«پاکستان: خطرناک‌ترین مکان روی زمین.» — مجلهٔ نیوزویک پس از تقریباً هشت سال حکومت نظامی، پاکستان با انبوهی از چالش‌ها روبه‌رو است که موجودیت آن را تهدید می‌کند. تهدیدهای آمریکا برای اقدام یک‌جانبه در منطقهٔ قبایلی، شورشی با حمایت هند در بلوچستان، افزایش چشمگیر حملات انتحاری، و اقتصادی که در هم ریخته است، از جمله مشکلات پاکستان هستند. اما شاید مهم‌ترین مسئله، خلأ رهبری‌ای است که بر همهٔ اقشار جامعه سایه انداخته است. نمودی از این خلأ، رفتارهای نامعقول دولت ائتلافی کنونی است که در شش ماه گذشته در تعیین هدف خود و طرح برنامه‌ای مشخص برای رویارویی با این چالش‌ها ناتوان مانده است. سیاستمداران تنها مقصر نیستند. سران ارتش، کلان‌بوروکرات‌ها، صنعتگران و رهبران مدنی نیز به همان اندازه مقصرند. به بیان دیگر، همه یا مسئولیت خود را رها کرده‌اند یا سر در برف فرو برده‌اند. تنها چیزی که میان رهبران این کشور مشترک است، التماس به قدرت‌های خارجی است.

“Pakistan: The Most Dangerous Place on Earth.” -- Newsweek Magazine After almost eight years of military rule, Pakistan faces a myriad of challenges that threaten its very existence. American threats of unilateral action in the tribal area, an Indian backed insurrection in Baluchistan, a dramatic increase in suicide blasts, and the economy in tatters are some of Pakistan’ s woes. But perhaps, the most significant issue is the leadership vacuum that pervades all segments of society. A manifestation of this void is the antics of the current coalition government, which over the past six months has struggled to define its purpose and chalk out a concrete program to confront these challenges. Politicians are not the only culprits. Military top brass, bureaucratic big-wigs, industrialists and civic leaders are just as guilty. Put it another way, all have either abdicated responsibility or simply buried their heads in the sand. The only thing common amongst the nation’ s leaders is the beseechment of foreign powers.

سیاستمدارانی که بی‌شرمانه در پی جلب نظر مقامات آمریکایی و بریتانیایی هستند، اغلب سفرهایی به دبی، لندن و واشنگتن را برای کوچک‌ترین مسائل برنامه‌ریزی و اجرا می‌کنند. بخش بزرگی از آنان آشکارا خواهان بندگی قدرت‌های غربی هستند و بی‌حیایانه منافع آنان را ترویج می‌کنند. و اما سیاستمداران شبه‌اسلام‌گرا که کارنامه‌شان تاکنون چیزی جز افزودن فساد به فضای سیاسی، مشروعیت بخشیدن به اعمال زشت حاکمان و از بین بردن اعتماد مردم به اسلام سیاسی نبوده است.

Politicians unashamed of courting American and British officials frequently plan and execute trips to Dubai, London and Washington for even the smallest of issues. A large proportion of them, openly desire servitude to Western powers and shamelessly promote their interests. Then there are the pseudo-Islamist politicians, whose contributions to date include none other than adding corruption to the political landscape, legitimizing the abhorrent actions of the rulers and destroying the confidence of the public in political Islam.

رفتار سران ارتش نیز به همان اندازه بی‌رحمانه است.

The behaviour of the military top brass is equally callous.

مشرف و کیانی، دونوں اپنے فریبکار پیشروؤں کی طرح، پاکستان میں امریکی مفادات کو محفوظ بنانے کے لیے زمین و آسمان ایک کر چکے ہیں۔ عبدالقدیر خان کی قید، کشمیری عوام کو تنہا چھوڑ دینا، لال مسجد کا قتل عام، اور وزیرستان، باجوڑ اور ہنگو میں مسلمانوں کا قتل، ان کی قابلِ ذکر کامیابیوں میں شامل ہیں۔

Both Musharraf and Kayani like their fraudulent predecessors have moved heaven and earth to secure American interests in Pakistan. The incarceration of Abdul Qadeer Khan, the abandonment of the Kashmiri people, the massacre at Lal Masjid and the slaughter of Muslims in Waziristan, Bajaur and Hangu are some of their noteworthy accomplishments.

