Tefsir (Kur'an'ın açıklaması), Müslümanlar için en önemli ilimdir. İslam'ın yaşayış biçimine ilişkin her husus, bir şekilde ya da başka bir şekilde ona bağlıdır; çünkü İslam'ın doğru uygulanması, Allah'tan gelen hidayetin doğru anlaşılmasına dayanır. Tefsir olmadan Kur'an'ın çeşitli ayetlerinin doğru anlaşılması mümkün olmazdı.

Tafsir (exegesis) of the Qur'an is the most important science for Muslims. All matters concerning the Islamic way of life are connected to it in one sense or another since the right application of Islam is based on proper understanding of the guidance from Allah. Without tafsir there would be no right understanding of various passages of the Qur'an.

Tefsir kelimesi "fessere" kökünden türemiştir; açıklamak, yorumlamak anlamına gelir. Sözlük anlamıyla "açıklama" veya "yorum" demektir. Terim olarak tefsir, Kur'an'ın açıklanması, yorumlanması ve şerhi anlamında kullanılır; Kur'an'ın doğru anlaşılmasına katkı sağlayan, anlamlarını açıklayan ve hükümlerini ortaya koyan bütün bilgi yollarını kapsar. [Bkz. Zerkeşî, age., 1, s. 13.] Tefsiri yapan kişiyi ifade etmek için kullanılan terim ise müfessir (çoğulu müfessirûn) kelimesidir; yani Kur'an'ı açıklayan ya da şerh eden kişi anlamına gelir.

The word tafsir is derived from the root 'fassara' – to explain, to expound. It means 'explanation' or 'interpretation'. In technical language the word tafsir is used for explanation, interpretation and commentary on the Qur'an, comprising all ways of obtaining knowledge, which contributes to the proper understanding of it, explains its meanings and clarifies its legal implications. [See Zarkashi, op.cit., 1, p. 13.] The word mufassir (pl. mufassirun) is the term used for the person doing the tafsir, i.e. the 'exegete' or 'commentator'.

Bu bağlamda kullanılan ta'vil kelimesi, 'awwala kökünden türemiştir ve "açıklama, yorumlama" anlamına da gelir.

The word ta'wil, which is also used in this connection, is derived from the root 'awwala' and also means 'explanation, interpretation' .

Teknik dilde bu terim, benzer şekilde Kur'an'ın açıklanması ve yorumlanması anlamına gelir.

In technical language it similarly refers to explanation and interpretation of the Qur'an.

Tefsir, âlimlerin dilinde açıklama ve netleştirme anlamına gelir. Allah'ın Kitabı hakkında bilgi ve anlayış elde etmeyi, anlamlarını açıklamayı, hükümlerini çıkarmayı ve altında yatan hikmetleri kavramayı amaçlar. Tefsir, Kur'an'ın zâhirî (dış) anlamlarını açıklar. Te'vil ise bazılarına göre, bilgili bir kimsenin ulaşabildiği ölçüde, Kur'an'ın iç ve gizli anlamlarını açıklamaktır. Diğerleri ise tefsir ile te'vil arasında hiçbir fark olmadığı görüşündedir.

Tafsir in the language of the scholars means explanation and clarification. It aims at knowledge and understanding concerning the book of Allah, to explain its meanings, extract its legal rulings and grasp its underlying reasons. Tafsir explains the 'outer' (zahir) meanings of the Qur'an. Ta'wil is considered by some to mean the explanation of the inner and concealed meanings of the Qur'an, as far as a knowledgeable person can have access to them. Others are of the opinion that there is no difference between Tafsir and ta'wil.

Tefsirin büyük önemi olmasının birçok sebebi vardır, ancak temel sebep şudur: Allah, Kur'an'ı insanlığa bir hidayet kitabı olarak göndermiştir. İnsanın gayesi Allah'a kulluk etmek, yani Allah'ın davet ettiği yaşam tarzını benimseyerek O'nun rızasını aramaktır. Bunu, Allah'ın bu konuda indirdiği hidayet çerçevesinde yapabilir; ancak bunu yalnızca Kur'an'ın anlamlarını ve gerektirdiklerini doğru bir şekilde kavradığı takdirde yapabilir.

