در اروپا، کلیسای کاتولیک، چنان‌که پیش‌تر بحث شد، به نام دین بر زندگی، جامعه، دولت و مردم سلطه داشت. این سلطه را بر پادشاهان و فرمانروایان نیز گسترش داد، از این منظر که اقتدار الهی دارد. کلیسا برای آنان حکومت را مجاز می‌شمرد و مشروعیت لازم را به ایشان می‌بخشید. بدین ترتیب، فرمانروایان و پادشاهان تسلیم کلیسای کاتولیک می‌شدند و گاه برای تأمین منافع خود با آن هم‌پیمان می‌گشتند. کلیسای کاتولیک با ادعای برخورداری از حق بخشایش، از راه آمرزش و آیین‌های مقدس، سلطه خود را بر مردم گسترش داد. هر کس تعالیم آن را نقض می‌کرد، در معرض بازجویی‌های خشن تفتیش عقاید و تکفیر کیفری قرار می‌گرفت. کلیسا از راه مالکیت زمین‌ها و ثروت‌های حاصل از عشریه و منابع دیگر، اقتصاد را در کنترل خود داشت. با این حال، از آغاز سده شانزدهم میلادی، نفوذ آن به تدریج رو به کاهش نهاد. این امر به عوامل بسیاری بازمی‌گشت که مهم‌ترین آن‌ها اصلاح‌گری پروتستانی به رهبری مارتین لوتر بود. این اصلاحات راه را برای آنچه غربیان آن را سلطه دولت و جدایی دین می‌نامند، هموار کرد. مارسل گوشه در کتاب خود، ظهور دموکراسی، جلد اول: انقلاب مدرن (به فرانسوی: L'avenement de la democratie I La revolution moderne) گفت: «عملیات لوتر به اصل میانجیگری در هسته آن، یعنی در قالب کلیسا، نهاد محوری‌ای که آن را در جهان مسیحی تجسم می‌بخشید، ضربه می‌زند... پرسش‌گری درباره یگانگی آسمان و زمین که این عملیات درگیر آن است، نخستین گام عصر مدرن است. (به فرانسوی: L’operation de Luther frappe le principe de mediation au coeur, sous les traits de I’Eglise, I’institution pivot qui le materialisait dans le monde Chretien... La remise en question de I’unite du Ciel et de la Terre qu’elle engage est le premier pas de I’ere moderne.)».

In Europe, the Catholic Church as discussed earlier had been dominating life, society, state and people in the name of religion. It extended its dominance over kings and rulers, from the perspective of the idea of divine authority. It would authorize ruling for them, providing them the necessary legitimacy. Thus, rulers and kings would submit to the Catholic Church. At times they would ally with the Catholic Church for the sake of their interests. The Catholic Church extended its dominance over the people by claiming that it had possessed the right of forgiveness, through absolution and sacrament. Whosoever violated its teachings would be subjected to brutal inquisition and punitive excommunication. The Church controlled the economy by possessing lands and wealth resulting from tithes and others. However, from the beginning of the sixteenth century CE, its influence began to gradually wane. This was due to many factors, the most important of which is the Protestant Reformation led by Martin Luther. Reformation paved the way for what the Westerners assert is the dominance of the state and the separation of religion. In his book, The Advent of Democracy Volume 1 The Modem Revolution (French: L'avenement de la democratie I La revolution moderne), Marcel Gauchet said, “Luther's operation strikes at the principle of mediation at the heart, at the auspices of the Church, the pivotal institution which materialized it in the Christian world... The questioning of what the unity between the Heaven and the Earth engages over, is the first step of the modern era. (French: L’operation de Luther frappe le principe de mediation au coeur, sous les traits de I’Eglise, I’institution pivot qui le materialisait dans le monde Chretien... La remise en question de I’unite du Ciel et de la Terre qu’elle engage est le premier pas de I’ere moderne.)”.

