نقل شفاهی وحی بر پایهٔ حفظ یا ازبر کردن بود، و خود پیامبر محمد ﷺ نخستین کسی بود که پس از آنکه جبرئیل وحی را برای او آورده بود، آن را حفظ کرد.

Oral transmission of the revelation was based on hifz or memorization and the Prophet Muhammad himself was the first to commit a revelation to memory after the Angel Gabriel had brought it to him:

«زبانت را برای شتاب در (خواندن) قرآن به حرکت نیاور. جمع‌آوری و بیان آن بر عهدهٔ ماست؛ پس هنگامی که آن را خواندیم، از خواندنش پیروی کن» (القیامة: ۱۶-۱۹)

'Move not thy tongue concerning the (Qur'an) to make haste therewith. It is for Us to collect it and promulgate it; but when We have promulgated it, follow thou its recital' (75: 16-19)

«... فرستاده‌ای از جانب خداوند که صحیفه‌های پاک و مقدس را برایشان تلاوت می‌کند ...» (۹۸: ۲)

'... an apostle from God, rehearsing scriptures, kept pure and holy ...' (98: 2)

پیامبر ﷺ سپس وحی را اعلام کرد و به یارانش دستور داد آن را حفظ کنند. ماجرای ابن مسعود، که نخستین کسی بود که قرآن را علناً در مکه تلاوت کرد، نشان می‌دهد که حتی در مرحله بسیار آغازین امت اسلامی، تلاوت وحی از حفظ در میان یاران رواج داشته است:

The Prophet then declared the revelation and instructed his Companions to memorise it. The case of Ibn Mas'ud, who was the first man to publicly recite the Qur'an in Makka, shows that even in the very early phase of the Islamic umma recital of the revelation from memory was practised by the Companions:

... اولین مردی که پس از فرستاده (خدا) قرآن را در مکه با صدای بلند تلاوت کرد، عبدالله بن مسعود بود. یاران پیامبر ﷺ گرد آمدند و یادآور شدند که قریش هرگز قرآن را به‌روشنی برای خود تلاوت‌شده نشنیده بودند ... هنگامی که (ابن مسعود) به مقام رسید، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ» را خواند و در این حال صدایش را بلند کرد. «الرَّحْمَنُ * عَلَّمَ الْقُرْآنَ» {الرحمن: ۱-۲} ... آنان برخاستند و شروع به زدن صورت او کردند؛ اما او تا آنجا که خدا می‌خواست که بخواند، به تلاوت ادامه داد ... [گیوم، ای.: زندگی محمد (به اختصار ابن هشام)، لندن، ص ۱۴۱-۱۴۲؛ ابن هشام: السیرة النبویة، قاهره، بی‌تا، ج ۱، ص ۲۰۶.] همچنین روایت شده است که ابوبکر در برابر خانه‌اش در مکه قرآن را آشکارا تلاوت می‌کرد. [Sira Ibn Hisham, The Life of Muhammad]

'... the first man to speak the Qur'an loudly in Makka after the apostle was 'Abdullah bin Mas'ud. The Prophet's Companions came together and mentioned that the Quraish had never heard the Qur'an distinctly read to them ... When (Ibn Mas'ud) arrived at the maqam, he read "In the name of God the Compassionate the Merciful", raising his voice as he did so. "The Compassionate who taught the Qur'an ..." (55:1) ... They got up and began to hit him in the face; but he continued to read so far as God willed that he should read ... [Guillaume, E.: The Life of Muhammad (abbr. as Ibn Hisham), London, 55, pp. 141-2; Ibn Hisham: Sira al-nabi, Cairo, n.d., 1, p.206.] It is also reported that Abu Bakr used to recite the Qur'an publicly in front of his house in Makka. [Sira Ibn Hisham, The Life of Muhammad]

روایات متعددی وجود دارد که از تلاش‌ها و اقداماتی که پیامبر ﷺ برای حفظ وحی در حافظه‌ی یارانش انجام داد، حکایت می‌کند. شاید روشن‌ترین آن‌ها حدیث زیر باشد:

