د عثمان رضي الله عنه په زمانه کې د قرآن په لوستلو کې اختلافات ښکاره شول، او د صحابه کرامو سره مشورې وروسته، عثمان رضي الله عنه د ابوبکر رضي الله عنه د صحیفو څخه، کوم چې په هغه وخت کې د حفصه رضي الله عنها سره ساتل کیدې، یو معیاري نسخه تیارول وغوښته.

During the time of 'Uthman differences in reading the Qur'an became obvious, and after consultation with the Companions, 'Uthman had a standard copy prepared from the Suhuf of Abu Bakr that were kept with Hafsa at that time.

دا هغه روایت دی چې په صحیح البخاري کې نقل شوې ده:

The following is the report transmitted in the Sahih Bukhari:

انس بن مالک روایت کوي: حذیفه بن یمان د عثمان په خدمت کې راغی هغه وخت چې د شام او د عراق خلک د ارمینیا او اذربایجان د فتحې لپاره جنګ کوه. حذیفه د قرآن په تلاوت کې د دوی (د شام او عراق د خلکو) اختلاف څخه ویره درلوده، نو هغه عثمان ته وویل: «اې د مؤمنانو امیره! دې امت ته ورسه مخکې له دې چې دوی د کتاب (قرآن) په اړه اختلاف وکړي، لکه څنګه چې یهودو او نصرانیانو مخکې له دې کړی وو». نو عثمان حفصې ته پیغام ولیږه چې: «د قرآن نسخې راولېږه څو مونږ د قرآني مواد کاملې نسخې جوړې کړو او نسخې بیرته تاسو ته راولېږو». حفصې هغه عثمان ته ولیږلې. بیا عثمان زید بن ثابت، عبدالله بن زبیر، سعید بن العاص او عبدالرحمن بن الحارث بن هشام ته امر وکړ چې نسخې د کاملو نسخو په توګه بیا ولیکي. عثمان هغه درې قریشي سړو ته وویل: «که تاسو د قرآن په کوم ټکي کې له زید بن ثابت سره اختلاف وکړئ، نو هغه په د قریش په ژبه ولیکئ، ځکه قرآن د دوی په ژبه نازل شوی دی». دوی همداسې وکړل، او کله چې ډیرې نسخې ولیکل شوې، عثمان اصلي نسخې بیرته حفصې ته وسپارلې. عثمان د هرې مسلمانې ولایت ته یوه نسخه ولیږله چې دوی لیکلې وې، او امر یې وکړ چې د قرآني مواد نور ټول، که په ټوټو صحیفو کې وي او که په بشپړو نسخو کې، وسوځول شي. زید بن ثابت وویل: «د سورة الأحزاب یوه آیت زما څخه پاتې شوی وو کله چې مونږ قرآن نقل کاوه، او ما د الله د رسول څخه اورېدلې وه چې دا یې تلاوت کاوه. نو مونږ یې ولټاوه او د خزیمه بن ثابت انصاري سره مو وموند». (هغه آیت دا دی): {په مؤمنانو کې داسې سړي دي چې په هغه عهد کې چې له الله سره یې کړی، ریښتیني شوي دي} (۳۳:۲۳). [بخاري، VI، شمېره.

Narrated Anas bin Malik: Hudhaifa bin Al-Yaman came to 'Uthman at the time when the people of Sham and the people of Iraq were waging war to conquer Arminya and Adharbijan. Hudhaifa was afraid of their (the people of Sham and Iraq) differences in the recitation of the Qur'an, so he said to 'Uthmfin, 'O chief of the Believers! Save this nation before they differ about the Book (Qur'an), as Jews and the Christians did before'. So 'Uthman sent a message to Hafsa saying, 'Send us the manuscripts of the Qur'an so that we may compile the Qur'anic materials in perfect copies and return the manuscripts to you'. Hafsa sent it to 'Uthman. 'Uthman then ordered Zaid bin Thabit, 'Abdullah bin Az-Zubair, Sa'id bin Al-'As and 'Abdur Rahman bin Hari-bin Hisham to rewrite the manuscripts in perfect copies. 'Uthman said to the three Quraishi men, 'In case you disagree with Zaid bin Thabit on any point in the Qur'an, then write it in the dialect of Quraish as the Qur'an was revealed in their tongue'. They did so, and when they had written many copies, 'Uthman returned the original manuscripts to Hafsa. 'Uthman sent to every Muslim province one copy of what they had copied, and ordered that all the other Qur'anic materials whether written in fragmentary manuscripts or whole copies, be burnt. Zaid bin Thabit added, 'A verse from Sura al-Ahzab was missed by me when we copied the Qur'an and I used to hear Allah's Apostle reciting it. So we searched for it and found it with Khuzaima bin Thabit Al-Ansari'. (That verse was): 'Among the Believers are men who have been true in their convenant with Allah' (33: 23). [Bukhari, VI, No.

