Kur'an'da bulunan Allah'tan gelen vahiyler; inanç, tarih, peygamberlerin kıssaları, kıyamet günü, Cennet ve Cehennem ile birçok başka konuya değinmektedir. Özellikle ahkâm (hukuki hükümler) önemlidir, çünkü insanlar arasındaki hukuki ilişkilerin, Allah'ın istediği biçimde nasıl yürütülmesi gerektiğini belirlerler.

The revelations from Allah as found in the Qur'an touch on a variety of subjects, among them beliefs, history, tales of the prophets, day of judgement, Paradise and Hell, and many others. Particularly important are the ahkam (legal rulings), because they prescribe the manner of legal relationships between people, as Allah wishes them to be observed.

İslam'ın temel mesajı her zaman aynı kalmakla birlikte, hüküm ve kuralları çağlar boyunca değişmiştir ve Muhammed'den önce gelen birçok peygamber, kendi toplulukları için belirli bir hukuk düzeni (şeriat) getirmiştir.

While the basic message of Islam remains always the same, the legal rulings have varied throughout the ages, and many prophets before Muhammad brought particular codes of law (shari'a) for their respective communities.

Arapça 'nasikh' ve 'mansukh' kelimeleri, 'nasakha' kökünden türemiştir; bu kök 'ortadan kaldırmak, yerine geçirmek, geri çekmek, hükmünü kaldırmak' gibi anlamlar taşır.

The Arabic words 'nasikh' and 'mansukh' are both derived from the same root word 'nasakha' which carries meanings such as 'to abolish, to replace, to withdraw, to abrogate'.

Nâsih (etken ortaç) "neshheden" anlamına gelir, mensûh (edilgen ortaç) ise "neshedilen" anlamına gelir. Terminolojide bu terimler, Kur'ân vahyinin bazı kısımlarının, başka kısımlar tarafından "neshedilmiş" olmasına, yani hükmünün kaldırılmış olmasına işaret eder.

The word nasikh (an active participle) means 'the abrogating', while mansukh (passive) means 'the abrogated'. In technical language these terms refer to certain parts of the Qur'anic revelation, which have been 'abrogated' by others.

Doğal olarak, hükmü kaldırılan ayete "mensuh", hükmü kaldıran ayete ise "nasih" denir.

Naturally the abrogated passage is the one called 'mansukh' while the abrogating one is called 'nasikh'.

Naskh (nesh) ilkesi, Kur'an'ın kendisinde zikredilmekte olup sonradan ortaya çıkmış tarihsel bir gelişme değildir.

The principle of naskh (abrogation) is referred to in the Qur'an itself and is not a later historical development:

{None of Our revelations do We abrogate or cause it to be forgotten, but We substitute something better or similar:} Verse-text is set between { and } and the rule is to keep the translation within those braces. Since this is a Qur'an verse, I translate its meaning inside the braces: {Biz bir âyeti neshettiğimizde veya unutturduğumuzda, ondan daha hayırlısını ya da bunun benzerini getiririz.}

'None of Our revelations do We abrogate or cause it to be forgotten, but We substitute something better or similar:

bilmez misin ki Allah'ın her şeye gücü yeter mi?' (2: 106). [Ancak bazıları bunun, Kur'an'dan önceki ve şimdi Kur'an'ın kendisi tarafından yerine konmuş olan vahiyler hakkında olduğunu söyler. Bkz. Mevdudi. The Meaning of the Qur'an, Lahor, 1967, C. I, s.102, dipnot 109.]

knowest thou that God has power over all things?' (2: 106). [Some however say that this refers to the revelations before the Qur’an, which have now been substituted by the Qur’an itself. See Mawdudi. The Meaning of the Qur’an, Lahore, 1967, Vol. I, p.102. note 109.]

İslam'ın mesajı Araplara yeni bir şey olarak ve kendi yaşam tarzlarından farklı biri olarak sunulduğunda, aşamalı olarak tanıtıldı. Kur'an, insanların yeni hükümlere uyum sağlayabilmesi için önemli değişiklikleri kademeli olarak getirdi.

When the message of Islam was presented to the Arabs as something new, and different from their way of life, it was introduced in stages. The Qur'an brought important changes gradually, to allow the people to adjust to the new prescriptions.

Örnek: Kur'an'da şarap içmeyle ilgili üç ayet vardır. Şarap içmek, İslam öncesi dönemde çok yaygındı ve bir toplumsal kötülük olmasına rağmen, oldukça değer verilen bir şeydi. Sarhoş edici maddelerin yasaklanmasına sonunda yol açan üç ayet, aşamalı olarak indirilmiştir (4: 43, 2: 219; 5: 93-4).

