1.24 Rashin Lafiyarsa Ta Ƙarshe, Mutuwarsa, Wasiyyarsa Ta Ƙarshe Da Naɗin Umar A Matsayin Khalifah
1.24 His Final Illness, His Death, His Last Testament And His Appointment Of Cumar As Khalifah
Saif da al-Hakim sun ruwaito cewa Ibn cUmar ya ce: Dalilin mutuwar Abu Bakr shi ne rasuwar Manzon Allah ﷺ. Ya shiga damuwa, jikinsa kuwa ya ci gaba da rame har ya mutu.
Saif and al-Hakim narrated that Ibn cUmar said: The cause of Abu Bakr’s death was the passing away of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace. He was distressed and his body continued to waste away until he died.
Ibn Sa'd da al-Hakim sun ruwaito da isnadi sahihi cewa Ibn Shihab ya bayar da labari cewa Abu Bakr da al-Harith ibn Kaladah suna cin miya da aka ba Abu Bakr. Al-Harith ya ce wa Abu Bakr, "Ka ɗaga hannunka (daga cikin kwanon) Khalifan Manzon Allah ﷺ. Ina rantsuwa da Allah, a cikinta akwai guba ta shekara guda. Ni da kai za mu mutu a rana ɗaya." Sai ya janye hannunsa daga gare ta. Dukansu biyu suka ci gaba da yin rashin lafiya a hankali, har suka mutu a rana ɗaya a ƙarshen shekarar.
Ibn Sacd and al-Hakim narrated with a sahih isnad that Ibn Shihab related that Abu Bakr and al-Harith ibn Kaladah were eating a broth which Abu Bakr had been given. Al-Harith said to Abu Bakr, ‘Lift your hand (from the dish) Khalifah of the Messenger of Allah. By Allah, in it there is a year’s poison. I and you will die on the same day.’ He took his hand away from it. Both of them became increasingly sick until they died on the same day at the end of the year.
Al-Hakim ya ruwaito cewa ash-Sha'bi ya ce: Me za mu iya tsammani daga wannan duniya mai muni, a lokacin da aka sanya wa Manzon Allah ﷺ guba, aka kuma sanya wa Abu Bakr guba?
Al-Hakim narrated that ash-Shacbi said: What can we expect from this awful world when the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, was poisoned and Abu Bakr was poisoned?
Al-Waqidi da al-Hakim sun ruwaito daga A'isha, Allah ya yarda da ita, cewa ta ce: Farkon rashin lafiyar Abu Bakar shi ne ya yi wanka a ranar Litinin bakwai ga watan Jumada al-Akhirah, wanda rana ce mai sanyi. Ya yi zazzabi na kwana goma sha biyar kuma bai fita zuwa sallah ba. Ya rasu da daren Talata, kwana takwas kafin karshen watan Jumada al-Akhirah a shekara ta 13 bayan Hijira, yana da shekaru sittin da uku.
Al-Waqidi and al-Hakim narrated that cA’ishah, may Allah be pleased with her, said: The beginning of Abu Bakr’s illness was that he performed a ghusl on Monday the seventh of Jumada al- Akhirah which was a cold day. He had a fever for fifteen days and did not go out to the prayer. He died on the night of Tuesday eight days before the end of Jumada al-Akhirah in 13 AH, when he was sixty-three years old.