There are a number of reasons why Tafsir is of great importance, but the basic reason is the following: Allah has sent the Qur'an as a book of guidance to mankind. Man's purpose is to worship Allah, i.e. to seek His pleasure by living the way of life Allah has invited him to adopt. He can do so within the framework of the guidance that Allah has revealed concerning this, but he can do so only if he properly understands its meanings and implications.

Bazı Müslüman âlimler tefsirden sakınmayı tavsiye etmiştir. Mesela Ahmed b. Hanbel şöyle demiştir: "Üç konunun bir temeli yoktur: Tefsir, malahim (kıyamet alametlerine dair anlatılar) ve megazi (savaşlara dair anlatılar)." [İbn Teymiye, Muḳaddime fi Uṣūli't-Tefsīr, Kuveyt, 1971, s. 59.] Bununla kastedilen, bu alanlarda çok fazla abartı ve sağlam olmayan malzemenin bulunmasıdır; ancak bu, bunların hiçbirinin dikkate alınmaması gerektiği anlamına gelmez. Bu durum, aynı hükmün "temel" yerine "isnad" kelimesinin kullanıldığı başka bir rivayetinden açıkça anlaşılmaktadır.

Some Muslim scholars have warned against Tafsir. Ahmad b. Hanbal, e.g. has said: 'Three matters have no basis: Tafsir, malahim (tales of eschatological nature) and maghazi (tales of the battles)'. [Ibn Taimiya, muqaddima fi usul al-tafsir, Kuwait, 1971, p.59.] By this is meant that there is much exaggeration and unsound material in these fields, but it does not mean that neither of them ought to be considered. This is clear from another version of the same verdict, in which the word isnad is used for 'basis'.

Müslüman âlimler sahih tefsir için belirli temel şartlar koymuşlardır. Bu ilkelere uymayan herhangi bir tefsire büyük bir ihtiyatla yaklaşılmalı, hatta tamamen reddedilmelidir. Bu şartların en önemlileri şunlardır:

Muslim scholars have laid down certain basic conditions for sound Tafsir. Any Tafsir, which disregards these principles must be viewed with great caution, if not rejected altogether. The most important among these conditions are the following:

Müfessir şunları yapmalıdır:

The mufassir must:

Akîdede sağlam ol.

 Be sound in belief ('aqida).

Arapça dilinin kuralları ve bilgisi konusunda sağlam bir temele sahip.

 Well-grounded in the knowledge of Arabic and its rules as a language.

Kur'an ilmiyle bağlantılı diğer ilimlerde de sağlam bir temele sahip olmak (örneğin 'ilmu'r-rivaye).

 Well-grounded in other sciences that are connected with the study of the Qur'an (e.g. 'ilm al-riwaya).

Kesin kavrayış yeteneğine sahip olun.

 Have the ability for precise comprehension.

Görüş bildirmekten kaçının.

 Abstain from the use of mere opinion.

Kur'an Tefsirine Kur'an ile başlayın.

 Begin the Tafsir of the Qur'an with the Qur'an.

Peygamberin sözlerinden ve açıklamalarından yol gösterici bilgi arayın.

 Seek guidance from the words and explanations of the Prophet.

Sahabe'nin rivayetlerine başvurun.

 Refer to the reports from the sahaba.

Tabiûn'un rivayetlerini değerlendirin.

 Consider the reports from the tabi'un.

Diğer seçkin âlimlerin görüşlerine başvurun.

 Consult the opinions of other eminent scholars.

En iyi tefsir, Kur'an'ın Kur'an ile açıklanmasıdır.

The best Tafsir is the explanation of the Qur'an by the Qur'an.

Kur'an'ın en iyi ikinci açıklaması, Şafiî'nin belirttiği gibi Kur'an'dan anladığı şekilde amel eden Peygamber Muhammed ﷺ'in açıklamasıdır.