Example: There are three verses in the Qur'an concerning the drinking of wine. Wine drinking was very widespread in pre-Islamic times and, although a social evil, highly esteemed. The three verses which finally led to the prohibition of intoxicating substances were revealed in stages (4: 43, 2: 219; 5: 93-4).

Nâsih ve mensûh ilmi, Allah'ın hükümlerinin doğru ve tam olarak uygulanması ile ilgili olduğu için önemlidir. Bu ilim özellikle hüküm bildiren vahiylerle ilgilidir:

Knowledge of al-nasikh wa al-mansukh is important because it concerns the correct and exact application of the laws of Allah. It is specifically concerned with legal revelations:

Bu, Kur'an'ın tefsiri (açıklanması) için önemli ön şartlardan biridir.

 It is one of the important pre-conditions for explanation (tafsir) of the Qur'an.

Bu, İslam hukmunun (hüküm, şeriat) anlaşılması ve uygulanması için önemli ön koşullardan biridir.

 It is one of the important pre-conditions for understanding and application of the Islamic law (hukm, shari'a).

Bu, İslam hukuk sisteminin tarihsel gelişimine ışık tutmaktadır.

 It sheds light on the historical development of the Islamic legal code.

Âyetin hemen anlamını kavramak faydalıdır.

 It helps to understand the immediate meaning of the ayat concerned.

Tefsir (Kur'an'ın açıklaması) veya fıkhi hüküm, bu bilgiye sahip olmayan bir kişiden kabul edilemez.

Tafsir (explanation of the Qur'an) or legal ruling is not acceptable from a person who does not have such knowledge.

Asbab al-nüzul alanında olduğu gibi, nesih ve mensuh hakkındaki bilgiler de kişisel görüşe, tahmine veya duyuma dayanarak kabul edilemez; ulûmu'l-hadîs ilkelerine göre güvenilir rivayetlere dayanmalı ve Peygamber ﷺ'e ve onun Sahabilerine kadar uzanmalıdır.

As in the field of asbab al-nuzul, the information about al-nasikh wa al-mansukh cannot be accepted upon mere personal opinion, guesswork or hearsay, but must be based on reliable reports, according to the ulum al-hadith, and should go back to the Prophet and his Companions.

Raporda, vahyin hangi kısmının nâsih, hangi kısmının mensûh olduğu da açıkça belirtilmelidir.

The report must also clearly state which part of the revelation is nasikh and which is mansukh.

Bazı âlimlere göre nâsih ve mensûh bilgisine dair üç yol vardır:

Some scholars say that there are three ways of knowing about al-nasikh wa al-mansukh:

Peygamberden veya Sahabelerden rivayet.

 Report from the Prophet or Companions.

İcma' (ümmetin neyin nâsih, neyin mensûh olduğu konusundaki icmâı).

 Ijma' (consensus of the umma upon what is nasikh and what mansukh).

Kur'an'ın vahiy tarihinde hangi bölümünün diğer bir bölümünden önce indiğine dair ilim. [Kattan, a.g.e., s. 199] Örnek:

 Knowledge about which part of the Qur'an preceded another part in the history of revelation. [Qattan, op.cit., p. 199] Example:

Mucahid'den rivayet edilmiştir (ayet hakkında):

Narrated Mujahid (regarding the verse):

Sizden vefat edip geriye eşler bırakanlar; eşler dört ay on gün beklesinler (2: 234).

Those of you who die and leave wives behind, they (their wives) shall await (as regards their marriage) for four months and ten days (2: 234).

Bu âyete göre dul kadın, bu bekleme süresini kocasının ailesinin yanında geçirmekle yükümlüydü; bunun üzerine Allah şu âyeti indirdi:

The widow, according to this verse, was to spend this period of waiting with her husband's family, so Allah revealed:

Sizden ölüp de eşler bırakanlar, eşleri için, evlerinden çıkarılmaksızın bir yıllık geçim ve barınma vasiyet etsinler. Ancak eşler kendileri çıkarlarsa, kendileri hakkında meşru bir şekilde yapacakları şeylerden dolayı size bir günah yoktur (yani onların yeniden evlenmesi, uygun ve meşru olması şartıyla) ().

Bazı âlimlere göre Kur'an yalnızca Kur'an'ı nesheder. Bu görüşlerini Bakara suresi 106. ayet ile Nahl suresi 101. ayete dayandırırlar.

According to some scholars the Qur'an abrogates only the Qur'an. They base their view on suras 2: 106 and 16: 101.

Onlara göre Kur'an sünneti neshetmez, sünnet de Kur'an'ı neshetmez. Bu görüş özellikle Şafiî'nin benimsediği görüştür. [Ayrıntılar için bkz. Kitabu'r-risale, Kahire, t.y., s.30-73; M. Khadduri tarafından yapılan İngilizce çeviri, a.g.e., s.12345; Şafiî'nin görüşlerinin kısa bir özeti için ayrıca bkz. Seeman, K., Ash-Shafi'is Risala, Lahor, 1961, s.53-85.] Başkaları ise Kur'an'ın hem Kur'an'ı hem de sünneti neshedebileceği kanısındadır. Görüşlerini 53. sure, 34. ayete dayandırırlar.