Ibn Sa'd da Ibn Abi'd-Dunya sun ruwaito cewa Abu's-Safar ya ce:
Ibn Sacd and Ibn Abi’d-Dunya narrated that Abu’s-Safar said:
Sun shiga wajen Abu Bakr a lokacin rashin lafiyarsa, suka ce, ‘Khalifan Manzon Allah, ba za mu kira maka likita da zai duba ka ba?’ Ya ce, ‘Ya riga ya duba ni.’ Suka ce, ‘Me ya ce?’ Ya ce, ‘Hakika, ina aikata abin da nake so.’ (ref Qur’an 11: 108; 85: 16)
They entered upon Abu Bakr during his illness and said, ‘Khalifah of the Messenger of Allah, shall we not call a doctor for you who will take a look at you?’ He said, ‘He has already taken a look at me.’ They said, ‘What did he say?’ He said, ‘Truly, I do what I will.’ (ref Qur’an 11: 108; 85: 16)
Al-Waqidi ya ruwaito ta hanyoyi daban-daban cewa lokacin da Abu Bakr ya yi rashin lafiya mai tsanani, ya kira cAbdur Rahman ibn cAwf ya ce, ‘Ka gaya mini game da cUmar ibn al-Khattab.’ Ya ce, ‘Ba ka tambaye ni wani al'amari ba face kana da ilimi game da shi fiye da ni.’ Sai Abu Bakr ya ce, ‘Ko da kuwa ...?’ cAbdur Rahman ibn cAwf ya ce, ‘Shi, na rantse da Allah, ya fi yadda kake tunaninsa.’ Sannan ya kira cUthman ibn cAffan ya ce, ‘Ka gaya mini game da cUmar.’ Ya ce, ‘Kai ne ya fi kowa sani a cikinmu game da shi.’ Ya ce, ‘Ka faɗa mini hakan,’ sai ya ce, ‘Ya Allah, iliminmu game da shi shi ne cewa cikinsa ya fi wajensa kyau, kuma babu wani kamarsa a cikinmu.’ Ya haɗa cikin shawararsa, tare da su biyun, Sacid ibn Zaid, Usayd ibn al-Hudayr da wasu daga cikin Muhajirai da Ansarawa. Usayd ya ce, ‘Ya Allah, na san shi ne mafi kyau bayan ka.’
Al-Waqidi narrated by various routes that when Abu Bakr became seriously ill, he called for cAbd ar-Rahman ibn cAwf and said, ‘Tell me about cUmar ibn al-Khattab.’ He said, ‘You do not ask me about any matter but that you are more knowledgeable of it than me.’ So Abu Bakr said, ‘And even if ...?’ cAbd ar-Rahman ibn cAwf said, ‘He, by Allah, is better than your view of him.’ Then he summoned cUthman ibn cAffan and said, ‘Tell me about cUmar.’ He said, ‘You of all of us know best about him.’ He said, ‘Tell me that,’ so he said, “O Allah, my knowledge of him is that his inward Is better than his exterior and that there is no-one like him among us.’ He included in his counsel, along with the two of them, Sacid Ibn Zaid, Usayd ibn al-Hudayr and others of the Muhajirun and Ansar. Usayd said, ‘O Allah, I know him to be the best after you.
I le yana farin ciki saboda yardar (Allah), kuma yana baƙin ciki saboda fushin (Allah). Abin da yake ɓoyewa ya fi abin da yake bayyanawa. Babu wanda zai fi ƙarfi a kan wannan umarni fiye da shi da zai taɓa samun iko a kansa.’ Wasu daga cikin Sahabbai sun shiga wurinsa, ɗaya daga cikinsu ya ce masa, ‘Me za ka ce wa Ubangijinka idan Ya tambaye ka game da naɗa ‘Umar a matsayin khalifa a kanmu, alhali kun ga tsananinsa?’ Abu Bakr ya ce, ‘Don Allah, kana ƙoƙarin tsoratar da ni ne? Zan ce, “Ya Allah, na naɗa a matsayin khalifa a kansu mafi kyawun mutanenka.” Ku isar musu abin da na faɗa ga waɗanda ke bayanku.’ Sannan ya kira ‘Uthman ya ce, ‘Rubuta, “Da sunan Allah, Mai rahama, Mai jin ƙai. Wannan ita ce wasiyyar Abu Bakr ɗan Abu Quhafah a ƙarshen lokacinsa a duniya, yayin da zai bar ta, da farkon lokacinsa a Lahira, yayin da zai shiga cikinta, inda kafiri zai yi imani, mugu zai tabbata, kuma maƙaryaci zai faɗi gaskiya. Na naɗa bayana ‘Umar ɗan al-Khattab a matsayin khalifa a kanku; don haka ku saurare shi kuma ku yi masa biyayya. Ban yi sakaci ba a aikina ga Allah da Manzonsa da addininsa da kaina da ku. Idan ya zama mai adalci, to wannan ra’ayina ne game da shi da kuma sanina game da shi. Idan ya canja abubuwa, to kowane mutum yana da abin da ya samu. Na nufi alheri, ba na sanin ɓoyayyun abubuwa, ‘...kuma waɗanda suka yi zalunci za su san irin juyawar da za a mayar da su!’ (Alƙur’ani 26: 227) Aminci ya tabbata a kanku da rahamar Allah da albarkarsa.”’ Ya nemi rubutun ya kuma rufe shi. Sannan ya umarci ‘Uthman, ya fita da wasiƙar da aka rufe haka, mutane suka yi mubaya’a suka yarda da hakan. Abu Bakr ya kira ‘Umar a asirce ya ba shi shawarar duk abin da ya ba shi shawara. Sai ya bar shi, sannan Abu Bakr ya ɗaga hannayensa ya ce: "Ya Allah, ina nufin wannan ne kawai don alherinsu da kuma tsoron fitina a tsakaninsu, kuma na yi musu abin da Ka fi sani, na kuma yi amfani da hankalina a gare su wajen yanke shawara, na naɗa mafi alherinsu a kansu, da mafi ƙarfinsu, da mafi ƙwazonsu wajen abin da zai shiryar da su. Kuma abin da Ka umarta ya zo mini, wato mutuwa, don haka Ka sa wani a madadina a kansu, domin su bayinKa ne, goshinsu na hannunKa. Ya Allah, ka gyara shugabanninsu, ka sa shi ya zama ɗaya daga cikin khalifofinKa masu bin tafarki madaidaici, ka gyara masa talakawansa." Ibn Sa'd da al-Hakim sun ruwaito daga Ibn Mas'ud cewa ya ce: "Mafi hangen nesa a cikin mutane su ne uku: Abu Bakr lokacin da ya naɗa Umar a matsayin khalifa; matar sahabin Musa lokacin da ta ce: 'Ka ɗauke shi aiki!' (Alƙur'ani 28: 26); da babban mataimakin (Fir'auna) lokacin da ya ce wa matarsa: 'Ki karrama masauƙinsa!' (Alƙur'ani 12: 21)."
I le is pleased for the good pleasure (of Allah), and displeased for the displeasure (of Allah). What he conceals is better than what he makes public. No-one stronger for this command than him will ever have authority over it.’ Some of the Companions entered upon him and one said to him, ‘What will you say to your Lord when He asks you about your appointing cUmar as khalifah over us when you have seen his toughness?’ Abu Bakr said, ‘By Allah, are you trying to frighten me? I will say, “O Allah, I have appointed as khalifah over them the best of Your people.” Convey from me what I said to those behind you.’ Then he called cUthman and said, ‘Write, “In the name of Allah, the Merciful, the Compassionate. This is the testament of Abu Bakr ibn Abi Quhafah at the end of his time in the world, as he was leaving it, and at the beginning of his time in the Akhirah, as he was entering it, where the disbeliever will believe, the wicked will be certain, and the liar will tell the truth. I have appointed after me as khalifah over you cUmar ibn al-Khattab; so listen to him and obey him. I have not fallen short in my duty to Allah and His Messenger and His deen and to myself and you. If he is just, then that is my opinion of him and my knowledge of him. If he changes things, then every man has that which he earned. I intended good, and I do not know the hidden things, ‘... and the ones who do wrong shall know what place of transformation they will be transferred to! (Qur’an 26: 227) Peace be upon you and the mercy of Allah and His blessings.’” He asked for the writing and sealed it. Then he ordered 1 Uthman, and he went out with the letter thus sealed, and people pledged allegiance and were pleased with it. Abu Bakr summoned ‘ Umar in private and advised him whatever he advised him. Then he left him and Abu Bakr raised his hands and said, ‘O Allah, I only meant by that their good and feared dissension for them, and I have done for them what You know best, and I have exerted my intellect for them in arriving at a decision, and have appointed the best of them over them, and the strongest of them, and the most eager of them for that which would guide them. And there has come to me of Your command what has come to me (death), so put another in my place over them, for they are Your slaves, their forelocks are in Your hand. O Allah, put right their rulers, and make him one of Your khalifahs who take the right way, and put right his subjects for him.’ Ibn Sacd and al-Hakim narrated that Ibn Mascud said: The most farsighted of people were three: Abu Bakr when he appointed cUmar as khalifah, the woman companion of Musa when she said, ‘Hire him!' (Qur’an 28: 26), and the chief minister (of Fii^awn) when he said to his wife, ‘Honour his (Yusuf’s) dwelling place! (Qur’an 12: 21).
