18. Müslüman dünyasının birliği, sayıca fazla farklı mezhep ve ülke bulunduğu için imkânsızdır.
18. The unity of the Muslim world is impossible due to the number of diverse sects and countries
Birçok kişi için Sünni ve Şii ayrılığı, Ümmet kavramının modern dünyada artık uygulanabilir olmadığının yeterli kanıtıdır. İslam tarihi, arada sırada yaşanan bir ayrılık dışında birlik ile karakterize edilmiştir; bugün ise birçok ulusal sınır yeni birlik haline gelmiş, İslami Ümmet kavramı ise yüzyıllar önce var olan bir modele indirgenmiştir. Bu tür bir ayrılık, hem Müslümanları hem de Müslüman olmayanları, farklılıklarla başa çıkmanın tek yolu olarak laikliği görmeye yöneltmiştir; İslami birlik ve Hilafet çağrıları ise bazıları tarafından idealist olarak algılanmaktadır.
For many the Sunni and Shi’ah fracture is sufficient evidence that the concept of one Ummah is no longer practical in the modern world. Whilst Islamic history has been characterised by unity with the odd schism amongst Muslims, today many national boundaries have become the new unity, with the Islamic concept of Ummah predated to a model that existed centuries ago. Such a schism has led to both Muslims and non-Muslims to view secularism as the only way to deal with differences, whilst calls for Islamic unity and the Khilafah are perceived by some to be idealistic.
Özünde bu tartışma, İslam'ın farklılıklarla nasıl baş ettiği ve pek çok grubun, mezhebin ve milletin varlığının küresel bir İslam birliğine dayalı devletin imkânsız olduğu anlamına gelip gelmediğiyle ilgilidir.
In essence the debate is about how Islam deals with differences and does the existence of many groups, sects and nations mean a pan-global state with Muslim unity is impossible?
Bu konuyu doğru anlayabilmek için şunu açıkça kavramak gerekir: İslam dünyası bu tür ayrılıkları yaşayan ilk ulus değildir. Amerika Birleşik Devletleri, 1861'de Birleşik Devletler ile, Abraham Lincoln'ün 1860 seçimlerinde Amerika Birleşik Devletleri Başkanı seçilmesinin ardından Birlik'ten ayrılmaya yönelen on bir güney eyaletinden oluşan Konfederasyon Devletleri arasında yaşanan, acı ve bölgesel bir çatışma olan İç Savaş'a sahne olmuştur. Bugün İngiltere, İskoçya'nın 2013 yılına kadar ayrılarak bağımsız bir ülke olma ihtimaliyle karşı karşıyadır. Bu iki çatışmanın hiçbirinde laikliğin insanları birleştirme kabiliyeti üzerine bir tartışma yapılmamıştır. ABD'deki iç savaş, ülkenin tarihinin bir parçası sayılmakta ve okullarda öğretilmektedir.
In understanding this it must be clearly understood that the Islamic world is not the first nation to have such differences. The US suffered from a Civil War in 1861 which was a bitter, sectional conflict between the United States of America and the Confederate States of America, formed of eleven southern states which moved to secede from the Union after the 1860 election of Abraham Lincoln as President of the United States. Britain today is facing the prospect of Scotland separating and becoming an independent country by 2013. Both conflicts never saw any discussion on secularism’s ability to unify people. The civil war in the US is considered a part of its history and taught in its schools.
İslam, farklı halklar, âdetler, kültürler, diller ve farklı düşünce ekolleriyle yakın temas içinde olmuştur. İslam toprakları genişledikçe, farklı mezheplere mensup insanların tamamı İslam devletinin tebaası hâline gelmiştir. Abbasiler döneminde İslam yönetimi, diğer dinlere mensup insanların fethedilen topraklardaki düşünürler ve âlimlerle çatıştığı bölgelere ulaşmıştır. Bu çatışma, akli ilimlerin, yani İslam akidesinin incelenmesinin gelişmesine yol açmıştır. Bu gelişme, İslam inancını akli delillerle ortaya koyma ihtiyacından da kaynaklanmıştır. Sonuç olarak ilimler dallara ayrılmış ve İslami ilimler de buna bağlı olarak çeşitlenmiştir.
