Birçok kuruluş, yoksulluğun genel nedenlerini araştırmış; bu nedenler kaynak yetersizliğinden yerel iklim koşullarına, demokrasi eksikliğine kadar uzanmaktadır. Ancak sosyologlar ve düşünce kuruluşları arasında nedenler konusunda genel bir görüş birliği yoktur. Buna karşın yaygın bir kanı vardır: Yoksulluğa çare yalnızca serbest piyasalarıyla kapitalizmin yayılmasıdır. Yalnızca Müslüman dünyaya değil, genel olarak üçüncü dünyaya kısa bir bakış bile, bugün dünyadaki yoksulluğa yiyecek azlığından ziyade birkaç etkenin büyük ölçüde katkıda bulunduğunu göstermektedir.

Numerous organisations have researched into the general causes of poverty which range from the lack of resources to the nature of the local climate to the lack of democracy. There is generally no consensus on the causes by sociologists and think tanks. However, a dominant idea that exists is that only the diffusion of capitalism with its free markets is the cure. A cursory glance at not just the Muslim world but the third world in general shows a handful of factors have played a large part in contributing to the poverty in the world today rather than the shortage of food.

IMF ve Dünya Bankası'nın, Pakistan, Türkiye, Endonezya, Bangladeş ve Mısır gibi ülkelerdeki kötü şöhretli yapısal uyum politikaları, altta yatan bazı ekonomik sorunların doğrudan doğmasına yol açtı. Bu kurumların sunduğu genel çözüm, yoksulluktan ticaret yoluyla kurtulmaktır. Bu ülkeler, tahıl rezervlerini azaltmaya ve kaldırmaya, Avrupa ve ABD'den gelen gıdalar üzerindeki tarifeleri kaldırmaya ve gübre ile diğer tarımsal girdilere yönelik sübvansiyonları ortadan kaldırmaya zorlandı. Bunun gerçekte anlamı, yoksul ülkelerden ithalat yapmaya izin verilmek yerine Batı mallarının ithal edilmesidir. Teori, yalnızca ticaret yoluyla ulusların yoksulluktan kurtulacağı yönündedir. Bu nedenle, özel sektörün daha büyük rol oynadığı bir piyasa ekonomisinin geliştirilmesi, ekonomik büyümeyi teşvik etmenin ve yoksulluğu ortadan kaldırmanın anahtarı olarak görüldü.

The role of IMF and World Bank and their notorious structural adjustment policies in countries such as Pakistan, Turkey, Indonesia, Bangladesh and Egypt have directly aided some of the underlying economic problems. The general solution provided by such institutions is one of trading their way out of poverty. They were forced to implement policies such as reducing and eliminating grain reserves, eliminating tariffs on food coming from Europe and the US and removing subsidies for fertilizer and other agricultural inputs. What this actually means is that Western goods should be imported rather than allow imports from poorer countries. The theory is that only via trade will nations pull themselves out of poverty. The development of a market economy with a greater role for the private sector was therefore seen as the key to stimulating economic growth and removing poverty.

Örnek olarak, Pakistan'ın uluslararası düzeyde rekabet edebilmesi için aslında sağlık, eğitim ve altyapıya yapılan temel yatırımlara ihtiyacı vardı. Dünya Bankası ve IMF ise bunun yerine Pakistan'ı bu sektörlere devlet desteğini azaltmaya ve ihracata yoğunlaşmaya zorladı. Pakistan'ı, uluslararası özel sektörün gücü karşısında rekabet edemeyeceği piyasalara itmekte ısrar ettiler. Bu tür politikalar kaçınılmaz olarak Pakistan'ın ekonomik kalkınmasını baltaladı.

As an example, Pakistan actually required essential investment in health, education and infrastructure before they could compete internationally. The World Bank and IMF instead required Pakistan to reduce state support to these sectors and concentrate on exports. They insisted on pushing Pakistan into markets where they were unable to compete with the might of the international private sector. Such policies inevitably undermined the economic development of Pakistan.

Üçüncü dünyayı yoksulluğa mahkûm eden bir diğer etken de borçtur. Afrika'dan, sömürge döneminden kalan mirasını geri ödemesi isteniyor. Afrika'nın borcu kısmen, sömürgeci devletlerin borçlarının milyarlarca dolar tutarında, çok yüksek faiz oranlarıyla kendilerine haksız biçimde devredilmesinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca "iğrenç borç" (odious debt) olgusundan da doğmaktadır; zenginlerin, paranın israf edileceği bilindiği halde diktatörlere ve yolsuz liderlere kredi vermesiyle borç oluşmuştur. Örneğin Güney Afrika, "apartheid kaynaklı borç" olarak 28 milyar dolar devralmış (bugün bu tutar 46 milyar dolar), apartheid sonrası Afrika ise apartheid rejiminin yaptığı borçları ödemeye zorlanmıştır. Dolayısıyla Güney Afrikalılar fiilen kendi baskılarının bedelini ödemektedir. 1998'de ACTSA (Güney Afrika için Eylem), Güney Afrika'nın apartheid'i sürdürmek için 11 milyar dolar (bugün 18 milyar dolar) borçlandığını, komşu devletlerin ise apartheid yüzünden 17 milyar dolar (bugün 28 milyar dolar) borçlandığını tahmin etmiştir. Bu nedenle, istikrarsızlaştırma ve saldırganlık, bugün Afrika'nın borcunun yüzde 74'ünü oluşturmaktadır. Sömürgeciliğin üçüncü dünyanın yoksulluğunda büyük payı vardır. Sömürgecilik, Batı'ya bağımlılığı garantileyerek, yoğun maden kaynaklarının bulunduğu dünya bölgelerinde Batı'nın varlığının ve müdahalesinin sürmesine olanak tanımıştır. Bugün Afrika hâlâ sömürge döneminde başlayan Batılı müdahalenin yükü altındadır ve yerli halkın asla satın alamayacağı emtialara yoğunlaşmak zorunda bırakılmıştır.

Another factor which has handcuffed the third world in poverty is debt. Africa is being asked to repay its legacy of the colonial era. Africa’s debt is partly the result of the unjust transfer to them of the debts of the colonizing states, in billions of dollars, at very high interest rates. It also originates from ‘odious debt’, whereby debt was incurred as rich countries loaned funds to dictators and corrupt leaders when it was known that the money would be wasted. South Africa, for example inherited “apartheid-caused debt” at $28 billion (which is now $46 billion). Post Apartheid Africa was forced to repay debts incurred by the apartheid regime so, in effect, South Africans are paying for their own oppression. In 1998 ACTSA (Action for Southern Africa) estimated that South Africa borrowed $11 billion (now $18 billion) to maintain apartheid, and neighbouring states borrowed $17 billion (now $28 billion) because of apartheid. Therefore, destabilisation and aggression now represents 74% of African owed debt. Colonialism has played a large part in the poverty of the third world. Colonialism has ensured dependency on the West, which allowed the continued presence and interference in parts of the world where extensive mineral resources exist. Africa today still labours from Western interference which began in the colonial era and has been forced to concentrate on commodities which the native populations would never be able to purchase.