4.2 Bai'ar Ali don Khilafah da Abin da Ya Biyo Baya
4.2 The Pledge Of Allegiance To Ali For The Khilafah And What Came About From That
Ibn Sa'd ya ce: An yi wa 'Ali mubaya'a a matsayin khalifa washegarin kisan 'Uthman a Madina. Dukkan Sahabbai, Allah ya yarda da su, waɗanda suke wurin sun yi masa mubaya'a.
Ibn Sacd said: cAli was pledged allegiance as khalifah the morning after the killing of cUthman in Madinah. All of the Companions, may Allah be pleased with them, who were there pledged allegiance.
An wasu sun ce Talha da az-Zubair sun yi mubaya'a da ƙiyayya da rashin yarda. Sa'an nan suka tafi Makka, kuma A'isha, Allah ya yarda da ita, tana can. Suka ɗauke ta, suka tafi tare da ita zuwa Basra suna neman ramako saboda jinin Uthman. Labarin ya kai ga Ali, sai ya tafi Iraki, kuma a Basra ya haɗu da Talha, az-Zubair, A'isha da duk waɗanda ke tare da su. Wannan yaƙi ne da aka sani da Yakin Raƙumi, kuma ya faru ne a watan Jumada al-Akhira na shekara ta 36 bayan Hijira. Talha, az-Zubair da wasu da yawa aka kashe a wurin, adadin matattu ya kai dubu goma sha uku. Ali ya yi kwanaki goma sha biyar a Basra, sa'an nan ya tafi Kufa.
It is said that Talhah and az-Zubayr pledged allegiance with displeasure and unwillingly. Then they went to Makkah, and cA’ishah, may Allah be pleased with her, was there. They took her and went with her to Basra seeking retaliation for the blood of cUthman. That reached cAli so he went to Iraq and at Basra met Talhah, az-Zubayr, CA’ ishah and whoever was with them, which is known as the Battle of the Camel, and which occurred in Jumada al-Akhirah of the year 36 AH. Talhah, az-Zubayr and others were killed there, the dead reaching thirteen thousand. cAli spent fifteen nights at Basra and then he went to Kufa.
Sannan Mu'awiyah ɗan Abu Sufyan da waɗanda ke tare da shi a Shām suka fito yaƙi da shi. Hakan ya kai ga 'Ali, sai ya fita don ya haɗu da shi. Suka haɗu a Siffin a watan Safar na shekara ta 37 bayan hijira. Yaƙin ya ci gaba a can na wasu kwanaki, har sai da mutanen Shām suka ɗaga mushafai suna kira zuwa abin da ke cikinsu, wanda dabara ce ta 'Amr ɗan al-'Āṣ. Mutane sun ƙi yaƙin, suka kira juna zuwa sulhu, suka naɗa alƙalai biyu. 'Ali ya naɗa Abu Mūsā al-Ash'arī, Mu'awiyah kuma ya naɗa 'Amr ɗan al-'Āṣ. Suka rubuta wata yarjejeniya a tsakaninsu cewa za su haɗu a farkon shekara a al-Adhruh, inda za su yi nazari sosai game da al'amarin al'ummah. Mutane suka watse, Mu'awiyah ya koma Shām, 'Ali kuma ya koma Kūfa.
Then Mucawiyah ibn Abi Sufyan and those with him in Syria came out against him. That reached cAli and he went out to meet him. They met at Siffin in Safr of the year 37 AH. The fighting continued there for some days, until the people of Syria raised the mushafs calling to that which is in them, which was a trick of cAmr ibn al-cAs. People hated the war and they called each other to negotiate and appointed two arbiters. cAli appointed Abu Musa al-Ashcari and Mucawiyah appointed cAmr ibn al-cAs. They signed a decree between them that they should meet at the beginning of the year at al-Adhruh where they would consider seriously the command of the ummah. People separated, Mucawiyah returning to Syria and cAli to Kufa.