د عثمان مصحف د لاندې پېښو له امله تیار شو:

510] The following events led to the preparation of the mushaf of 'Uthman:

په مسلمانانو کې د قرآن کریم د تلاوت د صحیح طریقې په اړه اختلافات راپیدا شوي وو.

 Disputes had arisen among the Muslims about the correct manner of reciting the Qur'an.

عثمان رضی اللہ عنہ هغه صحیفې په امانت واخیستلې چې د حفصې رضی اللہ عنہا سره ساتل کېدې.

 'Uthman borrowed the Suhuf, which were kept with Hafsa.

عثمان رضي الله عنه څلورو صحابه کرامو ته امر وکړ، چې له هغو کې زید بن ثابت هم و، چې د قرآن متن په کامل نسخو کې بیا ولیکي.

 'Uthman ordered four Companions, among them Zaid bin Thabit, to rewrite the script in perfect copies.

عثمان رضي الله عنه دا نقلونه د مسلمانانو لويو مرکزونو ته ولېږل، ترڅو د هغو نورو مواد ځای ونیسي چې په دوران کې وو.

 'Uthman sent these copies to the main centres of the Muslims to replace other materials that were in circulation.

په ۶۱۰ میلادي کال کې د محمد ﷺ نبوت پیل شو.

Around 610 Muhammad's Prophethood commences.

د حرا غار کې لومړی وحي په زړه کې ژباړه شوې، وروسته په لیکلې بڼه کې.

1st revelation in cave on Mount Hira Transmitted orally, later in written form.

د محمد ﷺ ۶۱۰–۶۳۲ عیسوي: مکه او مدینه کې

610-32 Muhammad in Makka and Madina.

د وحی پر مختلو مواقعو مسلسل نازلیدل، د ډیرو کسانو لخوا د یادولو وروسته په خوله نقل کېدل، او د مختلفو صحابه کرامو لخوا د پیغمبر ﷺ د مستقیم حکم له مخې د وحی لیکل.

Continious revelation on numerous occasions Transmitted orally after memorisation by many, and writing down of revelation by various companions upon the direct instruction of the Prophet himself.

د پیغمبرانو وفات. وروستی وحی د دې څو ورځې مخکې نازله شوې وه.

632 Prophets death. Last revelation few days before this.

بشپړ وحی د مختلفو صحابه کرامو په حافظه کې او همدارنګه د مختلفو لیکلو موادو پر سر محفوظه پاتې شوه.

Compelete revelation left behind both in the memories of various companions as well as on various writing materials.

د نبي ﷺ له وفات سره، بشپړ وحي پرېښودل شو.

At the death of the Prophet, complete revelation left behind.

632-34 د ابوبکر خلافت 633 د یمامې په جګړه کې ډیر صحابه چې قرآن یې په زړه یاد و، شهید شول۔

632-34 Abu Bakrs caliphate 633 During the battle of Yamama several companions who knew the Quran by heart were killed.

ابوبکر زید بن ثابت ته امر کوي چې د ټول وحي یوه بشپړه نسخه چمتو کړي.

Abu Bakr instructs Zaid b. Thabit to prepare a single copy of the complete revelation.

زید بن ثابت ټول وحی د صحیفو په شکل راټولوي، هغه د شفاهي او لیکلي دواړو سرچینو څخه، او د هرې برخې لپاره دوه شاهدان غواړي۔ دا صحیفې د ابوبکر سره پاتې کیږي۔

Zaid b. Thabit brings together all the revelation into the Suhuf from both oral as well as written sources demanding two witnesses for each piece. The Suhuf remain with Abu Bakr.

د نبي ﷺ له وفات وروسته په لومړي یا دوهم کال کې ټول وحي په پاڼو (صحف) کې ولیکل شو.

During the 1st/2nd year after the Prophets death the entire revelation was copied onto sheets (Suhuf).

وحی، لکه څنګه چې د پیغمبر ﷺ له خوا پرې ایښودل شوی وه، هم په خوله او هم په مختلفو موادو باندې لیکلې شوې په شکل کې شتون لرل. د هغې داخلي ترتیب مسلمانانو ته معلوم و او دوی به یې په سختۍ سره ساتلو.

The revelation, as left by the Prophet, was available both orally and written on various materials. Its internal order was known to the Muslims and strictly observed by them.

