2.11 Wasu Labarai Game Da Shi Da Hukuncinsa
2.11 Some Accounts Of Him And Of His Judgements
Al-Askari ya ruwaito a cikin al-Awa'il, at-Tabarani a cikin al-Kabir, da al-Hakim ta hanyar Ibn Shihab cewa Umar ibn Abdul-Aziz ya tambayi Abu Bakr ibn Sulaiman ibn Abi Hathamah: me ya sa aka kasance ana rubutawa, "Daga Khalifan Manzon Allah ﷺ," a zamanin Abu Bakr, sannan daga baya Umar ya kasance yana rubutawa da farko, "Daga Khalifan Abu Bakr"? Sannan wa ya fara rubutawa, "Daga Amirul-Mu'minin (Shugaban Muminai)"? Ya ce: "Ash-Shifa', wadda take daga cikin matan Muhajirai, ta gaya mini cewa Abu Bakr ya kasance yana rubutawa, 'Daga Khalifan Manzon Allah ﷺ,' Umar kuma yana rubutawa, 'Daga Khalifan Khalifan Manzon Allah ﷺ,' har zuwa wata rana Umar ya rubuta wa gwamnan Iraki ya aiko masa da mutum biyu masu karfi da zai iya tambaya game da Iraki da mazaunanta. Sai ya aiko masa Labid ibn Rabi'ah da Adi ibn Hatim, suka zo Madina suka shiga masallaci inda suka tarar da Amr ibn al-As. Suka ce: 'Ka nemi mana izini (mu gana) da Amirul-Mu'minin.' Amr ya ce: 'Ku biyu, wallahi, kun same sunansa!' Sai Amr ya shiga wurinsa ya ce: 'Assalamu alaikum, ya Amirul-Mu'minin.' Ya ce: 'Me ya faru da kai game da wannan suna? Dole ne ka bayyana abin da ka faɗa.' Ya gaya masa ya ce: 'Kai ne amir (shugaba) kuma mu ne mu'minai (muminai).' Haka aka ci gaba da rubuta wasiku da wannan tun daga wannan rana."
Ak Askari narrated in al-Awa’il, at-Tabarani in al-Kabir, and al- I lakim by way of Ibn Shihab that cUmar ibn cAbd al-cAziz asked Abu Bakr ibn Sulayman ibn Abi Hathamah what was the reason that it used to be written, ‘From the Khalifah of the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace,’ in the time of Abu Ikikr, then later cUmar used to write at first, ‘From the Khalifah of Abu Bakr’? Then who was the first to write, ‘From the Amir al- Mu’minin (the Commander of the Believers)’? He said, ‘Ash-Shifa, who was one of the women of the Muhajirun, told me that Abu Bakr used to write, “From the Khalifah of the Messenger of Allah,” and cUmar used to write, “From the Khalifah of the Khalifah of the Messenger of Allah,” until one day cUmar wrote to the governor of 1 raq, to send him two strong men whom he could ask about Iraq and its inhabitants. He sent to him Labid ibn Rabicah and cAdi ibn Hatim, and they came to Madinah and entered the mosque where they found cAmr ibn al-cAs. They said, ‘Get permission for us (to visit) the Amir al-Mu’minin.’ cAmr said, ‘You two, by Allah, have hit upon his name!’ Then cAmr went in to him and said, ‘Peace be upon you, Amir al-Muminin.’ He said, ‘What occurred to you about this name? You must explain what you have said.’ He told him and said, ‘You are the amir (commander) and we are the mu’minun (the believers).’ Thus letters have continued to be written with that from that day.
An-Nawawi ya ce a cikin littafinsa Tahdhib: Adi ibn Hatim da Labid ibn Rabi'ah ne suka kira shi da wannan suna, a lokacin da suka zo a matsayin wakilci daga Iraki. An ce al-Mughirah ibn Shu'bah ne ya kira shi da wannan suna. An kuma ce Umar ya ce wa mutane, 'Ku ne muminai, ni kuwa ne amirinku,' don haka aka kira shi Amir al-Mu'minin. Kafin wannan kuma an san shi da Khalifan Khalifan Manzon Allah ﷺ, amma suka canza daga wannan magana saboda tsawonta.
An-Nawawi said in his Tahdhib: cAdi ibn Hatim and Labid ibn Rabicah named him thus when they came as a deputation from Iraq. It has been said that al-Mughirah ibn Shucbah named him with this name. It has also been said that cUmar said to people, ‘You are the believers and I am your amir,’ and so he was calle< Amir al-Mu’minin, and before that he was known as the Khalifah of the Khalifah of the Messenger of Allah, but they changed from that expression because of its length.
Ibn cAsakir ya ruwaito cewa Mucawiyah ibn Qurrah ya ce: Ana rubutawa "Daga Abu Bakr, Khalifan Manzon Allah," sannan a lokacin cUmar ibn al-Khattab sai suka so su ce, "Khalifan Khalifan Manzon Allah." cUmar ya ce, "Wannan yana da tsawo." Suka ce, "A'a. Amma mun nada ka a matsayin amir a kanmu, don haka kai ne amirinmu!" Ya ce, "Eh, ku kuma muminai ne, ni kuma amirinku ne!" Daga nan sai aka fara rubutawa "Amir al-Mu'minin."
Ibn cAsakir narrated that Mucawiyah ibn Qurrah said: It used to be written ‘From Abu Bakr the Khalifah of the Messenger of Allah,’ and then when it was cUmar ibn al-Khattab they wanted to say, ‘The Khalifah of the Khalifah of the Messenger of Allah.’ cUma said, ‘This is lengthy.’ They said, ‘No. But we have appointed you as amir over us, so you are our amir! He said, ‘Yes, and you are the believers, and I am your amir! 1 hen it became written Amir al-Mu’minin.
Al-Bukhari ya ruwaito a cikin Tarikhinsa cewa Ibn al-Musayyab ya ce: Na farko da ya rubuta kwanan wata shi ne cUmar ibn al-Khattab shekara biyu da rabi bayan fara halifancinsa, kuma an rubuta shi a matsayin shekara ta goma sha shida ta Hijrah, bisa shawarar cAli.
Al-Bukhari narrated in his Tarikh that Ibn al-Musayyab said: The first to write the date was cUmar ibn al-Khattab two and a half years into his khilafah, and it was written down as the sixteenth year of the Hijrah, through the advice of cAli.
