2.6 Mu'ujizozinsa
2.6 His Miracles
Al-Bayhaqi da Abu Nucaym sun ruwaito, dukansu a cikin [littattafai
Al-Bayhaqi and Abu Nucaym narrated, both of them in [books that 9 An ayah whose judgement remains valid although it is not in the mushaf and is not recited.
suka kira shi da Dala'ilun-Nubuwwah, da al-Lalka'i a cikin Sharhu Asmi Sunnah, da ad-Dayrcaquli a cikin Fawa'idihi, da Ibn al-Acrabi a cikin Karamatul Awliya, da al-Khateeb a cikin Ruwatu Malik can Naff can Ibn Umar", cewa Ibn Umar ya ce: Umar ya aika da runduna, ya kuma sanya a gabansu wani mutum mai suna Sariyah. Yayin da Umar yake gabatar da khutbah, sai ya fara kiran cewa, "Sariyah, dutsen!" sau uku. Daga baya sai manzon rundunar ya zo wajen Umar, ya ce: "Ya Amirul Mu'minina, mun kasance muna shan kaye, a cikin wannan hali sai muka ji wata murya tana kira, "Sariyah, dutsen!" sau uku. Sai muka sanya dutsen a bayanmu, sannan Allah ya ci su da yaki." Wani ya ce wa Umar, "Kai ne ka yi kiran da waɗannan kalmomi." Dutsen da Sariyah yake a kusa da Nahawand a ƙasar wadanda ba Larabawa ba (Iraƙin Farisa). Ibn Hajar ya ce a cikin al-Isabah: Isnadinsa yana da kyau.
they each called] Dala’ilan-Nubuwwah, and al-Lalka’i in Sharh asm Sunnah, ad-Dayrcaquli in his Fawa’id, Ibn al-Acrabi in his Karamai\ al-Awliya and al-Khateeb in Ruwat Malik can Naff can Ibn cUmar"\ that Ibn cUmar said: cUmar sent an army and he put at the head of them a man called Sariyah. While cUmar was delivering the khutbah he began to cry out, ‘Sariyah, the mountain!’ three times. Then later the messenger of the army came and he told cUmar, Amir al- Mu’minin, we were being defeated and in that situation we heard a voice crying out, “Sariyah, the mountain!” three times. We put the mountain to our rear, and then Allah defeated them.’ Someone said to cUmar, ‘You cried out with those words.’ That mountain, where Sariyah was, is close to Nahawand in the land of the non-Arabs (Persian Iraq). Ibn Hajar said in al-Isabah: Its isnad is good.
Ibn Mardawayh ya ruwaito ta hanyar Maymun ibn Mihran cewa Ibn cUmar ya ce: cUmar yana gabatar da hudubar ranar Juma'a, sai ya juya gefe a cikin hudubarsa ya ce, "Sariyah, dutse! Duk wanda ya nemi kerkeci ya zama makiyayi, za a zalunce shi." Mutane suka dubi juna. Sai cAli ya ce musu, "Bari ya bayyana abin da yake nufi." Bayan ya gama, suka tambaye shi, sai ya ce, "Ya zo mini a zuciya cewa mushrikai suna cin galaba a kan 'yan'uwanmu da suke wucewa ta wani dutse, kuma idan suka juya zuwa gare shi, za su yi yaki ne a gaba daya, amma idan suka wuce ta gare shi, za a hallaka su. Sai abin da kuke ikirarin kun ji ya fito daga cikina." Ya ce: Manzon ya zo wata guda bayan haka ya ambata cewa sun ji muryar cUmar a ranar, sai ya ce, "Mun juya zuwa dutsen, Allah kuwa ya ba mu nasara." Abu Nucaym ya ce a cikin ad-Dala'il cewa cAmr ibn al-Harith ya ce:
Ibn Mardawayh narrated byway of Maymun ibn Mihran that Ibn cUmar said: cUmar was delivering the khutbah on the day of Jumucah and then he turned aside during his khutbah and said, ‘Sariyah, the mountain! He who asks the wolf to be a shepherd will be wronged.’ People looked about, one to another. Then cAli said to them, ‘Let him explain what he meant.’ When he had finished they asked him and he said, ‘It occurred to me in my mind that the idolaters were defeating our brothers who were passing by a mountain, and that if they were to turn towards it, they would fight on one front only, but if they passed by it they would be destroyed. So there came out of me that which you claim you heard.’ He said: The messenger came a month later and mentioned that they had heard the voice of cUmar on that day, and he said, ‘We turned towards the mountain, and Allah gave us victory.’ Abu Nucaym said in ad-Dala’il that cAmr ibn al-Harith said:
Lokacin da cUmar (ibn al-Khattab) yana kan minbari yana gabatar da khutbar ranar Juma'a, ba zato ba tsammani ya bar khutbar ya ce, "Sariyah, dutsen!" sau biyu ko uku. Wasu daga cikin waɗanda suke wurin suka ce, "Ya rasa hankalinsa, mahaukaci ne." cAbdur-Rahman ibn cAwf ya shiga wurinsa - kuma yana da yarda da shi - ya ce, "Kana ba su damar magana a kanka. Yayin da kake gabatar da khutbar, ba zato ba tsammani ka yi kira, 'Sariyah, dutsen!' Wane irin abu ne wannan?" Ya ce, "Ina rantsuwa da Allah, ban iya mallakar kaina ba. Na ga suna yaƙi kusa da wani dutse, kuma ana kai musu hari daga gaban su da kuma bayan su. Ban iya hana kaina yin kira, 'Sariyah, dutsen!' domin su isa dutsen." Sai suka jira na ɗan lokaci har manzon Sariyah ya zo da wasiƙarsa: "Mutanen sun haɗu da mu (a yaƙi) a ranar Juma'a, muka yi yaƙi da su har lokacin Juma'a ya yi, sai muka ji wani yana kira, 'Sariyah, dutsen!' sau biyu, sai muka isa dutsen. Muka ci gaba da nasara a kan maƙiyinmu har Allah ya kayar da su ya kashe su." Sai waɗanda suka zarge shi suka ce, "Ku bar wannan mutumin, domin yana tare da shi." Abu'l-Qasim ibn Bishran ya ruwaito a cikin Fawa'idensa ta hanyar Musa ibn cUqbah daga Nafi', cewa Ibn cUmar ya ce: cUmar ibn al-Khattab ya ce wa wani mutum, "Menene sunanka?" Ya ce, "Jamrah (garwashi mai wuta)." Ya tambaya, "Ɗan wa kai?" Ya ce, "Ɗan Shihab (harshen wuta)." Ya tambaya, "Daga wace kabila kake?" Ya ce, "Daga al-Hurqah (yanayin ƙonawa)." Ya tambaya, "Ina mazauninka?" Ya ce, "A al-Harrah ("yankin dutse mai aman wuta" daga al-harr, zafi)." Ya tambaya, "A cikin wane daga cikinsu?" Ya ce, "Dhat Ladha (mai harshen wuta)." cUmar ya ce, "Je ka wurin iyalinka, domin an ƙone su." Mutumin ya koma wurin iyalinsa ya same su an ƙone su. Malik ya ruwaito irinsa a cikin Muwatta daga Yahya ibn Sa'id, Ibn Durayd a cikin al-Akhbar al-Manthurah, Ibn al-Kalbi a cikin al-Jamhara da sauransu sun ruwaito shi.
While cUmar (ibn al-Khattab) was upon the minbar delivering the khutbah on the day of Jumucah suddenly he left off the khutbah and said, ‘Sariyah, the mountain!’ two or three times. Some of those present said, ‘He has gone mad, he is insane.’ cAbd ar-Rahman ibn cAwf went in to see him - and he had confidence in him - and he said, ‘You give them room to talk against you. While you were giving t he khutbah, suddenly you cried out, “Sariyah, the mountain!” What sort of thing is this?’ He said, ‘By Allah, I could not control it. I saw them fighting near a mountain and they were being attacked from in front of them and from behind them. I could not stop myself from saying, “Sariyah, the mountain!” so that they would reach the mountain.’ Then they waited some time until Sariyah’s messenger came with his letter, ‘The people met us (in battle) on the day of Jumucah, and we fought them until, when it was time for Jumucah, we heard someone cry out, “Sariyah, the mountain!” twice, so we reached the mountain. We continued victorious over our enemy until Allah defeated them and killed them.’ Then those people who had accused him said, ‘Leave this man alone, because he is in collusion with him.’ Abu’l-Qasim ibn Bishran narrated in his Fawa’id by way of Musa ibn cUqbah from Nafic that Ibn cUmar said: TJmar ibn al- Khattab said to a man, ‘What is your name?’ He said, ‘Jamrah (a live coal).’ He asked, ‘Whose son?’ He said, ‘The son of Shihab (flame).’ He asked, ‘From what tribe?’ He said, ‘From al-Hurqah (a state of burning).’ He asked, ‘Where is your dwelling?’ He said, ‘At al-Harrah (“the volcanic tract” from al-harr the heat).’ He asked, ‘In which of them?’ He said, ‘Dhat Ladha (the blazing one).’ cUmar said, ‘Go to your family for they have been burnt.’ The man returned to his family and found that they had been burnt. Malik narrated the like of it in the Muwatta from Yahya ibn Sacid, Ibn Durayd in al-Akhbar al-Manthurah, Ibn al-Kalbi in al-Jamic and others narrated it.
Abu'sh-Shaykh ya ruwaito a cikin Kitab al-Adhamah: Abu't-Tib ya ruwaito mana: cAli ibn Dawud ya ruwaito mana: cAbd al-Fattah ibn Salih ya ruwaito mana: cAbdullah ibn Salih ya ruwaito mana: Ibn Lahicah ya ruwaito mana daga Qais ibn al-Hajjaj, daga wani da ya ruwaito daga gare shi, ya ce: Lokacin da aka ci Masar, mutanenta sun zo wajen cAmr ibn al-cAs, a lokacin da ranar farko ta daya daga cikin watanninsu ta zo, suka ce masa: "Amir, wannan Kogin Nilu namu yana da wata al'ada (sunnah)
Abu’sh-Shaykh narrated in Kitab al-Adhamah: Abu’t-Tib narrated to us: cAli ibn Dawud narrated to us: cAbd al-Fattah ibn Salih narrated to us: cAbdullah ibn Salih narrated to us: Ibn Lahicah narrated to us from Qais ibn al-Hajjaj, from someone he related from, said: When Egypt was conquered, its people came to cAmr ibn al-cAs, when the first day of one of their months arrived, and they said to him, ‘Amir, this Nile of ours has a custom (sunnah)
‘Ba tare da shi ba, ruwa ba zai gudana ba.’ Sai ya tambaya, ‘To mene ne hakan?’ Suka ce, ‘Idan dare goma sha ɗaya suka wuce na wannan wata, sai mu nemi wata budurwa daga iyayenta, mu sami izinin iyayen, sannan mu yi mata ado da mafi kyawun tufafi da kayan ado, sannan mu jefa ta cikin wannan Kogin Nilu.’ Sai ‘Amr ya ce musu, ‘Wannan ba zai taɓa kasancewa a Musulunci ba. Musulunci yana rushe abin da ya gabace shi.’ Suka tafi, kogin bai gudana ba, ko kaɗan ko da yawa, har suka yi niyyar yin hijira. Da ‘Amr ya ga haka, sai ya rubuta wa ‘Umar ibn al-Khattab game da hakan. Ya amsa masa da cewa, ‘Ka yi gaskiya a abin da ka faɗa. Lallai, Musulunci yana rushe abin da ya gabace shi.’ Ya aika masa da takarda a cikin wasiƙarsa, ya kuma rubuta wa ‘Amr cewa, ‘Na aika maka da takarda a cikin wasiƙata, sai ka jefa ta cikin Kogin Nilu.’ Lokacin da wasiƙar ‘Umar ta isa ga ‘Amr ibn al-‘As, ya ɗauki takardar ya buɗe ta, sai ya ga a cikinta an rubuta: ‘Daga bawan Allah ‘Umar ibn al-Khattab, Amirul Mu’minin, zuwa ga Kogin Nilu na Masar. To, idan kai kana gudana a dā, to kada ka ƙara gudana! Idan kuwa Allah ne ya sa ka gudana, to ina roƙon Mai Ƙarfi Mai Rinjaye da ya sa ka gudana.’ Ya jefa takardar cikin Kogin Nilu a ranar da ta gabata biki na Gicciye. Suka tashi da safe, sai ga shi Allah, Maɗaukaki ne, ya sa ya gudana (ya ƙaru).
without which it does not flow.’ He asked, ‘And what is that?’ They said, ‘When eleven nights have elapsed of this month we seek a young virgin from her parents, we obtain the consent of the parents, then we dress her in the best possible clothing and ornaments, and then we throw her in this Nile.’ So cAmr said to them, ‘This will never be in Islam. Islam demolishes what precedes it.’ They left, and neither did the Nile flow a little nor a lot, so much so that they intended to emigrate. When cAmr saw that, he wrote to cUmar ibn al-Khattab about it. He wrote back to him, ‘You were right in what you said. Truly, Islam demolishes what precedes it.’ He sent a slip of paper inside his letter and wrote to cAmr, ‘I have sent you a slip of paper inside my letter, so throw it in the Nile.’ When cUmar’s letter reached cAmr ibn al-cAs, he took the slip and opened it, and there was in it, ‘From the slave of Allah cUmar ibn al-Khattab Amir al-Mu’minin to the Nile of Egypt. Now, if you used to flow before, then don’t flow! If it was Allah who made you flow, then I ask the Overwhelming One to make you flow.’ He threw the slip into the Nile a day before (the Festival of) the Cross. They woke up in the morning, and Allah, Exalted is He, had made it flow (and it rose)
sha shida na hannu (zira'i) a daren guda. Allah ya yanke wannan sunnar mutanen Masar har zuwa yau.
sixteen cubits in one night. Allah cut off this sunnah (custom) of the people of Egypt right up to this day.
Ibn cAsakir ya ruwaito daga Tariq ibn Shihab cewa: Wani mutum yana tattaunawa da cUmar ibn al-Khattab, sai ya gaya masa karya, yana kuma cewa, "Ka kiyaye wannan." Daga baya ya sake gaya masa wani abu, sai ya ce, "Ka kiyaye wannan." Sai cUmar ya ce masa, "Duk abin da ka faɗa mini gaskiya ne, sai dai abin da ka ce in kiyaye." Ya ruwaito cewa al-Hasan ya ce: Idan akwai wanda ya iya gane karya idan an faɗa masa, to cUmar ibn al-Khattab ne.
Ibn cAsakir narrated that Tariq ibn Shihab said: A man was in conversation with cUmar ibn al-Khattab and told him a lie, and he would say, ‘Withhold this.’ Then later he told him something else and he said, ‘Withhold this.’ He said to him, ‘Everything I told you was true except for what you told me to withhold.’ He narrated that al-Hasan said: If there was anyone who recognised a lie when he was told it, it was cUmar ibn al-Khattab.
Al-Bayhaqi ya ruwaito a cikin ad-Dalail cewa Abu Hudbah al-Himsi ya ce:
Al-Bayhaqi narrated in ad-Dalail that Abu Hudbah al-Himsi said:
cUmar aka gaya masa cewa mutanen Iraƙi sun jajjefi amirinsu da duwatsu, sai ya fita cikin fushi. Ya yi sallah amma ya manta a cikin sallarsa. Da ya kammala sallar, sai ya ce: ‘Ya Allah, sun sa ni cikin ruɗani, don haka ka sa su cikin ruɗani, ka kuma hanzarta da matashi daga (kabilar) Thaqif wanda zai yi hukunci a tsakaninsu da hukuncin Jahiliyya, wanda ba zai karɓi kyautatawar masu kyautatawa a cikinsu ba, kuma ba zai yafe wa masu zalunci a cikinsu ba.’ Na ce: wannan yana nuni ga al-Hajjaj. Ibn Lahi'a ya ce: Al-Hajjaj bai riga ya kasance an haife shi ba a lokacin.
cUmar was told that the people of Iraq had pelted their amir with pebbles and he went out angry. He performed the prayer but was forgetful in his prayer. When he had completed the prayer, he said, ‘O Allah, they have made me confused, so make them confused, and hasten with the youth of (the tribe of) Thaqif who will pass judgement among them with the judgement of Jahiliyyah, who will not accept from their good-doers and he will not pass over their wrongdoers with pardon.’ I say that this indicates al-Hajjaj. Ibn Lahicah said, Al-Hajjaj was not yet born at that time.’