Dünyanın en büyük tek ham petrol kaynağı olmasının yanı sıra muazzam enerji rezervlerine ve stratejik konumuna sahip olan Basra Körfezi, yüz yılı aşkın süredir çeşitli güçlerin çatışma merkezi olmuştur ve bölgedeki en güçlü güç İran'dır. Bu nedenle İran'ı yanında bulunduran, bölgenin tamamını kontrol edecektir; çünkü İran bölgenin anahtarıdır.

The Persian Gulf with its immense energy reserves and strategic location as well as being the world’s largest single source of crude oil, has been the centre of conflict for over 100 years by various powers with the most powerful force in the region being Iran. Hence whoever has Iran on their side will have control over the entire region since Iran is the key to the region.

Irak'ın ABD tarafından işgalinden bu yana İran, ABD yetkililerinin yoğun eleştirilerinin hedefi olmuş ve George W. Bush tarafından savaşla tehdit edilmiştir. Bush'un 2002'deki "kötülük ekseni" devlet birliği konuşmasından itibaren Bush, İran ile temas kurmayı reddetmiştir. İran sürekli olarak Irak'taki isyancılara silah sağlamakla, Hizbullah'ı desteklemekle ve nükleer silah geliştirmekle suçlanmaktadır. Körfez'e ek bir uçak gemisinin gönderilmesi, ABD'nin İran'a saldırabileceğine dair spekülasyonları artırmıştır. Yüzeyde bakıldığında tüm bunlar, ABD ile İran'ın birbirine taban tabana zıt olduğunu, çıkarlarının büyük ölçüde farklılaştığını ve bunun sonucu olarak İran'ın bölgede ABD için doğrudan bir tehdit oluşturduğunu, dolayısıyla silahsızlandırılması, özellikle nükleer silahlarından arındırılması, İslami kimliğinden soyutlanması ve demokrasi ile özgürlükle donatılması gerektiğini gösteriyor gibidir.

Since the invasion of Iraq by the US, Iran has been on the receiving end of a barrage of criticism by US officials and has even been threatened with war by George W. Bush. Since Bush’s axis of evil state of the union speech in 2002, Bush has refused to engage with Iran. Iran is continually accused of arming the insurgency in Iraq, supporting Hizbollah and developing nuclear weapons. The dispatch of an additional aircraft carrier to the Persian Gulf all increased speculation that the US may launch an attack against Iran. All of this on the surface indicates that the US and Iran are diametrically opposed to each other, have interests which widely differ and as a result Iran represents a direct threat to the US in the region hence it needs to be disarmed, especially of its nuclear weapons and stripped of its Islamic credentials and showered with democracy and freedom.

1979'daki sözde 'İslam Devrimi'nden bu yana, Rafsancani'den Hatemi'ye kadar ardışık hükümetler, aşırı muhafazakâr imajını silmeye çalışarak Avrupa ve Batı ile bağlantılar kurmaya çalıştı. Bu durum, çeşitli alanlarda ABD-İran iş birliğiyle sonuçlandı. 1986'da İran-Kontra Skandalı ortaya çıktı; ABD yönetimi, o dönemde açıkça düşman ilan edilmiş bir ülke olan İran'a silah satıyor ve elde edilen geliri Nikaragua'daki komünizm karşıtı bir gerilla örgütü olan Kontralara finansman sağlamak için kullanıyordu. İsrail aracılığıyla İran'a tank karşıtı füzeler ve toplamda 2 milyar doları aşan hava savunma füzesi sevkiyatları yapıldı.

Since the so called ‘Islamic Revolution’ in 1979 successive governments from Rafsanjani and Khatami have tried to dispel the image of ultra-conservatives by building links with Europe and the West. This has resulted in the US-Iran cooperation in various areas. In 1986 the Iran-Contra Affair was exposed where the US administration sold arms to Iran, an avowed enemy at the time, and used the proceeds to fund the Contras, an anti-communist guerrilla organisation in Nicaragua. Anti-Tank missiles were provided to Iran along with shipments of surface-to-air missiles totalling more than $2 billion via Israel.

