قرآن کریم د الله تعالی هغه وحي دی چې هغه د کائنات پیدا کوونکي او ساتونکي د انسانانو لپاره نازل کړی. دا د الله تعالی له جانبه انسان ته پیغام دی، له همدې امله زموږ لپاره د ډیر لوی اهمیت لرونکی دی. د یو پیغام د سم پوهیدو لپاره لومړی باید د هغې مضمون په دقت سره وپوهیږو، او د دې مقصد لپاره باید قرآن کریم په ژوره توګه او په تفصیل سره مطالعه کړو. په حقیقت کې، ځینې خلک خپل ټول ژوند د قرآن کریم په مطالعې، په لوستلو او په هغې په فکر کولو تیروي، او لکه څنګه چې دوی په جسمي او روحي لحاظ وده کوي، دوی پخپله د هغې نوي معنې او مفہومونه کشفوي.

The Qur'an contains the revelations of Allah, the Creator and Sustainer of the Universe, to mankind. It is the message from God to man and therefore of utmost importance to us. To properly grasp a message, one needs first of all to understand its contents exactly, and for this purpose one must study the Qur'an deeply and in detail. In fact, some people do spend their whole lives studying the Qur'an, reading and reflecting upon it and, as they grow and develop, both physically and spiritually, they discover for themselves new meanings and implications.

دوهم، د دې پیغام د شرایطو یوه ځانګړې پوهه هم د هغه د معنا او پایلو د ښه درک لپاره اړینه ده. که څه هم د دې ځانګړې پوهې یوه برخه له خود قرآن څخه هم اخیستل کیدای شي، خو پاتې نور ډګرونه داسې دي چې یوازې د پراخ مطالعې او څیړنې په ذریعه موندل کیدای شي.

Secondly, some special knowledge of the circumstances that surround the message is also necessary for fuller understanding of its meaning and implications. Although some part of this special knowledge can be derived from the Qur'an itself, there remain other areas of knowledge that can only be discovered by wider study and research.

مسلمانان له ابتداءً راهیسې نه یوازې د الله تعالیٰ له پیغام، قرآن کریم، ته پاملرنه کړې ده، بلکه د هغه چاپیریال او چوکاټ ته هم یې ځان بوخت کړی دی، او دې بوختیا بالآخره د قرآن په اړه د «علومو» یا «پوهې» په نوم علمونو ته وده ورکړه، چې «علوم القرآن» ورته ویل کیږي.

Muslims have from earliest times, applied themselves not only to the message from Allah the Qur'an but also to its setting and framework, and the preoccupation with these ultimately developed into the 'sciences' of or 'knowledge' about the Qur'an, known as "ulum al-qur'an'.

د قرآن کریم سره سم چلند، زما په عاجزانه نظر، په درې مرحلو کې بیان کیدای شي. تاسو باید:

The proper approach to the Qur'an, in my humble view, can be described in three stages. You must:

لومړی، د قرآن کریم پیغام واورئ یا یې ولولئ.

 first, receive the message of the Qur'an, by hearing or reading it.

دوهم، د قرآن کریم پیغام د هغه په تدبر کولو او معنیو په مطالعه کولو سره پوه شئ۔

 second, understand the message of the Qur'an by reflecting upon it and studying its meanings.

دریم، د قرآن پیغام په خپل شخصي ژوند او همدارنګه د ټولنې په ژوند کې پلي کړئ، او د هغه په پیغام سره خپل ژوند او د ټولنې ژوند تنظیم کړئ۔

 third, apply the message of the Qur'an by ordering your personal life as well as the life of society according to its message.

د قرآن علوم، چې علوم القرآن ورته وايي، د دوهم پړاو، یعنی د قرآن د پیغام د پوهیدو، د ترلاسه کولو لپاره وسیله کیدای شي، له دې لاره چې د هغه د نزول شرایط او حالات وپیژندل شي.

The branch of knowledge, called 'ulum al-Qur'an may be used as a means for the accomplishment of the second stage, understanding the message of the Qur'an, by understanding its setting and circumstances.

په یوه عمومي تعریف سره، علوم القرآن [الصابوني، محمد علي: التبيان في علوم القرآن، بيروت، ۱۹۷۰ م، ص.