Islam is no stranger to different peoples, customs, cultures, languages and different schools of thought. As the Islamic lands expanded people of different denominations all became Islamic subjects. Islamic rule under the Abbasids reached lands where the inhabitants of other religions clashed with the thinkers and scholars in the conquered territories. It was this clash that resulted in the development of the rational sciences, i.e. the studying of the creed of Islam. The development was also due to the need for presenting the Islamic belief with rational evidences. As a result, disciplines became divided into branches and Islamic disciplines became diversified accordingly.
Bu ilimler birçok meseleyi ele aldı ve fetihler her genişlediğinde zenginleşti. Sonuç olarak devlet içindeki birçok Müslüman kendini ilimlere, bilimlere, öğrenime ve araştırmaya adamaya başladı. İslam topraklarında çok yönlü bir İslam kültürü şekillendi ve insanlar, Hilafeti yüceltmek için bu kültürü öğrenmeye kendini adadı. Hangi kültür alanında uzmanlaşmış olursa olsun her alim, hangi edebi yaklaşımı benimsemiş olursa olsun her yazar ve her matematikçi, bilim insanı ya da zanaatkâr, bu çatışma sebebiyle İslam'ı tartışır ve ifade ederdi.
These disciplines dealt with many issues and were enriched every time the conquests expanded further. As a result many Muslims in the state began to devote themselves to the disciplines, sciences, study and research. A multi-faceted Islamic culture took shape within the Islamic lands, so the people dedicated themselves to learning it to elevate the Khilafah. Every scholar, whatever type of culture he or she specialised in, and every writer, whatever their literary approach, and every mathematician, scientist or artisan, would debate and articulate Islam due to this clash.
Bu durum çeşitli grupların, mezheplerin ve görüş ayrılıklarının ortaya çıkmasına yol açtı; bunlardan yalnızca birkaçı İslam'ın dairesinden çıkmış sayıldı. Ancak yüzlerce sayıya ulaşan bu mezhepler, insanlar arasında bir bölünme sayılmadı. Nitekim Abbasiler döneminde Bağdat, entelektüel ve devrimci fikirlerin merkezi hâline geldi. Farklı arka planlardan ve ilimlerden gelen düşünürler hoş karşılandı ve tartışma yapabilmeleri için bir zemin sağlandı. Bunun sonucunda toplum, İslam'ı, kendisine yöneltilen çeşitli sınavlardan sağlam çıkarak ayakta kalırken, onu saf bir biçimde anlayabildi. Dolayısıyla farklı grupların ve mezheplerin varlığı, sorun kaynağı olmaktan çok İslam'ın anlaşılmasını güçlendirdi. Bunun nedeni, görüş ayrılıklarının İslami kaynakların anlaşılması üzerine olmasıydı; bu kaynaklar ise tasnif edilip kodlanma sürecinden geçiyordu. Birden fazla grup ve mezhebin varlığı, bu sürece bizzat yardımcı oldu.
This led to the emergence of a variety of groups, sects and differences of opinion, only a handful of which were considered to have gone outside the fold of Islam. However, such sects which went into the hundreds were not considered a division amongst the people. In fact under the Abbasids, Baghdad became a centre for intellectual and revolutionary ideas. Thinkers from various backgrounds and learning were welcomed and given a platform to debate. This resulted in a pristine understanding of Islam by society as Islam was withstanding the various tests thrown at it. Hence the existence of diverse groups and sects actually strengthened the understanding of Islam rather than being a source of problems. This was because the differences were on understanding the Islamic sources, which were going through the period of being catalogued and codified. The existence of multiple groups and sects actually aided this.