ابوبکر دا منتشر مواد راټول کړل او د هغو مضمون یې په پاڼو (صحف) باندې ولیکل شو.

Abu Bakr collected these loose materials and had their contents written on to sheets (Suhuf).

ابوبکر د مختلفو شفاهي او لیکلي مواد څخه یو واحد نقل جوړ کړ. دا نقل وروسته د عمر له خوا وساتل شو، او بیا د هغه لور حفصه ته وسپارل شو.

Abu Bakr had made one single copy from the various verbal and written material. This copy was later kept by 'Umar and then by his daughter Hafsa.

عثمان رضی اللہ عنہ نے اس نسخے سے بہت سے نقلیں تیار کروائیں اور انہیں مسلم دنیا کے مختلف شہروں میں بھیج دیا، جبکہ اصل صحف حفصہ کو واپس کر دیے گئے اور ان کی وفات تک وہ انہی کے پاس رہے۔ بعد میں مروان بن حکم (وفات 65ھ/684ء) نے، ابن أبی داؤد کی ایک روایت کے مطابق، انہیں ان کے وارثوں سے لے کر جلا دیا، غالباً اس اندیشے سے کہ کہیں یہ نئے اختلافات کا سبب نہ بن جائے۔ عثمان رضی اللہ عنہ نے ایک نسخہ اپنے پاس بھی رکھ لیا۔ متن کا یہ نسخہ، جسے "مصحفِ عثمان" بھی کہا جاتا ہے، درحقیقت صحابہ کا اجماع ہے، کیونکہ ان سب نے اس پر اتفاق کیا کہ اس میں وہی کچھ ہے جو محمد ﷺ اللہ کی طرف سے وحی کے طور پر لائے تھے۔

'Uthman had many copies prepared from this copy and sent them to various places in the Muslim world, while the original Suhuf were returned to Hafsa and remained with her until her death. Later, Marwan b. Hakam (d. 65/684), according to a report in Ibn Abi Dawud, collected it from her heirs and had it destroyed, presumably fearing it might become the cause for new disputes. 'Uthman also kept one of the copies for himself. This version of the text, also known as 'Mushaf 'Uthman in fact constitutes the ijma'(consensus) of the sahaba, all of whom agreed that it contained what Muhammad had brought as revelation from Allah.

[ابن ابی داود (117-8) کې راوړي چې د الحجاج تر واک لاندې یوولس بدلونونه شوي، چې له هغو جملې نه یو دادی: 5:48 'شریعۃ واَ منهاجاً' په 'شِرعۃ واَ منهاجاً' بدل شو؛ 12:45 'أنا آتیکم بتأویلہ' په 'أنا أنبِّئکم بتأویلہ' بدل شو.]

[According to Ibn Abi Dawud (117-8) eleven changes were made under al-Hajjaj, among them e.g. 5:48 'shari'atan wa minhajan' into 'shir'atan wa minhajan'; 12:45 'ana atikum bi-ta'wilihi' into ana unabbi'ukum bi ta'wilihi.

دا د ابن ابي داود په وينا هغه غلطۍ دي چې د عثمان رضي الله عنه د مصحف په چمتو کولو کې پېښې شوې وې (مخونه ۳۷-۴۹).

These are again according to Ibn Abi Dawud mistakes which were made in the preparation of Uthmans copy (pp. 37-49).

مثال کې د ۱۲:۴۵ لومړۍ بڼه د اُبی (ibid. p. 138) او د ابن مسعود (ibid. p. 39) لوستل وو.] د دې متن پراخه خپرېدل او د هغه نه شک کېدونکی اعتبار هم د صفین (A.H. 37) د جګړې د راپورونو څخه هم اخیستل کېدای شي، کومه چې د نبي ﷺ له وفات نه ۲۷ کاله وروسته پېښه شوه، او د عثمان د نسخو له ویش نه پنځه کاله وروسته، د معاویې لښکرو د جګړې د بندولو لپاره د قرآن پاڼې په خپلو نېزو تړلې وې۔ [وګورئ سیوطي، تاریخ الخلفاء، ژباړه H.

The first version of 12:45 e.g. was the reading of 'Ubay (ibid. p. 138) and Ibn Masud (ibid. p. 39).] The wide distribution of this text and its undisputed authority can also be deduced from the reports on the battle of Siffin (A.H. 37) 27 years after the death of the Prophet, and five years after 'Uthman's copies were distributed, Mu'awiya's troops fixed sheets from the Qur'an on their spears to interrupt the battle. [See Suyuti, History of the Caliphs. transl. H.