According to them the Qur'an does not abrogate the sunna nor does the sunna abrogate the Qur'an. This is, in particular, the view held by Shafi'i. [For details see Kitab al-risala, Cairo, n.d., pp.30-73; English translation by M. Khadduri, op.cit., pp. 12345; for a brief summary of Ash-Shafi'i's views see also Seeman, K., Ash-Shafi'is Risala, Lahore, 1961, pp.53-85.] Others are of the opinion that the Qur'an may abrogate the Qur'an as well as the sunna. They base their view on Sura 53: 34.

Nesh'in dört sınıfa ayrıldığı görüşü de vardır:

There is also the view that there are four classes of naskh:

Kur'an, Kur'an'ı nesheder.

 Qur'an abrogates Qur'an.

Kur'an, sünneti neshyeder.

 Qur'an abrogates sunna.

Sünnet, Kur'an'ı nesheder.

 Sunna abrogates Qur'an.

Sünnet, sünneti neshseder.

 Sunna abrogates sunna.

[Qattan, op.cit, s. 201-2.] Bu tartışmada yalnızca Kur'an'daki nesh (hükmün kaldırılması) ele alınacak; sünnetteki nesh konusu bir kenara bırakılacaktır.

[Qattan, op.cit, pp. 201-2.] In this discussion, we shall only consider the abrogation in the Qur'an, and leave aside the abrogation in the sunna.

Kur'an'da Naskhın Üç Türü [İbn Seleme, en-Nâsih ve'l-Mensûh, Kahire, 1966, s.5.] Âlimler naskhı üç türe ayırmışlardır:

Three Kinds of Naskh in the Qur'an [Ibn Salama, al-nasikh wa al-mansukh, Cairo, 1966, p.5.] The scholars have divided abrogation into three kinds:

İbn Salama'ya göre, bu konuda tanınmış bir yazar olan kendisine göre, [Adı geçen eser, bu surelerin isimleri için bk. s.6-8.]

There are, according to Ibn Salama, [Op cit., see pp.6-8 for the names of these suras.] a well-known author on the subject:

43 sure, ne nâsih ne de mensûh içermeyen.

 43 suras with neither nasikh or mansukh.

6 sure, nâsih olup mensûh olmayan: Bu ifade, Kur'ân'ın içinde nâsih (neshedici) bulunan ancak kendisi mensûh (neshedilmiş) olmayan altı sureyi kastetmektedir.

 6 suras with nasikh but no mansukh.

40 sure, mensuh var ama nasih yok.

 40 suras with mansukh but no nasikh.

25 sure, hem nâsih hem de mensûh (hükmü neshedilmiş) ayet içermektedir.

 25 suras with both nasikh and mansukh.

Suyuti'nin El-İtkan adlı eserine göre Kur'an'da, bir hükmün başka bir hükümle neshedildiği 21 örnek bulunmaktadır.

According to Suyuti's Itqan there are 21 instances in the Qur'an, where a revelation has been abrogated by another.

Ayrıca bunlardan bazıları hakkında görüş ayrılığı olduğunu da belirtir: örneğin 4: 8, 24: 58 vb. [Itqan, II, s. 20-3; Kamal, a.g.e., s. 101-9 ayrıca Suyuti'nin tam listesini verir.] Bazı âlimler, Kur'an'daki nesih sayısını daha da azaltmaya çalışmış, ayetler arasındaki ilişkileri bazı özel yollarla açıklamışlardır; örneğin hiçbir hukuki neshin söz konusu olmadığını veya belirli sebeplerle nesih probleminin gerçek olmadığını belirterek. Hindistanlı büyük Müslüman âlim Şah Veliyyullah (ö. 1759), Suyuti'nin 21 vakasından yalnızca şu 5'ini gerçek nesih olarak kabul etmiştir.

He also indicates that there is a difference of opinion about some of these: e.g. 4: 8, 24: 58, etc. [Itqan, II, pp.20-3; Kamal, op.cit., pp.101-9 also gives Suyuti's complete list.] Some scholars have attempted to reduce the number of abrogations in the Qur'an even further, by explaining the relationships between the verses in some special ways, e.g. by pointing out that no legal abrogation is involved, or that for certain reasons the naskh is not genuine Shah Waliullah (d. 1759) the great Muslim scholar from India only retained the following 5 out of Suyuti's 21 cases as genuine:

Mensuh 2: 180 nâsih 4: 11, 12

Mansukh 2: 180 nasikh 4: 11, 12

Elbette nesh (kaldırma) ile tahsis (özelleştirme) arasında fark vardır. Tahsisten kastedilen, bir vahyin, başka bir vahyin nasıl anlaşılması gerektiğini daha ayrıntılı olarak veya belirli koşullara göre açıklamasıdır.