Müslüman dünyasındaki bugünkü bölünme iki meseleye bağlıdır. Birincisi, Müslümanların İslam'ı anlamasında zamanla ortaya çıkan zayıflıktır; ikincisi ise Chicago Üniversitesi Ekonomik Tarih uzmanı Profesör David Fromkin'in ortaya koyduğu meseledir. Fromkin, kitabında Müslüman dünyasındaki durumun büyük bölümünün sömürge dönemine dayandığını çok açık bir biçimde vurgular. Şöyle der:
The division in the Muslim world today is down to two issues. The first is the weakness that overtook Muslims in understanding Islam and the second was encapsulated by Professor David Fromkin, expert on Economic History at the University of Chicago. He highlights very clearly in his book that much of the situation in the Muslim world stems from the colonial era. He says:
Osmanlı İmparatorluğu'nun eski servetinin büyük bir kısmı şimdi galipler tarafından talep edildi. Ancak şunu unutmamak gerekir ki İslam imparatorluğu yüzyıllar boyunca Hristiyan Avrupa'yı fethetmeye çalışmıştı ve yenilmiş bu halkların kaderine karar veren güç odakları, bu ülkelerin bir daha asla örgütlenip Batı'nın çıkarlarını tehdit edememesi konusunda doğal olarak kararlıydı. Yüzyıllık merkantilist deneyime sahip olan Britanya ve Fransa, iktidarda kalabilmek için kendi desteklerine ihtiyaç duyan küçük ve istikrarsız devletler yarattı. Bu devletlerin kalkınması ve ticareti kontrol altına alındı ve bir daha asla Batı için bir tehdit olmamaları amaçlandı. Bu dış güçler daha sonra kuklaları ile Arap kaynaklarını ucuza satın almak üzere anlaşmalar yaptı; böylece feodal seçkinler muazzam derecede zenginleşirken vatandaşların çoğu yoksulluk içinde bırakıldı.34
‘Massive amounts of the wealth of the old Ottoman Empire were now claimed by the victors. But one must remember that the Islamic empire had tried for centuries to conquer Christian Europe and the power brokers deciding the fate of those defeated people were naturally determined that these countries should never be able to organize and threaten Western interests again. With centuries of mercantilist experience, Britain and France created small, unstable states whose rulers needed their support to stay in power. The development and trade of these states were controlled and they were meant never again to be a threat to the West. These external powers then made contracts with their puppets to buy Arab resources cheaply, making the feudal elite enormously wealthy while leaving most citizens in poverty.’34
Avrupalı sömürgecilerin "küçük, istikrarsız devletler" kurarak Müslüman dünyada bölünmeler yaratması, Müslümanların asla birleşemeyeceğinden emin olmak için bilinçli bir politikaydı. Birinci Dünya Savaşı'ndan önce Fransa ve İngiltere, Orta Doğu'yu aralarında zaten paylaşmışlardı. Kâğıt üzerindeki haritalara çizgiler çekerek Transürdün, Suriye, Suudi Arabistan, Kuveyt, Irak ve İran'ı oluşturdular. Daha sonra kurulan Pakistan, Hindistan ve Afganistan ise yüzlerce yıl birlikte yaşamış insanları birbirinden ayırdı. Bugün çok sayıda sorunun büyümesine yol açan da bu tür sömürge politikaları oldu. Her ulusa, hem Britanya'ya hem de Fransa'ya boyun eğen yöneticiler atandı. Suud ailesi ise Hicaz'ın liderliği karşılığında Hilafeti yok etmek için İngilizlerle iş birliği yaptı.
Creating divisions in the Muslim world by establishing ‘small, unstable states’ was a deliberate policy by the European colonialists to ensure the Muslim world never can unite. France and Britain prior to World War 1 had already carved up the Middle East amongst themselves. They drew lines on paper maps and created Transjordan, Syria, Saudi Arabia, Kuwait, Iraq and Iran. Pakistan, India and Afghanistan were later created which separated people who had lived for hundreds of years together. It is such colonial polices which have now ballooned into multiple problems. Each nation was appointed with rulers who were subservient to both Britain and France. The Saud family actually collaborated with the British to destroy the Khilafah in return for leadership of the Hijaz.
Bu tür yapay sınırlar bugün birçok Müslüman için dünyaya bakış merceği haline gelmiştir. Bu nedenle Müslüman dünyasındaki sorunun büyük ölçüde sömürgecilerin örgütlü bir işi olduğu ortadadır; önce Müslümanları fiziksel olarak birbirinden ayırmış, ardından milli bayraklar, milli bağımsızlık günleri ve milli marşlar yaratarak Müslümanların birliği fikrinin asla doğmamasını sağlamışlardır.
Such artificial boundaries have today become the lens through which many Muslims view the world. Hence the problem in the Muslim world to a large extent was an organised affair by the colonialists where initially they segregated Muslims physically, and then they ensured any ideas of Muslim unity would never arise by creating national flags, national independence days and national anthems.
Geçmişteki birlik İslam üzerine inşa edilmişti ve İslam topraklarını, herkesi kucaklayan ve çeşitli alanlarda öne çıkan müreffeh toplumlara dönüştürmüştü. Dolayısıyla, sömürgecilerin çalıştığı şey olan İslam'ın yokluğu, bir zamanlar tek bir ulusun bulunduğu yerde bugün 50'den fazla ulusun var olmasının nedenidir.
Unity in the past was built upon Islam and it turned the Islamic lands into prosperous societies which welcomed all and excelled in various fields. Hence the absence of Islam, which is what the colonialists worked for, is the reason why over 50 nations exist where one nation once stood.
İslam'ın ayrılıklara yol açan şey olmadığını, asıl sorunun İslam'ın yokluğu olduğunu söylemek gerekir. Bunun çarpıcı bir örneği, Batı dünyasının Sünni-Şii sorununu çözmek için laiklik modelini dayatma girişimleridir. Böyle bir yaklaşım, çatışmanın tarafı olan insanlara yabancıdır ve sorunu çözmek yerine onu özel alana iterek kamusal alandaki politikalarda hiçbir etkisi olmamasını sağlamaktadır. Hz. Muhammed صلى الله عليه وآله وسلم'in halefi konusundaki asıl anlaşmazlık, ancak bu konudaki İslami delillerin değerlendirilmesiyle gerçekten çözülebilir; bu bakımdan yalnızca İslam çözüm olabilir. Geçmişte bazı Müslümanların Peygamber'in صلى الله عليه وآله وسلم ailesine karşı yaptıkları eylemler, Muaviye'nin davranışları ve genel olarak tarih, İslami fıkhın kaynakları değildir ve bu nedenle referans noktası olamazlar. Bu durumda referans noktası Kur'an ve hadistir; elbette bunlar üzerinde farklı yorumlar ortaya çıkabilir ki bu, bütün fıkıhta olduğu gibidir. Ancak yorum sınırsız bir süreç değildir ve yorumun kuralları vardır.
It is not Islam that is the cause of divisions but the absence of Islam that causes problems. A pertinent example of this is the attempts by the Western world in imposing secularism as the model to deal with the Sunni and Shi’ah problem. Such an approach is alien to the people involved in the conflict and rather than solving the conflict it is in fact placing it in the private sphere ensuring it has no influence in polices in the public sphere. The original dispute over the successor to the Prophet Muhammad وسلم وآله عليه الله صلى can in reality only be solved by assessing the Islamic evidence in this regard, from this perspective only Islam can ever be the solution. The actions of some Muslims in the past against the Prophet’s وسلم وآله عليه الله صلى family, the actions of Mu’awiyah and history generally are not sources of Islamic jurisprudence and hence cannot be the reference point. The reference point in this case would be the Qur’an and the hadith and naturally different interpretations can occur here, which is the case with all jurisprudence. However, interpretation is not a limitless process and there are rules for interpretation.