According to a general definition, 'ulum al-qur'an [Sabuni, Muhammad 'Ali: al-tibyan fi 'ulum al-qur-an, Beirut, 1970, p.

10.] دا هغه علوم ښيي چې د هغه وحي کتاب پورې اړه لري چې د وروستي پیغمبر محمد ﷺ باندې نازل شوی وو، [د هر ځل چې د پیغمبر ﷺ نوم یادېږي، د هغه باندې د الله رحمتونه او سلامونه (ﷺ) وایي، دلته به دا نه تکراریږي، خو لوستونکي لوړ مهرباني وکړي او دا مسلماني دود په پام کې ونیسي،] یعنې:

10.] denotes studies concerned with the book of revelations sent down upon the last Prophet Muhammad, [The customary blessings on the Prophet (Allah's blessings and peace beupon him) each time his name is mentioned will not be repeated in the text, but the reader is kindly requested to observe this Muslim tradition.] namely:

وحی نازلیدل

 Its revelation.

د دې ټولګه.

 Its collection.

د هغې ترتیب او تنظیم.

 Its order and arrangement.

دا لیکل دي.

 Its writing down.

د نزول د سببونو او شاوخوا حالاتو معلومات

 Information about the reasons and occasions of revelation.

په مکه او مدینې کې نازل شوي شیان

 About what was revealed in Makka and what in Madina.

د ناسخ او منسوخ آیتونو په اړه

 About the abrogating and abrogated verses.

د محکم او متشابہ آیتونو په اړه

 About the 'clear' and the 'unclear' verses.

د دې اصطلاح په ترڅ کې د قرآن پورې اړوند علوم هم راځي، لکه:

The term also covers Qur'an-related studies, such as:

د قرآن کریم د آیاتو او عبارتونو تفسیر چې د نبي کریم ﷺ، د هغه د صحابه کرامو، د هغوی د تابعینو او وروستیو مفسرینو له خوا بیان شوی وي۔

 The explanation of verses and passages by the Prophet himself, his Companions, their followers and the later exegetes of the Qur'an.

د تشریح طریقې

The methods of explanation.

د تفسیر علماء او د هغوی کتابونه۔

 The scholars of exegesis and their books.

دا کتاب، لکه د ټول علوم القرآن کتابونو په شان، دې هدف لري چې د قرآنی پیغام په نږدې پوهیدو کې مرسته وکړي، د دې د نازلیدو ماحول، چوکاټ او شرایطو په اړه معلومات چمتو کړي. په لویه کچه دا د علوم القرآن د دودیز موضوع توصیفي بیان دی. د علوم القرآن ځینې څانګې، لکه د متن ویشل، سبک، ادبي بڼه او نور، یوازې په لنډ ډول ورباندې بحث شوی، پداسې حال کې چې نورې څانګې چې مهمې بریښي، په ډیر تفصیل سره بیان شوي دي. په ځانګړي ډول هغه موضوعات چې د متن په پوهیدو پورې اړه لري (اسباب النزول، الناسخ والمنسوخ او نور) په پراخه توګه څېړل شوي، پداسې حال کې چې نور موضوعات، لکه «سبعة احرف» یا د عثماني رسم‌الخط، چې یوازې هغو لوستونکو ته ګټور دي چې د کلاسیک عربي ښه پوهه ولري، یوازې معرفي شوي دي، خو په تفصیل سره پرې بحث نه دی شوی.

The aim of this book as all 'ulum al-qur'an is to help towards a better understanding of the Qur'anic message by providing information on its setting, framework and circumstances. To a great extent it is a descriptive account of the traditional subject of 'ulum al-qur'an. Some branches of 'ulum al-qur'an, such as the divisions of the text, style, literary form etc., have only been touched upon briefly, while others that seemed more important have been dealt with in more detail. In particular such topics related to the understanding of the text (asbab al-nuzul, al-nasikh wa al-mansukh, etc.) have been treated more extensively while others, such as the 'seven ahruf' or the 'Uthmanic writing, which are of benefit only to readers with a good knowledge of classical Arabic, have been introduced, but not elaborated upon.