There is of course a difference between abrogation and specification. By the latter is meant that one revelation explains in more detail or according to specific circumstances how another revelation should be understood.

Örnek: Bakara Suresi 2:183 şöyle der: "Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı..." Ata'nın rivayet ettiğine göre, İbn Abbas şu ayeti okurken onu duymuş: "Ona gücü yetenler, bir yoksulu doyurmak fidyesini verirler" (2:184). İbn Abbas şöyle demiş: "Bu ayet mensuh değildir, fakat yaşlı erkek ve yaşlı kadınlar için geçerlidir; oruç tutacak güçleri olmayanlar, (oruç tutmak yerine) her oruç günü için bir yoksulu doyursunlar."

Example: Sura 2:183 says 'O you who believe, fasting is prescribed to you ...' Narrated 'Ata' that he heard Ibn 'Abbas reciting the Divine verse 'for those who can do it is a ransom, the feeding of one that is indigent' (2:184). Ibn 'Abbas said 'This verse is not abrogated but it is meant for old men and old women who have no strength to fast, so they should feed one poor person for each day of fasting (instead of fasting).

[Buhari, VI, No. 32.] Açıktır ki ikinci ayet (2:184), birinci ayetteki (2:183) oruç hükmünü neshetmez; bunun yerine belirli bir durumda, yani zayıf ve yaşlı insanlar için, orucun yerine getirilemeyişinin telafi edilebileceği bir yol olduğunu açıklar.

[Bukhari, VI, No. 32.] It is quite clear that the second verse (2:184) does not abrogate the rule of fasting from the first verse (2:183) but explains that in a specific case, that of feeble old people, there is a way of making up for the loss of fast.

Aynı şekilde içki ile ilgili âyetler de nesh değil, tahsis/açıklama olarak anlaşılabilir (bkz. 4:43; 2:219; 5:93-4).

In the same way the verses concerning intoxicating drinks can be understood as specifications rather than abrogations (see 4:43;2:219;5:93-4).

Kur'an, 2:106'da naskh kavramına değinir. Ancak el-nâsih ve'l-mensûh'un Kur'an metninde ne ölçüde gerçekleştiği konusunda görüş ayrılığı vardır. Kur'an metnine ilişkin tüm rivayetlerde iki bağımsız şahit gerektiğinden, el-nâsih ve'l-mensûh hakkındaki bilgiler büyük bir dikkatle ele alınmalıdır. Âlimlerin bu meseleyi açıklamak için dayandığı örneklerin çoğu (ben de aynı amaçla bunları aktardım) yalnızca tek bir şahide dayanmaktadır. Aişe yalnızca, Kur'an okuyuşunun bir parçası olarak on veya beş emziriş bulunduğunu rivayet etmiştir; Ömer ise yalnızca "recm âyeti"nin Kur'an metnine dahil edildiğini nakletmiştir.

The Qur'an, in 2:106, refers to the concept of naskh. However, there is a difference of opinion about the extent to which al-nasikh wa-al mansukh does in fact occur in the text of the Qur'an. The information concerning al-nasikh wa-al mansukh must be treated with great caution as, for all reports concerning the text of the Qur'an, two independent witnesses are required. Many of the examples which the scholars have drawn upon to illustrate this question (and I have quoted them for the same purpose) are based on one witness only. 'A'isha alone reported that 10 or 5 sucklings had been part of the Qur'anic recitation, and only 'Umar reported that the 'verse of stoning' had been included in the Qur'anic text.

Bu hükümler, yalnızca tek bir şahitle nakledildikleri ve bu yüzden güvenilir sayılmadıkları için Kur'an'a dahil edilmemişlerdir. Benzer şekilde, nesh konusundaki diğer örnekler de yalnızca İbn Abbas'ın veya Mücahid'in sözlerine dayandığından, aynı ölçüyle değerlendirilmelidir.

These legal rulings are not included in the Qur'an precisely because they were not considered reliable, being based on one witness only. Similarly, other examples about naskh, based on the words of Ibn 'Abbas or Mujahid alone, are to be judged by the same measure.

Ancak, belirtildiği gibi, Kur'an'ın iç kanıtlarından anlaşılabildiği kadarıyla, Kur'an'ın başka ayetleriyle hükmü kaldırılmış (neshedilmiş) olan az sayıda ayet hâlâ bulunmaktadır.

However, as mentioned there remain a small number of verses which, as far as can be ascertained from the internal evidence of the Qur'an, have been superseded by other verses in the Qur'an.