As-Salafi ya riwaya a cikin at-Tuyuriyyat da isnadi sahihi daga Ibn cUmar, daga cUmar, cewa ya so ya rubuta sunan (al'adun Annabi, Allah ya yi masa salati da sallama, da na sahabbansa), sai ya nemi zaɓin Allah a cikin lamarin (ta hanyar addu'ar istikharah) na wata guda. Sannan ya tashi wata safiya da kudurin da ya tabbata, ya ce: "Na tuna wata al'umma da suka kasance kafin ku, waɗanda suka rubuta littafi, sannan suka karkata zuwa gare shi, suka watsar da Littafin Allah." Ibn Sacd ya ruwaito cewa Shaddad ya ce: Kalmomi na farko da cUmar yake faɗa idan ya hau minbari su ne: "Ya Allah, ni mai tsanani ne, don haka ka sa ni mai sassauci; ni mai rauni ne, don haka ka ƙarfafa ni; ni mai ƙwace ne, don haka ka sa ni mai karimci." Ibn Sacd da Sacid ibn Mansur da wasu sun ruwaito ta hanyoyi daban-daban cewa cUmar ya ce: "Na sanya kaina dangane da dukiyar Allah kamar yadda mai kula da maraya yake dangane da dukiyar sa. Idan ina cikin wadata, zan nisanci abin, kuma idan ina cikin buƙata, zan ci daga cikinsa da matsakaici, kuma idan (daga baya) na sami wadata, zan biya." Ibn Sacd ya ruwaito cewa Ibn cUmar ya ce: Lokacin da cUmar ibn al-Khattab ya shiga buƙata, yakan je wurin mai kula da Baitul-mal ya nemi bashi daga gare shi. Sau da yawa zai kasance cikin matsala, sai mai kula da baitul-mal ya zo gare shi, ya nemi a biya bashin, ya kuma matsa masa ya biya, cUmar kuma yakan ƙi amsa masa. Sannan sau da yawa cUmar zai karɓi albashinsa, ya biya bashin.
As-Salafi narrated in at-Tuyuriyyat with a sahih isnad from Ibn cUmar from cUmar that he wished to record the sunan (customary practices of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, and of his companions), so he sought Allah’s choice in the matter (through the supplication known as the istikharah) for a month. Then he arose one morning with a clear resolve and said, ‘I remembered a people who were before you who wrote a book, and then they turned to it and abandoned the Book of Allah.’ Ibn Sacd narrated that Shaddad said: The first words that cUmar would say when he ascended the minbar were, ‘O Allah, I am severe, so make me gentle, I am weak, so strengthen me, and I am miserly, so make me generous.” Ibn Sacd and Sacid ibn Mansur and others narrated by different unites thatt cUmar said, ‘I have placed myself in respect to Allah’s property in the same relation as the guardian of the orphan to his (the orphan’s) wealth. If I am in good circumstances, I will refrain from it, and if I am in need I will eat of it in moderation, and if (again later) I am in good circumstances, I will repay.” Ibn Sacd narrated that Ibn cUmar said that when cUmar ibn al- Khattab was in need, he used to go to the man in charge of the bait dl-maland seek a loan from him. Often he might be in difficulty and I he man in charge of the public treasury would come to him, seek repayment of the debt and would oblige him to pay it, and cUmar would be evasive to him. Then, often cUmar would receive his stipend Hnd so pay his debt.
Ibn Sa'd ya ruwaito cewa al-Bara' ibn Ma'rur ya ce: Wata rana cUmar ya fita har ya isa minbari, kuma yana fama da wata cuta. An ambaci masa falalar zuma, kuma akwai wata kwano (da aka yi da fatar akuya) na zuma a bait al-mal. Ya ce: "Idan kun ba ni izini zan dauke ta, amma idan ba haka ba, to haram ne a gare ni." Suka ba shi izini.
Ibn Sacd narrated that al-Bara’ ibn Macrur said that cUmar went out one day until he came to the minbar and he had been suffering from a complaint. The good qualities of honey were mentioned to him, and there was a receptacle (made of kidskin) of it in the bait al-mal. He said, ‘If you give me permission I will take it, but if not then it is haram for me.’ They gave him permission.
Ya ruwaito cewa Salim ɗan Abdullahi ya ce: Umar yakan saka hannunsa cikin ɓarin rauni na raƙumarsa, yana cewa, "Ina jin tsoron a tambaye ni game da abin da ke damunka." Ya ruwaito cewa Ibn Umar ya ce: Idan Umar yana son hana mutane wani aikin zalunci, yakan zo wurin iyalansa ya ce, "Idan na sami labarin cewa wani ya shiga cikin abin da na hana, zan ninka hukuncinsa." An ruwaito ta hanyoyi fiye da ɗaya cewa Umar ɗan Khaddab ya fita wata dare domin yin sintiri a Madina, kuma yana yin hakan sau da yawa. Sai ya zo wurin wata mace daga cikin matan Larabawa, wadda aka kulle ƙofarta daga waje (aka kulle ta a ciki), tana cewa:
He narrated that Salim ibn Abdullah said that cUmar used to insert his hand into the saddle sore of his camel and say, ‘I fear that I will be asked about what is (wrong) with you.’ He narrated that Ibn cUmar said: When cUmar meant to forbid people from some wrong action, he would come to his family and say, ‘If I come to know of anyone who becomes involved in something I have forbidden, I will double the punishment for him.’ We have narrated in more than one way that cUmar ibn al-Khattab went out one night to patrol Madinah - and he used to do that a lot—when he came upon one of the women of the Arabs whose door was bolted against her (locking her in) and she was saying:
Wannan dare, da taurarinta ke tafiya a hankali, yana da gajiyarwa kuma yana hana ni barci, Saboda ba ni da abokiyar kwana da zan yi wasa da ita, Domin, na rantse da Allah, da ba don tsoron azabar Allah ba, da an cire haƙƙoƙinSa daga wannan gado.
‘This night, whose stars creep slowly, is wearisome and makes me sleepless, Because I have no bedfellow with whom to sport, For, by Allah, if Allah’s punishments were not feared, His rights would have been removed from this couch.
Duk da haka, ina tsoron Mai Lura wanda yake kula da ayyukanmu, kuma wanda mai rubuta ayyukanmu ba ya yin sakaci ko na kiftawar ido.
However, I fear a Watchful One Who is in charge of our | selves And Whose recorder is not negligent for an instant.
Tsoron Ubangijina da kunya sun hana ni, kuma ina girmama mijina (sosai), don kada a ba wani matsayinsa mai daraja.’ Saboda haka ya (Umar) rubuta wa gwamnoninsa game da yaƙe-yaƙe cewa babu wanda zai yi gaba fiye da watanni huɗu.
Fear of my Lord and modesty prevent me, and I honour my husband (too much), That his noble station should be conferred (on another).’ So he (cUmar) wrote to his governors about military expeditions that no-one should be absent for more than four months.
Ibn Sa'd ya ruwaito daga Zadan cewa Salman ya ce: Umar ya ce masa, "Ni sarki ne ko khalifa?" Salman ya ce masa, "Idan ka karɓi dirhami ɗaya daga ƙasar Musulmi, ko ƙasa ko fiye da haka, ka kuma yi amfani da shi ta hanyar da ba ta dace ba, to kai sarki ne, ba khalifa ba." Umar ya ɗauki gargaɗi daga wannan.
Ibn Sacd narrated from Zadan that Salman said that cUmar said to him, ‘Am I a king or a khalifahV Salman said to him, ‘If you collect a dirham from the land of the Muslims, or less or more, then you put it to an improper use, you are a king, not a khalifahs cUmar took warning from it.
Ya ruwaito cewa Sufyan ibn Abi’l-cArja’ ya ce: cUmar ibn al-Khattab ya ce, "Na rantse da Allah, ban sani ba ko ni halifa ne ko sarki. Idan ni sarki ne, to wannan al'amari ne mai girma." Wani mutum ya ce, "Amir al-Mu'minin, akwai bambanci tsakanin su biyun." Ya ce, "Menene shi?" Ya ce, "Halifa ba ya karɓar fiye da abin da ya dace, kuma ba ya amfani da shi sai ta hanya ta dace, kai kuma, godiya ta tabbata ga Allah, kana kan haka. Sarki kuwa yana zaluntar mutane, yana karɓar daga wannan ya ba wancan." cUmar ya yi shiru.
He narrated that Sufyan ibn Abi’l-cArja’ said: cUmar ibn al- Khattab said, ‘By Allah, I do not know whether I am a khalifah or a king, for if I am a king then this is a tremendous matter.’ Someone said, ‘Amir al-Mu’minin, there is a distinction between the two of them.’ He said, ‘What is it?’ He said, ‘A khalifah does not take except what is due and he does not use it except in the right way, and you, praise be to Allah, are like that. The king treats people unjustly, and takes from this one and gives to that one.’ cUmar was silent. 1
Ya ruwaito daga Ibn Mascud, Allah ya yarda da shi, cewa ya ce: Umar ya hau doki, sai rigarsa ta bayyana cinyarsa. Mutanen Najran suka ga a cinyarsa wata baƙar alama, suka ce: "Wannan shi ne wanda muke samu a Littafinmu zai kore mu daga ƙasarmu." Ya ruwaito daga Sacd al-Hari cewa Kacb al-Ahbar ya ce wa Umar: "Mun sami sunanka a Littafin Allah a ɗaya daga cikin ƙofofin Jahannama, kana hana mutane faɗawa cikinta. Idan ka mutu, za su ci gaba da faɗawa cikinta har zuwa Ranar Tashin Alƙiyama." Ya ruwaito cewa Abu Mashcar ya ce: Malamanmu sun gaya mana cewa Umar ya ce: "Wannan al'amari ba zai daidaita ba sai da tsauri wanda babu girman kai a cikinsa, da kuma laushi wanda babu rauni a cikinsa." Ibn Abi Shaybah ya ruwaito a cikin littafinsa al-Musannaf cewa Hakim ibn cUmayr ya ce: Umar ibn al-Khattab ya ce: "Kada shugaban runduna ko ƙungiyar yaƙi ya yi wa kowa bulala saboda laifin hadd har sai ya isa Darb (Derbe kusa da Ƙofofin Cilicia, wata hanyar dutse da Musulmi suke bi suna dawowa daga hare-hare a yankin Byzantine), domin kada fushin shaiɗan ya kai shi har ya haɗu da kafirai!" Ibn Abi Hatim ya ruwaito a cikin tafsirinsa cewa ash-Shacbi ya ce: Sarkin Byzantine ya rubuta wa Umar ibn al-Khattab: "Manzannina sun zo mini daga gare ku suna cewa a cikinku akwai wata bishiya wadda ba ta kama da kowace bishiya ba: tana fitar da wani abu kamar kunnen jaki, tana buɗewa tana bayyana wani abu kamar lu'u-lu'u, sai ta zama kore kamar koren emerald, ta yi ja har ta zama kamar jan ruby, daga baya ta nuna ta girma ta gama, ta zama kamar kek mafi daɗin zuma da aka taɓa ci, daga baya ta bushe har ta zama kariya (daga talauci) ga mazaunin gida da abinci ga matafiyi. Idan manzannina sun faɗa mini gaskiya, to ba zan iya zato ba sai dai cewa wannan ɗaya ce daga cikin bishiyoyin Aljanna." Umar ya rubuta masa, "Daga bawan Allah, Umar, Amirul Mu'minin, zuwa ga Kaisar, sarkin Ruminawa. Lallai manzanninka sun gaya maka gaskiya. Wannan itace, wadda take wurinmu, itace wadda Allah ya sanya ta girma bisa Maryam lokacin da ta haifi Isa, dansa. Saboda haka ka ji tsoron Allah kada ka riki Isa a matsayin abin bautaban da Allah, domin lallai, "Misalin Isa wajen Allah kamar misalin Adam ne. Ya halitta shi daga turbaya, ..."" (Alkur'ani 3:59)
He narrated that Ibn Mascud, may Allah be pleased with him, said: cUmar mounted a horse and his robe disclosed his thigh. The people of Najran saw on his thigh a black mole and said, ‘This is the one whom we find in our Book will exile us from our land.’ He narrated from Sacd al-Hari that Kacb al-Ahbar said to cUmar, ‘We find you in the Book of Allah at one of the gates ofJahannam preventing people from falling into it. When you die, they will carry on plunging into it until the Day of Resurrection.’ He narrated that Abu Mashcar said: Our shaykhs told us that 'Umar said, ‘This matter will not be correct but with the severity that has no haughtiness in it, and with the gentleness that has no weakness in it.’ I bn Abi Shaybah narrated in his Musannafthat Hakim ibn cUmayr ■aid: cUmar ibn al-Khattab said, ‘Let not the amir of an army or a raiding party whip anyone for a haddpunishment until he arrives til Darb (Derbe near the Cilician Gates, a mountain pass through which the Muslims passed returning from raids into Byzantine territory) so that the rage of the shaytan does not carry him to the point that he joins with the kujfar! Ibn Abi Hatim narrated in his tafsir that ash-Shacbi said: The Byzantine Emperor wrote to cUmar ibn al-Khattab, ‘My messengers have come to me from you claiming that among you there is a tree which is not like anything else among trees: it produces something like the ears of the ass, it opens out (to reveal) something like a pearl, It becomes green so that it is like the green emerald, it reddens until It is like the red ruby, then later it ripens and matures so that it becomes like the sweetest honey-cake ever eaten, then later it dries until it becomes a defence (against want) for the house-dweller and a provision for the traveller. If my messengers have told me (lie truth, I can only imagine that this is one of the trees of the Garden.’ cUmar wrote to him, ‘From the slave of Allah, cUmar, the Amir al-Mu’minin, to Caesar, the king of the Byzantines. Truly your messengers have told you the truth. This tree, which is with ns, is the tree which Allah made to grow over Maryam when she [>ave birth to cIsa her son. So fear Allah and do not take Tsa as a }>od apart from Allah, for truly, “ The likeness ofcIsa with Allah is as the likeness of Adam, He created him from dust, ...’” (Qur’an 3: 59)
Ga ƙarshen ayar.
to the end of the ayah.
Ibn Sa'd ya ruwaito daga Ibn Umar cewa Umar ya umarci gwamnoninsa, sai suka rubuta dukiyoyinsu, kuma daga cikinsu akwai Sa'd bin Abi Waqqas. Sa'an nan Umar ya raba dukiyoyinsu da su, ya dauki rabi, ya ba su rabi.
Ibn Sacd narrated from Ibn cUmar that cUmar ordered his governors, so they recorded their properties, and among them was Sacd bin Abi Waqqas. Then cUmar shared with them in their properties and took a half and gave them a half.
Ya ruwaito cewa ash-Sha'bi ya ce: "Idan cUmar zai nada wani gwamna, sai ya rubuta dukiyarsa."
He narrated that ash-Shacbi said that when cUmar used to appoint a governor he would record his property.
Ya ruwaito daga Abu Imamah ibn Sahl ibn Hunayf cewa: cUmar ya zauna wani lokaci bai ci komai ba daga dukiyar bait al-mal, har talauci da matsi suka same shi saboda haka. Ya aika a kira sahabban Annabi ﷺ domin neman shawararsu. Ya ce, 'Na shagaltu da wannan aiki, don haka menene ya dace a gare ni daga cikinsa?' cAli ya ce, 'Abincin tsakar rana da na maraice.' cUmar ya karɓi hakan. Ya ruwaito daga Ibn cUmar cewa cUmar ya yi aikin Hajji a shekara ta ashirin da uku (bayan hijira), kuma ya kashe dinari goma sha shida a kan Hajjinsa.
He narrated that Abu Imamah ibn Sahl ibn Hunayf said: cUma( remained some time not eating anything at all from the property of the bait al-mal, until poverty and constriction came upon him in that. He sent for the Companions of the Prophet, may Allah] bless him and grant him peace, to seek their advice. He said, ‘I have occupied myself with this command, so what is fitting for me from' it?’ cAli said, ‘The midday and evening meals.’ cUmar took that, j He narrated from Ibn cUmar that cUmar performed the Hajj in the year twenty-three (AH) and spent sixteen dinars upon his Hajj.
Ya ce, "Abdullahi, mun yi almubazzaranci da wannan dukiya!" Abd ar-Razzaq ya ruwaito a cikin al-Musannaf cewa Qatadah da ash-Sha'bi sun ce: Wata mace ta zo wurin Umar ta ce, "Mijina yana tsayuwar dare (a salla) kuma yana azumi da rana." Umar ya ce, "Ki yabi mijinki sosai." Ka'b ibn Sawwat ya ce, "Tana korafi." Umar ya ce, "Yaya?" Ya ce, "Tana da'awar cewa ba ta da rabo a wurin mijinta (a lokacinsa)." Ya ce, "Idan kin fahimci haka, to ku yanke hukunci tsakaninku." Ya ce, "Amirul Mu'minina, Allah ya halatta masa mata hudu. Don haka tana da rana daya cikin kowace kwana hudu, da dare daya cikin kowane dare hudu." Ya ruwaito cewa Ibn Jarir ya ce: Wani amintaccen mutum ya sanar da ni cewa Umar, yayin da yake sintiri, ya ji wata mace tana cewa:
He said, <cAbdullah we have been extravagant with this property.! cAbd ar-Razzaq narrated in the Musannaf that Qatadah and ash-Shacbi said: A woman came to cUmar and said, ‘My husband stands at night (in prayer) and fasts during the day.’ cUmar said, ‘You have praised your husband excellently well.’ Kacb ibn Sawwati said, ‘She was complaining.’ cUmar said, ‘How?’ He said, ‘She claims! that she has no share in her husband (in his time).’ He said, ‘If you understood that much, then you decide between them.’ He said, Amir al-Mu’minin, Allah has permitted him four (wives). So she has one day of every four days, and one night of every four nights.’ He narrated that Ibn Jarir said: One I trust informed me that cUmar, while he was patrolling, heard a woman saying:
Wannan dare yana da tsawo kuma yana da wahala, kuma rashin samun wanda zan yi wasa da shi yana sa ni rashin barci. Idan ba don tsoron Allah ba, wanda babu abin da ya yi kama da Shi, da an kawar da hakkinsa daga wannan gado. Sai Umar ya ce, "Me ya same ki?" Ta ce, "Ka aika mijina yaki 'yan watanni da suka wuce, kuma ina marmarinsa." Ya ce, "Shin kina nufin aikata laifi?" Ta ce, "(Ina neman) mafakar Allah!" Ya ce, "To ki kame kanki; kawai aiki ne ga shi." Sai ya aika sako zuwa gare shi. Sannan ya je wurin Hafsah ya ce, "Ina so in tambaye ki game da wani al'amari da ya shafe ni, don haka ki share mini shi. Tsawon wane lokaci mace take marmarin mijinta?" Ta sunkuyar da kanta kuma ta ji kunya. Ya ce, "Lallai Allah ba ya jin kunyar gaskiya." Sai ta yi nuni da hannunta, tana nuna watanni uku, sannan kuma II wannan ba zai yiwu ba, sai watanni hudu. Umar ya rubuta cewa dakaru ba za a ajiye su a aiki fiye da watanni hudu ba.
‘This night stretches out and is grievous, and that I have no intimate to sport with makes me sleepless, For, if it were not for fear of Allah Whom nothing is like, his rights would have been removed from this couch.’ cUmar said, ‘What is wrong with you?’ She said, ‘You sent my husband on an expedition some months ago, and I long for him.’ He said, ‘Do you mean to do wrong?’ She said, ‘(I seek) the refuge of Allah!’ He said, ‘So restrain yourself; it is only (a matter of) the post to him.’ He sent a message to him. Then he went to Hafsah and said, ‘I want to ask you about a matter which concerns me, so dispel it for me. How long does a woman long for her husband?’ She lowered her head and was shy. He said, ‘Truly Allah is not shy of the truth.’ She gestured with her hand, indicating three months, and II that is not possible, then four months. cUmar wrote that armies must not be kept on service for more than four months.
Ya ruwaito daga Jabir ɗan Abdullahi cewa ya zo wajen Umar don ya koka masa game da irin mu'amalar da yake samu daga matan gidansa.
He narrated from Jabir ibn cAbdullah that he came to cUmar to complain to him of the treatment he received from his womenfolk.
‘Umar ya ce masa, “Mu ma muna samun hakan, har ta kai ga idan na yi niyyar fita don wata larura, sai ta ce mini, ‘Ba za ka je ba sai dai ka je wurin ’yan matan Banu fulani ka kalle su.’” cAbdullahi ɗan Mascud ya ce masa, “Shin bai isa gare ka ba cewa Ibrahim, amincin Allah ya tabbata a gare shi, ya kai koke ga Allah game da halin Sarah, sai aka ce masa, ‘An halicce ta daga haƙarƙarin wani, saboda haka ka ci gaba da jin daɗin zamanta muddin ba ka ga wani lahani a addininta ba.’” Ya ruwaito cewa cIkrimah ɗan Khalid ya ce: Wani daga cikin ’ya’yan cUmar ɗan al-Khaɗɗab ya shiga wurinsa. Ya yi kwalliya da gashinsa, ya shafa mai, kuma ya sanya mafi kyawun tufafi. cUmar ya doke shi da bulala har sai da ya sa shi kuka. Hafsah ta tambaye shi, “Don me ka doke shi?” Ya ce, “Na ga ransa ya sa shi girman kai, sai na so in rage masa ran.” Ya ruwaito daga Ma'mar, daga Layth ɗan Abi Salim, cewa cUmar ya ce: “Kada ku sanya wa kanku sunan al-Hakam (mai mulki kuma alƙali) ko Abu’l-Hakam (mai hikima), gaskiya Allah shi ne al-Hakam (Mai mulki), kuma kada ku kira hanya da sunan sikkah.”0
'Umar said to him, ‘We also find that, so much so that when I intend (going out for) some necessity, she says to me, “You are only going to the girls of Bani so-and-so to look at them.”’ cAbdullah ibn Mascud said to him, ‘Has it not reached you that Ibrahim, peace be upon him, complained to Allah about Sarah’s character and it was said to him, “She has been created from a rib so have l he enjoyment of her company as long as you don’t see in her any unsoundness in her deen.’” He narrated that cIkrimah ibn Khalid said: One of cUmar ibn al-Khattab’s sons went in to see him. He had combed and oiled his liair and dressed up in the very best clothing. cUmar struck him with a whip until he made him weep. Hafsah asked him, ‘Why did you strike him?’ He said, ‘I saw that his self had made him conceited, and I wanted to make it (his self) small for him.’ He narrated from Macmar from Layth ibn Abi Salim that cUmar said, ‘Do not name yourselves with the name al-Hakam (the ruler and judge) nor Abu’l-Hakam (possessor of judgement) for truly Allah, He is al-Hakam (the ruler) and don’t call a road a sikkah.’l0
Al-Bayhaqi ya ruwaito a cikin Shu'ab al-Iman cewa ad-Dahhak ya ce:
Al-Bayhaqi narrated in Shucab al-Iman that ad-Dahhak said:
Abu Bakr ya ce, "Na rantse da Allah, ina fatan da ni itace a gefen hanyar da raƙumi ke wucewa, sai ya ɗauke ni a bakinsa, ya tauna ni, ya haɗiye ni, ya fitar da ni a matsayin takin shanu, kuma ina fatan da ban zama mutum ba." Umar ya ce, "Da ma ni ne ragon iyalina, waɗanda suke ciyar da ni yadda suka ga dama, har sai da na yi kiba ƙwarai, sai wasu mutane da suke ƙauna su ziyarce su, su yanka ni dominsu, su mai da wani ɓangare na nama gasasshe, wani ɓangare kuma busasshen nama, sannan su ci ni, kuma ina fatan da ban zama ɗan adam ba." Ibn Asakir ya ruwaito cewa Abu'l-Bakhtari ya ce: Umar ibn al-Khattab yana yin huduba a kan minbar. Al-Hussain ibn Ali, Allah ya yarda da shi, ya tashi tsaye a gabansa ya ce, "Sauko daga minbar mahaifina." Umar ya ce, "Minbar ɗin mahaifinka ne, ba minbar ɗin mahaifina ba. Wa ya umarce ka da yin haka?" Ali ya tashi tsaye ya ce, "Na rantse da Allah, babu wanda ya umarce shi da yin haka. Lallai zan jawo maka wahala, kai ɗan cin amana."
Abu Bakr said, ‘By Allah, I wish that I were a tree by the side of the road by which a camel passed, and it took me into its mouth, 10 Sikkah is literally both a ‘row’ and a ‘plough’ and it is possible there is a reference to the tradition that ‘The sikkah (plough) has not entered the abode of a people but that it humiliated them.’ chewed me, swallowed me, passed me out as dung, and that I were not a man.’ cUmar said, ‘Would that I were my family’s ram, which they were fattening as much as seemed right to them, until when I became as fat as could be, some people whom they love visit them, and they sacrifice me for them, make some of me into roasted meat, some of me into sun-dried meat, then eat me, and that I were not a human being.’ Ibn cAsakir narrated that Abu’l-Bakhtari said: cUmar ibn al- Khattab used to give the khutbah on the minbar. Al-Hussein ibn cAli, may Allah be pleased with him, stood up before him and said, ‘Come down from my father’s minbar.’ cUmar said, ‘It is the minbar of your father and not the minbar of my father. Who told you to do this?’ cAli stood and said, ‘By Allah, no-one told him to do this. I will certainly cause you (al-Hussein) some pain, traitor.’ He (cUmar)
Ya ce, "Kada ku cutar da ɗan ɗan'uwana, domin ya faɗi gaskiya; minbarin mahaifinsa ne." Al-Khateeb ya ruwaito a cikin Adab ar-Rawi daga Malik ta hanyarsa daga Ibn Shihab cewa Abu Salamah ibn 'Abd ar-Rahman da Sa'id ibn al-Musayyab sun ruwaito cewa 'Umar ibn al-Khattab da 'Uthman ibn 'Affan sun yi jayayya a kan wata tambaya har wani mai kallo ya ce, "Ba za su taɓa yarda da juna ba." Duk da haka sun rabu ne kawai cikin mafi kyau da mafi kyawun sharuɗɗa.
said, ‘Don’t hurt the son of my brother, for he has told the truth, it is the minbar of his father.’ Al-Khateeb narrated in A dab ar-Rawi from Malik by his route from Ibn Shihab that Abu Salamah ibn cAbd ar-Rahman and Sacid ibn al-Musayyab narrated that cUmar ibn al-Khattab and cUthman ibn cAffan were arguing over a certain question until an onlooker said, ‘They will never reach an agreement.’ Yet they only separated on the best and most beautiful terms.
Ibn Sa'd ya ruwaito cewa al-Hasan ya ce: Khudubbar farko da Umar ya gabatar, ya yabi Allah sannan ya ce: "To, an jarrabe ni da ku, ku ma an jarrabe ku da ni, kuma na gaji khalifanci a tsakaninku bayan abokan biyu nawa. Duk wanda ke nan a zaune, za mu tafiyar da al'amuransa da kanmu, kuma duk wanda ba ya nan tare da mu, za mu nada masa mutane masu karfi da amana. Duk wanda ya yi aiki da kyau sosai, za mu kara masa kyakkyawan hali, kuma duk wanda ya aikata ba daidai ba, za mu hukunta shi, Allah kuma ya gafarta mana da ku." Ya ruwaito daga Jubayr ibn al-Huwayrith cewa Umar ibn al-Khattab, Allah ya yarda da shi, ya nemi shawarar Musulmai game da yin rajista. Ali ya ce masa: "Ka raba kowace shekara abin da aka tara maka na dukiya, kada ka ajiye komai daga cikinta." Uthman ya ce: "Ina ganin dukiya mai yawa, wadda ta isa ga mutane, kuma idan ba a lissafa ta ba, domin a banbance wanda ya karba da wanda bai karba ba, ina tsoron al'amarin ya rikice." Al-Walid ibn Hisham ibn al-Mughirah ya ce: "Amirul Mu'minin, na je Sham, na ga sarakunanta sun yi rajista, sun kuma tsara sojoji, don haka ka yi rajista ka tsara sojoji." Ya karbi shawararsa, ya kira Aqil ibn Abi Talib, Makhramah ibn Nawfal da Jubayr ibn Mut'im, waɗanda masana nasabar Quraishawa ne, ya ce: "Ku yi wa mutane rajista bisa ga matsayinsu." Suka yi musu rajista, suka fara da Banu Hashim, sannan suka biye da Abu Bakr da mutanensa, sannan Umar da mutanensa, bisa tsarin khalifancinsu. Lokacin da Umar ya gani, ya ce: "Ku fara da na kusa-kusa da Manzon Allah ﷺ, mafi kusa, sannan mafi kusa bayansa, har sai kun sanya Umar a inda Allah ya sanya shi." Ya ruwaito cewa Sa'id ibn al-Musayyab ya ce: Umar ya yi rajistar a watan Muharram na shekara ta 20 bayan hijira.
Ibn Sacd narrated that al-Hasan said: The first khutbah which cUmar delivered, he praised Allah and then said, ‘Right. I have been tested by you and you have been tested by me, and I have succeeded to the khilafah, amongst you, after my two companions. Whoever is here present, we will manage their affairs in person, and whoever is not here with us, we will appoint over him strong and trustworthy people. Whoever acts excellently well, we will increase him in excellent treatment, and whoever acts wrongly we will punish, and may Allah forgive us and you.’ He narrated from Jubayr ibn al-Huwayrith that cUmar ibn al- Khattab, may Allah be pleased with him, sought the advice of the Muslims on the recording of a register. cAli said to him, ‘Divide up every year what is collected for you of property, and don’t keep any of it.’ cUthman said, ‘I see much wealth, which is sufficient for the people and if it is not counted so that whoever takes is distinguished from whoever does not take, I am afraid that the matter will become confused.’ Al-Walid ibn Hisham ibn al-Mughirah said, 'Amir al-Mu’minin, I went to Syria and I saw that its kings had recorded registers and organised the troops, so record registers and organise the troops.’ He took his advice, and he called cAqil ibn Abi Talib, Makhramah ibn Nawfal and Jubayr ibn Mutcim, who were genealogists of Quraysh, and said, ‘Record people according to their ranks.’ They recorded them beginning with Banu Hashim, then they followed with Abu Bakr and his people, then cUmar and liis people, according to the order of their khilafahs. When cUmar saw it, he said, ‘Begin with the close relatives of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, the closest, then the next closest until you place cUmar where Allah placed him.’ He narrated that Sacid ibn al-Musayyab said: cUmar recorded the register in al-Muharram of the year 20 AH.
Ya ruwaito cewa al-Hasan ya ce: cUmar ya rubuta wa Hudhayfah, "Ka ba mutane alawus-alawus dinsu da abincinsu." Ya rubuta masa baya, "Mun riga mun yi haka, kuma abu mai yawa ya rage." cUmar ya rubuta masa, "Su ne ganimar da Allah ya ba su. Ba ta cUmar ba ce, kuma ba ta iyalan cUmar ba ce. Ka raba ta a tsakaninsu." Ibn Sacd ya ruwaito cewa Jubayr ibn Mutcim ya ce: Yayin da cUmar yana tsaye a kan dutsen cArafah, sai ya ji wani mutum yana kira, yana cewa, "Halifan Allah!" Wani mutum kuma ya ji shi, suna shirya abinci don tafiya, sai ya ce, "Me ke damunku, Allah ya tsage harshen makogwaronku?" Sai na nufi wurin mutumin na yi masa ihu. Jubayr ya ci gaba: Washegari da safe, ina tsaye tare da cUmar a al-cAqabah (babban tulin duwatsu a Mina) yana jifan sa, sai wani dutse ya fado ya tsaga (fatar) kan cUmar. Na juya wannan hanya, sai na ji wani mutum daga dutsen yana cewa, "Ina sanar da cewa, na Ubangijin Ka'aba, cUmar ba zai tsaya a wannan wuri bayan wannan shekara ba," kuma shi ne wanda ya yi kira a tsakaninmu jiya, wannan kuma ya dame ni matuka.
He narrated that al-Hasan said: cUmar wrote to Hudhayfah, ‘Give the people their stipends and their provisions.’ He wrote back to him, ‘We have done that and a great deal remains.’ cUmar wrote to him, ‘It is their spoils which Allah has given them. It is not 'Umar’s nor cUmar’s family’s. Divide it up among them.’ Ibn Sacd narrated that Jubayr ibn Mutcim said: While cUmar was standing on the mountain of cArafah he heard a man calling out, saying, ‘Khalifah of Allah!’ Another man heard him, and they were taking provisions for the way, so he said, ‘What is wrong with you, may Allah split your uvulas?’ I went towards the man and shouted at him. Jubayr continued: Then the next morning, I was standing with cUmar at al-cAqabah (the major pillar of stones in Mina) and he was stoning it, when there came a stray pebble and split (the skin on) cUmar’s head. I turned that way and heard a man from the mountain saying, ‘I make it known, by the Lord of the Kacbah, that cUmar will not stand in this place after this year,’ and it was the one who had called out among us the day before, and that disturbed me greatly.
Ya ruwaito cewa cA'ishah, Allah ya yarda da ita, ta ce: A lokacin aikin Hajji na ƙarshe da cUmar ya yi tare da Uwayen Muminai (matan Annabi ﷺ), sa'ad da muka dawo daga cArafah, na wuce ta al-Muhassab sai na ji wani mutum a kan raƙuminsa yana cewa: "Ina cUmar, Amir al-Mu'minin?" Sai na ji wani mutum yana cewa: "Ga Amir al-Mu'minin nan." Sai ya sa raƙumin ya durƙusa a kan ƙirjinsa, sannan ya ɗaga muryarsa cikin kuka yana cewa:
He narrated that cA’ishah, may Allah be pleased with her, said: At the time of the last Hajj which cUmar performed with the Mothers of the Believers (the wives of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace), when we returned from cArafah, I passed by al- Muhassab and I heard a man upon his camel saying, ‘Where was cUmar, the Amir al-Mu’minin? I heard another man saying, ‘Here was the Amir al-Mu’minin.’ He made the camel kneel down upon its breast, then he raised his voice in a wail saying:
"Amincin Allah ya tabbata a gare ka daga wani Imam, kuma hannun Allah ya albarkaci wannan fata mai yawan tsaguwa. Duk wanda ya yi gaggawa ko ya hau fikafikan jimina, domin ya riski abin da ka aika gaba a ranar jiya, zai kasance a baya."
‘Upon you peace from an imam and may the hand of Allah bless that much-rent skin, Whoever hurries on or mounts the two wings of the ostrich, in order to overtake what you sent ahead the day before, will be outstripped.
"Ka yanke hukunce-hukunce, sa'an nan ka bar bayan su fitintinu da masifu a cikin hannayensu, ba a kwance su ba tukuna." Wannan mahayi bai motsa ba, kuma ba a san shi ba wanene, kuma mu kan ce shi ɗaya ne daga cikin aljannu, domin Umar ya dawo daga wannan Hajji, sai aka soke shi da wuka, ya mutu.
You decided matters, then after them you left behind trials and misfortunes in their sleeves, not yet unloosed.’ That rider did not move and it was not known who he was, and we used to say that he was one of the Jinn, for cUmar came back from that Hajj, was stabbed by the dagger and died.
Ya ruwaito cAbd ar-Rahman ibn Abza cewa cUmar ya ce: "Wannan iko yana hannun mutanen Badr muddin da ɗayansu ya rage, sannan yana hannun mutanen Uhudu muddin da ɗayansu ya rage, sannan kuma yana hannun wane da wane, da wane da wane, kuma babu wani rabo a cikinsa ga wanda aka 'yanta daga bautar kama, ko ɗan wanda aka 'yanta daga bautar kama, ko waɗanda suka musulunta a lokacin Buɗe (Makkah ga Musulunci)." Ya ruwaito daga an-Nakha'i cewa wani mutum ya ce wa cUmar: "Ba za ka naɗa cAbdullahi ibn cUmar a matsayin halifa ba?" Sai ya ce: "Allah ya yaƙe ka! Na rantse da Allah, ban taɓa son wannan daga wajen Allah ba. Shin zan naɗa halifa wani mutum wanda bai san yadda ya kamata ya saki matarsa ba?" Ya ruwaito daga Shaddad ibn Aws cewa Ka'b ya ce: Akwai a cikin Banu Isra'ila wani sarki wanda, idan muka tuna da shi, sai mu tuna da cUmar, kuma idan muka tuna da cUmar, sai mu tuna da shi. Yana da wani annabi a gefensa wanda ake saukar da wahayi a gare shi. Allah ya yi wahayi ga annabin, amincin Allah ya tabbata a gare shi, ya ce masa: "Ka yi alƙawarinka, ka rubuta wasiyyarka zuwa gare Ni, domin kai za ka mutu bayan kwana uku." Annabin ya sanar da shi haka.
He narrated that cAbd ar-Rahman ibn Abza said that cUmar said, ‘This authority is among the people of Badr as long as one of them remains, then it is among the people of Uhud as long as one of them remains, and among such and such, and such and such, and there is no part in it for a freed captive, nor the son of a freed captive, nor those who became Muslims at the Opening (of Makkah to Islam).’ He narrated from an-Nakhaci that a man said to cUmar, ‘Will you not appoint cAbdullah ibn cUmar as khalifah? He said, ‘May Allah fight you! By Allah, I never wanted this of Allah. Shall I appoint as khalifah a man who did not know how to divorce his wife properly?’ He narrated from Shaddad ibn Aws that Kacb said: There was among the Tribe of Isra’il a king whom, when we remember him we are reminded of cUmar, and when we remember cUmar we are reminded of him. He had by his side a prophet who received revelation. Allah revealed to the prophet, peace be upon him, to say to him, ‘Make your covenant and write your testament to me, for you are dead after three days.’ The prophet informed him of that.
Lokacin da ya kasance rana ta uku, sai ya fadi (ya mutu) tsakanin bango da gado. Ya koma ga Ubangijinsa ya ce: "Ya Allah, idan Ka sani cewa ina cikin mulkina a kan adalci; cewa idan al'amura suka sabawa juna, na bi shiriyarka; kuma ni ne irin wannan da irin kaza, to ka kara min tsawon rayuwa har sai da dan karamin da na haifa ya girma, al'ummata kuma ta karu." Allah ya yi wahayi ga annabi cewa: "Ya fada irin wannan, kuma gaskiya ce, kuma na kara masa shekaru goma sha biyar a tsawon rayuwarsa."
When it was the third day, he fell down (dead) between the wall and the couch. He came to his Lord and said, ‘O Allah, if You knew (hat I was just in my rule; that when matters differed, I followed Your guidance; and I was such and such, and such and such, then increase my life-span until my infant son grows up and my nation increases.’ Allah revealed to the prophet that, ‘He has said such and such - and it is true - and I have added fifteen years to his lifespan.
Hakan ya isa ɗan jaririn sa ya girma kuma al'ummarsa ta ƙaru.' Sa'ad da aka caka wa Umar wuka, Ka'ab ya ce, 'Idan Umar zai roƙi Ubangijinsa, tabbas Allah zai bar shi ya zauna.' Aka faɗa wa Umar haka. Ya ce, 'Ya Allah ka karɓe ni zuwa gare Ka ba tare da (nawa)
That is enough for his infant son to grow up and his nation to increase.’ When cUmar was stabbed, Kacb said, ‘If cUmar were to ask his Lord, Allah would definitely let him stay.’ cUmar was told about that. He said, ‘O Allah take me back to You without (my)
...rashin ƙarfi da rashin iya aiki, ko kuma abin zargi.' Ya ruwaito daga Sulaiman ɗan Yasar cewa aljanu sun yi kukan makoki saboda Umar.
being powerless and incapable or blameworthy.’ He narrated from Sulayman ibn Yasar that the Jinn wailed in mourning for cUmar.