Bush yönetimi tarafından alenen küçümsenmesine rağmen, İran hükümetindeki bu reformcular, İran'da, komşu Afganistan ve Irak'ta ABD'nin çıkarlarını desteklemeyi sürdürüyor. Irak'ta Tahran, Irak'ın güneyine yönelik ABD planlarının temel dayanağı haline gelen SCIRI lideri Ayetullah Hakim'e ve Bedir Tugayı'na desteğini sürdürüyor. Afganistan'da İran, Kabil, Herat ve Kandahar'da kapsamlı yeniden inşa ve eğitim programları yürütüyor. Şimdiye kadar İran, Puştun direnişinin Kuzey Afganistan'a yayılmasını başarıyla engelledi. Baker-Hamilton raporu bu katılımı doğruladı: '…Amerika Birleşik Devletleri, Irak ve diğer bölgesel konularda yapıcı politikalara bağlılıklarını sağlamak amacıyla İran ve Suriye ile doğrudan temas kurmalıdır. Suriye ve İran ile temas kurarken, yapıcı sonuçlar elde etmek için teşvikleri olduğu kadar caydırıcı önlemleri de dikkate almalıdır… İran ile temas kurmak, özellikle ABD-İran ilişkilerinin mevcut durumu göz önünde bulundurulduğunda sorunludur. Yine de Amerika Birleşik Devletleri ve İran Afganistan'da iş birliği yapmıştır ve her iki taraf da bu modelin Irak örneğinde de tekrarlanıp tekrarlanamayacağını araştırmalıdır.' Öte yandan ABD, İran'ın nükleer kapasitesinin oluşturduğu tehdit konusunda ikna edici bir argüman ortaya koymaya çalışmış ve ülkenin nükleer hedeflerinin uluslararası normlara aykırı olması nedeniyle yaptırımlar için baskı yapmayı sürdürmüştür. İsrail, İran'ın nükleer bombasının birkaç ay uzaklıkta olduğu görüşünü yaymaya devam eden tek ülkedir. İsrail Dışişleri Bakanı Silvan Şalom, New York'ta bir Yahudi liderler toplantısında şunları söyledi: 'Halkımızın, güvenlik ve istihbarat birimlerinin verdiği bilgiye göre, çok, çok yakınlar. Tam bilgiye sahip olmaları belki yalnızca altı ay alacak.' 2005 yılında Viyana'daki Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) toplantısında İran'ın dini lideri Ayetullah Hamaney, nükleer silahların stoklanmasını, üretilmesini ve kullanılmasını yasaklayan bir fetva yayımladı.

Despite being publicly derided by the Bush administration, such reformists in the Iranian government continue to promote US interests in Iran, and neighbouring Afghanistan and Iraq. In Iraq, Tehran continues to extend support to the leader of SCIRI, Ayatollah Hakim and the Badr Brigade who have become the lynchpin of US plans for Southern Iraq. In Afghanistan, Iran runs extensive reconstruction and training programs in Kabul, Herat and Kandahar. Thus far, Iran has successfully prevented the Pushtun resistance from spreading to Northern Afghanistan. The BakerHamilton report confirmed such engagement: ‘…the United States should engage directly with Iran and Syria in order to try to obtain their commitment to constructive policies toward Iraq and other regional issues. In engaging Syria and Iran, the United States should consider incentives, as well as disincentives; in seeking constructive results…Engaging Iran is problematic, especially given the state of the US-Iranian relationship. Yet the United States and Iran cooperated in Afghanistan, and both sides should explore whether this model can be replicated in the case of Iraq.’ On the other hand the US has attempted to make a compelling case about the threat posed by Iran’s nuclear capability, and continues to push for sanctions as the country’s nuclear aspirations contravene international norms. Israel is the only country that continues to propagate the view that Iran’s nuclear bomb is months away. Sylvan Shalom, Israel’s Foreign Minister told a meeting of Jewish leaders in New York: ‘According to our people, security and intelligence, they are very, very close. It may be only six months before they will have that full knowledge.’ In 2005, at the meeting of the International Atomic Energy Agency (IAEA) in Vienna, Iran’s supreme leader, Ayatollah Khameni, issued a fatwa, which forbade the stockpiling, production, and use of nuclear weapons.