Ibn ʿAsākir ya ruwaito daga Yasār ibn Ḥamzah cewa: Lokacin da rashin lafiyar Abu Bakr ta tsananta, sai ya tashi ya duba mutane ta wata ƙaramar taga, ya ce: "Na yi wa mutane alkawari, to shin za ku yarda da shi?" Sai mutane suka ce: "Za mu yarda da shi, Khalifan Manzon Allah." Sai ʿAli ya tashi ya ce: "Ba za mu yarda ba sai dai idan shi ne ʿUmar." Sai ya ce: "Shi ne ʿUmar." Ahmad ya ruwaito daga ʿĀ'isha, Allah ya yarda da ita, ta ce: Lokacin da mutuwa ta zo wa Abu Bakr, ya ce: "Wane rana ce yau?" Suka ce: "Litinin." Ya ce: "Idan na mutu a daren yau, kada ku jira har gobe (ku binne ni), domin ranaku da daren da suka fi so a wurina su ne waɗanda suke kusa da Manzon Allah ﷺ." Malik ya ruwaito daga ʿĀ'isha, Allah ya yarda da ita, cewa Abu Bakr ya ba ta kyautar itatuwan dabino guda ashirin na sawu (raƙumi) daga al-Ghābah. Lokacin da mutuwa ta zo masa, ya ce: "ʿYata, na rantse da Allah, babu wani mutum da na fi so in ga yana da arziki a kanki, kuma babu wanda talaucinsa bayan raina ya fi damuna a kanki. Na ba ki kyautar itatuwan dabino guda ashirin; da ma kin yanke su kin karɓe su, da sun zama naki. Amma yanzu su ne mallakar magada, waɗanda su ne 'yan'uwanki maza biyu da 'yan'uwanki mata biyu. Ku raba su bisa littafin Allah." Ta ce: "Baba, ko da ya kasance haka da haka, da na bar shi. Babu sai Asmā' ('yar'uwata), wacce ɗayar?" Ya ce: "Ɗan da ke cikin mahaifar 'yar Kharijah; ina ganin mace ce." Ibn Saʿd ya ruwaito shi. A wata sigar ya ce: "Ɗan da ke cikin mahaifar 'yar Kharijah; na ji a raina cewa mace ce, don haka ki kula da ita." Daga nan ta haifi Umm Kulthūm.