Al-Hakim ya ruwaito daga Malik ibn Dinar cewa ya ce: An ji wata murya a kan dutsen Tabalah a lokacin da aka kashe Umar, Allah ya yarda da shi.
Al-Hakim narrated that Malik ibn Dinar said: A voice was heard on the mountain of Tabalah when cUmar, may Allah be pleased with him, was killed:
"Bari wanda yake son kuka, ya yi kuka saboda Musulunci, Gama suna kusa da a jefa su ƙasa, kuma lokacinsu da aka ƙayyade bai wuce ba, Duniya kuwa ta yi ƙasƙanci, mafi kyanta kuma ta tafi, ta juya baya, Duk wanda ya tabbata da alkawarin, ya gaji da ita." Ibn Abi'd-Dunya ya ruwaito cewa Yahya ibn Abi Rashid al-Basri ya ce: Umar ya ce wa ɗansa, "Ka yi tanadi a kan kafanin da za a yi mini, domin idan akwai alheri a wurin Allah game da ni, zai musanya mini shi da wanda ya fi shi. In kuwa ba haka ba ne, zai tuɓe ni, kuma zai yi saurin tuɓewa. Ka yi tanadi a kan kabarin da za ka tono mini, domin idan akwai alheri a wurin Allah game da ni, zai faɗaɗa mini shi har iyakar ganina. In kuwa ba haka ba ne, zai matse ni a kansa har hakarkarina su haɗe. Kada mace ta fita tare da ni (zuwa kabari), kada kuma ka danganta mini tsarki da ban mallaka ba, domin Allah shi ne mafi sani game da ni. Idan kuka fita tare da ni (zuwa kabari), to ku hanzarta tafiya, domin idan akwai alheri a wurin Allah game da ni, za ku kai ni zuwa abin da ya fi alheri a gare ni."
‘Let whoever would weep, weep for Islam, For they are on the point of being thrown to the ground and (their) appointed time has not been exceeded, And the world has declined and the best of it has gone, turning its back, Whoever is sure of the promise has become weary of it.’ Ibn Abi’d-Dunya narrated that Yahya ibn Abi Rashid al-Basri said: cUmar said to his son, ‘Be economical with my shroud, for if there is good for me with Allah, He will exchange it for me for that which is better than it. If I have been otherwise, He will strip me and be very fast in stripping me. Be economical in the grave you dig for me, for if there is good for me with Allah, He will expand it for me as far as my sight can reach. If I have been otherwise, He will tighten it upon me until my ribs interlace. Let not a woman go out with me (to the grave), and do not attribute to me a purity that I do not have, for Allah has more knowledge of me. When you go out (with me to the grave) then hasten your pace, for if there is good for me with Allah, you will send me on to what is better for me.
Idan kuwa kun juya baya, to zai jefar da mugun abin da kuka dauka a wuyanku.
If I am otherwise, you will throw an evil you have been carrying down from your necks.’
Sashe
Section
Ibn cAsakir ya ruwaito daga Ibn cAbbas cewa al-cAbbas ya ce: Na roƙi Allah, shekara guda bayan rasuwar cUmar, ya nuna mini shi a mafarki.
Ibn cAsakir narrated from Ibn cAbbas that al-cAbbas said: I asked Allah, one year after cUmar had died, to show me him in a dream.
Na gan shi bayan shekara guda sai ga shi yana goge gumi daga goshinsa, sai na ce, ‘Mahaifina da mahaifiyata su zama fansarka, Amir al-Mu’minin! Yaya abin yake a wurinka?’ Sai ya ce, ‘Wannan ne lokacin da na kammala yanzu. Gidan cUmar kusan an rushe shi da karfi da an yi ba don cewa na hadu da wani mai tausayi, mai jinkai ba {Rauf Rahim. Ka lura cewa wadannan sunaye biyu ne da Allah ya bai wa Manzonsa, Allah ya yi masa salati ya kuma ba shi aminci, a aya ta biyu daga karshe ta Suratu at-Tawbah. Ar-Ra’uf ar-Rahim sunaye ne na Allah).’ Haka kuma ya ruwaito daga Zayd ibn Aslam cewa cAmr ibn al-cAs ya ga cUmar a mafarki sai ya tambaya, ‘Yaya ka yi?’ Ya tambaya, ‘Yaushe na bar ku?’ Ya amsa, ‘Shekara goma sha biyu da suka wuce.’ Ya ce, ‘Yanzu ne kawai na kammala lissafina.’ Ibn Sacd ya ruwaito cewa Salim ibn cAbdullah ibn cUmar ya ce: Na ji wani mutum daga Ansar yana cewa, ‘Na roki Allah ya nuna mini cUmar a mafarki, sai na gan shi bayan shekara goma yana goge gumi daga goshinsa. Na ce, Amir al-Mu’minin, me ka yi?’ Ya ce, ‘Yanzu ne na kammala, kuma da ba don rahamar Ubangijina ba, da na halaka.’ Al-Hakim ya ruwaito cewa ash-Shacbi ya ce: cAtikah bint Zayd ibn cAmr ibn Nufayl ta yi wa cUmar waka, tana cewa:
I saw him after a year and he was wiping the sweat from his brow, so I said, ‘May my father and my mother be your ransom, Amir al-Mu’minin\ How is it with you?’ He said, ‘This is the time I have just finished. The house of cUmar had almost been violently demolished if it had not been that I met a pitying, compassionate one {Rauf Rahim. Note that these are two names that Allah gave to His Messenger, may Allah bless him and grant him peace, in the penultimate ayah of Surat at-Tawbah. Ar-Ra’u f ar-Rahim are names of Allah).’ He also narrated from Zayd ibn Aslam that cAmr ibn al-cAs saw cUmar in his sleep and asked, ‘How have you done?’ He asked, ‘When did I leave you?’ He answered, ‘Twelve years ago.’ He said, ‘I have only finished my accounting now.’ Ibn Sacd narrated that Salim ibn cAbdullah ibn cUmar said: I heard a man of the Ansar saying, ‘I asked Allah to show me cUmar in my sleep, then I saw him after ten years, and he was wiping sweat from liis brow. I said, Amir al-Mu’minin, what have you done?’ He said, ‘ Right now I have finished, and if it were not for the mercy of my Lord I would have been destroyed.’ Al-Hakim narrated that ash-Shacbi said: cAtikah bint Zayd ibn ' Amr ibn Nufayl eulogised cUmar, saying:
Ya ido! Bari hawayenka da kukanka su yi yawa, kuma kada ka gaji saboda babban limamin nan.
‘Eye! let your tears and weeping be abundant, and do not weary over the noble imam.