Yüce lider, 2003 yılında İsrail ile barış görüşmeleri önermişti.

The supreme leader had also offered peace talks with Israel in 2003.

Yarım asırdan uzun bir süredir ABD, İran ile farklı yollarla ilişki kurmuştur. Bugün Washington'dan karışık sinyaller alıyoruz: bir yandan iki ülke arasında temas ve işbirliği yaşanırken, öte yandan İran, İslami olduğu ve kitle imha silahlarını elde etme konusunda saldırgan davrandığı gerekçesiyle kamuoyu önünde eleştiriliyor.

Over a period of over half a century the US has engaged with Iran in different ways. Currently what we are witnessing is a number of mixed signals coming from Washington where engagement and cooperation takes place between the two nations whilst on the other hand Iran is publicly rebuked for being Islamic and aggressive in its pursuance of weapons of mass destruction.

ABD açısından, bizzat kendisinin tasarladığı İslam devrimi artık işini görmüş ve kullanım süresini doldurmuştur. ABD bir süredir, Sovyet işgali sırasında Afganistan'da desteklediği Pakistan'daki cihada benzer biçimde, devrimi resmen sona erdirmek için çalışmaktadır; çünkü devrimin tasarlanma amaçları gerçekleşmiştir.

For the US the Islamic revolution which it engineered has outlived its use. The US for some time has been working to officially end the revolution (similar to the Jihad in Pakistan it promoted during the Soviet invasion of Afghanistan) as those objectives for which the revolution was engineered, have been achieved.

Devrimin amaçları, 1979 yılına gelindiğinde ABD'nin etkisinden uzaklaşmış olan Şah'ı devirmekti. İran halkının gözünde inandırıcı bir alternatif olan birinin onun yerine geçirilmesi, ABD'nin temel stratejik önceliğiydi. Ayetullah Humeyni ile ABD arasında "devrimi" organize etmek amacıyla yapılan görüşmeler, dönemin Sudan lideri ve ABD ile Humeyni arasında arabulucu olan Sadık el-Mehdi ile eski Başsavcı Ramsey Clark tarafından doğrulanmıştır. Clark, 1979'da Humeyni ile doğrudan görüşmeler yapmıştır. Devrim, Humeyni'nin önderliğindeki "muhafazakârların" ordu, yargı, istihbarat ve güvenlik aygıtının etkin denetimini ele geçirmesiyle sonuçlanmıştır. İran'ın ABD karşıtı söylemlerine rağmen, İran ABD'ye petrol tedarik etmeyi hiç durdurmamış ve onlarla olan anlaşmalarını hiçbir zaman sonlandırmamıştır. Bu kilit konumlardaki sert hatlı isimler yüzünden ABD, İran'daki İslam devrimini tamamen tersine çevirmekte başarısız olmuştur. Konumlarını güçlendirmek için nükleer silah geliştiren ve gelişmiş silahlar satın alan da aynı sert hatlı isimlerdir; ABD ise bunu sona erdirmeye çalışmaktadır.

The revolution’s objectives were to overthrow the Shah who had by 1979 moved away from US influence. His replacement by a credible alternative in the eyes of the people of Iran was a key US strategic priority. The meetings between Ayatollah Khomeini and the US to organise the ‘revolution,’ have been confirmed by the then Sudanese leader Sadeq Al-Mehdi, who was the mediator between the US and Khomeini, as well as the former Attorney General, Ramsey Clark who held direct talks with Khomeini in 1979. The revolution led to the ‘conservatives’ led by Khomeini taking effective control of the military, judiciary, intelligence and security apparatus. For all the anti-US rhetoric from Iran it never stopped supplying the US with oil and never ended any agreements with them. With the hardliners in such key positions the US has been unable to completely reverse the Islamic revolution in Iran. It is the same hardliners who are working on developing nuclear weapons and purchasing sophisticated weaponry in order to strengthen their position whilst the US is attempting to end this.