The next best is the explanation of the Qur'an by the Prophet Muhammad, who, as Shafi'i explained, acted according to what he understood from the Qur'an.

Kur'an'da ve Peygamber'in sünnetinde bir şey bulunamazsa, sahabenin rivayetlerine başvurulur. [Bkz. İbn Teymiyye, a.g.e., s.95.] Kur'an'da, sünnette ve sahabenin rivayetlerinde bir şey bulunamazsa, tabiinin rivayetlerine başvurulur. [Bkz. İbn Teymiyye, a.g.e., s.102.] Ancak hiçbir şey, Kur'an'ın Kur'an ile tefsiri ve Kur'an'ın Peygamber ﷺ tarafından tefsiri ile boy ölçüşemez.

If nothing can be found in the Qur'an nor in the sunna of the Prophet, one turns to the reports from the sahaba. [See Ibn Taimiya, op.cit., p.95.] If nothing can be found in the Qur'an, the sunna and the reports from the sahaba, one turns to the reports from the tabi'un. [See Ibn Taimiya, op.cit., p. 102.] However, nothing can match the explanation of the Qur'an by the Qur'an and the explanation of the Qur'an by the Prophet.

Tefsir Çeşitleri Tefsir üç temel gruba ayrılabilir: [Bu sınıflandırma Sabuni'den, Tibyan, s.63 alınmıştır. Ayrıca bkz. Kattan, age., bölüm 25.] Tefsir bi'l-rivaye (nakil yoluyla tefsir), diğer adıyla Tefsir bi'l-me'sur.

Kinds of Tafsir Tafsir may be divided into three basic groups: [This classification has been borrowed from Sabuni, tibyan, p.63. See also Qattan, op.cit. section 25.]  Tafsir bi-l-riwaya (by transmission), also known as Tafsir bi-l-ma'thur.

Tafsir bi'l-ra'y (sahih görüşle tefsir; tafsir bi-l-diraya, yani bilgiyle tefsir olarak da bilinir).

 Tafsir bi'l-ra'y (by sound opinion; also known as tafsir bi-l-diraya, by knowledge).

İşaret yoluyla tefsir (et-tefsîru'l-işârî).

 Tafsir bi-l-ishara (by indication, from signs).

Bununla kastedilen, sahih bir kaynağa dayanan bir isnad zinciriyle geriye izlenebilen bütün Kur'an tefsirleridir; yani:

By this is meant all explanations of the Qur'an which can be traced back through a chain of transmission to a sound source, i.e.:

Kur'an'ın kendisi.

 The Qur'an itself.

Peygamber'in açıklaması.

 The explanation of the Prophet.

Peygamber'in (ﷺ) Sahabeleri'nin açıklaması (bir ölçüde).

 The explanation by Companions of the Prophet (to some extent).

Doğal olarak, Kur'an'ın Kur'an ile tefsiri ve Kur'an'ın Peygamber ﷺ tarafından tefsiri, hiçbir başka kaynakla eşleştirilemeyen ve üstünlüğü aşılamayan, tefsir için en yüksek iki kaynaktır. Bunların hemen ardından sahabenin açıklamaları gelir; çünkü sahabe vahyin şahitleriydi, Peygamber ﷺ'in kendisi tarafından eğitilmiş ve yetiştirilmişti ve ilk Müslüman ümmetin dönemine en yakın olanlardı. Elbette Peygamber ﷺ'den veya bir sahabiden gelen tüm tefsir rivayetlerinin, 'ulumü'l-hadis ilmine göre, riwaya bakımından sahih olması gerekir.

Naturally, the explanation of the Qur'an by the Qur'an and the explanation of the Qur'an by the Prophet are the two highest sources for tafsir, which cannot be matched nor superseded by any other source. Next to these rank the explanations by the sahaba, since the sahaba were witnesses to the revelations, were educated and trained by the Prophet himself and were closest to the period of the first Muslim umma. Of course all reports of explanations by the Prophet or by a sahabi must be sound according to the science of riwaya as in 'ulum al-hadith.

