جاهلیت کے زمانے میں لکھنا اگرچہ زیادہ عام نہیں تھا، مگر عربوں میں معروف تھا۔ ساتویں صدی میں، یعنی نبی محمد ﷺ کے زمانے میں، جو رسم الخط استعمال ہوتا تھا وہ نہایت بنیادی علامات پر مشتمل تھا، جو کسی لفظ کا صرف صامتی ڈھانچہ ظاہر کرتی تھیں، اور وہ بھی بڑی حد تک مبہم انداز میں۔

Writing, although not very widespread in pre-Islamic time, was well-known among the Arabs. The script used in the seventh century, i. e . during the lifetime of the Prophet Muhammad, consisted of very basic symbols, which expressed only the consonantal structure of a word, and even that with much ambiguity.

په نن ورځ د ب، ت، ث، ی په شان توري د نقطو په واسطه په اسانۍ سره بیلېږي، خو په لومړیو ورځو کې دا داسې نه وو، او دا ټول توري په ساده توګه د یوه مستقیم کرښې په توګه لیکل کېدل.

While today letters such as ba, ta, tha, ya, are easily distinguished by points, this was not so in the early days and all these letters used to be written simply as a straight line.

د دې ډیر ساده لیکنې سیستم څخه په تیرو زمانو کې مختلف ډوله خطونه رامینځته شول، لکه کوفي، مغربي، نسخ او نور، چې ټوله نړۍ ته خپاره شول.

From this very basic system of writing there developed over the ages, various types of script, such as Kufi, Maghribi, Naskh, etc., which spread all over the world.

د چاپ ماشین او معیاري توري (حروف) چې وروسته ایجاد شول، د لیکنې د رسمي کولو کې مرسته وکړه.

The later invention of printing with standardised types has contributed to formalising the writing.

په هغه متن کې چې موږ اوس د قرآن په توګه لرو، د لیکلو د بڼې له پلوه دوه مهم پړاوونه وو چې د هغه بڼو سبب شول. دا دوه پړاوونه دا وو:

However, as far as the actual script of the Qur'an is concerned, there were two important steps which brought about the forms in which we have the Qur'anic text as it is today. These were the introduction of:

حرکات (تشکیل)

 Vowelling marks (tashkil).

د اعجام نښې (ډیاکرټیکل مارکونه)

 Diacritical marks (i'jam).

د عربی رسم الخط کې د حرکاتو د نښو نوم تشکیل دی، چې د فتحې، کسرې او ضمې د غږونو په ښودلو کې کارول کیږي. ویل کیږي چې دا نښې د اسلام څخه مخکې زمانې کې نه وې پیژندل شوې. دا نښې د کلمې سم تلفظ ټاکلو او د غلطیو څخه ساتلو کې مرستې کوي.

Tashkil is the name for the signs indicating the vowels in Arabic scripts. They were apparently unknown in pre-lslamic times. These signs help to determine the correct pronunciation of the word and to avoid mistakes.

مثال: بیت بیتون کله چې د عرب نه بهر د اصل مسلمانانو او همدارنګه ډیرو نا پوهو عربانو قرآن مجید مطالعه کړ، نو غلط تلفظ او غلطې لوستنې زیاتې شوې. روایت دی چې د دؤلي (وفات ۶۹ هجري / ۶۳۸ ع) په وخت کې په بصره کې یو سړي د قرآن دا آیت په غلط ډول ولوست، چې معنی یې بالکل بدله کړه: :

Example: Byt Baitun When more and more Muslims of non-Arab origin and also many ignorant Arabs' [Yaqut reports in his book irshad that al- Hajjaj b. Yusuf himself once read ahabba in 9: 24 wrongly as ahabbu, see GdQ. 111, 124, note 6.] studied the Qur'an, faulty pronunciation and wrong readings began to increase. It is related that at the time of Du'all (d. 69H/638) someone in Basra read the following aya from the Qur'an in a faulty way, which changed the meaning completely: :

د الله او د هغه رسول له مشرکانو سره تړونونه ختموي (۹:۳).

That God and His apostle dissolve obligations with the pagans (9: 3).

دې خدای د مشرکانو سره او د هغه رسول سره تړونونه ختم کړي دي (۹:۳).

That God dissolves obligations with the pagans and the apostle (9: 3).

غلطی اس طرح ہوئی کہ "رسولِہ" کو "رسولُہ" کے بجائے غلط پڑھ لیا گیا، اور یہ فرق لکھے ہوئے متن میں ظاہر نہیں ہوتا تھا، کیونکہ درست تلفظ بتانے والی کوئی علامات یا اعراب موجود نہیں تھے۔ جب تک کسی نے درست روایت زبانی یاد نہ کی ہو، لاعلمی کی وجہ سے ایسی غلطی آسانی سے ہو سکتی تھی۔ [الفہرست، ۱، ص ۸۷-۸۸ بھی دیکھیں۔] ایسی مشکلات سے بچنے کے لیے علامات یا اعراب، اعجام سے کچھ ہی پہلے متعارف کرائے گئے، اور پھر وہ اپنی موجودہ شکل میں ڈھل گئے: [Hughes, T.P.: A Dictionary of Islam, London, 1895, p. 687۔] پرانے طرز کی مثال کے لیے تختہ ۵ دیکھیں۔

The mistake occurred through wrongly reading rasulihi in place of rasuluhu, which could not be distinguished from the written text, because there were no signs or accents indicating the correct pronunciation. Unless someone had memorized the correct version he could out of ignorance easily commit such a mistake. [See also fihrist, 1, pp. 87-8.] The signs or accents to prevent such problems were introduced not long before the i'jam and then got the shape they have to this day: [Hughes,T.P.: A Dictionary of Islam London,1895 p.687.] For an example of the old style see plate 5.