با ظهور پروتestantism، انگلستان دکترین کاتولیک را کنار گذاشت و کلیسای انگلیکن را تأسیس کرد تا برتری سلطنت بر آن را تأکید کند، و از روم و اقتدار پاپی جدا شد. سپس جنگ سی ساله آغاز شد که در آن سلسله هابسبورگ، امپراتوری اسپانیا، فرانسه، سوئد، دانمارک-نروژ و نهادهای آلمانی شرکت داشتند. این جنگ تا سال ۱۶۴۸ ادامه یافت؛ سالی که امضای معاهدات مشکِّل صلح وستفالیا آغاز شد و به جنگ مذهبی پایان داد. این صلح آغاز پیدایش دولت-ملت مدرن را رقم زد، زیرا شامل اشاره به سکولاریزاسیون داراییهای کلیسا بود، به این معنا که این داراییها به نهادهای غیرمذهبی، یعنی به مقامات دنیوی دولت منتقل شد. همه اینها با تحولات اقتصادی اروپا همزمان بود که پس از مرحله کشفیات جغرافیایی پدید آمد. همچنین با تغییر دیدگاه درباره کلیسا، آموزهها و دانش آن، از طریق انقلابهای فکری و علمی که پیش از این ذکر شد، همزمان بود.

As a result of the emergence of Protestantism, England abandoned the Catholic doctrine and established the Anglican Church to emphasize royal supremacy over it, separating from Rome and the Papal authority. Then the Thirty Years War broke out, in which the Hapsburg monarchy, the Spanish Empire, France, Sweden, Denmark-Norway and Germanic entities participated. The war continued until 1648, the year in which the treaties constituting the Peace of Westphalia began to be signed, ending the religious war. It marked the beginnings of the emergence of the modern nation state, as it included the reference to the secularization of church assets, meaning that they were transferred to non-religious authorities, i.e. temporal state authorities. All of this coincided with economic developments witnessed by Europe, after the stage of geographical discoveries. Also, it coincided with the change in view about the Church, its teachings and knowledge, through the intellectual and scientific revolutions that has been mentioned previously.

در نتیجهٔ همهٔ این عوامل، اروپا قرن هجدهم میلادی را در فضایی آماده شد که جدا کردن دین از زندگی را ممکن می‌ساخت، چنان‌که اصول انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ میلادی بر آن تأکید کرد. این اندیشه تا پایان قرن نوزدهم میلادی و آغاز قرن بیستم میلادی تثبیت و اجرایی نشد، و سپس بعدها به «سکولاریسم» معروف شد. ریشهٔ سکولاریسم در معنای دنیوی و این‌جهانی بودن است، از معنای «دنیا» (^) و نه از معرفت یا علم (<^). در کشورهای فرانسوی‌زبان و کاتولیک به آن «لائیسیته» (LaTcite) می‌گویند. شایان ذکر است که همهٔ کشورهای غربی که سکولاریسم را پذیرفتند، آن را در قانون اساسی خود مقرر نکردند. در عوض، برخی مانند انگلستان، کلیسا یا دین خاصی را به‌عنوان دین دولت تعیین کرده‌اند. اما فرانسه، به‌عنوان نمونه‌ای متفاوت، ماده‌ای یک قانون اساسی فرانسه را وضع کرد که دخالت دین در امور حکومت را منع می‌کند، بر اساس قانون ۱۹۰۵.

As a result of all these factors, Europe welcomed the eighteenth century CE within an atmosphere conducive to separating religion from life, as affirmed by the principles of the French Revolution of 1789. The idea was not consolidated and implemented until the end of the nineteenth century CE and the beginning of the twentieth century CE, when it was later known as secularism. The origin of secularism is in the sense of Earthliness and worldliness from the sense of the world (^) and not from knowledge or science (<^). It is called LaTcite in the Francophone and Catholic nations. It is worthy of mention that not all Western nations that adopted secularism, stipulated secularism in their constitutions. Instead, some, like England, stipulate a particular church or a particular religion as the religion of the state. However, France, as a contrasting example, enacted Article 1 of the French Constitution discouraging religious involvement in government affairs, based on the 1905

قانون فرانسه درباره جدایی کلیساها و دولت (فرانسوی: Loi du 9 décembre 1905 concernant la séparation des Églises et de l’État). این قانون در بافت ملاحظات تاریخی، فکری و سیاسی ناهنجاری تلقی می‌شود. به همین دلیل، برخی غربی‌ها میان سکولاریسم و لائیسیته تفاوت می‌گذارند، زیرا لائیسیته همان سکولاریسمی است که فرانسه به‌طور قانون‌اساسی آن را مقرر کرده است.

French law on the Separation of the Churches and the State (French: Loi du 9 decembre 1905 concernant la separation des Eglises et de I’Etat). It is considered an anomaly in the context of historical, intellectual and political considerations. That is why, some Westerners differentiate between secularism and Laicite as Laicite is the secularism stipulated by France constitutionally.