Kur'an'ın Kur'an ile tefsiri, tefsirin en yüksek kaynağıdır. Kur'an'ın belirli bir pasajından doğabilecek birçok soru, aynı kitabın diğer bölümlerinde açıklamasını bulur ve çoğu zaman Allah'ın kelamı dışındaki kaynaklara başvurmaya gerek kalmaz; çünkü Allah'ın kelamı kendi içinde tefsir barındırır. Kur'an'dan bir ayeti, Kur'an'dan başka bir ayetle açıklamaya çalışmak, müfessirin ilk ve en önemli görevidir. Yalnızca bu yeterli olmadığında, diğer tefsir kaynaklarına başvuracaktır. [İtkan, 11, s.181-2.] Bunun somut bir örneği, 5:2 ayetinin helal ve haram etle ilgili 5:4 ayetiyle ayrıntılı biçimde açıklanmasıdır. Kur'an'da bir ayetin başka bir ayetle açıklanmasına dair bir diğer örnek, 44:3 ayetinden doğabilecek bir soruyla ilgilidir. Bu soru, 97:1 ayetiyle açıklanmaktadır.

The interpretation of the Qur'an by the Qur'an is the highest source of tafsir. Many of the questions which may arise out of a certain passage of the Qur'an have their explanation in other parts of the very same book, and often there is no need to turn to any sources other than the word of Allah, which in itself contains tafsir. To seek to explain an aya from the Qur'an by referring to another aya from the Qur'an is the first and foremost duty of the mufassir. Only if this does not suffice, he will refer to other sources of tafsir. [Itqan, 11, pp.181-2.] A case in point is the detailed explanation of 5:2 by 5:4, concerning permissible and prohibited meat. Another example of explanation of one aya in the Qur'an by another concerns a question which might arise from Surah 44: 3. It is explained in Surah 97: 1:

"Biz onu mübarek bir gecede indirdik." (44: 3)

'We sent it down during a blessed night' (44: 3).

Bu mübarek gece hangisidir; Kur'an'ın indirildiği gece?

Which night is this blessed night, in which the Qur'an was sent down?

"Şüphesiz Biz onu Kadir gecesinde indirdik." (97: 1).

'We have indeed revealed this in the lailat al-qadr' (97: 1).

Üçüncü örnek, Bakara suresi 37. ayetin, A'raf suresi 23. ayetle açıklanmasıdır:

A third example is the explanation of Surah 2:37 by Surah 7:23:

"Sonra Adem, Rabbinden bazı kelimeler aldı ve Rabbi de ona tevbesini kabul etti. Çünkü O, tevbeleri çokça kabul eden, merhameti sonsuz olandır." (2: 37)

Peygamberimizin Kur'an'ı açıklamasına dair pek çok örnek vardır; kendisi, anlaşılmayan hususlar hakkında Cebrail Meleği'nden açıklama istemiş ya da Sahabiler kendisine Kur'an hakkında sormuştur. Suyûtî, Peygamberimiz'in Kur'an'ı sure sure yaptığı açıklamaların uzun bir listesini vermiştir. [İtkan, 11, s. 191-205.] Burada bir örnek yeterli olacaktır:

There are numerous examples of explanation of the Qur'an by the Prophet, who either himself asked the Angel Gabriel for explanation of matters not clear to him, or who was asked by the Companions about the Qur'an. Suyuti has given a long list of explanations of the Qur'an by the Prophet sura by sura. [Itqan, 11, pp. 191-205.] Here one example may suffice:

"Ve fecrin beyaz ipliği siyah ipliğinden sizin için ayırt edilinceye kadar yiyin için." (2: 187).

'And eat and drink until the white thread of dawn appears to you distinct from its black thread. . .' (2: 187).

Adiy b. Hatim anlatıyor: Dedim ki: "Ey Allah'ın Resulü! Siyah ipten ayrılan beyaz iplik ne anlama geliyor?"

Narrated 'Adi b. Hatim: I said: 'O Allah's Apostle! What is the meaning of the white thread distinct from the black thread?

