دی چې په دې پابند وي.

The bond of self-interest is a temporary bond and it is not suitable to bind mankind, for it is subject to compromise in the pursuit of greater interests; so it ceases to exist when the interests are outweighed. It also comes to an end and separates people from each other when the interests become dissimilar. Furthermore, when the interests are fulfilled this bond ceases to exist. Therefore, it is a dangerous bond for its adherents.

روحانی رابطہ، جس سے کوئی نظام پیدا نہیں ہوتا، مذہبی پابندی کی صورت میں ظاہر ہوتا ہے اور زندگی کے دائرے میں ظاہر نہیں ہوتا۔ لہٰذا روحانی رابطہ ایک ناقص اور غیر عملی رابطہ ہے، وہ لوگوں کو زندگی کے معاملات میں باندھنے کے لائق نہیں۔ اسی لیے مسیحی عقیدہ یورپی اقوام کے درمیان رابطے کا ذریعہ نہ بن سکا، حالانکہ وہ سب اسے قبول کرتی ہیں، کیونکہ یہ ایک ایسا روحانی رابطہ ہے جس میں کوئی نظام موجود نہیں۔

The spiritual bond from which no system emanates appears in the case of religiousness and does not manifest itself in the realm of life. Therefore, the spiritual bond is a partial and impractical bond, it is not suitable to bind people in the affairs of life. Consequently, the Christian creed did not serve as a bond amongst the European nations, though they all embrace it, because it is a spiritual bond devoid of a system.

لہٰذا مذکورہ بالا تمام رشتے انسان کو انسان کے ساتھ اس کی بیداری کی جدوجہد میں جوڑنے کے لائق نہیں ہیں۔ صرف وہی درست رشتہ، جو زندگی میں انسانیت کو باہم جوڑتا ہے، وہ عقلی عقیدہ (عقیدہ) ہے جس سے ایک نظام پھوٹتا ہے؛ یہی نظریاتی رشتہ (الرابطۃ المبدئیۃ) ہے۔

Consequently all the aforementioned bonds are not suitable to bind man with man in his quest for revival. The only correct bond, which binds mankind in life, is the rational doctrine (‘aqeedah) from which a system emanates; that is the ideological bond (ar raabitah al mabdaiyah).

مبدأ (ideology) یو فکري عقیده ده چې څخه یو نظام راوځي. عقیده یو جامع تصور دی چې د انسان، ژوند او کائنات په اړه دی، یعنې دا ژوند څه شی وو، څه به یې وروسته راځي، او د دې ژوند اړیکه د هغه څه سره څه ده چې دمخه وو او څه چې وروسته به راځي. هغه نظام چې له دې عقیدې څخه راوځي، هغه د انسان د ستونزو حلونه، د دغو حلونو د تطبیق طریقه، د عقیدې ساتنه، او مبدأ نورو ته رسول دي. د حلونو د تطبیق، د عقیدې د ساتنې او د مبدأ د رسولو طریقه طریقه (method) جوړوي، پاتې هر څه، یعنې عقیده او حلونه، فکره (idea) ده. له همدې امله مبدأ د فکرې (fikrah) او طریقې (tareeqah) څخه جوړ دی.

The ideology (mabda'a) is a rational doctrine from which a system emanates. The ‘aqeedah (doctrine) is a comprehensive idea about man, life and the universe what preceded this life, what is to follow it, and the relationship of this life with what preceded it and what is to follow it. As for the system that emanates from this doctrine, it is the solutions for man's problems, the method for implementing those solutions, preserving the doctrine and conveying the ideology to others. The method of implementing the solutions, preserving the doctrine and conveying the ideology constitutes the tareeqah (method), while anything else, which is the ‘aqeedah and the solutions, is the idea. Consequently, the ideology is composed of an idea (fikrah) and a method (tareeqah).

د مبدأ (نظریې) باید د یو انسان په ذهن کې یا د الله (ج) له لوري د وحي په واسطه پیدا شي، چې د تبلیغ امر ورسره وي، یا د هغه ذکاء له لارې چې په هغه انسان کې ځلیږي. هغه مبدأ (نظریه) چې د الله (ج) د وحي په واسطه د انسان په ذهن کې پیدا کیږي، دا سم مبدأ دی، ځکه چې دا د الله (ج) له لوري دی، هغه چې د انسان، ژوند او کائنات خالق دی. له همدې امله دا یقیناً سم مبدأ دی. په مقابل کې، هغه مبدأ (نظریه) چې د یو انسان په ذهن کې د هغه د ذکاء د یوه ځلا له لارې پیدا کیږي، غلط دی، ځکه چې دا د یو محدود ذهن څخه سرچینه اخلي، کوم ذهن چې د کائنات ټول شیان د پوهیدو توان نه لري. سربیره پردې، د انسان د تنظیم توان د توپیر، اختلاف، تناقض او هغه چاپیریال چې هغه پکې ژوند کوي د اغیزې لاندې راتلو وړ دی. په پایله کې دا یو متناقض سیستم زیږوي چې د انسان د بدبختۍ لامل کیږي. له همدې امله هغه مبدأ چې د یو انسان په ذهن کې پیدا کیږي، د خپل عقیدې له پلوه غلط دی، او هم هغه سیستم چې د دې عقیدې څخه سرچینه اخلي.

The ideology (mabda'a) must come into existence in the mind of a man either by revelation from Allah (swt) with a command for him to convey it or through an ingenuity that shines in that man. As for the ideology (mabda'a), which originates in the mind of a man by revelation from Allah (swt). This is the correct ideology (mabda'a) since it is from Allah (swt) who is the Creator of man, life and the universe. Therefore, it is definitely the correct ideology (mabda'a). Whereas, the ideology (mabda'a), which originates in the mind of a man through a spark of genius in him is false since it originates from a limited mind, which is incapable of comprehending everything in the universe. Furthermore, man's ability in organisation is liable to disparity, differences, contradictions and being influenced by the environment in which he lives. This consequently produces a contradictory system that leads to man's misery. Therefore, the ideology, which originates in a man's mind, is false in its ‘aqeedah and the system that emanates from this ‘aqeedah.

له همدې امله د مبدا بنسټ هغه همه جامع فکره ده (الفکرة الکلیة) چې د انسان، ژوند او کائنات په اړه ده، او هغه طریقه چې مبدا د وجود او تطبیق په لاره ټولو ژوندي برخو کې راولي، د مبدا د شتون د ساتلو لپاره ناگزیره ده. جامع فکره د مبدا بنسټ ده، ځکه چې دا عقیده او فکري رهبري ده. د همدې جامع فکرې پر بنسټ د انسان فکري لوري او د ژوند په اړه د هغه نظر ټاکل کیږي. سربیره پر دې، ټول افکار پر دې ولاړ دي او د ژوند د ستونزو حلونه له دې څخه سرچینه اخلي. طریقه (تریقه) د دې لپاره اړینه ده، ځکه که هغه نظام چې له عقیدې (عقیدې) څخه سرچینه اخلي، د دې نظام د تطبیق طریقه، د عقیدې ساتنه او د هغې دعوت رسول شامل نه کړي، نو دا فکره به یو فرضي او خیالي فلسفه شي چې یوازې په کتابونو کې ثبت پاتې وي او په دې نړۍ کې هیڅ اغیزه ونلري. له همدې امله عقیده (عقیده)، د ستونزو حلونه او طریقه (طریقه)، ټول د مبدا د راڅرګندیدو لپاره اړین دي. په هرصورت، یوازې د هغه فکرې (فکرة) او طریقې (طریقه) شتون چې نظام پرې ولاړ دی، دا نه ښیي چې مبدا (مبدا) سم دی؛ دا یوازې دومره ښیي چې دا یو مبدا دی او بس. هغه خبره چې د مبدا (مبدا) صحت ثابتوي، عقیده ده. ځکه عقیده هغه فکري بنسټ (القاعدة الفکریة) دی چې هر فکر پر ولاړ وي، نظرونه پرې ټاکل کیږي او هر حل او هره طریقه له هغې څخه سرچینه اخلي. نو که فکري بنسټ (القاعدة الفکریة) سم وي، مبدا به سم وي، او که غلط وي، مبدا به له بنسټه غلط وي.