Ibn cAsakir narrated that Yasar ibn Hamzah said: When Abu Bakr’s illness grew serious he stood and looked over the people from a small window and said, ‘I have made a covenant, so will you be contented with it?’ So the people said, ‘We will be content with it, Khalifah of the Messenger of Allah.’ Then cAli stood and said, ‘We will not be content unless it is cUmar.’ He said, ‘It is cUmar.’ Ahmad narrated that CA’ ishah, may Allah be pleased with her, said: When death came to Abu Bakr, he said, ‘What day is this?’ They said, ‘Monday.’ He said, ‘If I die tonight do not wait until tomorrow (to bury me), because the most beloved of days and nights to me is the closest to the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace.’ Malik narrated that CA’ ishah, may Allah be pleased with her, said that Abu Bakr made a present to her of the fruit-cuttings of palm trees, twenty camel loads, from al-Ghabah. When death came to him he said, ‘My little daughter, by Allah, there is no human being that I would more love to see wealthy than you, and there is no-one whose poverty after me is more grievous to me than you. I had given you as a gift twenty camel loads of fruit-cuttings of palm trees; if you had cut them and taken them they would have been yours, however loti ay they are only the property of the ones who inherit, who are your two brothers and your two sisters, so divide them up by the hook of Allah.’ She said, ‘Father, even if it had been so much and so much I would have given it up. There is only Asma’ (her sister), who is the other (sister)?’ He said, ‘The child who is in the womb of Kharijah’s daughter; I think it is a girl.’ Ibn Sacd narrated it. In a version he said, ‘The child who is in the womb of Kharijah’s daughter; it occurs to me that it is a girl, so make her your concern.’ Then she gave birth to Umm Kulthum.
Ibn Sa'd ya ruwaito cewa Urwah ya ce Abu Bakr ya yi wasiyyar daya bisa biyar na dukiyarsa (sauran kuma a raba su bisa ga shari'a), kuma ya ce: "Ina karbar daga dukiyata abin da Allah ke karba daga ganimar Musulmi." Haka kuma ya ruwaito cewa shi (Abu Bakr)
Ibn Sacd narrated that cUrwah said that Abu Bakr bequeathed one fifth of his property (the rest being divided according to the shariah), and said, ‘I take from my wealth what Allah takes from the booty of the Muslims.’ He also narrated that he (Abu Bakr)
…ya ce, "Yin wasiyya da kashi ɗaya cikin biyar ya fi min kyau fiye da yin wasiyya da kashi ɗaya cikin huɗu, kuma yin wasiyya da kashi ɗaya cikin huɗu zai fi min kyau fiye da yin wasiyya da kashi ɗaya cikin uku. Duk wanda ya yi wasiyya da kashi ɗaya cikin uku, ba zai bar komai ba." Sa'id ibn Mansur ya ruwaito cewa ad-Dahhak ya ce Abu Bakr da 'Ali duka sun yi wasiyya da kashi ɗaya cikin biyar na dukiyarsu ga waɗanda ba su cancanci gado daga gare su ba daga cikin dangoginsu na kusa.
said, ‘That I should bequeath a fifth is preferable to me than that I should bequeath a quarter, and that I should bequeath a quarter would be preferable to me than bequeathing a third. Whoever bequeathed a third leaves nothing.’ Sacid ibn Mansur narrated that ad-Dahhak said that Abu Bakr and cAli both bequeathed a fifth of their properties to those who were not entitled to inherit from them of their close relatives.
cAbdullah ibn Ahmad ya ruwaito a cikin Zawa’idaz-Zuhd cewa CA’ishah, Allah ya yarda da ita, ta ce: Wallahi, Abu Bakr bai bar wani dinari ko dirhami wanda Allah ya buga alamarsa ba.
cAbdullah ibn Ahmad narrated in Zawa’idaz-Zuhd that CA’ishah, may Allah be pleased with her, said: By Allah, Abu Bakr left neither a dinar nor a dirham of which Allah had struck the die.
Ibn Sa'd da wasu malamai sun ruwaito cewa 'A'isha, Allah ya yarda da ita, ta ce: Lokacin da Abu Bakr ya yi rashin lafiya mai tsanani, na karanta wannan ayar.