"İki iplik mi bunlar?" dedi. "Eğer o iki ipliğe bakıyorsan, akıllı değilsin." Sonra ekledi: "Hayır, bu gecenin karanlığı ve gündüzün beyazlığıdır." [Itqan 11. pp. 191-205.]

Are these two threads?' He said: 'You are not intelligent, if you watch the two threads'. He then added, 'No, it is the darkness of the night and the whiteness of the day'. [Itqan 11. pp. 191-205.]

[Erken Tefsir hakkında kısa bir özet için bkz. al-Sawwaf, 'Early Tafsir', Ahmad, K. ve Z. 1. Ansari içinde, Islamic Perspectives.]

[For a brief summary on early Tafsir see al-Sawwaf, 'Early Tafsir', in Ahmad, K. and Z. 1. Ansari. Islamic Perspectives.

Leicester, 1979, s.135-45.] Ardından, Kur'an'ın Kur'an ile açıklanmasından ve Kur'an'ın Peygamber ﷺ'in kendisi tarafından açıklanmasından sonra, sahabenin Kur'an açıklaması gelir. Onlar arasında tefsir alanındaki bilgileri ve katkılarıyla en çok tanınanlar şunlardır: Ebu Bekir, Ömer, Osman, Ali (onlardan çok az rivayet nakledilmiştir), İbn Mes'ud, İbn Abbas, Übey b. Ka'b, Zeyd b. Sabit, Ebu Musa el-Eş'arî, Abdullah b. Zübeyr.

Leicester, 1979, pp.l35-45.] Next, after explanation of the Qur'an by the Qur'an and of the Qur'an by the Prophet himself, ranks the explanation of the Qur'an by the sahaba. Among them, the following were best known for their knowledge of and contribution to the field of tafsir: Abu Bakr, 'Umar, 'Uthman, 'All (not much has been reported from them), Ibn Mas'ud, Ibn 'Abbas, 'Ubay b. Ka'b, Zaid b. Thabit, Abu Musa al-Ash'arl, 'Abdullah b. Zubair.

İbn Abbas Abdullah b. Abbas (ö. 68/687), Sahabiler arasında tefsirde en bilgili kişi olarak kabul edilmektedir. [Tenvîru'l-mikbâs min Tefsîri İbn Abbâs (Beyrut, tarihsiz) adlı kitap Kur'an'ın tam bir tefsiridir ve bunun bütün açıklamalarının İbn Abbas'a dayandığı söylenmektedir. Metnin sahihliği hakkında bkz. es-Sevvâf, a.g.e., s. 140.] Kendisine "tercümânü'l-Kur'ân", yani Kur'an'ın yorumcusu denilmiştir. Peygamber'in amcasının oğlu olması ve annesinin kardeşi Meymûne'nin Peygamber'in eşlerinden biri olması nedeniyle Hz. Muhammed ﷺ'e çok yakındı ve vahiy hakkında çok şey öğrendi. Cebrail'i iki defa gördüğü rivayet edilir. Tefsirle ilgili ayrıntılı bilgisinin yanında, bugüne kadar önemini koruyan 'ilmü't-tefsirin temel ilkelerinden birini vurgulamış olmasıyla da tanınır: Kur'an'daki kelimelerin, özellikle de alışılmadık kelimelerin anlamının, İslam öncesi şiirin diline dayandırılarak tespit edilmesi gerektiği. Suyûtî'nin naklettiği bu tür açıklamaların uzun bir listesi vardır.

