بسیاری از سازمان‌ها درباره‌ی علل عمومی فقر پژوهش کرده‌اند؛ علی‌ای که از کمبود منابع تا ماهیت آب‌وهوای محلی و فقدان دموکراسی را دربر می‌گیرد. به‌طور کلی، جامعه‌شناسان و اتاق‌های فکر بر سر علل آن اجماعی ندارند. با این حال، یک اندیشه‌ی غالب وجود دارد که تنها راه درمان، گسترش سرمایه‌داری با بازارهای آزادش است. نگاهی گذرا، نه فقط به جهان مسلمان بلکه به جهان سوم به‌طور کلی، نشان می‌دهد که شمار اندکی از عوامل، بیش از کمبود غذا، در فقر امروز جهان نقش بزرگی داشته‌اند.

Numerous organisations have researched into the general causes of poverty which range from the lack of resources to the nature of the local climate to the lack of democracy. There is generally no consensus on the causes by sociologists and think tanks. However, a dominant idea that exists is that only the diffusion of capitalism with its free markets is the cure. A cursory glance at not just the Muslim world but the third world in general shows a handful of factors have played a large part in contributing to the poverty in the world today rather than the shortage of food.

نقشِ صندوقِ بین‌المللیِ پول و بانکِ جهانی و سیاست‌های بدنامِ تعدیلِ ساختاری‌شان در کشورهایی چون پاکستان، ترکیه، اندونزی، بنگلادش و مصر، مستقیماً به برخی از مشکلاتِ اقتصادیِ زیربنایی دامن زده است. راه‌حلِ کلیِ ارائه‌شده از سوی چنین نهادهایی، رهایی از فقر از طریقِ تجارت است. آنان ناگزیر شدند سیاست‌هایی را اجرا کنند از جمله کاهش و حذفِ ذخایرِ غلات، لغوِ تعرفه‌ها بر واردات مواد غذایی از اروپا و آمریکا، و برچیدنِ یارانه‌های کودِ شیمیایی و دیگر نهاده‌های کشاورزی. آنچه این در عمل معنا می‌دهد آن است که کالاهای غربی باید وارد شوند، به‌جای آن‌که به واردات از کشورهای فقیرتر اجازه داده شود. نظریه این است که تنها از رهگذرِ تجارت است که ملت‌ها می‌توانند خود را از فقر بیرون بکشند. بنابراین توسعهٔ اقتصادِ بازار با نقشِ بزرگ‌ترِ بخشِ خصوصی، کلیدِ تحریکِ رشدِ اقتصادی و ریشه‌کنیِ فقر دانسته شد.

The role of IMF and World Bank and their notorious structural adjustment policies in countries such as Pakistan, Turkey, Indonesia, Bangladesh and Egypt have directly aided some of the underlying economic problems. The general solution provided by such institutions is one of trading their way out of poverty. They were forced to implement policies such as reducing and eliminating grain reserves, eliminating tariffs on food coming from Europe and the US and removing subsidies for fertilizer and other agricultural inputs. What this actually means is that Western goods should be imported rather than allow imports from poorer countries. The theory is that only via trade will nations pull themselves out of poverty. The development of a market economy with a greater role for the private sector was therefore seen as the key to stimulating economic growth and removing poverty.

به عنوان مثال، پاکستان در واقع پیش از آنکه بتواند در سطح بین‌المللی رقابت کند، به سرمایه‌گذاری اساسی در بخش‌های بهداشت، آموزش و زیرساخت نیاز داشت. در عوض، بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول از پاکستان خواستند که حمایت دولت از این بخش‌ها را کاهش دهد و تمرکز خود را بر صادرات قرار دهد. آنان اصرار داشتند که پاکستان را به بازارهایی سوق دهند که در برابر قدرت بخش خصوصی بین‌المللی توان رقابت نداشت. چنین سیاست‌هایی به ناچار رشد اقتصادی پاکستان را تضعیف کرد.