İran toplumunun bugün nüfusunun yüzde 70'inden fazlası 30 yaşın altındadır; bu da İran'daki insanların çoğunluğunun İslam devriminin gerçekleştiği sırada henüz doğmamış olduğu anlamına gelir. Bu kadar genç bir nüfus, devrimin idealine inanan muhafazakârlar tarafından yönetilirken, halkın bu idealle çok az bağı kalmıştır. ABD, öğrenci gruplarıyla ve hükümetteki reformcularla doğrudan temas kurmuştur, ancak aynı zamanda Amerikan çıkarlarının söz konusu olduğu durumlarda askeri harekete geçmeye hazır olduğunu da açıkça ortaya koymaktadır.

Iranian society today has over 70% of its population under the age of 30; this means the majority of the people in Iran were not even born when the Islamic revolution took place. Such a young population is ruled by conservatives who believe in the revolution’s ideals, whilst the public have very little with such ideals. The US has directly engaged with student groups and the reformists in government but is also making it clear that it is prepared to act militarily when US interests are at stake.

Amerika Birleşik Devletleri'nin karşı karşıya olduğu en büyük sorun, bunu tam olarak nasıl başaracağıdır. Tahran'ın davranışını değiştirmek için angajman mı yoksa askeri güç mü kullanılmalı? Bu soru, George W. Bush göreve geldiğinden beri Bush yönetimini meşgul etmiş ve karışık sinyaller vermesine yol açmıştır.

The biggest problem the US faces is how exactly to achieve this. Should this be through engagement or military force in order to change Tehran’s behaviour? This has actually plagued the Bush administration ever since George W. Bush rose to office and is what sends mixed signals.

Sorunun özünde, İran'a yönelik en iyi yaklaşım konusunda realistler ile neomuhafazakârlar arasındaki anlaşmazlık yatıyordu. Bu tartışma ABD hükümetinin tüm kesimlerine yayılmış ve Dışişleri Bakanlığı, Pentagon ve CIA gibi kurumları ikiye bölmüştü. İran konusundaki görüş ayrılıkları, Dr. Zbigniew Brzezinski'nin yönetiminde Dış İlişkiler Konseyi (CFR) tarafından hazırlanan ve "İran: Yeni Bir Yaklaşımın Zamanı" başlıklı raporun Temmuz 2004'te yayımlanmasıyla doruğa ulaştı. Brzezinski, Başkan Jimmy Carter'ın Ulusal Güvenlik Danışmanıydı. Rapor, İran'ın neomuhafazakârların savunduğu gibi rejim değişikliğine hazır olmadığını ileri sürdü. Raporda şöyle deniliyordu: "Önemli siyasi çalkantılara ve halkın hoşnutsuzluğuna rağmen İran, bir başka devrimin eşiğinde değil. İran'ın mevcut sistemini korumaya kararlı olan güçler, hâlâ yönetimi sıkı sıkıya elinde tutuyor." Rapor ayrıca, Washington ile Tahran arasındaki tüm çözülmemiş sorunları tek seferde çözecek bir "büyük pazarlığın" gerçekçi olmadığını ve görüşmelerin bunun yerine bölgesel istikrar ve İran'ın nükleer hedefleri dahil çeşitli temel konularda "kademeli ilerleme" sağlamaya odaklanması gerektiğini vurguladı.

At the heart of the issue was the dispute between the realists and the neoconservatives regarding the best approach towards Iran. The row permeated all sections of the US government and divided institutions like the State Department, the Pentagon and the CIA. The disagreements over Iran came to ahead in July 2004 with the publication of the report entitled ‘Iran: Time for a New Approach’ which was prepared by the Council on Foreign Relations (CFR) under the direction of Dr. Zbigniew Brzezinski, President Jimmy Carter’s National Security Adviser. The report argued that Iran was not ripe for regime change as advocated by the neoconservatives. The report stated: ‘Despite considerable political flux and popular dissatisfaction. Iran is not on the verge of another revolution. Those forces that are committed to preserving Iran's current system remain firmly in control.’ The report also stressed, that a ‘grand bargain’ to settle all outstanding conflicts between Washington and Tehran is unrealistic and that talks should focus instead on making ‘incremental progress’ on a variety of key issues, including regional stability and Iran’s nuclear ambitions.