Ibn 'Abbas Abdullah b. 'Abbas (d. 68/687) is considered to be the most knowledgeable of the Companions in tafsir. [A book entitled tanwir al-miqbas min Tafsir Ibn Abbas (Beirut, n.d.) is a complete tafsir of the Qur'an. all explanations of which are said to go back to Ibn 'Abbas. On the question of authenticity, see al-Sawwaf, op.cit. p. 140.] He has been called 'tarjuman alqur'an', the interpreter of the Qur'an. Since he was related to the Prophet, being his cousin, and his maternal aunt Maimuna being one of the Prophet's wives, he was very close to the Prophet Muhammad and learnt much about the revelation. It is said that he saw the Angel Gabriel twice. Apart from his detailed knowledge of everything concerning tafsir, he is also given the credit for having emphasised one of the basic principles of 'ilm al-tafsir which has remained important to this day, namely, that the meaning of words, especially of unusual words in the Qur'an ought to be traced back to their usage in the language of pre-Islamic poetry. There is a long list of such explanations quoted by Suyutl.

Tabiîn arasında tefsirle meşgul olmasıyla tanınan pek çok kişi daha vardır; çünkü İslam'a girenlerin sayısı çok artmış ve Kur'an hakkında bilgiye duyulan ihtiyaç kat kat büyümüştü. Ayrıca Peygamber ﷺ'in kendisi ile Sahabe'nin birçoğu artık bu rehberliği sunacak durumda değildi; bu nedenle Allah'ın kitabını doğru anlama ihtiyacını karşılamak için daha büyük çabalar gösterilmesi gerekiyordu.

There are many more persons from among the tabi’un known for their preoccupation with tafsir, because many more people had embraced Islam and the need for knowledge about the Qur'an had increased manifold. Also, the Prophet himself and many of his Companions were no longer available to give this guidance, and therefore greater efforts had to be made to satisfy this need for proper understanding of the book of Allah.

Tabiun müfessirleri arasında, kökenlerine ve faaliyet alanlarına göre üç grup ayırt edilir:

Of the mufassirun from among the tabi’un one distinguishes three groups, according to their origin and area of activity:

Mekke'den olanlar.

 Those from Makka.

Medine'liler.

 Those from Madina.

Irak'tan olanlar.

 Those from Iraq.

Birçok âlime göre, tabiinden olan bu müfessirler grubu, tefsiri İbn Abbas'tan öğrendikleri için bu ilimde en bilgili olanlardır. Sayıları çoktur; bunlar arasında en çok tanınanlar, diğer birçokları arasından Mücahid (ö. 104/722), Ata (ö. 114/732) ve İkrime'dir (ö. 107 H.).

According to many scholars, this group of mufassirun from among the tabi’un are the most knowledgeable in tafsir, because they learnt about it from 'Abdullah b. 'Abbas. They are many in number, and among the best known out of many others are Mujahid (d.104/722), 'Ata' (d.114/732) and 'Ikrima (d.107H).

Mücahid, bunlar arasında en tanınmış olanı, İbn Abbas ile Kur'an'ı üç kez okuduğu ve nazil olan her ayetin ne zaman ve nasıl indiğini ona sorduğu rivayet edilmiştir. [Taimiya s. ;102.] Mücahid'in tefsirinin tamamı yayımlanmıştır. Bu eser, Hicri 6. yüzyıla ait bir yazmaya dayanmakta olup Surti tarafından neşredilmiştir. [Surti, A.: Tafsir Mujdhid, 2 cilt, Beyrut, t.y.] Örnek:

Mujahid, the best known among them, is reported to have gone through the Qur'an thrice with Ibn 'Abbas and to have asked him about the 'when' and 'how' of each verse that had been revealed. [Taimiya p. ;102.] A complete book of tafsir by Mujahid has been published. It is based on a manuscript from the 6th Hijra century and is edited by Surti. [Surti, A.: Tafsir Mujdhid, 2 vols., Beirut, n.d.] Example:

Humeyd b. Kays el-Mekkî rivayet etti: Mucahid ile birlikte Kâbe'nin etrafında tavaf ediyorduk. Bir adam gelerek yemin kefareti olan oruçların peş peşe mi yoksa aralıklı olarak mı tutulması gerektiğini sordu. Humeyd, dilerse aralıklı olarak da tutabileceğini söyledi! Ancak Mucahid şöyle dedi: "Aralıklı olarak değil, çünkü Übey b. Ka'b'ın kıraatinde 'selâsete eyyâmin mütetâbi'ât' geçmektedir, yani üç gün peş peşe oruç tutulur." [Muwatta Malik, No. 617.]

Humaid b. Qais Makki reported: I was with Mujahid and we were circumambulating the house (Ka'ba). A man came and asked whether the fasts of penalty of an oath should be observed continuously or severally. Humaid replied that if he liked he could observe them severally too! But Mujahid said: Not severally, for the reading of 'Ubayy b. Ka'b is thalathi ayyamin mutatabi'at, i.e. to fast three days continuously'. [Muwatta Malik, No. 617.]

Medine'deki tabiun müfessirleri, aralarında en tanınmışı Übey b. Ka'b olmak üzere, birçok sahabeyi hocaları olarak almışlardır. Onlar arasında tanınmış Kur'an müfessirleri şunlardır: Muhammed b. Ka'b el-Kurazî (ö. 117/735), Ebu'l-Âliye er-Riyahî (ö. 90/708) ve Zeyd b. Eslem (ö. 130/747).

The mufassirun among the tabi’un from Madina had many Companions as their teachers, among the best known being 'Ubay b. Ka'b. The following are some of the well-known Qur'an exegetes among them: Muh. Ammad b. Ka'b al-Qarzi (d.117/735), Abu-l 'Alliya al-Riyahl (d.90/708) and Zaid b. Aslam (d.130/747).

Irak'taki tabiîn arasında da birçok müfessir vardı. Bunların başlıca hocası İbn Mes'ud'du. Başlıca merkezleri Basra ve Kûfe idi. Bunlar arasında en çok tanınanlar şunlardır: El-Hasan el-Basrî (ö. 121/738), Mesrûk b. el-Ecda' (ö. 63/682).

There were also many mufassirun among the tabi’un in Iraq. Their principal teacher was Ibn Mas'ud. Their main centres were Basra and Kufa. The best known among them are: Al-Hasan al-Basri (d.121/738), Masruq b. al-'Ajda' (d.63/682)

ve İbrahim en-Nehâî. (ö. 95/713).

and Ibrahlm al-Nakha'i. (d.95/713).

Kur'an'ın Kur'an ile tefsirinden daha üstün hiçbir şey yoktur. Bunu, Peygamber'in vahyi açıklamasına dair sahih rivayetler izler.

Nothing can excel the tafsir of the Qur'an by the Qur'an. This is followed by sound reports about the Prophet's explanation of the revelation.

Sahâbe ve tâbiûn'dan gelen Kur'an tefsirinde sahih ve sağlam olan her şey reddedilmez; ancak şu ilkelere riayet edilmelidir:

Whatever is sound and genuine in the explanation of the Qur'an by the sahaba and the tabi’un may not be rejected, but the following principles are to be observed:

Sahih rivayetler, sahih olmayanlardan ayırt edilmelidir; çünkü bazı sahabe ve tabiinin (özellikle de aralarında en meşhur olanlar olan İbn Abbas ve Mucahid'in) görüşleri, senedi incelendiğinde bunlara ulaşmadığı halde, onlara yanlış olarak nispet edilmiştir. Bu tür rivayetlerin elbette reddedilmesi gerekir.

 Sound reports must be distinguished from unsound ones, for many views have been falsely attributed to some sahaba and tabi’un (especially to Ibn 'Abbas and Mujahid, the most renowned ones among them), which cannot be traced back to them when the isnad is investigated. Those reports must of course be rejected.

Ehl-i kitap kaynaklarından, özellikle Yahudi rivayetlerinden (isrâiliyyât) gelen malzeme ayıklanmalı ve değerlendirilmelidir. [Ayrıntılar için aşağıya bakınız, s. 133.]

 Material from the ahl-al-kitab, in particular the Jewish traditions (isra’iliyat) [For details, see below, p. 133.] must be sorted out and evaluated.

Teolojik, felsefi, siyasi ve diğer kaygılar nedeniyle içine sızmış malzeme ayıklanmalı ve değerlendirilmelidir (örneğin Şia'nın Ali'ye yaptığı bazı nisbetler veya Abbasilerin İbn Abbas'a yaptığı nisbetler gibi).

 Material which crept in due to theological, philosophical, political and other considerations, must be sorted out and evaluated (such as e.g. some Shi'a attributions to 'Ali, or 'Abbasid attributions to Ibn 'Abbas, etc.).

İslam'ın düşmanları tarafından kasıtlı olarak ortaya atılan sahte malzeme, sağlam malzemeden ayırt edilmelidir.

 False material purposely introduced by the enemies of Islam must be distinguished from sound material.

Tefsirin ikinci türü, tefsir bi'r-rivaye'den sonra gelen, tefsir bi'r-ra'y olarak adlandırılan türdür. Bu tür, doğrudan selefin bilgi nakline değil, akıl ve içtihadın kullanımına dayanır.

The second kind of tafsir, after tafsir bi'l-riwaya, is the so-called tafsir bi'l-ra'y. It is not based directly on transmission of knowledge by the predecessors, but on the use of reason and ijtihad.

Tefsir bi'r-re'y, "salt görüşle yorumlama" anlamına gelmez; sağlam kaynaklara dayanan içtihat yoluyla bir görüşe ulaşmaktır. Birincisi hadiste zaten kınanmıştır; ikincisi ise yerinde ve sağlam bir içtihat olarak kullanıldığında teşvik edilmiştir ve Peygamber ﷺ de bunu onaylamıştır; nitekim Muâz bin Cebel'i Yemen'e gönderdiğinde buna örnek vardır.

Tafsir bi’l-ra'y does not mean 'interpretation by mere opinion', but deriving an opinion through ijtihad based on sound sources. While the former has been condemned already in the hadith, the latter is recommendable, when used in its proper place as sound ijtihad, and was also approved by the Prophet, e.g. when he sent Mu’adh bin Jabal to Yemen.

[Mişkâtü'l-Mesâbîh, a.g.e., II, s.794: (Arabic), C. 2, No. 3737.] Öte yandan tefsir bi'r-re'y, şu hadise dayanılarak haram kılınmıştır:

[Mishkat al-masabih, op.cit., II, p.794: (Arabic), Vol. 2, No. 3737.] Tafsir bi'l-ra'y on the other hand has been declared haram on the basis of the following hadith:

İbn ‘Abbas'tan: Allah'ın Resulü şöyle buyurdu: "Kur'an hakkında bilgisiz olarak bir şey söyleyen, cehennemdeki yerini hazırlamış olur" ﷺ. [İbn Teymiyye, s.105, Tirmizî'den; Tirmizî bunun hasen sahîh olduğunu söyler.] Ancak bu hadis iki şekilde açıklanmıştır:

'From Ibn ‘Abbas: Allah's messenger said: "He who says (something) concerning the Qur'an without knowledge, he has taken his seat of fire" ‘. [Ibn Taimiya, p.105, from Tirmidhi, who says it is hasan sahlh.] However this hadith has been explained in two ways:

Kur'an hakkında, sahabeden ya da tabiinden gelmeyen bir şeyin hiç kimse tarafından söylenmemesi.

 That no one should say of the Qur'an what is not from the sahaba or tabi’un.

Kişinin, Kur'an hakkında bildiği şeyin aksini söylememesi gerektiğine dair. [Sabuni, Tibyan, s. 174.] Hadisin açık anlamı, kişinin daha önce açıklanmış olan kaynaklarından elde edilen gerekli bilgi olmaksızın Kur'an hakkında bir şey söylememesi gerektiğidir. [Kur'an'ın Kur'an ile, Peygamber ile, Sahabeler ile açıklanması. Tabiun ile. Sağlam içtihat ile.]

 That no one should say of the Qur'an what he knows to be otherwise. [Sabuni.tibyan,p.174.] The obvious meaning of the hadith is that one should not say something about the Qur'an without having the proper knowledge, the sources of which have already been explained. [The Qur'an explained by the Qur'an, by the Prophet, by the Companions. By the tabi’un. by sound ijtihad.