Consequently, the foundation of the ideology is the comprehensive idea (al-fikrah alkulliyyah) about man, life and the universe and the method, which brings the ideology into existence and implementation in all the walks of life is indispensable to ensure the existence of the ideology. The comprehensive idea is the foundation of the ideology since it is the ‘aqeedah and the intellectual leadership. On the basis of this comprehensive idea the intellectual direction of man and his viewpoint in towards life is defined. Moreover, all thoughts are built upon it and the solutions for life's problems emanate from it. The fact that the tareeqah (method) is essential, is because if the system that emanates from the ‘aqeedah (doctrine) does not include the manner of implementing such a system, preserving the ‘aqeedah and conveying the da’wah to it, then the idea would become a hypothetical and fanciful philosophy that remains recorded in the books without having any effect in this world. Hence, the ‘aqeedah (doctrine), the solutions for the problems and the tareeqah (method) are all necessary for the ideology to come into existence. However, the mere presence of the idea (fikrah) and the method (tareeqah) from which a system emanates does not indicate that the ideology (mabda'a) is correct; it simply indicates that it is an ideology (mabda'a) and nothing more. The matter that proves the validity of the ideology (mabda'a) is the ‘aqeedah. This is because the ‘aqeedah is the intellectual basis (al-qa'idah al-fikriyyah) upon which every thought is built, views are defined and from which every solution and method emanates. Therefore, if the intellectual basis (al-qa'idah al-fikrayyah) is correct the ideology (mabda'a) will be correct and if it is false the ideology (mabda'a) will be false from its basis.

که عقیده‌ی جامع له فطرت انسان سره موافق وي او په عقل ولاړه وي، نو صحیح به وي. خو که له فطرت انسان سره مخالف وي او په عقل ولاړه نه وي، نو باطله به وي. د فطرت سره موافقت دا معنا لري چې عقیده د انسان طبیعي کمزورتیا او د خالق، حاکم ته د هغه اړتیا پېژني، یعنې د تدیّن (دینداری) له غریزې سره سمون لري. د عقیدې په عقل ولاړ کېدو معنا دا ده چې دا په ماده یا د مصالحې له لارې ترلاسه شوې حل لاره په بنسټ نه وي ولاړه.

If the comprehensive idea (doctrine) agrees with man's nature (fiTrah) and is built upon the mind it will be correct. However, if it disagrees with man's nature (fiTrah) and is not built upon the mind it will be false. The compatibility with man's nature means that the ‘aqeedah recognises the natural weakness of man and his need for the Creator, the Sovereign, i.e., it agrees with the instinct of religiousness (tadayyun). Building the ‘aqeedah (doctrine) on the mind means that it is not built on matter or a solution arrived through compromise.

که چې موږ په نړۍ کې موجود نظریاتو ته وګورو، نو یوازې درې نظرې به ومومو: سرمایه‌داري، کمونیزم او اسلام. لومړۍ دوه نظرې د دولتونو لخوا غوره کېږي، پداسې حال کې چې اسلام د دولت لخوا نه، بلکې د بېلابېلو ملتونو دننه افرادو لخوا غوره کېږي، که څه هم دا په نړیواله کچه د ټول ځمکنی کرې په کچه موجود دی.

If we examine the ideologies that exist in the world, we will find only three: Capitalism, Communism and Islam. The first two ideologies are adopted by states, while Islam is not adopted by a state, but rather by individuals within different peoples, nevertheless it is present internationally in the whole globe.

سرمایہ داری کی بنیاد دین کو زندگی سے جدا کرنے پر ہے۔ یہی فکر اس کا عقیدہ ہے، اس کی فکری قیادت ہے اور اس کی فکری بنیاد ہے۔ اسی فکری بنیاد کے مطابق انسان ہی اس زندگی کے لیے نظام وضع کرتا ہے، اس لیے انسان کے لیے درج ذیل اقسام کی آزادی کا تحفظ ضروری ہے: عقیدے کی آزادی (حُرّیتُ العقیدہ)، رائے کی آزادی (حُرّیتُ الرّأی)، ملکیت کی آزادی (حُرّیتُ الملکیّہ) اور ذاتی آزادی (الحُرّیۃُ الشّخصیّہ)۔ سرمایہ دارانہ معاشی نظام ملکیت کی آزادی ہی سے پیدا ہوا، اس لیے سرمایہ داری اس مبدأ کی سب سے نمایاں خصوصیت بن گئی اور اس عقیدے سے پیدا ہونے والی سب سے نمایاں چیز بن گئی۔ اسی بنا پر اس مبدأ (نظریے) کا نام اس کے سب سے نمایاں جزو کے نام پر سرمایہ داری رکھا گیا ہے۔

Capitalism is based upon the separation of religion from life. This idea (fikrah) is its ‘aqeedah (doctrine), its intellectual leadership (qiyaadah fikriyyah) and its intellectual basis (qa'idah fikriyyah). According to this intellectual basis (al-qa'idah al-fikriyyah) man lays down the system for this life, so it is necessary to preserve for man the following types of freedom: freedom of belief (hurriyat ul-’aqeedah), freedom of opinion (hurriyat urra'i), freedom of ownership (hurriyat ul-milkiyyah) and personal freedom (al hurriyat ushshakhsiyyah). The Capitalist economic system resulted from the freedom of ownership, so capitalism has become the most prominent feature in this mabda'a and the most prominent matter that resulted from the doctrine (‘aqeedah) of this ideology (mabda'a). Thus, this ideology (mabda'a) is named Capitalism, after its most prominent element.

جمهوریت، چې دې ایډیالوژۍ ته منسوب کیږي، له دې ځایه رازیږي چې انسان خپل سیستم جوړوي. پس ملت د واک سرچینه ده. دا ملت دی چې سیستم وضعه کوي، حاکم ته دنده ورکوي چې پر دې ملت حکومت وکړي، او کله چې وغواړي هغه له واک څخه لرې کوي، او هغه سیستم چې خوښوي هغه پر حاکم ټاکي او تطبیقوي. دا ځکه چې حکومت کول د ملت او حاکم ترمنځ د کار د اجارې یو قرارداد دی، چې د سیستم سره سم حکومت وکړي، هغه سیستم چې ملت یې غوره کوي، ترڅو په هغه سره دوی باندې حکومت وکړي.

As for democracy, which is ascribed to this ideology, it stems from the fact that man lays down his own system. The nation is therefore, the source of authority. She lays down the system, she employs the ruler to govern her, and strips him of his authority when she wants and establishes and lays down to him the system she likes. This is because ruling is an employment contract between the people and the ruler to rule according to the system, which the people choose, so as to govern them with.

که څه هم ډیموکراسي د سرمایه‌دارۍ یوه برخه ده، خو دا د اقتصادي نظام په پرتله کم ښکاره دی. دا ځکه چې په لویدیځ کې سرمایه‌دارانه اقتصادي نظام حکومت داسې اغیزمن کوي چې سرمایه‌دار (د پانګې خاوندان) د هغو هیوادونو حقیقي واکمن دي چې سرمایه‌دارانه نظریه غوره کوي. سربیره پردې، ډیموکراسي یوازې د دې نظریې پورې محدوده نه ده، ځکه کمونیستان هم ځانونه ډیموکراټ بولي او واکمني ملت (خلکو) ته د ورکولو غوښتنه کوي. له همدې امله دا ډیر سم دی چې دې نظریې ته د سرمایه‌دارۍ نظریه یا سرمایه‌داري وویل شي.

Though democracy is a part of capitalism, it is less prominent than the economic system. This is because the capitalist economic system in the West influences the government to the extent that the capitalists (owners of capital) are effectively the real rulers in the countries which adopt the capitalist ideology. Moreover, democracy is not limited to this ideology, since the Communists also claim to be democratic and call for giving the ruling to the nation (people). It is therefore more accurate to call this ideology the Capitalist Ideology or Capitalism.