Ibn Sacd and others narrated that cA’ishah, may Allah be pleased with her, said: When Abu Bakr became grievously ill I quoted this verse:
"Ina rantsuwa da rayuwarka! Dukiya ba ta amfanar mutum, Ranar da (ruhi) zai yi rarrafe a maƙogwaro, kuma ƙirji ya yi matsi saboda shi,” sai ya buɗe fuskarsa ya ce, “Ba haka yake ba. A’a, ku ce, ‘Kuma azabar mutuwa tana zuwa da gaskiya. Wannan ne abin da kuke gudu daga gare shi.’” (Alƙur’ani 50: 19)
‘By your life! Wealth does not avail the man, When one day it (the spirit) rattles in the throat and the breast becomes constricted by it,’ and he uncovered his face and said, ‘It is not like that. Rather say, “And the agony of death comes in truth. That is what you used to turn away from.” (Qur’an 50: 19)
Ku duba tufafina guda biyu ku wanke su, sannan ku binne ni a cikinsu.
‘Look out my two cloths and wash them, then bury me in them.
"Rayayyu sun fi buƙatar sabon abu fiye da matattu." Abu Ya'la ya ruwaito cewa A'isha, Allah ya yarda da ita, ta ce: Na shiga wurin Abu Bakr alhalin yana kan kusan mutuwa sai na ce:
The living has more need of the new than the dead.’ Abu Yacla narrated that cA’ishah, may Allah be pleased with her, said: I entered upon Abu Bakr when he was on the point of death and I said:
“Duk wanda hawayen idanunsa ba su tsayawa ba saboda isasshen dalili, za a zubar da su cikin baƙin ciki.” Sai ya ce: “Kada ka ce haka; a maimakon haka ka ce: ‘Kuma azabar mutuwa ta zo da gaskiya. Wannan ne abin da kuke gujewa!’” Sa’an nan ya ce: “A wace rana ne Manzon Allah ﷺ ya rasu?” Na ce: “Ranar Litinin.” Ya ce: “Ina fatan cewa yana tsakanin yanzu da dare,” sai ya rasu a daren Talata, aka binne shi kafin safiya.
‘Whoever’s tears are ceaseless in sufficiency, in bitterness they will be poured out.’ So he said, ‘Do not say this; rather say, “And the agony of death comes in truth. That is what you used to turn away from!” Then he said, ‘On what day did the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, die?’ I said, ‘Monday.’ He said, ‘I hope that it is between now and the night,’ and he died on the night before Tuesday, and was buried before the morning.
cAbdullah ɗan Ahmad ya ruwaito a cikin Zawa'idaz-Zuhd cewa Bakr ɗan cAbdullah al-Mazani ya ce: Lokacin da mutuwa ta zo wa Abu Bakr, cA'ishah, Allah ya yarda da ita, ta zauna a kan kansa ta ce:
cAbdullah ibn Ahmad narrated in Zawa’idaz-Zuhd that Bakr ibn cAbdullah al-Mazani said: When death came to Abu Bakr, cA’ishah, may Allah be pleased with her, sat at his head and said:
"Kowane mai raƙumi dole ne wata rana ya kai su sha, kuma kowane mai ganima dole ne a kwace masa." Abu Bakr ya fahimce shi ya ce: "Ba haka yake ba, ɗiyata, a'a, kamar yadda Allah ya ce:
‘Every owner of camels must one day take them to drink, and every possessor of plunder must be despoiled.’ Abu Bakr understood it and said, ‘It is not like that, my daughter, rather it is as Allah said:
"Kuma sakaraatul-mawt ya zo da gaskiya. Wannan shi ne abin da kuke gudu daga gare shi!" Ahmad ya ruwaito cewa Aisha, Allah ya yarda da ita, ita ma ta karanta wannan ayar yayin da Abu Bakr yake jinyar mutuwa.