As an example, Pakistan actually required essential investment in health, education and infrastructure before they could compete internationally. The World Bank and IMF instead required Pakistan to reduce state support to these sectors and concentrate on exports. They insisted on pushing Pakistan into markets where they were unable to compete with the might of the international private sector. Such policies inevitably undermined the economic development of Pakistan.

عامل دیگری که جهانِ سوم را در فقر به زنجیر کشیده، بدهی است. از آفریقا خواسته می‌شود که میراثِ دوران استعمار را بازپرداخت کند. بخشی از بدهیِ آفریقا نتیجه‌ی انتقال ناعادلانه‌ی بدهی‌های کشورهای استعمارگر به آنان است؛ بدهی‌هایی به میلیاردها دلار و با نرخ‌های بهره‌ی بسیار بالا. همچنین این بدهی از «بدهیِ ننگین» (odious debt) سرچشمه می‌گیرد، یعنی بدهی‌ای که وقتی کشورهای ثروتمند وام‌هایی به دیکتاتورها و رهبرانِ فاسد می‌دادند، ایجاد شد، در حالی که دانسته بود این پول هدر خواهد رفت. برای نمونه، آفریقای جنوبی «بدهیِ ناشی از آپارتاید» را به مبلغ ۲۸ میلیارد دلار به ارث برد (که اکنون به ۴۶ میلیارد دلار رسیده است). آفریقای پس از آپارتاید ناچار شد بدهی‌هایی را که رژیم آپارتاید ایجاد کرده بود بازپرداخت کند؛ بدین ترتیب، در عمل، آفریقاییان جنوبی هزینه‌ی ستم بر خودشان را می‌پردازند. ACTSA (کنشگری برای آفریقای جنوبی) در سال ۱۹۹۸ برآورد کرد که آفریقای جنوبی برای حفظ آپارتاید ۱۱ میلیارد دلار وام گرفته (که اکنون ۱۸ میلیارد دلار است) و کشورهای همسایه نیز به سبب آپارتاید ۱۷ میلیارد دلار (که اکنون ۲۸ میلیارد دلار است) وام گرفته‌اند. بنابراین، بی‌ثبات‌سازی و تجاوز اکنون ۷۴ درصدِ بدهیِ آفریقا را تشکیل می‌دهد. استعمار نقش بزرگی در فقرِ جهانِ سوم داشته است. استعمار وابستگی به غرب را تضمین کرده است؛ وابستگی‌ای که حضور و دخالتِ مداوم در بخش‌هایی از جهان را که منابع معدنیِ گسترده در آن‌ها وجود دارد ممکن ساخته است. آفریقای امروز همچنان زیرِ فشارِ دخالت‌های غربی است که در دوران استعمار آغاز شد و ناگزیر شده است بر کالاهایی تمرکز کند که مردم بومی هرگز توان خریدنشان را نخواهند داشت.

Another factor which has handcuffed the third world in poverty is debt. Africa is being asked to repay its legacy of the colonial era. Africa’s debt is partly the result of the unjust transfer to them of the debts of the colonizing states, in billions of dollars, at very high interest rates. It also originates from ‘odious debt’, whereby debt was incurred as rich countries loaned funds to dictators and corrupt leaders when it was known that the money would be wasted. South Africa, for example inherited “apartheid-caused debt” at $28 billion (which is now $46 billion). Post Apartheid Africa was forced to repay debts incurred by the apartheid regime so, in effect, South Africans are paying for their own oppression. In 1998 ACTSA (Action for Southern Africa) estimated that South Africa borrowed $11 billion (now $18 billion) to maintain apartheid, and neighbouring states borrowed $17 billion (now $28 billion) because of apartheid. Therefore, destabilisation and aggression now represents 74% of African owed debt. Colonialism has played a large part in the poverty of the third world. Colonialism has ensured dependency on the West, which allowed the continued presence and interference in parts of the world where extensive mineral resources exist. Africa today still labours from Western interference which began in the colonial era and has been forced to concentrate on commodities which the native populations would never be able to purchase.