سکولاریسم اغلب به عنوان جدایی کلیسا از دولت تعریف می‌شود. با این حال، این تعریفِ نخست نه فلسفه‌ی این مکتب را به‌طور کامل دربرمی‌گیرد و نه آموزه‌ی آن را به‌طور کامل روشن می‌کند. بلکه تنها پیامد آن را بیان می‌کند، که عبارت است از این که غرب به این باور رسید که دین را از زندگی جدا کند. این مفهومِ سکولاریسم است که غرب از قرن هجدهم، هم در حوزه‌ی آموزه‌ها و هم در حوزه‌ی فلسفه، آن را دنبال کرده است. با این حال، متمایزترین ویژگی‌ها در عمل توسط دو نهادی تعیین می‌شود که نمادِ سکولاریسم‌اند. یکی از آن دو کلیسا است، به‌عنوان نهادی که دین را با باورها و آموزه‌های کهن‌اش بیان می‌کند، و دیگری دولت است، به‌عنوان نهادی که زندگی را با شیوه‌های نوین و عقل‌گرایانه‌اش بیان می‌کند.

Secularism is often defined as the separation of the Church from the state. However, this first definition neither completely encapsulates the philosophy nor fully elucidates its doctrine. Instead it only expresses the consequence, which is that the West reached the conviction of separating of religion from life. This is the concept of secularism followed by the West since the eighteenth century, in both doctrinal and philosophical realms. However, the most distinct characteristics are practically determined by the two bodies that symbolize secularism. They are, on the one hand, the Church, as a body expressing the religion with its ancient beliefs and teachings, and, on the other hand, the state as a body expressing life with its modern, rationalist modalities.

واقعیت سکولاریسم یا لائیسیته، در تعاریفِ خودِ غربی‌ها، به‌عنوان تعریف دوم نیز ظاهر می‌شود: جدایی دین از زندگی. برای نمونه، موریس باربیه در کتابش «La Laicite» می‌گوید: «لائیسیته به معنای وسیع، جدایی میان دین و واقعیت‌های دنیوی (les realites profanes) است.» این تعریف فرض می‌کند که این واقعیت‌های دنیوی نه تحت شمول دین قرار دارند و نه تحت تأثیر آن. مقصود از دین، عقاید یا هر گروه یا هر مرجع دینی است. بدین‌ترتیب می‌بینیم که فلسفه در غرب مستقل از الهیات است. علوم گوناگون بیرون از چارچوب مسیحیت شکل گرفتند. در واقع، گاهی علوم در تقابل کامل با مسیحیت قرار داشتند. به همین ترتیب، همه واقعیت‌های انسانی، مانند واقعیت‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دیگر واقعیت‌ها، باید از دین مستقل باشند. این امر با جدایی درازمدت محقق شد که همان چیزی است که ما آن را سکولارسازی یا لائیک‌سازی می‌نامیم.

The reality of secularism or Laicite, in the definitions of the Westerners themselves, also appears as a second definition, the separation of religion from life. For example, Maurice Barbier says in his book La Laicite, “In its broad sense, Laicite means the separation between the religion and worldly realities (les realites profanes).” It assumes that these worldly realities are subject neither to the inclusion nor influence of religion. What is meant by religion is beliefs or any group or any religious authority. Thus, we see that the philosophy in the West is independent of theology. Various sciences were formed outside the framework of Christianity. Indeed, the sciences were polar opposites to Christianity at times. Similarly, all the human realities such as political, social and cultural and other realities, are to be independent of religion. This was achieved by the long-term separation, which is what we call secularization or laicization.

از همین رو میتوانیم هر جامعه، اندیشه یا اخلاقی را که کاملاً عاری از هرگونه تأثیر دینی باشد و تنها از اصول چارچوبهای عقلگرایانه یا اومانیستی پیروی کند، «لائیک» بنامیم. در معنای محدودتر این واژه، برای نمونه میتوانیم آموزش و پرورش را لائیک بدانیم، به این معنا که هیچ ویژگی مذهبی یا فرقهای (مذهبی-گروهی) در آن نباشد. فیلسوف چارلز تیلور در کتاب «عصر سکولار» خود سه تعریف از سکولاریسم رایج در غرب را از یکدیگر متمایز میکند: «یک برداشت از سکولاریته در قالب فضاهای عمومی است. گفته میشود که این فضاها از خدا یا از هرگونه اشاره به واقعیت غایی تهی شدهاند. یا از سوی دیگر، هنگامی که در حوزههای گوناگون فعالیت، یعنی اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، آموزشی، حرفهای و تفریحی، به کار میپردازیم، هنجارها و اصولی که پیروی میکنیم و مشورتهایی که انجام میدهیم، عموماً ما را به خدا یا به هیچ باور دینیای ارجاع نمیدهد؛ ملاحظاتی که بر پایهٔ آنها عمل میکنیم درونِ «عقلانیت» هر حوزه قرار دارد: بیشترین سود در اقتصاد، بیشترین منفعت برای بیشترین شمار مردم در عرصهٔ سیاست، و به همین ترتیب. این در تضاد آشکار با دورههای پیشین است، هنگامی که ایمان مسیحی دستورهای معتبری وضع میکرد، که اغلب از زبان روحانیون بیان میشد و در هیچیک از این حوزهها نمیشد به آسانی نادیده گرفتشان، مانند منع ربا، یا تکلیف به اجرای ارتدکسی.»