Sa'an nan wasu daga cikin sahabbansa da waɗanda ke tare da shi, waɗanda ake kira Khawarij (masu ficewa, ma'ana kalmar 'waɗanda ke fita'), suka fita yaƙi da shi. Suka ce, "Babu hukunci sai na Allah," suka kafa sansanin soja a Harura. Sai ya aika Ibn cAbbas zuwa gare su, wanda ya yi muhawara da su ya shawo kansu, har da yawa daga cikinsu suka koma. Wata ƙungiya daga cikinsu kuwa ta tsaya kan matsayinta, ta tafi Nahrawan, ta toshe hanyar. cAli ya tafi wurinsu a can, ya kashe su a Nahrawan, ya kuma kashe Dhu'th-Thudayyah.12
Then (a group known as) the Khawarij (the seceders - literally ‘those who go out’) from among his companions and those with him, went out against him. They said, ‘There is no judgement but (that) of Allah’, and they set up a military camp at Harura’. He sent Ibn cAbbas to them, who argued with them and convinced them, so that many of them returned. A group of them stayed firm, went to an-Nahrawan and obstructed the roadway. cAli went to them there and killed them at an-Nahrawan, killing Dhu’th-Thudayyah.12
12 Ma'anarsa a zahiri, "mai ƙaramin nono", wani mutum ne da Annabi ﷺ ya yi hasashen cewa zai kasance daga cikin Khawarij, Allah ya yi masa salati da amincinsa.
12 Literally, ‘the possessor of the little breast’, a man who had been foretold to be among the Khawarij by the Prophet, may Allah bless him and grant him peace.
A cikin shekara ta 38 bayan Hijira ne.
That was in the year 38 AH.
Mutane sun taru a al-Adhruh a watan Sha'aban na wannan shekara, daga cikinsu akwai Sa'ad ibn Abi Waqqas, Ibn Umar da sauran sahabbai. Amr ya bar Abu Musa al-Ash'ari ya fara, a matsayin dabara da ya shirya.
People gathered in al-Adhruh in Shacban of this year, among them Sacd ibn Abi Waqqas, Ibn cUmar and other Companions. cAmr allowed Abu Musa al-Ashcari to go first, as a trick he had devised.
Ya ce (Abu Musa) ya yi magana ya cire cAli daga mukami. Sai cAmr ya yi magana ya tabbatar da Mucawiyah a mukamin, ya kuma yi masa mubaya'a. Mutane suka rabu saboda haka. cAli ya yi sabani da abokan tafiyarsa har ya fara cizon yatsunsa yana cewa, ‘Ana yi mini rashin biyayya, amma ana yi wa Mucawiyah biyayya?’ Wasu mutane uku daga cikin Khawarij suka yi gaggawar aiki: cAbd ar-Rahman ibn Muljam al-Muradi, al-Burk ibn cAbdullah at-Tamimi da ‘Amr ibn Bukayr at-Tamimi. Suka taru a Makka suka yi alkawari da juna cewa su uku za su kashe: cAli ibn Abi Talib, Mucawiyah ibn Abi Sufyan da cAmr ibn al-cAs, kuma za su bai wa bayin (Allah) hutu daga gare su. Ibn Muljam ya ce, ‘Ni zan kama cAli dominku.’ Al-Burk ya ce, ‘Ni zan kama Mucawiyah dominku.’ cAmr ibn Bukayr ya ce, ‘Ni zan wadatar da ku game da cAmr ibn al-cAs.’ Suka yi alkawari a wannan dare guda, ko dai na goma sha ɗaya ko na goma sha bakwai ga watan Ramadan, sannan kowannensu ya nufi ƙasar da wanda ya nufa yake. Ibn Muljam ya tafi Kufa, ya haɗu da abokan tafiyarsa na Khawarij, ya sanar da su a asirce abin da suka yi niyya.