ما د دې لپاره یوازې عمومي منل شوي نظرونه وړاندې کړي دي، او چیرې چې د یوې موقف په اړه اجماع نه وه، نو زیات مهم مخالف نظرونه مې یادونه کړي دي۔ که څه هم زما ځینې مسلو باندې خپل نظرونه هم شتون لري، خو د دې 'پېښو سریزې' بنسټیز موخه داده چې لوستونکی د موضوع په اړه خبر کړم، نه دا چې هغه په ښکاره یا پټه توګه زما خپلو پایلو ته لارښوونه وکړم۔

I have restricted myself to presenting the generally-accepted views on the issues and, where no consensus exists, have referred to the most important of the divergent opinions. Although I do have my own views on some questions, my basic aim in this 'Introduction' is generally to inform the reader about the subject, and not to guide him overtly or covertly towards my own conclusions.

ډیرې داسې مسائل شته چې د قرآن مطالعې پورې تړاو لري او ما ځانګړې پاملرنه ورته کړې ده، ځکه چې دا د «علوم القرآن» پیژندنه د یوې ځانګړې لوستونکي ډلې لپاره لیکل شوې ده، یعنې د هغو ځوانو زده کوونکو مسلمانانو لپاره چې د دې موضوع اصلي سرچینو ته لږ یا هیڅ لاسرسی نلري. له همدې امله ما ډیر داسې موضوعات شامل کړي دي چې په ځانګړې توګه د دې لوستونکو لپاره مهم دي، لکه:

There are a number of matters related to the study of the Qur'an to which I have drawn special attention since this 'Introduction' to the 'ulum al-qur'an is aimed at a special readership, namely, young educated Muslims with little or no access to the original sources on the subject. I have therefore included several topics, of special relevance for that readership, such as:

مستشرقان او قرآن

 Orientalists and the Qur'an.

د قرآن کریم ژباړې

 Translations of the Qur'an.

د قرآن کریم عصري تفسیر

 Modern interpretation of the Qur'an.

د قرآن ژبه

 Language of the Qur'an.

د قرآن کریم لوستل او تلاوت

 Reading and recitation of the Qur'an.

په ځانګړې توګه د دې لوستونکو د ګټې لپاره، ما ډیری وختونه د بیلابیلو خبرو د ښه روښانولو او د دوی د اسانه پوهیدو لپاره نمونوي مثالونه راوړي دي۔

Again, particularly for the benefit of these readers, I have often quoted typical examples to illustrate the various points discussed and make them more easily comprehensible.

آخر کې، د عربي نه پوهیدونکو لوستونکو د اسانتیا لپاره، چېرته چې انګلیسي ژباړې شتون لري (لکه د حدیثو کتابونو ژباړې او نور)، هغه ژباړې مې راوړې دي. په ځینو موضوعاتو کې، لکه اسباب النزول یا الناسخ والمنسوخ، تر اوسه په انګلیسي ژبه کې هیڅ لیکنه نشته، نو په دې برخو کې یوازې عربي مآخذونه راوړل شوي دي.

Finally, to assist readers not familiar with Arabic, I have supplied references to English translations, where available (such as translation of hadith books, etc.). However, on certain topics (e.g. asbab al-nuzul or al-nasikh wa al-mansukh) there is no literature available as yet in English and references had to be restricted to Arabic sources only.

ما هم د هر برخې لپاره په کتابنامه کې لږترلږه یو یا دوه انګلیسي کتابونه یادونه کړي دي، چې د بحث شوې موضوع په اړه نور معلومات تر لاسه کولی شئ.

I have also attempted to note in the bibliography at least one or two books in English for each section, from which more insight may be gained on the topic discussed.

امید ده چې دا ټوک (زما د معلومات له مخې، د اروپايي ژبې په یوه کې لومړی ډول) خپل هدف پوره کړي او تاسو سره مرسته وکړي چې د قرآن کریم پیغام په بشپړ ډول وپوهیږئ او په خپل ژوند کې یې پلي کړئ، او الله دې دا عاجزانه هڅه قبول کړي او د هغې کمزورۍ وبخښي.

May this volume (to the best of my knowledge, the first of its kind in a European language) fulfil its purpose and assist you to grasp fully the message of the Qur'an and to apply it in your life, and may Allah accept this humble effort and forgive its shortcomings.

احمد فون ډینفر، لیسټر۔ رمضان ۱۴۰۱ھ/۱۹۸۱ء

Ahmad von Denffer Leicester. Ramadan 1981/1401