تاجر برادری اور صنعت کار بھی اس تنقید سے مستثنیٰ نہیں ہیں۔ تاریخ گواہ ہے کہ وہ کسی بھی حکومت — خواہ سول ہو یا فوجی — کے ساتھ شریکِ کار بننے پر راضی رہتے ہیں، بشرطیکہ ان کا ٹیکس کا بوجھ کم سے کم رہے اور انہیں قرضوں کی عدم ادائیگی پر استثنا حاصل ہو۔ جب تاجر برادری کی کامیابیوں کو ٹیکنالوجی کی منتقلی اور قومی خود کفالت میں ان کے حصے کے پیمانے پر جانچا جاتا ہے تو ان کے ہاتھ کچھ نہیں آتا۔ خلاصہ یہ کہ 1947ء میں اپنے قیام سے لے کر اب تک پاکستان کی قیادت بارہا اس میں ناکام رہی ہے کہ پاکستان کو استعماری طاقتوں کی فکری، سیاسی اور معاشی غلامی سے نجات دلا سکے۔

The business community and industrialists are not immune from this critique. History bears testimony that they are content to be bedfellows with any government – civilian or military – long as the tax bill is kept to a minimum and they are granted immunity from loan defaults. When the achievements of the business community is measured in terms of transfer of technology and contribution to the nation’ s self-sufficiency they score naught. In sum – Pakistan’ s leadership since its inception in 1947 has repeatedly failed to emancipate Pakistan from the intellectual, political and economic subjugation of colonialist powers.

ریشۂ مشکلِ قیادت پاکستان کو ایک ہی عامل سے منسوب کیا جا سکتا ہے، یعنی وہ معاشی و سیاسی نظام جو انگریزوں نے چھوڑا اور بعد ازاں امریکہ نے اس میں ترمیم کی۔ اس نظام نے بڑی باریک بینی سے ایسے بہت سے سول و فوجی رہنما پیدا کیے جو شکست خوردہ، بدعنوان اور مغرب پر فریفتہ تھے۔ مغربی طاقتوں کی خدمت کے جذبے میں مغربی حل بے دریغ مستعار لیے گئے اور پاکستانی زندگی کے ہر شعبے پر لاگو کیے گئے۔ "کاٹو اور چسپاں کرو" کی یہ ذہنیت ناکامی سے دوچار ہونا ہی تھی، کیونکہ اپنائے گئے حل پاکستان کے مسائل سے مربوط نہیں تھے اور عوام کے عقائد و ثقافتی اقدار کے مخالف تھے۔ اس کے نتیجے میں پاکستان نے برسوں کی انتشار اور تقسیم دیکھی، جو آج اپنے ہنگامہ خیز عروج کو پہنچ چکی ہے۔

The root cause of Pakistan’ s leadership predicament can be attributed to a single factor – namely the economic and political system left behind by the British – later modified by the US. This system has meticulously cultivated a plethora of civilian and military leaders who were defeated, corrupt and infatuated with the West. In their eagerness to serve western powers – western solutions were relentlessly borrowed and applied to all walks of Pakistani life. The cut and paste mentality was bound to fail, as the adopted solutions were disconnected from the problems of Pakistan and opposed to the beliefs and cultural values coveted by the people. Subsequently, Pakistan witnessed years of turmoil and polarization which has reached a tumultuous climax today.

تنها راه نجات پاکستان این است که رهبری اسلامیِ نوین و پویا زمام قدرت را در دست گیرد و سیر انحطاط پاکستان را معکوس کند. این رهبری باید از گذشته کاملاً متفاوت باشد و نمی‌تواند از بازیگران موجودِ نظام‌ها و نهادهای فاسدِ کشور باشد. این رهبری باید درکی عمیق از مشکلات پاکستان داشته باشد و دیدگاهی ایدئولوژیک که بازتاب باورها و ارزش‌های مردم باشد. باید از خشونت پرهیز کند، اما آنقدر شجاع باشد که توده‌ها را به قیامی همه‌جانبه علیه نظم سکولار کنونی رهبری کند و هر بازمانده‌ی سلطه‌ی غرب را از بیخ و بن برکند. غرب پیش‌تر این جریان سیاسی را جنبشی برای بازاستقرار خلافت توصیف کرده است.

The only salvation for Pakistan is for a new dynamic Islamic leadership to take the reigns of power and reverse Pakistan’ s decline. This leadership must be radically different from the past and cannot be an existing player in the nation’ s corrupt systems and institutions. It must possess an acute sensation of the problems of Pakistan and an ideological vision that reflects the beliefs and values of the people. It must eschew violence, but be bold enough to lead the masses to a comprehensive revolt against the present secular order and raze all vestiges of western domination. The West has already described this political trend as the movement to re-establish the Caliphate.

پایان بحران رهبری به این بستگی دارد که مردم پاکستان چقدر سریع از خواب غفلت بیدار شده و این پدیده را بپذیرند.

The end to the leadership crisis is dependent upon how quickly the people of Pakistan wake up from their slumber and embrace this phenomenon.

۸ مارس ۲۰۰۸

March 8, 2008