Her ideolojide, inanç esaslarına dayanan çözümler konusunda görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Demokratik ülkelerde ise yorum farklılıklarından dolayı çok sayıda düşünce okulu ortaya çıkmıştır.
In every ideology there exists difference of opinion on solutions built upon the creedal tenets. In democratic countries, numerous schools of thought have arisen due to differences in interpretation.
Bugün ABD'de Demokratlar ve Cumhuriyetçilerimiz var. Birleşik Krallık'ta ise İşçi Partisi, Liberal Demokratlar ve Muhafazakârlar var. Batı dünyası genelinde neomuhafazakârların yanı sıra liberteryenler, Fabiancılar, çevreciler ve Hristiyan Demokratlar da var. Hepsi liberal fikirlerin nasıl ortaya çıkması gerektiği konusunda farklılık gösterse de hepsinin temelinde laiklik – Kapitalist inanç – yatıyor. Ekonomi de benzer farklılıklara açıktır; devlet müdahalesini savunan Keynesyen okul ile Monetaristler karşı karşıya gelir. Sosyalizm de kendi inancı üzerine kurulu birçok düşünce okuluna sahip olmuştur. Sosyalizm savunucuları, "Mülkiyet Özgürlüğü" kavramından doğan adaletsizliği gördüler ve insanlar arasındaki özel mülkiyet farkının çözüm gerektiren sorun olduğu sonucuna vardılar. Bir düşünce okulu (komünist okul) ise...
In the US today we have Democrats and Republicans. In the UK we have Labour, Liberal Democrats and Conservatives. Across the Western world we have neoconservatives as well as libertarians, Fabians, environmentalists and Christian Democrats. All differ in the manner that liberal ideas should manifest themselves but they all have secularism – the Capitalist creed - as their basis. Economics is also prone to such difference with the Keynesian school, advocating government intervention, against the Monetarists. Socialism also had a number of schools of thought built upon their creed. Advocates of Socialism saw the injustice that resulted from the concept of ‘Freedom of Ownership’ and concluded that the difference in private ownership between people was the problem that required a solution. One school of thought (the communist school)
…pratik eşitliği her konuda savundu ve özel mülkiyetin tamamen kaldırılmasını savundu. Başka bir düşünce okulu (tarımsal sosyalistler) yalnızca tarım arazilerindeki özel mülkiyetin kaldırılmasını önerdi. Ardından, kamu yararının gerektirdiği her durumda, kamu yararı adına özel mülkiyetin kamu mülkiyetine devredildiği, yani millileştirildiği üçüncü bir sosyalist düşünce okulu (devlet sosyalizmi olarak bilinen) ortaya çıktı.
advocated practical equality in everything and absolute abolition of private property. Another school of thought (the agrarian socialists) proposed abolishing private property in agricultural land only. Then came a third socialist school of thought (known as state Socialism) where private property was transferred to public ownership in the name of public interest i.e. nationalization in every situation where public interest called for it.
Batı'daki birçok akademisyen ve araştırmacı Sünni-Şii ayrışması üzerine tebliğler sundu ve bunu bir ve tek olan ümmet kavramını zayıflatmak için bir dayanak olarak kullandı. Ancak bu tür çalışmalar, on yıllardır ivme kazanan ve şimdi tam da Müslüman dünyada kaynamaya başlayan bir değişim sürecine katkıda bulunmuştur.
Many academics and researchers in the West have presented papers on the Sunni-Shi’ah schism and have used it as a basis to undermine the concept of one Ummah. However, such actions have contributed to a process of change that has been gaining momentum for decades and is just coming to the boil now in the Muslim world.