Raporun önerileri, Başkan Yardımcısı Dick Cheney ve dönemin Savunma Bakanı Donald Rumsfeld ile yakın ilişkileri olan neomuhafazakârlar tarafından hemen reddedildi. Tahran'ı İslamcı 'terör ustalarının' küresel merkezi olarak gören başlıca neomuhafazakâr isim Micheal Ledeen, National Review Online'da CFR önerilerinin 'aşağılayıcı' olduğunu ve 'yatıştırma' niteliği taşıdığını yazdı. Ancak Bush'un ikinci döneminde ve Irak fiyaskosuyla birlikte neomuhafazakârların etkisi önemli ölçüde azaldı. Paul Wolfowitz ve John Bolton gibi bazı neomuhafazakârlar dış politika yapım görevlerinden uzaklaştırılarak Dünya Bankası ve BM'de politika uygulama görevlerine atandı, Douglas Feith gibi diğerleri ise istifa etmek zorunda kaldı. Neomuhafazakârların ayrılması, Bush yönetiminde yerini gerçekçiliğe ve yumuşak güce bıraktı. Dış politika konularında ABD Dışişleri Bakanlığı ile Pentagon'un etkisi büyük ölçüde yeniden dengelendi. Sudan, Lübnan, Kuzey Kore ve İran'daki siyasi krizlerin çözümü için diğer ülkelerle yapılan iş birliği, önceki ABD yönetimlerinin benimsediği çok taraflılığı andırıyor.

The recommendations of the report were instantly dismissed by the neoconservatives who were closely associated with Vice President Dick Cheney and the then defence secretary Donald Rumsfeld. Arch neoconservative Micheal Ledeen, who considers Tehran the global capital of Islamist ‘terror masters,’ wrote in National Review Online that the CFR recommendations were ‘humiliating’ and constituted ‘appeasement.’ However, in Bush’s second term of office and with the debacle of Iraq, the Neocons influence declined considerably. Some of the neoconservatives like Paul Wolfowitz and John Bolton were ushered out of foreign policy making roles and given policy implementation roles at the World Bank and the UN, while others like Douglas Feith were forced to leave. The departure of the neoconservatives gave way to realism and soft power in the Bush administration. To a large extent parity was restored between the influence of the US State Department and Pentagon over foreign policy matters. Collaboration with other nations to solve the political crisis in Sudan, Lebanon, North Korean, and Iran is reminiscent of multilateralism employed by previous US administrations.

Bush yönetiminde realizmin üstünlük kazanması, neomuhafazakâr görüşlerin İran konusundaki etkisini tamamen susturmuş değildir. Her zaman sahnede olan ve neomuhafazakârlığın ateşli bir destekçisi olan Dick Cheney, fırsat ortaya çıktığında Amerika'nın İran'a karşı, petrol ve doğal gaz sahalarını işgal etmek için çok güçlü bir askeri güç kullanmaya hazır olmasını sağlamayı kendine görev edinmiştir.

The ascendancy of realism in the Bush administration has not completely silenced neoconservative views on Iran. The ever present Dick Cheney an ardent supporter of neo-conservatism has taken it upon himself to ensure that should the opportunity avail itself, America is prepared to use overwhelming force against Iran to occupy its oil and gas fields.

Özetle, ABD ile İran arasındaki çatışma gerçektir; ancak bu çatışmanın bir kenara bırakıldığı ve iş birliğinin yapıldığı pek çok alan vardır. Bush yönetimindeki realistler şimdi üstün durumdadır ve İran'ın nükleer programını ele alma konusundaki tercih ettikleri yöntem, tek taraflılık ve askeri müdahale yerine çok taraflılık ve diplomasidir.

In summary, the conflict between the US and Iran is real, however there are many areas where this conflict has been put aside and cooperation is taking place. The realists in the Bush administration now have the upper hand and their preferred method of dealing with Iran’s nuclear programme is through multilateralism and diplomacy, as opposed to unilateralism and military intervention.

Ancak Bush yönetiminin İran'a karşı askeri harekât çağrısı yapan seslerin etkisini bastıramaması, dünyayı hâlâ endişelendirmektedir.

However, the failure of the Bush administration to subdue those voices who exhort military action against Iran continues to alarm the world.