There are numerous ahadith, giving account of various efforts made and measures taken by the Prophet to ensure that the revelation was preserved in the memory of his Com- panions. The following is perhaps the most clear:

«از عثمان بن عفان روایت شده است: پیامبر ﷺ فرمود: "برترین شما (مسلمانان) کسانی‌اند که قرآن را فرا می‌گیرند و آن را آموزش می‌دهند".» [بخاری، ج ۶، ش ۵۴۶.] همچنین بر کسی پوشیده نیست که تلاوت قرآن در نمازهای روزانه واجب است، و از این رو بسیاری از صحابه بارها آیات وحی را می‌شنیدند، آن‌ها را حفظ می‌کردند و در نماز به کار می‌بردند.

'Narrated 'Uthman bin 'Affan: The Prophet said: "The most superior among you (Muslims) are those who learn the Qur'an and teach it".' [Bukhari, VI, No. 546.] It is also well known that the recital of the Qur'an during the daily prayers is required and hence many Companions heard repeatedly passages from the revelation, memorized them and used them in prayer.

پیامبر ﷺ همچنین به تلاوت قرآن توسط صحابه گوش می‌داد.

The Prophet also listened to the recitation of the Qur'an by the Companions.

از عبدالله بن مسعود روایت است: رسول خدا ﷺ به من فرمود: «برای من قرآن بخوان». گفتم: «آیا برای شما بخوانم، با آنکه قرآن بر شما نازل شده است؟!» فرمود: «دوست دارم که قرآن را از دیگران بشنوم». پس سورة النساء را خواندم تا به این آیه رسیدم: «پس چگونه خواهد بود آنگاه که از هر امتی گواهی بیاوریم و تو را (ای محمد ﷺ) گواه بر این مردم قرار دهیم؟» ([4:41])

Narrated 'Abdullah (b. Mas'ud): 'Allah's Apostle said to me: "Recite (of the Qur'an) for me". I said: "Shall I recite it to you although it had been revealed to you?!" He said: "I like to hear (the Qur'an) from others". So I recited Surat-an-Nisa' till I reached: "How (will it be) then when We bring from each nation a witness and We bring you (O Muhammad) as a witness against these people?" ' (4:

۴۱) پس [ابراهیم] گفت: «بس کن!» و ناگهان دیدند که چشمانش در آن هنگام اشک می‌ریخت. [Bukhari, VI, No. 106.]

41). 'Then he said: "Stop!" Behold, his eyes were shedding tears then.' [Bukhari, VI, No. 106.]

پیامبر ﷺ معلمانی را به میان قبیله‌ها و مکان‌های دیگر فرستاد تا آنان آموزش اسلام و قرآن را فرا گیرند.

The Prophet sent teachers to communities in other places so that they might receive instruction in Islam and the Qur'an.

این مسئله با داستان مُصعب بن عُمَیر نیز روشن می‌شود که پیش از هجرت نیز چنین بود:

The case of Mus'ab bin 'Umair illustrates that this was so even before the hijra:

«هنگامی که این مردان (از اولین بیعت عقبه) به سوی مدینه بازگشتند، رسول خدا ﷺ مصعب بن عمیر را همراه ایشان فرستاد ... و به او دستور داد که قرآن را برای آنان بخواند و اسلام را به ایشان بیاموزد و درباره‌ی دین به آنان آموزش دهد. در مدینه، مصعب را "قاری" می‌نامیدند.» [ابن هشام، ص ۱۹۹.] مورد مشهور دیگر مربوط به معاذ بن جبل است که برای آموزش مردم یمن به آنجا فرستاده شد.

'When these men (of the first pledge of 'Aqaba) left (for Madina) the apostle sent with them Mus'ab bin 'Umair ... and instructed him to read the Qur'an to them and to teach them Islam and to give them instruction about religion. In Madina Musiab was called "the reader".' [Ibn Hisham, p. 199.] Another well-known case concerns Mu'adh bin Jabal who was sent to Yemen to instruct the people there.