دا نظریه په اصل کې هغه وخت راڅرګنده شوه چې د اروپا او روسیې بادشاهانو او پاچاهانو مذهب د خلکو د استحصال، د دوی په حقونو تېري کولو او د دوی وینې مڅولو لپاره وسیله ګرځولی و. دوی د دې کار لپاره پادریان د یو وسیلې په توګه کارولي. د دې په پایله کې یو خونړی جګړه پیدا شوه، چې ځینو فیلسوفانو او مفکرینو مذهب په بشپړ ډول انکار کړ. نور یې منلی و، خو غوښتل یې چې مذهب له دې ژوند څخه جلا شي. په پای کې د ډیرو فیلسوفانو او مفکرینو نظر په یوه نظریه ودرېد، هغه دا چې مذهب له دې ژوند څخه بېل شي. دا طبعاً د مذهب له دولت څخه د بېلېدو سبب شو. په دې ترتیب نظر دې ته ورسېد چې د مذهب په اړه بحث، که په انکار وي او که په ومنلو کې، له منځه یوړل شي، او بحث یوازې د دې ضرورت پورې محدود شو چې مذهب باید له ژوند څخه جلا شي. دا نظریه د یوې منځنۍ لارې (حل) په توګه ګڼل کېږي، هغه منځنۍ لاره چې یو خوا ته پادریان دي چې په مذهب کې غواړي هرڅه کنټرول کړي، او بلې خوا ته فیلسوفان او مفکرین دي چې مذهب او د پادریانو واک یې انکار کړی. له همدې امله دا نظریه نه مذهب انکار کوي او نه یې اجازه ورکوي چې په ژوند کې مداخله وکړي، بلکې یوازې دا مذهب له ژوند څخه جلا کوي. په پایله کې هغه عقیده (نظریه) چې لویدیځ یې منلې، د مذهب له ژوند څخه جلا کېدل دي. دا عقیده هغه فکري بنسټ دی چې ټول فکرونه پرې ولاړ دي، د هغې پر بنسټ د انسان فکري لارښوونه او د ژوند په اړه نظر ټاکل کېږي، او د هغې پر بنسټ ټول د ژوند ستونزې حل کېږي. دا هغه فکري مشرتوب دی چې لویدیځ یې په غاړه لري او نړۍ ته یې بولي.

This ideology originally emerged when the emperors and kings of Europe and Russia were using religion as a means to exploit the peoples, transgress against them and suck their blood. They used the clergy as an instrument for this. There arose, as a result of this, a bloody struggle in which some philosophers and thinkers denied religion completely. Others acknowledged religion but called for its separation from this life. Eventually, the opinion of the majority of the philosophers and thinkers settled on one idea, which is the separation of religion from this life. It naturally resulted in the separation of religion from the state. Thus, the opinion settled on avoiding the discussion of religion, whether in denial or recognition and instead discussion was confined to the necessity of separating religion from this life. This idea is considered a compromise (solution) between the clergy, on the one hand, who sought to control everything in the name of religion and the philosophers and thinkers, on the other hand, who denied religion and the authority of the clergy. Therefore, this idea did not deny religion nor did it allow it to interfere in the life, instead it just separated it from life. Consequently, the ‘aqeedah (doctrine), which the West embraced, is the separation of religion from life. This ‘aqeedah (doctrine) is the intellectual basis upon which all thoughts are built, upon its basis the intellectual direction of man and his viewpoint in life are determined and upon its basis all life problems are solved. It is the intellectual leadership, which the West carries and calls the world to.

د دین د ژوند څخه جلا کول په ضمني ډول دین منل دي، او په دې سره دا هم منل کیږي چې د کائنات، انسان او ژوند یو پیدا کوونکی شتون لري او د قیامت ورځ به راشي، ځکه دا د دین د یو دین په توګه بنسټ دی. دا منل د کائنات، انسان، ژوند، د دې ژوند څخه مخکې څه شی و او د دې ژوند څخه وروسته څه شی دی، په اړه یوه نظر راکوي، ځکه دا د دین د شتون انکار نه کوي. بلکې کله چې دا د دې څخه د جلا کولو غوښتنه کوي، نو په ضمني ډول د هغه شتون تایید کوي او دا نظر راکوي چې د دې ژوند او د هغه چې مخکې یې و او د هغه چې وروسته به یې وي، ترمنځ هیڅ اړیکه نشته، کله چې د دین د ژوند څخه د جلا کولو غوښتنه کوي او وایي چې دین یوازې د فرد او د هغه د پیدا کوونکي ترمنځ اړیکه ده. له دې کبله، دا عقیده (د دین د ژوند څخه جلا کول)، د خپل ټول‌شموله مفهوم له مخې، د کائنات، انسان او ژوند په اړه یو جامع نظر جوړوي. په دې توګه، د سرمایه‌دارۍ ایډیالوژي، د دې تشریح له مخې، د نورو ایډیالوژیو په شان یوه ایډیالوژي ده.

The separation of religion from life implicitly recognises religion, and by doing so, it recognises that there is a Creator for the universe, man and life and that there will be a Day of Resurrection, because this is the foundation of religion as a religion. This acknowledgement provides an idea about the universe, man, life, what preceded this life and what is to follow it, because it didn't deny the existence of religion. Rather when it called for its separation from it implicitly confirmed its existence and gave an idea that there is no relationship between this life with what preceded it and with what is to follow it, when it called for the separation of religion from life and that religion is only a relationship between the individual and his Creator. Accordingly, this ‘aqeedah (doctrine) (separation of religion from the life), by its all-inclusive concept, constitutes a comprehensive idea about the universe, man and life. Thus the Capitalist ideology, by this explanation, is an ideology like any other.

سوسیالیزم، چې کمونیزم ته لاره هواروي، کائنات، انسان او ژوند یوازې مادّه ګڼي او وايي چې مادّه د ټولو شیانو سرچینه ده. د همدې مادّې د ارتقا له لارې ټول شیان وجود ته راغلي دي، او له دې مادّې پرته هیڅ شی نشته. له همدې امله دا مادّه ازلي او پخوانۍ ده او د هیچا له خوا پیدا شوې نه ده، یعنې دا واجب‌الوجود ده، دایمي ده او په خپل ځان قایمه ده، یعنې د هیچا له خوا پیدا شوې نه ده. کمونیستان له همدې امله انکار کوي چې مادّه د یوه خالق له خوا پیدا شوې وي. دوی د مادّې روحاني اړخ انکار کوي او د روحاني اړخ د شتون منل د ژوند لپاره ګواښ ګڼي. له همدې امله ساتي چې دین د ولسونو افیون دی، چې دوی ته آرام ورکوي او له عمل څخه یې بازي. دوی له مادّې پرته پر هیڅ شی باور نه لري، حتی فکر هم د دماغ پر مادّې د انعکاس په توګه ګڼي. له همدې کبله مادّه د دوی په نظر د فکر او د ټولو شیانو سرچینه ده، او د هغې د مادي ارتقا له لارې ټول شیان پیدا کیږي. په دې اساس دوی د خالق شتون انکار کوي، مادّه ازلي ګڼي، او له همدې امله هغه شیان هم انکار کوي چې له دې ژوند دمخه وو او هغه څه چې له دې ژوند وروسته راځي، نو دوی له دې ژوند پرته بل هیڅ شی نه منې.

Socialism, which led to Communism views the universe, man and life as only matter and that matter is the origin of all things. Through the evolution of this matter all things came into existence and thus there is nothing at all beyond this matter. Therefore, this matter is eternal and pre-existent and not created by anyone i.e. it is indispensable (waajibul-wujood), is everlasting and self-existing i.e. not created by anyone. Communists, therefore, deny that matter is created by a Creator. They deny the spiritual aspect of matter and view the recognition of the existence of the spiritual aspect as a threat to the life. Consequently, they maintain that religion is the opium of the masses which sedates and hinders them from action. They believe in nothing but matter, even thought is viewed as reflection of matter on the brain. Hence, matter for them, is the origin of thought and the origin of everything, and through its materialistic evolution all things originate. Accordingly, they deny the existence of the Creator and consider matter to be eternal, thus, they deny what preceded this life and what is to follow it, so they do not acknowledge anything except this life.

با دې ټولو توپیرونو سره چې دې دوو ایډیالوژیو کې د انسان، ژوند او کائنات په اړه د دوی د نظر له مخې شتون لري، دواړه په دې باور دي چې هغه لوړ ارزښتونه چې انسان د ځان لپاره وضع کوي، هغه ایډیالونه دي چې انسان باید د هغو پسې ولټي. نو د دوی په نظر، خوښي دا ده چې انسان د حسي خوندونو تر ټولو لوړ کچه ترلاسه کړي، ځکه دا خوندونه د دوی په باور د خوښۍ وسیله دي، بلکې خپله خوښي هم ده. دواړه ایډیالوژي په دې هم متفق دي چې د فرد شخصي آزادي وساتل شي، نو انسان کولی شي هر څه وکړي چې غواړي او هر ډول چې غواړي عمل وکړي، څومره چې هغه په هغه عمل کې خپله خوښي وګوري. له همدې امله شخصي چلند یا شخصي آزادي هغه برخه ده چې دواړه ایډیالوژي یې تقدیس کوي.

In spite of the differences between these two ideologies in respect to their view about man, life and the universe both agree that the ideals to be sought by man are the sublime values that man lays down for himself. So happiness, in their view, is to enjoy the optimum level of sensual pleasures, which in their opinion are the means to happiness, even happiness itself. The two ideologies also agree upon preserving the personal freedom of the individual, so man can act as he likes, however he desires, as long as he sees his happiness in that action. Therefore the personal behaviour or the personal freedom is a part of what is sanctified by these two ideologies.

دواړه نظامونه د فرد او ټولنې په اړه خپل نظر کې توپیر لري. سرمایه‌داري یو انفرادي نظریه ده، چې ټولنه د افرادو څخه جوړه فرض کوي. دا ټولنې ته دویمه پاملرنه کوي او فرد ته لومړیتوب ورکوي. له همدې امله دا د فرد آزادیو ساتل ضروري ګڼي. د فرد د آزادۍ د ساتلو لپاره هر غړی د ټولنې په ګټه کار کوي. په همدې اساس د عقیدې آزادي د دې نظریې له هغو شیانو څخه ده چې تقدیس شوې ده. د ملکیت آزادي هم تقدیس شوې ده او د دې فلسفې له خوا محدوده نه ده، بلکې حکومت له خوا محدوده کیږي، چې د آزادیو د ساتلو لپاره مداخله کوي. حکومت دا محدودیتونه د پولیسو او د قانون د پلي کولو له لارې عملي کوي. خو دولت یوازې یو وسیله ګڼل کیږي، نه دا چې په ځان کې هدف وي. حاکمیت په پای کې افرادو ته تعلق لري، نه دولت ته. په همدې بنسټ سرمایه‌داري یو فکري مشري لري، هغه دا چې دین له ژوند څخه جلا وي؛ د دې مشرۍ پر اساس سرمایه‌داري خپل نظامونه عملي کوي، دې ته بلنه ورکوي او هرچېرته د پلي کولو هڅه کوي.

Both ideologies differ in their view of the individual and society. Capitalism is an individualistic ideology, which assumes society to be composed of individuals. It pays secondary attention to society and singles out the individual for its attention. Therefore, it considers it necessary to secure the freedoms of the individual. In order to ensure his freedom, every member works for the sake of society. Freedom of belief is, therefore, one of the things sanctified by this ideology. Freedom of ownership is also sanctified and not restricted by its philosophy but by the government which intervenes to guarantee the liberties. The government implements these restrictions by the police and through law enforcement. The state, however, is considered a means and not an end in itself. Sovereignty ultimately belongs to the individuals and not to the state. Accordingly, capitalism carries an intellectual leadership, which is the separation of religion from the life; on the basis of this leadership capitalism implements its systems, calls for them and attempts to implement them everywhere.

سوشلزم، په شمول کمونیزم، یو داسې نظریه ده چې ټولنه د انسانانو او د هغوی د طبیعت سره د اړيکو یوه عمومي ټولګه ګڼي. له همدې امله خلک په حتمي او خودکاره توګه د دې اړيکو تابع کیږي. دا ټوله ټولګه یوه واحده وحدت ده، چې انسان، طبیعت او اړيکې ټول یو کل جوړوي او یو له بل څخه جلا برخې نه دي. طبیعت د انسان د شخصیت یوه برخه ګڼل کیږي، هغه برخه چې انسان په ځان کې لري. انسان د طبیعت له دې برخې، یعنې طبیعت سره له اړیکې پرته وده نه کوي، ځکه د انسان اړیکه له طبیعت سره د یوه شي د اړیکې په شان ده چې له خپل جوهر سره لري. په همدې بنسټ ټولنه یو واحد وحدت ګڼل کیږي چې درې عناصر یې په ټوله توګه سره وده کوي. نو انسان باید د دې ټولګې په دننه د ګاډي د ټایر د پښو په شان ګرځي. له همدې امله کمونیستان فرد ته د عقیدې یا اقتصادي ملکیت آزادي نه ورکوي؛ عقیده او اقتصاد د دولت د غوښتنو په واسطه محدود کیږي. په پایله کې دولت هم د هغو شیانو له جملې څخه دی چې دا نظریه یې مقدسه ګڼي. له دې مادي فلسفې څخه د ژوند سیستمونه سرچینه اخلي، او اقتصادي سیستم د ټولو سیستمونو لومړنی بنسټ او اصلي ځانګړتیا ګڼل شوی. له همدې امله سوشلزم، په شمول کمونیزم، یوه فکري مشرتابه لري چې مادیت او مادي تکامل دی؛ پر دې بنسټ دا د خپلو سیستمونو سره واکمني کوي، دې ته بلنه ورکوي او هڅه کوي چې دا سیستمونه هرې خوا پلي کړي.

Socialism, including Communism, is an ideology, which views society as a general collection consisting of human beings and their relationship with nature. Thus, people will submit to this relationship inevitably and automatically. This collection as a whole is one single unit, which is man, nature and relationships, all constitute one whole and not parts separated from each other. Nature is considered to be a part of man's personality, the part he carries in himself. Man does not evolve without being connected with this part of his personality i.e. nature, because man's relationship with nature is like the relationship of the thing with its own essence. Accordingly, society is considered to be one unit whose three elements evolve together as a whole. Thus man has to revolve within this collection like a spoke in a wheel. Therefore, Communists hold no freedom of belief or economical ownership for the individual; belief and economy are restricted by what the state wants. Consequently, the state is also one of the things sanctified by this ideology. From this materialistic philosophy, life systems have emanated and the economic system was considered the primary basis and the main feature of all the systems. Hence Socialism, including Communism carries an intellectual leadership, which is materialism and materialistic evolution, on this basis it rules with its systems, calls for them and attempts to apply them everywhere.

اسلام په دې باور دی چې د انسان، ژوند او کائنات ترڅنګ یو خالق هم دی چې دا ټول یې پیدا کړي دي. له همدې امله د اسلام بنسټ د الله (ج) د شتون باور دی. دا عقیده هغه ده چې په هرڅه کې روحاني اړخ ټاکي، یعنې دا حقیقت چې کائنات، انسان او ژوند د یو خالق لخوا پیدا شوي دي. نو د کائناتو اړیکه د خالق الله (ج) سره، د ژوند اړیکه د خالق الله (ج) سره، او د انسان اړیکه د خالق الله (ج) سره، دا ټولې اړیکې د کائنات، ژوند او انسان روحاني اړخ جوړوي. روح (رُوح) نو د انسان هغه پوهه ده چې د الله (ج) سره خپله اړیکه درک کړي.

As for Islam, it holds that beyond man, life and the universe there is a Creator, who created them all. Therefore, its basis is the conviction in the existence of Allah (swt). This ‘aqeedah is the one, which determined the spiritual aspect in everything, that is the fact that the universe, man and life are created by a creator. Therefore, the relationship of the universe, as being created by Allah (swt) the creator and the relationship of the created life with Allah (swt) the creator, and the relationship of the created man with Allah (swt) the creator, such a relationship is the spiritual aspect in the universe, in life and in man. The spirit (ruH), therefore, is man's comprehension of his relationship with Allah (swt).

الله تعالیٰ پر ایمان کو محمد ﷺ کی نبوت، ان کے پیغام اور اس بات پر ایمان سے بھی جوڑا جانا چاہیے کہ قرآن اللہ تعالیٰ کا کلام ہے۔ لہٰذا آپ ﷺ جو کچھ لے کر آئے، اس سب پر ایمان لانا واجب ہے۔ اسی بنیاد پر اسلامی عقیدہ اس بات پر ایمان لانا لازم قرار دیتا ہے کہ اس زندگی سے پہلے جو کچھ تھا، یعنی اللہ تعالیٰ، اس پر ایمان لایا جائے، اور اس زندگی کے بعد جو کچھ ہے، یعنی قیامت کے دن پر ایمان لایا جائے۔ اور یہ کہ انسان اس دنیا میں اللہ تعالیٰ کے امر و نہی کا پابند ہے، جو اس زندگی کا اس سے پہلے کے ساتھ تعلق ظاہر کرتے ہیں۔ انسان اُن احکام پر عمل کرنے اور اُن منہیات سے بچنے کے بارے میں جواب دہی کا بھی پابند ہے۔ یہ جواب دہی اس زندگی کا اس کے بعد کے ساتھ تعلق ظاہر کرتی ہے۔ ناگزیر طور پر ایک مسلمان کو کسی بھی عمل کو انجام دیتے وقت اپنے اور اللہ تعالیٰ کے تعلق کا احساس ہونا چاہیے، چنانچہ وہ اپنے اعمال کو اللہ تعالیٰ کے اوامر و نواہی کے مطابق ڈھالتا ہے۔ یہی مادّے کو روح کے ساتھ ملانے کا مفہوم ہے۔ اعمال کو اللہ تعالیٰ کے امر و نہی کے تابع کرنے کا حتمی مقصد اُس کی رضا حاصل کرنا ہے، جب کہ ایسے اعمال انجام دینے کا فوری مقصد وہ قدر ہے جو وہ عمل حاصل کرتا ہے۔

The belief in Allah (swt) must also be linked with the belief in the Prophethood of Muhammad (saw) , his Message and that the Qur'an is the speech of Allah (swt). Hence, it is obligatory to believe in everything he brought. Accordingly, the Islamic ‘aqeedah makes it compulsory to believe in what preceded this life, which is Allah(swt), to believe in that which is after this life - which is the Day of Resurrection and that man is restricted in this life by the commands and prohibitions of Allah (swt) which represent the relationship of this life with what preceded it. Man is also restricted with the accounting on following these commands and avoiding these prohibitions. This accountability represents the relationship of this life with what follows it. Inevitably, a Muslim must realise his relationship with Allah (swt) when undertaking any action, thus he directs his actions according to the commands and prohibitions of Allah (swt). This is the meaning of mixing matter with spirit. The ultimate goal of directing the actions by the commands and prohibitions of Allah (swt) is to attain His pleasure. While the immediate aim from undertaking such actions is the value which the action achieves.

لہٰذا، معاشرے کی حفاظت کے مثالی مقاصد انسان کے بنائے ہوئے نہیں، بلکہ اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) کے احکام اور منہیات کے ذریعے مقرر کیے گئے ہیں، جو مستقل ہیں، نہ بدلتے ہیں اور نہ ارتقا پذیر ہوتے ہیں۔ چنانچہ انسانی جان، عقل، انسانی وقار، نجی ملکیت، دین، امن و امان اور ریاست کی حفاظت، یہ سب مستقل مقاصد ہیں جو معاشرے کی حفاظت کا ہدف رکھتے ہیں؛ وہ نہ تبدیل ہوتے ہیں اور نہ ترقی کے تابع ہیں۔ اسلام نے ان مستقل مقاصد کی حفاظت کے لیے سخت سزاؤں کا نظام مقرر کیا ہے۔ ان مقاصد کی حفاظت واجب ہے، اس لیے نہیں کہ وہ کوئی مادی فائدہ (منفعت) پیدا کرتے ہیں، بلکہ اس لیے کہ وہ اللہ کی طرف سے احکام اور منہیات ہیں۔ اسی بنا پر مسلمان اور ریاست اپنے تمام اقدامات اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) کے احکام و منہیات کے مطابق انجام دیتے ہیں، کیونکہ یہی احکام و منہیات انسان کے تمام معاملات کو منظم کرنے کے لیے ہیں۔ اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) کے احکام و منہیات کے مطابق عمل ہی وہ واحد راستہ ہے جو مسلمان کو سکون فراہم کرتا ہے۔ لہٰذا خوشی حسی لذتوں کو پورا کرنے میں نہیں، بلکہ اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) کی رضا حاصل کرنے میں ہے۔

Therefore, the ideal aims to protect the society are not laid down by man, but rather by the commands and prohibitions of Allah (swt), which are constant, neither changing nor evolving. Thus the protection of the human life, mind, human dignity, private property, religion, security and the state are all constant ideals that aim to protect society; they are not subject to change or development. Islam has laid down harsh punitive measures to protect these constant aims. It is obligatory to protect these aims, because they are commands and prohibitions from Allah (swt), not because they produce material values (benefits). Accordingly, the Muslim and the state undertake all actions according to the commands and prohibitions of Allah (swt), because they (the commands and prohibitions alone) should organise all of man's affairs. Undertaking actions according to the commands and prohibitions of Allah (swt) is the only way that provides the Muslim with tranquillity. Hence, happiness is not satisfying the sensual pleasures, it is rather attaining the pleasure of Allah (swt).

د انسان د عضوي اړتیاوو او غریزو په اړه، اسلام داسې تنظیم کړي دي چې ټولې یې پوره کیږي، لکه د معدې اړتیا، د توليد اړتیا او نورې. خو دا تنظیم داسې نه دی چې ځینې اړتیاوې د نورو په قیمت پوره شي؛ نه داسې چې ځینې یې وتړل شي او ځینې یې ازاد پریښودل شي، او نه داسې چې ټولې یې ازاد پریښودل شي. بلکه اسلام ټولې غریزې سره همغږۍ کړي دي او ټولې یې د یوه دقیق نظام له لارې پوره کړي دي، کوم چې انسان ته خوښي او آرامي وړاندې کوي او هغه له دې ځنې ژغوري چې د غریزو د بې نظمۍ له لارې د حیوان په کچه ښکته شي.

In respect to man's organic needs and instincts, Islam has organised them in a way that ensures the satisfaction of them all, such as the stomach need, the production need or the others. However, this organisation is not done by satisfying some of them at the expense of the others; nor by suppressing some of them, setting others loose, or setting all of them loose. Instead, Islam has co-ordinated all of them and satisfied all of them by a precise system which offers man delight and comfort and prevents him from lapsing to the level of the animal through the anarchism of instincts.

د دې لپاره چې د عضوي اړتیاوو او غریزو دې تنظیم ساتل شي، اسلام ټولنه یو نه ویشل کیدونکی بشپړ واحد ګڼي او فرد د ټولنې نه جلا کیدونکې برخه ګڼي. په عین حال کې، د ټولنې برخه ګرځیدل داسې معنا نه لري چې فرد د ګاډي د تار (سپوک) په څیر وګڼل شي؛ بلکې هغه د بشپړ واحد یوه برخه ګڼل کیږي، لکه څنګه چې لاس د بدن یوه برخه ده. له همدې امله اسلام فرد ته د ټولنې د یوې برخې په توګه پاملرنه کړې، نه د هغې نه جلا، او د فرد ساتنه د ټولنې ساتنې ته لاره هواروي. په ورته وخت کې، اسلام ټولنې ته هم داسې پاملرنه کړې، نه د برخو نه خالي یو بشپړ واحد په توګه، بلکې د هغه بشپړ واحد په توګه چې له برخو یعنې افرادو نه جوړ شوی دی، ترڅو د ټولنې ساتنه د هغو افرادو ساتنې ته لاره هواروي چې د ټولنې برخې دي. نبي کریم محمد ﷺ وفرمایل:

To maintain this organisation of organic needs and instincts, Islam considers the community to be an indivisible whole and views the individual as an inseparable part of the community. However being a part of the community, does not mean the individual is not perceived as a spoke in a wheel; he is viewed as a part of the whole, like the hand being a part of the body. Therefore, Islam took care of the individual as part of a community and not separate from her, looking after him leads to the protection of the community. At the same time, Islam took care of the community not as being a whole devoid of parts, but in her capacity as a whole made of parts who are the individuals, such that looking after the community leads to the protection of these individuals, who are the parts of the community. Prophet Muhammad (saw) said:

د هغو کسانو مثال چې د الله حدود ساتي او د هغوی چې دې حدودو ته تجاوز کوي، د هغو کسانو په څیر دی چې په یوه کښتۍ کې سفر کوي. ځینې د کښتۍ پورتنی پوړ ته ځای پر ځای کیږي او ځینې ښکته پوړ ته. د ښکته پوړ اوسیدونکي باید د اوبو د ترلاسه کولو لپاره پورتنی پوړ ته لاړ شي. که دوی ووایي، ولې موږ د خپلې برخې کې یوه سوری ونه ګڼو (ترڅو په مستقیم ډول اوبو ته لاسرسی ولرو) او د هغو کسانو لپاره چې پورته دي هیڅ ستونزه ونه پیدا کړو؟ که چیرې پورتنیو کسانو دوی ته اجازه ورکړه چې هغه څه وکړي چې غواړي، نو ټول مسافران به ډوب شي. مګر که دوی د دې کولو څخه مخنیوی وکړي، نو ټول به وژغورل شي.

"The example of those who maintain Allah's limits (hudood) and those who surpass them is like the example of those who share a boat. Some would occupy its upper deck and some its lower deck. The occupants of the lower deck would have to go to the upper deck to have access to the water. If they said, why don't we drill a hole in our part (to directly access the water) and do not cause any inconvenience to those above us. If those on the upper deck let them do what they wanted then all of the passengers would sink. However, if they prevented them from doing so then all would be saved".

دې ټولنیز او شخصي ليدلوري څخه یو ځانګړی تصور د ټولنې په اړه رامنځته کیږي. افراد، چې د ټولنې برخه دي، باید داسې افکار ولري چې دوی سره یوځای کوي او په هغو ژوند کوي. همدارنګه دوی باید یو شان احساسات (مشاعر) ولري چې په هغو اغیزمن کیږي او په هغو سره عمل کوي. سربیره پردې، دوی باید د ژوند ټولو ستونزو د حل لپاره یو واحد نظام ولري. له همدې امله ټولنه له افرادو، افکارو، احساساتو او نظامونو څخه جوړه ده. انسان باید د دې ژوند په کې له دې افکارو، احساساتو او نظامونو سره تړلی وي. پس انسان د دې ژوند په کې د همدې افکارو، احساساتو او نظامونو لخوا محدود دی. له همدې امله یو مسلمان د دې ژوند په کې د اسلام لخوا محدود دی او هیڅ ډول آزادي نه لري. نو د مسلمان عقیده هم د اسلام د حدودو لخوا محدوده ده او بې قیده نه پریښودل کیږي. پایله دا ده چې هر هغه څوک چې له اسلام څخه مرتد شي، د لوی جرم مرتکب ګڼل کیږي، او که توبه ونه باسي، د ارتداد سزا یې اعدام دی. ورته ډول، شخصي اړخ هم د اسلام د نظام لخوا محدود دی. له همدې امله زنا یو جرم دی چې د زنا کوونکي ته بې له رحمه او په عام ځای کې سخته سزا ورکول کیږي.

This outlook to the community and the individual establishes a distinct concept about society. The individuals as part of the community must have thoughts (afkaar) that bind them together and by which they live. They must also share the same emotions (mashaa'ir) by which they are influenced and they proceed according to them. Additionally, they must have one system to address all of their life's problems. Hence, society is composed of individuals, thoughts, emotions and systems. Man has to be bonded in this life by these thoughts, emotions and systems. Thus man is restricted in this life by these thoughts, emotions and systems. A Muslim is, therefore, restricted in this life by Islam and he does not have freedoms at all. So the ‘aqeedah for the Muslim is restricted by the limits of Islam and is not left unrestricted. Consequently any one who renounces Islam is considered to have committed a capital offense and his apostasy is met with capital punishment if he does not repent. Similarly, the personal aspect is restricted by the system of Islam. Hence, zina is a crime for which the fornicator is severely punished without compassion and in public.

الله (سبحانه وتعالى) فرمايي:

Allah (swt) says:

او باید د مؤمنانو یوه ډله د دوی په سزا شاهده شي. [An-Nur: 2]

"And let a party of the believers witness their punishment." [An-Nur: 2]

د شراب څښل یو جرم دی چې سزا هم لري. همدارنګه، نورو ته تېرې کول هم یو جرم دی چې د تېري د ډول له مخې قضیه په قضیه کې څېړل کېږي، لکه د زنا بې‌بنسټه تور، قتل او نور. اقتصادي اړخ هم د شریعت له خوا محدود شوی دی، او د ملکیت هغه لارې چې شریعت فرد ته د مالکیت اجازه ورکړې، همدارنګه د دې شخصي ملکیت ماهیت چې د شریعت له مخې د شیء د کارولو اجازه ده. له همدې امله، د دې محدودیتونو څخه تېرېدل جرم ګڼل کېږي، چې د دې تېرې د ډول له مخې توپیر لري، لکه غل‌ۍ، ډاکه‌زني او نور. نو دولت اړین دی چې هم ټولنه او هم فرد وساتي او سیستم په ټولنه کې پلی کړي. همدارنګه اړینه ده چې نظریه (ایدیالوژي) خپلو پیروانو باندې اغېز وکړي، ترڅو ساتنه یې په طبیعي ډول له خلکو څخه راشي. په دې ترتیب، دا نظریه ده چې محدودوي او ساتي (ټوله ټولنه)، پداسې حال کې چې دولت هغه څه عملي کوي چې قانون یې ټاکي. سیادت (سیاده) نو د شریعت دی، نه د دولت او نه د امت، که څه هم واک (سلطان) د امت دی او په دولت کې ښکاره کېږي. له همدې امله، دولت د سیستم د پلي کولو لاره ده، که څه هم د مؤمن د اسلامي احکامو پر مراعاتولو کې د هغه تقوا (د الله تعالی وېره) ته تکیه کېږي. نو اړینه ده چې دولت قانون پلی کړي او مؤمن ته لارښوونه وشي، ترڅو د تقوا له مخې اسلام ته تابع شي. اسلام، له همدې کبله، له عقیدې او سیستمونو څخه جوړ دی، او اسلامي نظریه هم فکره ده او هم طریقه (میتود)، چې د فکرې په ډول ده. د دې سیستم سرچینه عقیده ده، او د دې تمدن (حضارة) د ژوند یوه ځانګړې لاره ده. د اسلام لاره په دعوت کې دا ده چې دولت یې پلی کړي او دا د نړۍ ته د فکري رهبرۍ په توګه ورسوي، کوم چې باید د اسلام د پوهېدو او عمل کولو بنسټ وي. په هغه ټولنه کې د اسلام تطبيق، چې د خپل نظام له مخې اداره کېږي، د (هغوئ ته) د اسلامي دعوت د رسولو په توګه ګڼل کېږي، ځکه چې په غیر مسلمانانو د اسلام تطبيق د دعوت یوه عملي لاره ګڼل کېږي. دا تطبيق د پراخ اسلامي نړۍ په جوړولو کې ترټولو لوی اغېز درلود۔

Drinking khamr is a crime that also invokes punishment. Likewise, acts of aggression against others constitute a crime that is treated case by case according to the type of aggression, such as false accusation of zina, murder etc. The economic aspect is also restricted by the shar’a, and by the means of ownership with the shar’a permitted the individual to possess with and the nature of this private property as being the shar’a permission of using the object. Consequently, violating these restrictions is considered a crime, which differs according to the type of this violation, such as theft, robbery etc. Therefore the state is necessary to protect both the community and the individual and to apply the system in the society. It is also necessary that the ideology influences its adherents so that its protection becomes naturally coming from the people themselves. Accordingly, it is the ideology, which restricts and protects (the entire society) while it is the state which executes (the legislation). Sovereignty (siyaadah), therefore, belongs to the shar’a and not to the state or the Ummah, though the authority (sulTan) belongs to the Ummah and it is manifested in the state. Hence, the state is the method for implementing the system, although the individual's piety (taqwa) of Allah (swt) is relied upon for his adherence to the rules of Islam. Therefore, it is necessary to have legislation implemented by the state and direction to the believer so as to comply with Islam, motivated by his taqwa. Islam is therefore comprised of an ’aqeedah and systems and the Islamic ideology is both a fikra and a tareeqah (method), which is of the same kind as the fikrah. Its system emanates from its ‘aqeedah and its haDarah (civilisation) is a unique way of life. Islam's method in carrying the da’wah is by implementing it by the State and carrying it as an intellectual leadership to the world which should be the basis for understanding and practising Islam. Implementing Islam on the community, which is governed by its system is considered carrying the Islamic da’wah (to them), because applying Islam on non- Muslims is considered to be the practical method for the da’wah. This implementation had the greatest effect in creating the vast Islamic world.

په لنډیز کې، په نړۍ کې دریو نظریو شتون لري: سرمایه‌داري، سوسیالیزم، او دریمه نظریه اسلام دی. د دې هرې نظریې خپله عقیده ('قیده) لري چې د هغې نظامونه پرې ولاړ دي، د انسان د کړنو معیار په ژوند کې، د ټولنې په اړه ځانګړه نظر، او د نظام د تطبیق طریقه.

To summarise, three ideologies exist in the world, Capitalism, Socialism and the third ideology is Islam. Each of these ideologies has its own doctrine (‘aqeedah) from which its systems emanate, a measure for man's actions in the life, a specific view towards society and a method to implement the system.

څرنګه چې د عقیدې په اړه، د کمونیزم نظریه داسې ساتي چې مادّه د شیانو اصل ده او ټول شیان د مادّي ارتقا له لارې له هغې څخه راوځي. د سرمایه‌دارۍ نظریه بیا عقیده لري چې دین باید له ژوند څخه جلا شي، چې پایله یې د دین له دولت څخه جلاوالی دی. له همدې امله سرمایه‌دار نه غواړي چې دا خبره وکړي چې آیا یو خالق شته که نه، بلکې دا خبره کوي چې خالق هیڅ حق نه لري چې د ژوند په چارو کې مداخله وکړي، پرته له دې چې د هغه شتون منل کیږي که نه. له همدې امله د سرمایه‌دارۍ په نظریه کې هغه کسان چې د خالق شتون مني او هغه کسان چې انکار یې کوي، سره مساوي دي، او دا د دین له ژوند څخه د جلاوالي نظریه ده.

As for ‘aqeedah the Communist ideology holds that matter is the origin of things and that all things emanate from it by means of materialistic evolution. The Capitalist ideology believes that religion must be separated from the life, which results in the separation of religion from the state. Hence, the Capitalists don't want to discuss the issue of whether a Creator exists or not, they rather discuss that the Creator has no right to interfere in life, regardless of whether His existence is acknowledged or not. Consequently, those acknowledging the existence of a Creator and those who deny it are equal in the Capitalist doctrine, which is the separation of religion from life.

اسلام په دې عقیده دی چې الله (ج) د موجودیت پیدا کوونکی دی، هغه پیغمبران او رسولان (صلی الله علیهم وسلم) په خپل دین سره انسانانو ته لیږلي دي، او انسان به د قیامت په ورځ د خپلو عملونو حساب ورکوي. له همدې امله، د اسلام عقیده د الله (ج)، د هغه د فرښتو، د هغه د کتابونو، د هغه د رسولانو (صلی الله علیهم وسلم)، او د قضا او قدر په ایمان ده، چې ښه او بد یې دواړه له الله (ج) دي.

As for Islam, it believes that Allah (swt) is the creator of the existence (wujood), that He sent prophets and Messenger (saw)s with His deen to human beings and that man will be accounted for his actions on the Day of Judgement. Therefore, the ‘aqeedah of Islam is the belief (imaan) in Allah (swt), His angels, His books, His Messenger (saw)s, and the QaDaa and Qadar, the good and bad of which are from Allah (swt).

تاسو یوه ټاکلې ټوکه په یادولو سره دا خبره کوی، خو دا متن په پښتو کې داسې ژباړل کیږي: په دې حال کې چې نظام د عقیدې (عقیده) څخه څنګه سرچینه اخلي، کمونیزم ساتي چې نظام د تولیدي وسیلو څخه اخیستل کیږي. نو فیودالي نظام د فیودالي ټولنې د غالب تولیدي طریقې محصول و، یعنی د تبر. د ټولنې پرمختګ سرمایه‌داري ته ماشین د تولید وسیله وګرځوله، نو سرمایه‌داري نظام د مادي پرمختګ له لارې د همدې تولیدي طریقې څخه اخیستل شوی دی. سرمایه‌داري، چې دین له ژوند څخه جلا کوي، ساتي چې انسان باید د دې ژوند لپاره ځان ته نظام وټاکي. نو هغه له خپلې ریښتیني حالت څخه نظام اخلي او په خپله یې ټاکي. اسلام داسې ګڼي چې الله (ج) د انسان لپاره په دې ژوند کې د تګ یو نظام ټاکلی دی. هغه (ج) دا نظام د محمد ﷺ سره لیږلی او هغه ته یې وحي کړی دی، نو انسان باید له هغه پیروي وکړي. له همدې امله یو مسلمان ستونزه مطالعه کوي او حل یې له قرآن کریم او سنت څخه استنباطوي.

However, regarding the manner in which the system emanates from the ‘aqeedah (doctrine), Communism maintains that the system is taken from the tools of production, thus the feudal system was the product of the dominant mode of production in the feudal society, namely the axe. The evolution of society to Capitalism made machinery the tool of production, thus the Capitalist system is taken from this mode of production through materialistic evolution. Capitalism in separating religion from life, maintains man has to set for himself a system from this life. So he started to take his system from his reality and lays it down by himself. Islam considers that Allah (swt) has assigned a system for man to proceed on in this life. He (swt) has sent Muhammad (saw) with this system which He revealed it to him (saw), so man must follow it. Hence, a Muslim studies the problem and deduces its solution from the Qur'an and the Sunnah.

کمونیزم د عملونو د معیار په توګه ماديت، یعنې د دې ژوند د ماديي نظام کې معیار ګڼي. نو لکه څنګه چې ماده تکامل کوي، همداسې معیار هم بدلیږي. سرمایه‌دارۍ معیار د ګټې (فایدې) ګڼي، او پر همدې بنسټ عملونه ارزول کیږي او تر سره کیږي. اسلام د حلال او حرام معیار ګڼي، یعنې د الله (سبحانه وتعالی) امرونه او منعې. په همدې اساس حلال تر سره کیږي او حرام ترې ډډه کیږي. دا معیار نه تکامل کوي او نه بدلیږي، نه د ګټې له خوا اغیزمن کیږي، بلکې یوازې شریعت حکم کوي.

As the measure for actions, Communism considers materialism i.e. the materialistic system as the neasure in this life. So as matter evolves so does the measure. Capitalism considers the measure to be benefit, on this basis actions are evaluated and undertaken. Islam considers the halal and the haram as the measure i.e. the commands and prohibitions of Allah (swt). Accordingly, the halal is performed and the haram shunned. The measure neither evolves nor changes, it is not influenced by benefit, rather only the shar’a arbitrates.

کمونیزم چې ټولنه په پام کې نیسي، هغه د ځمکې، د تولید طریقو، طبیعت او انسان څخه جوړ یوه عمومي ټولګه ګڼي، او دا ټول د مادې په توګه ګڼل کیږي. کله چې طبیعت او د هغې منځپانګه پرمختګ کوي، انسان هم ورسره پرمختګ کوي، پدې ترتیب ټوله ټولنه پرمختګ کوي. په پایله کې ټولنه د ماديګرې تکامل تعقیبوي. له همدې امله، انسان یوازې دا کار لري چې د دې تکاملي پروسې د پرمختګ لپاره تناقضات رامینځته کړي. کله چې ټولنه پرمختګ کوي، فرد هم ورسره پرمختګ کوي، او په دې ډول انسان د ټولنې سره د موټر د څرخ د یوې پونې په څیر ګرځي.

As for society, Communism considers it consisting of a general collection comprising of earth, modes of production, nature and man which all are considered to be matter. When nature and its contents evolve man evolves with it, thus the whole society evolves. Consequently, society follows the materialistic evolution. Therefore, man has only to generate the contradictions to promote this evolutionary process. When the society evolves the individual evolves with it and thus man revolves with the society like a spoke in a wheel.

سرمایه‌داری معاشرے کو افراد پر مشتمل سمجھتی ہے۔ لہٰذا اگر فرد کے معاملات درست کیے جائیں تو معاشرے کے معاملات درست ہو جائیں گے۔ چنانچہ توجہ صرف فرد پر دی جاتی ہے۔ یوں حکومت صرف فرد کے فائدے کے لیے کام کرتی ہے، اور نتیجتاً یہ نظریہ انفرادیت پسند ہے۔ اسلام عقیدے کو معاشرے کی بنیاد قرار دیتا ہے، جس میں اس کے افکار، جذبات (مشاعر) اور وہ نظام شامل ہیں جو اسی سے پھوٹتے ہیں۔ چنانچہ اسلامی معاشرہ اُس وقت وجود میں آتا ہے جب اسلامی افکار اور جذبات غالب ہوں اور اسلامی نظام لوگوں پر نافذ ہو۔ اس لیے معاشرہ انسان، افکار، جذبات اور نظاموں سے تشکیل پاتا ہے۔ کیونکہ ایک شخص کے ساتھ دوسرا شخص ملنے سے صرف ایک گروہ بنتا ہے، اور وہ معاشرہ اُس وقت تک نہیں بنتا جب تک لوگ ایک جیسے افکار اختیار نہ کریں، ایک جیسے جذبات نہ رکھیں اور ان پر ایک ہی نظام نافذ نہ کریں۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ دو اشخاص کے درمیان تعلق پیدا کرنے والی چیز صرف مصلحت ہے۔ البتہ دو اشخاص کے درمیان تعلق اُس وقت قائم ہوتا ہے جب مصلحت کے بارے میں ان کے افکار اور ان کے جذبات ایک ہو جائیں، جس سے قبولیت (رِضا) اور ناپسندیدگی (غضب) بھی متحد ہو جائیں، اور وہ نظام جو مسائل حل کرتا ہے وہی ایک ہو۔ اگر مصلحت کے بارے میں افکار یا جذبات مختلف ہوں تو قبولیت (رِضا) اور ناپسندیدگی (غضب) متحد نہیں ہوں گی، یا اگر لوگوں کے درمیان اسے طے کرنے والا نظام مختلف ہو تو تعلق قائم نہیں ہوگا، اور نتیجتاً معاشرہ بھی وجود میں نہیں آئے گا۔

Capitalism views society as composed of individuals. Hence, if the individual's affairs are managed the society's affairs will be managed. Care is therefore, only given to the individual. Thus the government acts only for the benefit of the individual and consequently, this ideology is individualistic. Islam views the ‘aqeedah as the basis of society, including its thoughts, emotions (mashaa'ir) and the systems emanate from it. Thus, the Islamic society is brought into being when the Islamic thoughts and emotions dominate and the Islamic system is implemented on the people. Society is therefore comprised of man, thoughts, emotions and the systems. For a person together with another person constitutes only a group and they do not make a society except when people adopt the same thoughts, share the same emotions and apply the same system upon them. This is because the matter that originates a relationship between two persons is only the interest (maslaHah). However the relationship between two persons exists when the thoughts over the maslaHah were unified together with their emotions thus unifying the acceptance (riDa) and rejection (ghaDab) and the system that solves the problems is the same. If the thoughts or emotions towards the interest (maslaHah) differed thus the acceptance (riDa) and rejection (ghaDab) were not united, or the system that treats it between people differed then the relationship would not exist and consequently the society would not exist.

په دې اساس، ټولنه له انسان، افکارو، احساساتو او نظامونو څخه جوړه ده، ځکه دا هغه څیزونه دي چې اړیکې پیدا کوي او یوې ډلې خلکو ته د یوې جلا ټولنې حیثیت ورکوي.

Therefore, society consists of man, thoughts, emotions and systems, because these are the matters, which originate the relationship and make a group of people a distinct society.

نو که په یوه ټولنه کې ټول خلک مسلمانان وي، خو هغه افکار چې دوی اخلي ډیموکراتیک او سرمایه‌دارانه وي، احساسات یې کاهنانه-روحاني، وطني یا ملي وي، او هغه نظام چې پر دوی تطبیقیږي ډیموکراتیک او سرمایه‌دارانه وي، نو هغه ټولنه غیر اسلامي به وي، حتی که د خلکو اکثریت مسلمانان وي.

Thus if all people in a society were Muslims, but the thoughts they adopted were democratic and Capitalistic, their emotions were priestly-spiritual, patriotic or nationalistic, the system applied upon them was democratic and Capitalistic then the society would be non Islamic, even if the majority of the people were Muslims.

د نظام د تطبیق په اړه، کمونیزم دا نظر لري چې یوازې دولت د پولیسو د ځواک او سختو قوانینو په واسطه نظام تطبیقوي. دولت نظام پرمخ وړي او د فرد او ټولنې په استازیتوب عمل کوي. په سرمایه‌داري کې حکومت آزادیو ته پاملرنه کوي. نو که څوک د یو فرد آزادي ته تیري وکړي، نو حکومت به د دې تیري د مخنیوي لپاره عمل وکړي. په هرصورت، که څوک د بل سړي آزادي ته تیري ونه کړي، حتی که هغه ورڅخه استحصال وکړي او حقونه یې واخلي، خو د هغه په رضایت سره، نو په دې صورت کې د آزادیو ته تیری نه دی شوی. دولت به بیا مداخله ونه کړي، ځکه دولت د آزادیو د ساتلو لپاره شتون لري.

Concerning the implementation of the system, Communism considers that the state alone implements the system through the police force and harsh laws. The state develops the system and acts on behalf of the individual and community. The government in capitalism looks after the liberties. So if someone encroached upon the freedom of an individual, then the government will act to prevent the encroachment. However, if someone did not encroach upon the freedom of another person even if he exploited him and took away his rights, but with his consent, then there would be no encroachment upon freedoms. The state would not then interfere because the state exists to secure the liberties.

اسلام داسې ګڼي چې دغه نظام د فرد د تقوا (د الله تعالیٰ د خپل ځان سره د ژوندۍ احساس) له لارې عملي کیږي. همدارنګه دا د ټولنې د عدالت د احساس له لارې، د امت د همکارۍ له لارې د واکمن سره په «الامر بالمعروف والنهي عن المنكر» (نېکۍ ته امر کول او بدۍ څخه منع کول) سره، او د دولت د واک له لارې هم عملي کیږي. دولت د ټولنې چارې ساتي، خو د فرد چارې نه ساتي، مګر کله چې هغه پخپله دا کار نه شي کولای. دا نظام په هېڅ ډول نه بدلېږي. کله چې د یوې مسئلې په اړه له یو څخه زیات د اجتهاد نظرونه وي، دولت واک لري چې د شرعي احکامو څخه یو حکم غوره کړي.

Islam considers that the system is implemented by the individual's consciousness of Allah (swt) (taqwa). It is also implemented by the state through the feeling of the community of its justice, by the co-operation of the nation (Ummah) with the ruler through al-amr bil maruf wa nahiy anil munkar (enjoining the good and forbidding the evil) and the authority of the state. The state takes care of the community's affairs but not the individual's affairs unless he was unable to do so. The system does not evolve at all. The state has the authority to adopt the rules (AHkam shar’aiah) when there is more than one opinion of ijtihad on an issue.