He (Abu Musa) spoke and removed cAli from office. Then cAmr spoke and confirmed Mucawiyah in office and pledged allegiance to him. People split up over this. cAli disagreed with his companions to such an extent that he began to bite his fingers saying, ‘I am disobeyed and Mucawiyah is obeyed?’ Three men of the Khawarij hastened to act: cAbd ar-Rahman ibn Muljam al-Muradi, al-Burk ibn cAbdullah at-Tamimi and ‘Amr ibn Bukayr at-Tamimi. They gathered in Makkah and made a covenant with each other that they three would kill: cAli ibn Abi Talib, Mucawiyah ibn Abi Sufyan and cAmr ibn al-cAs, and that they would give the slaves (of Allah) rest from them. Ibn Muljam said, ‘I will take cAli for you.’ Al-Burk said, ‘I will take Mucawiyah for you.’ cAmr ibn Bukayr said, ‘I will suffice you for cAmr ibn al-cAs.’ They made a covenant on that one night, either the eleventh or the seventeenth of Ramadan, and then each of them directed himself to the land in which his intended victim was. Ibn Muljam went to Kufa, met his companions of the Khawarij and told them secretly of what they intended to do.
A daren ranar Juma'a ta goma sha bakwai ga watan Ramadan na shekara ta 40 bayan hijira, cAli ya farka kafin wayewar gari. Ya ce wa ɗansa al-Hasan, "Daren nan na ga Manzon Allah ﷺ, Allah ya yi masa salati ya kuma ba shi da iyalansa aminci, sai na ce, 'Manzon Allah, wace damuwa da jayayya na samu daga al'ummarka?' Sai ya ce mini, 'Ka yi wa Allah addu'a a kansu.' Sai na ce, 'Ya Allah, ka ba ni a madadinsu abin da ya fi zama alheri gare ni fiye da su, ka ba su a madadina abin da ya fi zama sharri a gare su fiye da ni.'" Sannan mu'adhdhin Ibn adh-Dhabbah ya shigo wurin cAli ya ce, "Sallah." cAli ya fita ta ƙofa yana kira, "Mutane, sallah, sallah!" Ibn Muljam ya tsaya a gabansa, ya buge shi da takobi, sai ya sami saman goshinsa har ya kai ga ƙwaƙwalwa. Mutane suka far masa daga kowane gefe, aka kama shi aka ɗaure shi. cAli ya ci gaba da rayuwa har Juma'a da Asabar, ya rasu daren Lahadi. Al-Hasan da al-Hussein da cAbdullahi ɗan Ja'far suka yi masa wanka, al-Hasan ya jagoranci sallar jana'iza a kansa, sannan aka binne shi da dare a gidan gwamnati a Kufa. Daga baya aka yanke gaɓoɓin Ibn Muljam, aka sanya shi a cikin kwandon sandaru, aka ƙone shi da wuta.
On the night preceding the Jumucah of the seventeenth of Ramadan of the year 40 AH, cAli woke up before dawn. He said to his son al-Hasan, ‘This night I saw the Messenger of Allah, may Allah bless him and his family and grant them peace, and I said, “Messenger of Allah, what distress and argumentation I have received from your ummah\” He said to me, “Supplicate Allah against them.” I said, “O Allah, give me in exchange for them what is better for me than they are, and give them in exchange for me what is worse for them than I am.’” Then the mu’adhdhin Ibn adh-Dhabbah came in to cAli and said, ‘The prayer.’ cAli went out the door crying out, ‘People, the prayer, the prayer!’ Ibn Muljam stood before him, struck him with the sword, and it hit the top of his forehead reaching the brain. People rushed upon him from every side, and he was held and bound. cAli lingered for the Jumufah and Saturday, and died the night before Sunday. Al-Hasan, al-Hussein and “Abdullah ibn Jacfar washed his body, al-Hasan led the prayer over him, then he was buried in the house of the Amirate in Kufa at night. Later they cut off the limbs of Ibn Muljam, he was put in a reed basket, and they burnt him in a fire.