It is for this reason that we can characterize any society or thought or morality as LaTcite, if it is completely devoid of any religious influence, and if it only follows the principles within the rationalist or humanist regimes. In the narrow sense of the word, we can characterize education in LaTcite, for example, as not containing any sectarian (denominational) or religious characteristics. The philosopher Charles Taylor, in his book, A Secular Age, distinguishes between three definitions of secularism held in the West, “One understanding of secularity then is in terms of public spaces. These have been allegedly emptied of God, or of any reference to ultimate reality. Or taken from another side, as we function within various spheres of activity—economic, political, cultural, educational, professional, recreational—the norms and principles we follow, the deliberations we engage in, generally don’t refer us to God or to any religious beliefs; the considerations we act on are internal to the “rationality” of each sphere—maximum gain within the economy, the greatest benefit to the greatest number in the political area, and so on. This is in striking contrast to earlier periods, when Christian faith laid down authoritative prescriptions, often through the mouths of the clergy, which could not be easily ignored in any of these domains, such as the ban on usury, or the obligation to enforce orthodoxy.”.

اما تعریف سوم غربی از سکولاریسم، بر تحقیر دین متمرکز بود. به تعبیر چارلز تیلور: «در کودکی، باید خود را احاطه‌شده با عشق و توجه ببینیم، وگرنه پژمرده می‌شویم. اما با بزرگ شدن، باید بپذیریم که این محیطِ توجه نمی‌تواند فراتر از حوزه انسانی گسترش یابد، و بیشتر اوقات، حتی در همان حوزه هم چندان گسترده نیست. اما این گذار دشوار است. پس جهانی پرمهر و آفریده‌شده توسط خدایی خیرخواه را تصور می‌کنیم... بنابراین دین از ناتوانیِ کودکانه در شجاعت برمی‌خیزد. باید مانند مردان بایستیم و با واقعیت روبه‌رو شویم.»

As for the third Western definition of secularism, it focused on the denigration of religion. In the words of Charles Taylor, “As children, we have to see ourselves as surrounded by love and concern, or we shrivel up. But in growing up, we have to learn to face the fact that this environment of concern can’t extend beyond the human sphere, and mostly doesn’t extend very far within it. But this transition is hard. So we project a world which is providential, created by a benign God... So religion emanates from a childish lack of courage. We need to stand up like men, and face reality.”.

برخی اندیشمندان غربی، لائیسیته (laïcité) یا سکولاریسم را یک پارادایم سیاسی-فلسفی واحد و منسجم به شمار نمی‌آورند. با این همه، برخی دیگر آن را به سنت‌های سکولاریستی فرانسوی و انگلوساکسون تقسیم می‌کنند. برخی از آنان سکولاریسم را به دو گونهٔ «نرم» و «سخت» طبقه‌بندی کرده‌اند. برخی نیز آن را به لائیسیتهٔ باز (open secularism) که با مدارا بیشتری نسبت به دین همراه است، چنان‌که در ایالات متحده دیده می‌شود، و لائیسیتهٔ ستیزه‌جو (militant secularism) که به فرانسه شباهت بیشتری دارد، تقسیم کرده‌اند. برخی دیگر سکولاریسم را به گونه‌های الحادی و غیرالحادی تفکیک کرده‌اند. در میان آنان کسانی نیز هستند که آن را به جزئی یا جامع و مانند آن تقسیم کرده‌اند. همهٔ این طبقه‌بندی‌ها، به‌ویژه تقسیم‌بندی جزئی و جامع سکولاریسم که در میان برخی مسلمانان رایج است، ماهیت واقعی سکولاریسم یا لائیسیته را تغییر نمی‌دهد. ماهیت سکولاریسم جدا کردن دین از زندگی است و این خود به جدایی دین از دولت منجر می‌شود. سکولاریسم جزئی صرفاً یک دیدگاه عملیاتی و پragmatیک نیست؛ بلکه دیدگاهی فکری است که بر فلسفهٔ عقل‌گرایانه استوار است و اعتبار دین را برای حکومت کردن و اداره کردن امور مردم به رسمیت نمی‌شناسد. جنبهٔ عملیاتی راه‌حل‌های سکولار را، آن‌گونه که برخی می‌پندارند، نمی‌توان از جنبه‌های فکری و فلسفی آن جدا کرد؛ زیرا کسی که از سکولاریسم جزئی دفاع می‌کند، ناگزیر باید درستی و اعتبار این رویکرد را از نظر فکری و فلسفی توجیه کند. بنابراین، سکولاریسم-لائیسیته یعنی جدایی دین از زندگی. سکولاریسم عقیده، پایهٔ فکری و رهبری فکری غرب است.