“And the agony of death comes in truth. That is what you used to turn away from!" Ahmad narrated that CA’ishah, may Allah be pleased with her, also said that she quoted this verse while Abu Bakr was dying:
"Kuma tsarkakke ne, marar aibu, wanda daga fuskarsa girgije ke kwararo ruwan sha. Marayu suna son sa, kuma kariya ce ga zawarawa." Abu Bakr ya ce, "Wannan Manzon Allah ne, Allah ya yi masa salati ya kuma ba shi aminci ﷺ." Abdullahi ɗan Ahmad ya ruwaito a cikin Zawa'id az-Zuhd cewa Ubadah ɗan Qais ya ce: Lokacin da mutuwa ta zo wa Abu Bakr, ya ce wa A'isha, "Ki wanke waɗannan tufafi guda biyu nawa, ki naɗe ni a cikinsu, domin mahaifinki yana ɗaya daga cikin mutum biyu: ko dai an yi masa sutura a mafi kyau, ko kuma an tuɗe shi a mafi muni." Ibn Abi d-Dunya ya ruwaito cewa Ibn Abi Mulaika ya ce: Abu Bakr ya bar wasiyya ta ƙarshe cewa matarsa, Asma'u 'yar Umais, ta wanke jikinsa, kuma Abdurrahman ɗan Abu Bakr ya taimaka mata.
‘And a pure one, free from faults, from whose face the clouds draw drinking water, Orphans love (him), a protection for the widows.’ Abu Bakr said, ‘That was the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace.’ ' Abdullah ibn Ahmad narrated in Zawdidaz-Zuhd that cUbadah Ibn Qais said: When death came to Abu Bakr he said to cA’ishah, 'Wash these two cloths of mine and wrap me in them, for your father is one of two men: either dressed in the best way or stripped in the worst way.’ Ibn Abi’d-Dunya narrated that Ibn Abi Mulaykah said that Abu Bakr left as his last wish that his wife, Asma’ bint cUmays, should wash his body and that cAbd ar-Rahman ibn Abi Bakr should help her.
[bn Sacd ya ruwaito cewa Sacid bn al-Musayyab ya ce cUmar, Allah ya yarda da shi, ya yi sallar jana'iza a kan Abu Bakr tsakanin kabarin (Manzon Allah ﷺ)
[bn Sacd narrated that Sacid ibn al-Musayyab said that cUmar, may Allah be pleased with him, prayed over Abu Bakr between the grave (of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace)
da kuma minbar, kuma ya yi kabbara huɗu a kansa.
and the minbar, and said four takbirs over him.
Ya ruwaito cUrwah da al-Qasim ibn Muhammad sun ce Abu Bakr ya bar wasiyya ta ƙarshe ga cA'ishah cewa a binne shi kusa da Manzon Allah ﷺ. Lokacin da ya rasu, suka tona masa kabari suka sa kansa a kafadar Manzon Allah ﷺ, da kuma wurin da aka kwanta jiki (wato rami).
He narrated that cUrwah and al-Qasim ibn Muhammad said that Abu Bakr left as his last wish to cA’ishah that he should be huried by the side of the Messenger of Allah, may Allah bless him ;md grant him peace. When he died, they dug a grave for him and put his head at the shoulder of the Messenger, may Allah bless him iind grant him peace, and the niche (wherein the body was laid)
Na taɓa kabarin Manzon Allah ﷺ.
touched the grave of the Messenger, may Allah bless him and grant him peace.
Ya ruwaito cewa Ibn cUmar ya ce: cUmar, Talhah, cUthman da Abd ar-Rahman ibn Abi Bakr sun sauka cikin kabarin Abu Bakr (don sanya gawar a cikin rami). Ya ruwaito ta hanyoyi da dama daban-daban cewa an binne shi da dare.
He narrated that Ibn cUmar said: cUmar, Talhah, cUthman and Abd ar-Rahman ibn Abi Bakr got down into Abu Bakr’s grave (to place the body in the niche). He narrated by many different routes that he was buried at night.
Ya ruwaito cewa Ibn al-Musayyab ya ce: a lokacin da Abu Bakr ya rasu, Makka ta girgiza saboda wata girgizar kasa, sai Abu Quhafah ya ce, "Menene wannan?" Suka ce masa, "Dan ka ya rasu." Ya ce, "Babban masifa! Wa ya dauki shugabanci bayansa?" Suka ce, "cUmar." Ya ce, "Abokin tafiyarsa." Ya ruwaito cewa Mujahid ya ce: Abu Quhafah ya mayar wa dan Abu Bakr gadon da ya karba daga Abu Bakr, kuma Abu Quhafah bai rayu ba sai watanni shida da wasu kwanaki bayan Abu Bakr. Ya rasu a watan Muharram na shekara ta 14 bayan hijira, yana da shekaru casa'in da bakwai.
He narrated that Ibn al-Musayyab said that when Abu Bakr died, Makkah was shaken by an earthquake, and so Abu Quhafah said, ‘What is this?’ They said, ‘Your son has died.’ He said, ‘A great misfortune! Who has undertaken the command after him?’ They said, ‘cUmar.’ He said, ‘His companion.’ He narrated that Mujahid said that Abu Quhafah returned the inheritance he received from Abu Bakr to the son of Abu Bakr and that Abu Quhafah only lived six months and some days after Abu Bakr. He died in Muharram of 14 AH when he was ninety-seven years of age.
Malamai sun ce: Babu wanda ya karɓi khilafah a lokacin rayuwar mahaifinsa sai Abu Bakr, kuma babu uba da ya gaji halifa sai mahaifin Abu Bakr.
The men of knowledge said: No-one took the khilafah during the life of his father except for Abu Bakr, and no father inherited from a khalifah except for Abu Bakr’s.
Al-Hakim ya ruwaito daga Ibn cUmar cewa ya ce: Abu Bakr ya yi mulki shekara biyu da watanni bakwai.
Al-Hakim narrated that Ibn cUmar said: Abu Bakr ruled for two years and seven months.
Akwai a cikin Tarikh na Ibn ʿAsakir, tare da isnadinsa, cewa al-Asmaʿi ya ce: Khufaf ibn Nudbah as-Salami ya ce, yana makokin Abu Bakr:
There is in the Tarikh of Ibn cAsakir with its isnad that Asmaci said: Khufaf ibn Nudbah as-Salami said, mourning Abu Bakr:
Babu wani abu mai rai, ka fada masa! da ke da dorewa, kuma duk duniya, harkarta halaka ce.
‘No living thing, tell it! has permanence, and all of the world, its business is annihilation.
Dukiya a wurin mutane ajiya ce da aka aro, sharadinta kuma shi ne a mayar da ita.
And property with the people is a deposit loaned and the condition on it is repayment.
Mutum yana aiki, sai ga wani yana jiran shi; ido na makoki a kansa, wuta (matsanancin baƙin ciki) kuma na ci a zuciyar kwakwalwa.
Man works and there is one lying in wait for him; the eye mourns him, and the fire (excessive grief) of the brain.
Ya zama tsoho mai rauni, ko kuma a kashe shi, ko kuma wata cuta ta kama shi wadda babu magani a gare ta.
He becomes decrepit or he is slain or there overcomes him a sickness which afflicts him and for which there is no cure.
Hakika, Abu Bakr shi ne ruwan sama, wanda ake nema, idan ba don shi ba, da Orion bai sa kayan lambu su yi girma da ruwa ba.
Truly, Abu Bakr he is the succour (the rain) if Orion did not make vegetables to grow with water.
Ina rantsuwa da Allah, matashin mai sanye da ƙaramin tufa (talakawan mutane)
By Allah, the young wearer of a lower garment (common people)
ko mai sanya riga ta sama (masu daraja) ba ya kai ga kwanakinsa.
nor the wearer of an upper garment (the elite) does not reach his days.
Duk wanda ya yi aiki don ya kai ga kwanakinsa, yana mai wahala, zai keɓe kansa a cikin wata ƙasa marar kowa.
Whoever works to reach his days, exerting himself, will isolate liimself in an empty land.