Duk abubuwan da ke sama maganar Ibn Sa'd ce. Ya taƙaita dukkan waɗannan abubuwan da yaƙe-yaƙen nan da kyau sosai, kuma bai faɗaɗa su sosai kamar yadda wasu suka yi ba. Wannan ya fi dacewa da wannan lokaci. Ya ce, Allah ya yi masa salati ya kuma ba shi aminci ﷺ: 'Idan aka ambaci sahabbai na, ku nisanci (magana a kansu)', kuma ya ce: 'Ya isar sahabbai na (a ambace su da) kisan da aka yi musu.' A cikin al-Mustadrak akwai cewa as-Suddi ya ce: Abdurrahman ɗan Muljam ya faɗa cikin ƙaunar wata mace daga cikin Khawarijawa mai suna Qatam, sai ya aure ta, ya ba ta sadaki dirhami dubu uku da kuma kisan Ali. Al-Farazdaq ya faɗi game da hakan:
All of the above are the words of Ibn Sacd. He summarised all of these events and battles excellently well, and he didn’t expand on them greatly as others did. This is more befitting to this occasion. He said, may Allah bless him and grant him peace, ‘When my companions are mentioned, restrain yourselves (from speaking)’, and he said, ‘It is sufficient for my Companions (to mention) their killing.’ There is in al-Mustadrak that as-Suddi said: cAbd ar-Rahman ibn Muljam fell passionately in love with a woman of the Khawarij called Qatam, and he married her and gave her as a dowry three thousand dirhams and the killing of cAli. Al-Farazdaq said about that:
"Ban taba ganin sadaki da aka aika daga wanda yake mai karimci sosai ba, kamar sadakin Qatam, na mutane (bayi) da dabbobi:"
‘I have not seen a dowry sent by a liberally generous one, Like the dowry of Qatam, of human beings (slaves) and beasts:
Dubu uku, wani bawa, wata baiwa Da kuma bugun cAli da takobi mai huda.
Three thousand, a slave, a maidservant And the striking of cAli with the penetrating sword.
Babu sadakin da ya fi Ali daraja, ko da kuwa yana da tsada sosai, kuma babu kisan da ba ya ƙasa da kisan da Ibn Muljam ya yi. Abu Bakr ibn Ayyash ya ce: An ɓoye kabarin Ali domin Khawarijawa kada su tono jikinsa. Sharik kuma ya ce: Ɗansa al-Hasan ya ɗauke shi zuwa Madina. Al-Mubarrad ya ruwaito daga Muhammad ibn Habib cewa: Wanda aka fara ɗauka daga wani kabari zuwa wani kabari shi ne Ali, Allah ya yarda da shi.
There is no dowry dearer than cAli even if it were very expensive, And no assassination but that it is less than the assassination by Ibn Muljam.’ Abu Bakr ibn cAyyash said: The grave of cAli was concealed so that the Khawarij would not dig up his body; and Sharik said: His son al-Hasan carried him to Madinah. Al-Mubarrad said from Muhammad ibn Habib: The first to be transferred from one grave to another was cAli, may Allah be pleased with him.
Ibn ʿAsakir ya ruwaito cewa Saʿid ibn ʿAbd al-ʿAziz ya ce: Lokacin da aka kashe ʿAli ibn Abi Talib, Allah ya yarda da shi, sai suka ɗauke shi don su binne shi kusa da Annabi ﷺ. Yayin da suke tafiya da shi da dare, sai raƙumin da yake kansa ya ɓace. Ba wanda ya san inda ya tafi, kuma ba su iya riskarsa ba. Saboda haka mutanen Iraƙi suke cewa: "Yana cikin gajimare." Wasu kuma suna cewa: "Raƙumin ya isa ƙasar Ṭayyi, inda suka karɓe shi suka binne shi." Lokacin da aka kashe ʿAli yana da shekara sittin da uku. An ce yana da shekara sittin da huɗu, sittin da biyar, hamsin da bakwai da hamsin da takwas. Yana da cincin mata bayi guda goma sha tara.
Ibn cAsakir narrated that Sacid ibn cAbd al-cAziz said: When cAli ibn Abi Talib, may Allah be pleased with him, was killed, they carried him to bury him with the Prophet, may Allah bless him and grant him peace. While they were journeying with him at night, the camel on which he was bolted. No-one knew where it had gone, and they couldn’t overtake it. For that reason the people of Iraq say, ‘He is in the clouds.’ Others say, ‘The camel arrived in the lands of Tayy, where they took him and buried him.’ When cAli was killed he was sixty-three years old. It has been said that he was sixty-four, sixty-five, fifty-seven and fifty-eight. He had nineteen women slaves.