سیوطی [الإتقان، ج۱، ص۱۲۴.] بیش از بیست تن از افراد مشهور را ذکر می‌کند که وحی را حفظ کرده بودند؛ از جمله ابوبکر، عمر، عثمان، علی، ابن مسعود، ابوهریره، عبدالله بن عباس، عبدالله بن عمرو بن العاص، عایشه، حفصه و ام سلمه.

Suyuti [Itqan 1, p. 124.] mentions more than twenty well-known persons who memorized the revelation, among them were Abu Bakr, 'Umar, 'Uthman, 'Ali, Ibn Mas'ud, Abu Huraira, 'Abdullah bin 'Abbas, 'Abdullah bin 'Amr bin al-'As, 'A'isha, Hafsa, and Umm Salama.

از میان اینها، خود پیامبر ﷺ به‌ویژه موارد زیر را توصیه فرمود:

From among these, the Prophet himself recommended especially the following:

از مسروق روایت است که عبدالله بن عمرو از عبدالله بن مسعود یاد کرد و گفت: من همیشه آن مرد را دوست خواهم داشت، زیرا از پیامبر ﷺ شنیدم که فرمود: قرآن را از چهار نفر بگیرید (یاد بگیرید): عبدالله بن مسعود، سالم، معاذ و ابی بن کعب. [بخاری، ج ۶، ش ۵۲۱]. حدیث دیگری ما را از آن صحابه آگاه می‌سازد که قرآن را به تمامی حفظ کرده بودند و آن را پیش از وفات پیامبر ﷺ بر ایشان عرضه کرده بودند.

'Narrated Masruq: 'Abdullah bin 'Amr mentioned 'Abdullah bin Mas'ud and said: I shall ever love that man for I heard the Prophet saying: Take (learn) the Qur'an from four: 'Abdullah bin Mas'ud, Salim, Muiadh and Ubay bin Ka'b'. [Bukhari, VI, No. 521.] Another hadith informs us about those Companions who had memorized the Qur'an in its entirety and gone over it with the Prophet before his death:

«قَتادہ سے روایت ہے: میں نے انس بن مالک سے پوچھا: نبی ﷺ کے زمانے میں قرآن کس نے جمع کیا؟ انھوں نے جواب دیا: چار افراد نے، اور وہ سب انصار میں سے تھے: اُبیّ بن کعب، معاذ بن جبل، زید بن ثابت اور ابو زید۔» [البخاری، ج ۶، ش ۵۲۵۔] بعض قدیم ترین تاریخی روایات میں، جنگوں کے احوال بیان کرتے ہوئے، ان مسلمانوں کا خاص طور پر ذکر ملتا ہے جو شہید ہوئے اور جنھیں قرآن (کے کچھ حصے) حفظ تھے۔ یہ واضح اشارہ کرتا ہے کہ وحی کو حفظ کرنا ابتدا ہی سے اہم سمجھا جاتا تھا اور وسیع پیمانے پر رائج تھا۔ [See below, on collection of the Qur'an in Abu Bakr's time.]

'Narrated Qatada: I asked Anas bin Malik: Who collected the Qur'an at the time of the Prophet? He replied, Four, all of whom were from the Ansar: Ubay bin Ka'b, Mu'adh bin Jabal, Zaid bin Thabit and Aba Zaid.' [Bukhari, VI, No. 525.] The fact that some of the earliest historical reports make special mention in the accounts of the battles that were fought, of Muslims killed who knew (something of) the Qur'an by heart, gives a clear indication that memorization of the revelation was considered important and widely practised from the earliest times. [See below, on collection of the Qur'an in Abu Bakr's time.]

بنابراین یقیناً قرآن کریم در زمان حیات پیامبر ﷺ توسط اصحاب ایشان حفظ شده بود۔ این سنت پس از وفات پیامبر ﷺ نیز در میان اصحاب ادامه یافت، و سپس در میان تابعین و تمام نسل‌های مسلمانانی که پس از ایشان آمدند، تا به امروز ادامه دارد۔

It is therefore certain that the Qur'an had been memorized by the Companions of the Prophet during his lifetime. This tradition continued among the Companions after the Prophet's death and, later, among the tabi'un and all generations of Muslims that have followed, until today.