Günümüzde, İslam ümmetinin kapitalizmi ve bireyciliği dünyanın dört bir yanında tek bir beden olarak açıkça reddettiğine tanık oluyoruz. Filistin'deki Müslümanlar, kendileri de işgal altındayken, Afganistan ve Irak'taki Müslümanlarla dayanışma amacıyla yürüyüşler ve mitingler düzenlediler. Ümmet, Avrupa'da Peygamber ﷺ'e karşı basılan karikatürlerde görüldüğü gibi, "ifade özgürlüğü" kavramının İslam'a saldırmak için kullanıldığı durumlarda derin bir tiksinti duyuyor.
We are currently witnessing the Muslim Ummah openly rejecting Capitalism and individualism all over the world as one body. Even the Muslims in Palestine, themselves under occupation, held marches and rallies in solidarity with the Muslims of Afghanistan and Iraq. The Ummah feels revulsion when the concept of ‘freedom of expression’ is used to attack Islam, as can be seen in the case of the cartoons printed against the Prophet وسلم وآله عليه الله صلى in Europe.
Ümmet, dünya çapında, hainlik içindeki yöneticilerin kendisinin temsilcisi olmadığını açıkça görmüştür. Hatta yöneticiler ile Ümmet arasında giderek genişleyen bir uçurum bulunmaktadır. Ümmetin yaşadığı uzun süreli gerileme dönemi düşünüldüğünde, o hiçbir zaman bu kadar birlik içinde olmamıştır. Birliği koruyan yapbozun son parçası geriye yalnızca bir devlet kalmıştır.
The Ummah globally has clearly seen that the traitor rulers are not representatives of her. In fact a widening gulf now exists between the rulers and the Ummah. Considering the lengthy period of decline the Ummah underwent she has never been so united. All that remains in the final part of the jigsaw which protects unity is a state.
Toplumun inandığı ideallere dayanan bir hükümet, birliğin oluşmasını ve korunmasını sağlar. Sahabe, İslam'a yabancı fikirler sokarak birliği zedeleyebilecek Hâricîlerle çok sert bir şekilde mücadele etmiştir. Hilafetin geri dönüşü bugün ufukta görülmekte olup, CIA ulusal istihbaratı da dahil olmak üzere çeşitli düşünce kuruluşları ve uzmanlar, Hilafetin ortaya çıkacağını öngörmektedir. Devletsiz birliği sağlamak neredeyse imkânsızdır. Merkezi bir hükümet olmasaydı, Amerika İç Savaşı Kuzey Amerika'da iki ülkenin ortaya çıkmasıyla sonuçlanırdı. Bir yönetim olmasaydı İngiltere ile İskoçya arasında bir birlik de olmazdı. Halkları birleştiren devlettir. Devlet olmadan birlik neredeyse imkânsızdır. İslam tarihinin gösterdiği gibi, İslam birlik ve bütünleşme için ayrıntılı kurallara sahiptir ve farklı geçmişlerden gelen insanları birleştirmekte başarılı bir geçmişe sahiptir. Bugün gördüğümüz ayrılık, Batı tarafından yaratılmış olup, yine onlar tarafından beslenmeye devam etmektedir.
A government built upon the ideals society believes in, ensures unity is created and protected. The Sahabah dealt very harshly with the Khawarij who introduced foreign ideas into Islam which would have created disunity. The return of the Khilafah is today considered well on the horizon, with various think tanks and experts including the CIA national intelligence have predicted the emergence of the Khilafah. Without a state it is virtually impossible to have unity. Without central government the US civil war would have resulted in two countries in North America. Without a government there would have been no union between England and Scotland. It is a state that brings unity amongst people. Without it unity is virtually impossible. As Islamic history has shown Islam has detailed rules for unity and integration and actually has a successful track record of uniting people from different backgrounds. The disunity we see today was created by the West and continues to be fed by them.
Reference: Jeopolitik Efsaneler - Adnan Khan