Some Western thinkers go on to classify secularism- Laicite, without regarding it as a single, cohesive political- philosophical paradigm. Yet other thinkers sub-divide it into French and Anglo-Saxon secularist traditions. Some of them sub-classified secularism into “soft” and “hard” variants. Some of them classified as Laicite ouverte (open secularism), with greater tolerance of religion as in the US, and Laicite militante (militant secularism), which is more like France. Some of them classified secularism into atheist and non-atheist variants. Amongst them are those who sub-classified secularism into partial or comprehensive and so on. All these classifications, particularly the partial and comprehensive divisions of secularism, that are common amongst some of the Muslims, do not change the reality of secularism or Laicite in its nature. Secularism’s nature is that of separating the religion from life, which in turns results in the separation of religion from the state. Partial secularism is not just a pragmatic, operational view. Instead, partial secularism is an intellectual viewpoint based on the rationalist philosophy, which does not recognize the validity of religion to rule and take care of the affairs of people. The operational aspect of secular solutions cannot be separated from the intellectual and philosophical aspects, as some may hold. This is because the one who advocates partial secularism needs to justify the truth and validity of the approach, intellectually and philosophically. Therefore, secularism-Laicite is the separation of religion from life. Secularism is the creed, intellectual basis and intellectual leadership of the West.

اما اینکه سکولاریسم عقیدهٔ غرب است، از آن روست که این اندیشهٔ بنیادینی است که غرب آن را به‌طور قطعی پذیرفته است. غرب سکولاریسم را راه‌حل بزرگ‌ترین مشکل بشریت می‌داند، و آن را دیدگاهی جامع دربارهٔ هستی، انسان و زندگی به شمار می‌آورد، در همهٔ پیوندهای آن با آنچه پیش از این جهان مادی و پس از آن است. و اما اینکه سکولاریسم پایهٔ فکری غرب است، از آن روست که این اساس و بنیادی است که همهٔ اندیشه‌های فرعی بر آن بنا شده‌اند. نظام زندگی از همین بنیاد برمی‌خیزد. و اما اینکه سکولاریسم رهبری فکری غرب است، از آن روست که غرب همهٔ کسانی را که سکولاریسم را پذیرفته‌اند، به دیدگاهی معین دربارهٔ زندگی، به شیوهٔ مشخصی از زیستن، و به معیاری مشترک برای داوری دربارهٔ اندیشه‌ها، واقعیت‌ها و رویدادها، همه از زاویه‌ای خاص، هدایت می‌کند.

As for secularism being the creed of the West, this is because it is the fundamental thought affirmed by the West conclusively. Secularism is considered by the West as the solution for the greatest problem of humankind, representing a comprehensive viewpoint about universe, man and life, in all of their relationships with what is before and after this worldly life. As for secularism being the intellectual basis of the West, this is because it is the foundation (usoo/) upon which all the sub-thoughts (branches) are built. It is the foundation from which the system for living emerges. As for secularism being the intellectual leadership of the West, this is because the West leads all those who adopt secularism into a specific viewpoint about life, into a specific way of living and into a shared criterion for judging thoughts, facts and events, all from a specific angle.

سکولاریسم از نظر اینکه یک عقیده، بنیان فکری و رهبری فکری است، فاسد است. فساد آن از چند جنبه ناشی می‌شود، که برخی از آنها عبارت‌اند از:

Secularism is corrupted with respect to its being a creed, intellectual basis and intellectual leadership. Its corruption arises from several aspects, some of which are: