اگر انسان کتاب و سنت کا مطالعہ کرے تو وہ پائے گا کہ اسلام نے ان اہم امور کو واضح طور پر متعین کیا ہے اور ان کی طرف اختیار کیے جانے والے لازمی اقدام کو زندگی اور موت کا معاملہ قرار دیا ہے۔ مثال کے طور پر اسلام نے ارتداد، خواہ فرد کی جانب سے ہو یا کسی جماعت کی جانب سے، کو ایک اہم معاملہ قرار دیا ہے۔ اس کے لیے اختیار کیے جانے والے اقدام کو زندگی اور موت کا معاملہ بنایا ہے، یعنی یا توبہ یا موت۔ چنانچہ اسلام نے معاملے کو بھی متعین کیا ہے اور اقدام کو بھی۔ رسول اللہ ﷺ نے فرمایا: "جو شخص اپنا دین بدلے اسے قتل کر دیا جائے۔" ابن مسعودؓ سے یہ بھی روایت ہے کہ انہوں نے کہا: رسول اللہ ﷺ نے فرمایا: "کسی ایسے مسلمان کا خون حلال نہیں جو گواہی دیتا ہو کہ اللہ کے سوا کوئی معبود نہیں اور میں اللہ کا رسول ہوں، سوائے تین صورتوں کے: زنا کرنے والا شادی شدہ، کسی جان کو قتل کرنے والا، اور جماعت کو چھوڑ دینے والا مرتد۔" مسلمانوں کے نزدیک یہ معاملہ ایک غالب تصور اور ایسی حقیقت تھی جسے وہ مضبوطی سے تھامے ہوئے تھے۔ مسلمان اس پر عمل کرتے تھے، چنانچہ وہ توبہ کرنے سے انکار کرنے والے مرتد کو قتل کر دیتے تھے۔ صحابہؓ نے یہ کام رسول اللہ ﷺ کی حیاتِ مبارکہ میں یمن میں کیا، پھر آپ ﷺ کے بعد بھی کیا، اور ان کے بعد آنے والوں نے بھی یہی کیا۔ ابو موسیٰؓ کی حدیث میں روایت ہے کہ رسول اللہ ﷺ نے ان سے فرمایا: "یمن جاؤ!" پھر آپ ﷺ نے معاذ بن جبلؓ کو ان کے ساتھ شامل ہونے کے لیے بھیجا۔ جب معاذؓ ان کے پاس پہنچے تو ابو موسیٰؓ نے انہیں ایک تکیہ پھینکا اور کہا: "اتر آؤ۔" جب معاذؓ اترنے لگے تو انہوں نے ایک شخص کو بندھا ہوا دیکھا، چنانچہ پوچھا: "یہ کیا ہے؟" ابو موسیٰؓ نے جواب دیا: "یہ یہودی تھا، پھر مسلمان ہوا، پھر دوبارہ یہودی ہو گیا۔" اس پر معاذؓ نے کہا: "میں اس وقت تک نہیں بیٹھوں گا جب تک اسے قتل نہ کر دیا جائے۔ جو اپنا دین بدلے اسے قتل کیا جائے۔" ابوداود دا روایت کوي چې یو سړی چې له اسلام څخه مرتد شوی و، ابوموسی ته راوړل شو، نو هغه دی له توبې کولو څخه شاوخوا شل شپې وغوښتل؛ بیا معاذ راغی او هغه ته یې د توبې کولو غوښتنه وکړه، خو هغه انکار وکړ، نو معاذ هغه ووهه او د ملا یې ووهله. الدارقطني او البیهقي دا روایت راوړی دی: ابوبکر یوې ښځې ام قرفه نومېدونکې ته د توبې کولو امر وکړ، هغه چې اسلام قبول کړی و او بیا یې پرېښود، خو هغې توبه کولو ته انکار وکړ، نو ابوبکر هغه ووژله. همدارنګه کله چې ډیری عربي قبیلې د دروغجن پیغمبر مسیلمې کذاب پیروي وکړه او له اسلام څخه مرتد شوې، ابوبکر (رضي الله عنه) پر دوی تورې وایستې او له دوی سره جګړه یې وکړه تر دې چې بیرته یې د اسلام په ډله کې راوګرځولې.

If one were to review the Book and the Sunnah, he would find that Islam has determined these vital issues in an explicit manner and, determined the compulsory measure towards them as being a matter of life and death. Islam has for instance considered apostasy from Islam, be it by an individual or a group, as a vital issue. It has made the measure undertaken towards it one of life and death, that is either repentance or death. Hence, Islam has determined the issue and also the measure. The Messenger of Allah (saw) said, “He who changes his Deen must be killed.” It is also reported on the authority of Ibn Mas’ud who said, “The Messenger of Allah (saw) said, The blood of a Muslim person who professes that there is no god but Allah and that I am the messenger of Allah is not violable except in three instances: the adulterer, the slayer of another person and the apostate who abandons the group.” This issue was to the Muslims a dominant concept and a fact to which they held onto with a tight grip. The Muslims used to implement it, thus they would kill the apostate who refused to repent. The Sahabah did this in Yemen in the lifetime of the Messenger of Allah (saw), they also did this after him (saw) and those who succeeded them did the same. In the Hadith of Abu Musa, it is reported that the Messenger of Allah (saw) said to him, “Go to Yemen!” Then he (saw) sent Mu’adh ibn Jabal to join him. When he reached him Abu Musa threw him a pillow and said to him: “Get down.(from your camel)” As Mu’adh was about to dismount, he noticed a man who was tied up; so he asked: “What is this?” Abu Musa replied: “He had been a Jew, he then embraced Islam and then he Judaised again.” Upon this Mu’adh said to him: “I shall not sit until he is killed. He who revokes his Deen must be killed.” Abu Dawud reported this as follows: “A man who apostasised from Islam was brought to Abu Musa, so he invited him to repent for twenty nights or so; then Mu’adh came and invited him to repent but he refused so he struck his neck.” Al-Darqutni and Al-Bayhaqi extracted the following: “Abu Bakr invited a woman called Umm Qarfah to repent, having embraced Islam and then apostasised, but she refused to repent, so he killed her..” Also, when many of the Arab tribes apostasised, following Musaylamah the false prophet, Abu Bakr (r.a.) brandished the sword against them and fought them until he brought them back to the fold of Islam.

روایت شوی دی په الفتح کې د عبدالله بن شریک په واسطه، هغه د خپل پلار څخه روایت کوي، چې ویې ویل: علي (رض) ته وویل شول: "دلته د مسجد په دروازه کې داسې خلک دي چې وایي تاسو زموږ معبود یاست." نو هغه (رض) هغوی راوغوښتل او ورته وفرمایل: "افسوس پر تاسو! تاسو څه وایاست؟" هغوی وویل: "تاسو زموږ معبود، زموږ خالق او زموږ رزق رسوونکی یاست." هغه وفرمایل: "افسوس پر تاسو، زه ستاسو په شان یو بنده یم. زه هم هغه شان خوراک کوم چې تاسو کوئ او هغه شان څښاک کوم چې تاسو څښئ. که زه د الله اطاعت وکړم هغه به ماته اجر ورکړي که وغواړي، او که نافرماني وکړم نو زه ویره لرم چې هغه به ما ته عذاب ورکړي، نو د الله څخه ووېرېږئ او توبه وباسئ." بیا هم هغوی د توبې څخه انکار وکړ. بله ورځ هغوی ته راوړل شول، قنبر راغی او ویې ویل: "په الله قسم، دوی بیا هماغه خبره کوي." نو علي (رض) وفرمایل: "دوی ته ننه ورکړئ." بیا هم هغوی هماغه خبره وکړه. دریمه ورځ علي (رض) ورته وفرمایل: "که تاسو بیا هماغه خبره وکړئ نو زه به تاسو د بدترین ډول سره ووژنم." بیا هم هغوی انکار وکړ. نو علي (رض) امر وکړ چې د مسجد د دروازې او کور ترمنځ د دوی لپاره یو گړۍ وکیندل شي؛ بیا یې امر وکړ چې په گړۍ کې لرګي واچول شي او ور بل شي. بیا یې ورته وفرمایل: "که توبه ونه باسئ زه به تاسو په دې کې واچوم." بیا هم هغوی انکار وکړ، نو هغه دوی په دې کې واچول. کله چې ابن عباس (رض) د دوی د سوځولو خبر واورېد، د دوی په سوځولو یې خپل مخالفت څرګند کړ او ویې ویل چې دوی باید ووژل شوي وای. عکرمه روایت کوي: "یوه ډله مرتدین امیر المؤمنین علي (رض) ته راوړل شول، نو هغه دوی وسوځول؛ ابن عباس (رض) د دې خبر واورېد او وې ویل: 'که زه د هغه په ځای وای، دوی به نه سوځولم، ځکه رسول الله (ﷺ) دا منع کړی ده چې وفرمایل: "د الله د عذاب په شان عذاب مه ورکوئ." زه به دوی وژلي وای، ځکه رسول الله (ﷺ) وفرمایل: "څوک چې خپل دین بدل کړي، باید ووژل شي."'" د مهدي په زمانه کې د ملحدینو او مرتدینو شمېر زیات شو؛ هغه به دوی ته د توبې بلنه ورکوله، او څوک چې انکار کاوه هغه به وژل کېده. مهدي د دوی یو لوی شمیر ووژلو.

It is reported in Al-Fateh on the authority of Abdullah ibn Sharik on that of his father who said: “It was said to ‘Ali (r.a.): ‘There are people here at the door of the mosque who claim that you are their god’. So he (r.a.) summoned them and said to them: ‘Woe to you! What are you saying?’ They said: ‘You are our god, our creator and our provider.’ He said: ‘Woe to you, I am but a servant like you. I eat just like you and I drink just like you do. If I obeyed Allah He would reward me if He wished, and if I disobeyed Him I feared that He punished me so fear Allah and repent’. They still refused to repent. On the following day, they were brought to him and Qanbar came and said: ‘By Allah they went back to saying the same thing’. So ‘Ali (r.a.) said: ‘Let them in’. So they again said the same thing. On the third day ‘Ali (r.a.) said to them: ‘If you were to say the same thing again I shall kill you in the worst possible way’. They still refused. So ‘Ali ordered for a hole to be dug for them between the entrance of the mosque and the palace; then he ordered for wood to be thrown in the hole and lit up. He then said to them: ‘I shall throw you in if you do not repent’. They still refused, so he threw them in.” When Ibn ‘Abbas (r.a.) heard of their burning, he expressed his disagreement over their burning and said that they should have been killed. Akrama reported: “A group of apostates were brought to the Amir of the believers ‘Ali (r.a.) so he burnt them; Ibn ‘Abbas (r.a.) heard of this and said: ‘If I had been him, I would not have burnt them because the Messenger of Allah (saw) has prohibited this by saying: ‘Do not punish with the punishment of Allah’. I would have killed them because the Messenger of Allah (saw) said, ‘He who changes his Deen must be killed.’” In the days of Al-Mahdi the number of atheists and apostates increased; and he used to invite them to repent, and he who refused used to be killed. Al-Mahdi killed a considerable number from them.

له همدې امله مسلمانان، په دې کې صحابه کرام، د هغوی تابعین او خلیفه ګان مرتدان وژل. دوی په دې کار کې ټینګ و او هیڅ سستي نه کوله. مګر کله چې خلیفه ګان کمزوري شول او د اسلام پوهه هم کمزوري شوه، د مرتد وژلو کې سستي راغله، تر دې چې الحاد او ارتداد خپور شو او دا کار هغې ټکې ته ورسید چې ځینو مرتدانو ډلې جوړې کړې او یو داسې دین یې غوره کړ چې له اسلام سره بیګانه وو. په پایله کې د مسلمانانو په زړونو کې ویره ځای ونیوه، سره لدې چې دا یوه حیاتي مسئله وه له یوې خوا، او له بلې خوا داسې کار و چې په هغه کې شفاعت او بښنه ناشونې وه.

Hence, the Muslims, among them the Sahabah, those who succeeded them and the Khulafaa’ used to kill the apostate. They were firm in the matter without any slackness. However, when the Khulafaa’ became weak and the understanding of Islam also weakened, slackness in the killing of the apostate occurred, until atheism and apostasy spread and this reached the point where some of the apostates established groups and adopted a Deen alien to Islam. As a consequence, the fear crept into the hearts of the Muslims, despite the fact that this was a vital issue on the one hand and a matter in which intercession and forgiveness were out of the question on the other hand.

دې ته په پام سره، دا تعجب نه و چې یو سړی لکه مصطفی کمال د اسلام پر ضد جنګ اعلان کړي، یعنې له اسلام څخه مرتد شي، په داسې حال کې چې هیڅوک نه و چې د شریعت حکم پر ده عملي کړي؛ ځکه چې د ارتداد مسئله نور حیاتي مسئله نه وه، او همدا هغه څه دي چې وشول. له همدې امله، لازمه ده چې دا مسئله بیرته خپل ځای ته راوستل شي او حیاتي مسئله وګڼل شي، په دې توګه چې هر مرتد ووژل شي، که څو میلیونه هم وي.

Hence, it was not surprising for a man like Mustafa Kemal to declare war against Islam, i.e. apostasise from Islam with no one to execute the rule of Shari’ah upon him; because the issue of apostasy was no longer a vital issue, and this is what happened. Therefore, it is imperative to put back this issue in its rightful place and consider it to be a vital issue, by killing every apostate, even if they numbered millions.

البته، دا دې مانا نه لري چې موږ د یو څوک په ارتداد کې د شک لرونکي نظر له امله په ساده ډول قضاوت وکړو؛ بلکې موږ باید یقیني او قاطع وي، بیا وروسته کولی شو چې هغه کافر او مرتد وبولو. که د هغه خبرې هغه ۹۹ سلنه مرتد وګرځوي او ۱ سلنه یې مرتد نه کوي، نو هغه ۱ سلنه باید غوره شي او هغه باید مسلمان وګڼل شي، او د ارتداد په توګه قضاوت ونه شي. دا ځکه چې مسلمان په اصل کې مسلمان دی، او تر هغه وخته پورې هغه کافر یا مرتد نه شي ګڼل کیدای، تر څو چې دا خبره قطعي نه وي. همدارنګه، که هغه په قطعي ډول مرتد وي، نو موږ نه باید د هغه لپاره عذرونه ومومو یا د هغه څخه د ارتداد حکم لرې کولو لپاره بهانې ولټوو، ځکه چې دا به د یوې مهمې مسئلې کې د ژوند او مرګ د پریکړې اندازه خنډ کړي.

However, this does not mean that we can be casual in judging a person to be an apostate because he carries a doubtful opinion; we ought to be decisively certain before we can judge him to be a Kafir and an apostate. If what he says makes him 99% an apostate and 1% does not make an apostate, then the 1% should take precedence and he should be considered a Muslim, and he should not be judged as an apostate. This is because the Muslim in essence is a Muslim and he should not be judged to be a Kafir or an apostate unless this was conclusive. Likewise, we should not make excuses for him or seek pretexts to remove the rule of apostasy from him if he were conclusively an apostate, because this would impede the measure of life and death to be undertaken in a vital issue.

لہٰذا اگر کوئی مسلمان ایسا کام کرے جو اسے مرتد بنا دیتا ہے، جیسے کہ گرجا گھر میں عیسائیوں کے ساتھ اور ان کے طریقے سے نماز پڑھنا، یا ایسی بات کہے جو اسے مرتد بنا دیتی ہے، جیسے: "قرآن میں مذکور ابراہیم کا قصہ تاریخ سے ثابت نہیں، اس لیے یہ ایک من گھڑت قصہ ہے"، یا ایسے عقیدے پر ہو جو اسے مرتد بنا دیتا ہے، جیسے یہ عقیدہ کہ اسلام اس زمانے کے لیے درست نہیں، یا جیسے دین کو ریاست سے جدا کرنے کا عقیدہ، یا اگر وہ کسی یقینی امر میں شک کرے اور اس طرح مرتد ہو جائے، جیسے یہ شک کرنا کہ قرآن اللہ کا کلام ہے، تو ان تمام صورتوں اور ان جیسی دیگر صورتوں میں وہ یقینی طور پر مرتد ہو جائے گا۔ پھر اس معاملے کو نہایت اہم سمجھنا چاہیے اور اس کے بارے میں زندگی اور موت کا فیصلہ کرنا ضروری ہے، یعنی یا توبہ، یا موت۔

Therefore, if a Muslim were to perpetrate that which renders him an apostate, such as praying in a church, with the Christians and in the way they pray, or if he were to utter something that renders him an apostate, such as: “The story of Ibrahim mentioned in the Qur’an was not narrated by history, thus it is a false story”, or if he were to believe in that which renders him an apostate, such as believing that Islam is not valid for this age, or such as believing in the separation of the Deen from the state, or if he were to doubt a conclusive fact, thus becoming an apostate, such as doubting that the Qur’an is the word of Allah, in all such cases and in other similar cases, he would conclusively become an apostate. Then the issue must be treated as a vital one, and the measure of life and death must be undertaken towards it, i.e. either repentance or death.

همدارنګه، اسلام د اسلامي امت د یووالي او د دولت د یووالي مسئله یو له حیاتي مسائلو څخه ګرځولې ده، او د دې لپاره اخیستل شوې تدبیر یې د ژوند او مرګ تدبیر ګرځولی دی؛ په دې ترتیب یې مسئله او تدبیر دواړه ټاکلي دي.

Likewise, Islam has made the unity of the Islamic Ummah and the unity of the State one of the vital issues, and made the measure undertaken towards it a measure of life and death; thus it has determined the issue and the measure.

دا په دوو حالتونو کې څرګندیږي: یو د خلیفګانو د تعدد مسئله ده او بل د باغیانو مسئله ده۔ د عبدالله بن عمرو بن العاص څخه روایت دی چې هغه اورېدلي دي چې د اللہ رسول ﷺ فرمایلي: «څوک چې د یوه امام سره بیعت وکړي، خپل لاس او د زړه میوه ورکړي، نو هغه باید تر هغې د هغه اطاعت وکړي څومره چې هغه وکولی شي، او که بل څوک د هغه سره د واک په اړه شخړه وکړي، نو تاسو باید د هغه سړي غاړه وهئ۔» همدارنګه د ابو سعید خدري څخه روایت دی چې د اللہ رسول ﷺ فرمایلي: «که د دوو خلیفګانو لپاره بیعت واخیستل شي، نو وروستی یې ووژنئ۔» په دې ترتیب سره، هغه ﷺ د دولت وحدت یوه مهمه مسئله وګرځوله، کله چې یې د خلیفګانو د تعدد منع کړ او هغه څوک یې د وژلو امر وکړ چې د خلافت کې د تعدد د رامینځته کولو هڅه کوي، که توبه ونه باسي۔ همدارنګه د عرفجه څخه روایت دی چې ویې ویل: ما د اللہ رسول ﷺ څخه اورېدلي دي چې فرمایلي: «که څوک ستاسو په نزد راشي، په داسې حال کې چې ستاسو کار په یو سړي باندې متحد وي، او نیت یې ستاسو تر منځ توپیر راولي یا ستاسو جماعت ټوټې ټوټې کړي، نو هغه ووژنئ۔» په دې ترتیب سره، هغه ﷺ د امت وحدت او د دولت وحدت یوه مهمه مسئله وګرځوله، کله چې یې د جماعت د ټوټې ټوټې کېدو منع کړ او هغه څوک یې د وژلو امر وکړ چې دا کار کوي، که توبه ونه باسي۔

This is manifested in two cases: one is the issue of the plurality of Khulafaa’ and the other is the issue of the rebels. It has been reported on the authority of Abdullah ibn Amr ibn al-’Aas that he heard the Messenger of Allah (saw) say: “He who pledged his Bay’ah (oath) to an Imam giving him the clasp of his hand and the fruit of his heart shall obey him as long as he can, and if another comes to dispute with him, you must strike the neck of that man.” It has also been reported on the authority of Abu Said Al-Khudri that the Messenger of Allah (saw) said: “If a Bay’ah has been taken for two Khaleefah’s, kill the latter of them.” Hence, he (saw) made the unity of the State a vital issue when he prohibited the plurality of the Khulafaa’ and ordered the killing of the one who attempts to establish a plurality in the Khilafah, unless he retracts. It has also been reported on the authority of Arfaja who said: ‘I heard the Messenger of Allah (saw) say: “He who comes to you while your affair has been united under one man, intending to drive a wedge between you or fragment your group (Jama’ah), kill him.” Hence, he (saw) made the issue of the Ummah’s unity and the issue of the State’s unity a vital issue when he prohibited the fragmentation of the group and ordered the killing of he who attempts to do so, unless he retracts.

باغیانو په اړه، الله (ج) فرمایي:

As for the rebels, Allah (swt) says:

هغه کسان چې له مؤمنانو څخه دوه ډلې په جنجال کې اخته شي، نو د دوی ترمنځ سوله وکړئ؛ او که یو له بله ډلې ظلم وکړي، نو هغه ډله چې ظلم کوي، تر هغه وجنګئ چې د الله امر ته غاړه کیږدي. دا ځکه چې کله د مسلمانانو امامت قائم شي، یعنې کله چې د مسلمانانو لپاره خلیفه وټاکل شي، نو د هغه پرضد بغاوت حرام دی، ځکه چې بغاوت د مسلمانانو د اتحاد د ماتیدو، د دوی د وینو د توی کیدو او د دوی د مالونو د ضایع کیدو سبب کیږي. د الله رسول ﷺ فرمایلي دي: «څوک چې زما د امت پرضد بغاوت وکړي پداسې حال کې چې دوی متحد وي، نو د هغه غاړه په تورې ووهئ، هرڅوک چې وي.» له همدې امله، هغه کسان چې له امام څخه جلا کیږي، یاغیان ګڼل کیږي. دوی ته باید د توبې بلنه ورکړل شي او شکونه یې لرې کړل شي، خو که دوی په خپل ضد ټینګ پاتې شي، نو باید ووژل شي.

“If two factions from among the believers fall into a quarrel, make peace between them; and if one of them transgresses against the other, then fight the one that transgresses until it complies with the Command of Allah” (TMQ al-Hujarat, verse 9). This is because once the Imamah of the Muslims has been established, meaning when a Khaleefah for the Muslims has been chosen, rebellion against him is forbidden, due to the fact that rebellion leads to the disunity of the Muslims, the shedding of their blood and the squandering of their wealth. The Messenger of Allah (saw) said, “He who rebels against my Ummah while they are united strike his neck with the sword whoever he may be.” Hence, those who separate from the Imam are considered rebels. They should be invited to repent and their doubts should be dissipated, but if they persist, they should be killed.

ان د دولت د تعدد او د هغې پر وړاندې د بغاوت د منع کولو له امله، او د امت د ویشلو د منع کولو له امله، د دولت اتحاد او د امت اتحاد یوه حیاتي مسئله کیږي، ځکه الله (سبحانه و تعالی) دا حکم کړی دی چې هغه اقدام چې دوی ته باید وشي، د ژوند او مرګ اقدام دی. له همدې امله هر هغه څوک چې داسې کار کوي، باید یا توبه وباسي یا وژل شي. مسلمانانو دا عمل پلی کړی و او دا یې د ترټولو مهمو او حساسو مسئلو له جملې څخه ګڼلې. دوی په دې کې د هیڅ مسلمان په وړاندې، هر څوک چې هم وي، نرمي نه کوله، همدا وجه ده چې علي (رضی الله عنه) له معاویه سره هیڅکله نرمي ونه کړه. سربیره پر دې، علي (رضی الله عنه)، امویانو او عباسیانو هیڅکله د خوارجو په وړاندې نرمي ونه کړه، او پدې اړه ثابت شوي حقایق بې شمیره دي. په هرصورت، کله چې خلافت کمزوری شو او د اسلام پوهه کمه شوه، مسلمانانو د اسلامي سیمو د خلافت له بدن څخه جلا کیدو په اړه چوپتیا غوره کړه. په دې توګه مسلمانانو کې یوه درز پیدا شو او دوی ډیرو دولتونو ته واوښت. دا په داسې حال کې چې د هرې سیمې جلا کیدل له دولت څخه یوه حیاتي مسئله ده چې د یاغیانو توبه یا د هغوی پر وړاندې د جګړې کول غواړي، پرته له دې چې د ژوند یا مال په لګښت پام وشي.

By prohibiting the plurality of the state and the rebellion against it, and by prohibiting the division of the Ummah, the unity of State and that of the Ummah becomes a vital issue, because Allah (swt) has decreed that the measure to be undertaken towards them is a measure of life and death. Hence, he who perpetrates such an act should either repent or be killed. The Muslims had implemented this and used to consider it to be amongst the most important and most critical of matters. They never used to be lenient in this towards any Muslim whoever he might have been, thus ‘Ali (r.a.) was never lenient with Mu’awiyyah. Moreover, ‘Ali (r.a.), the Umayyads and the Abbasids were never lenient with the Khawarij, and the established facts pertaining to this are innumerable. However, when the Khilafah became weak and the understanding of Islam declined, Muslims kept silent over the breakaway of Islamic lands from the body of the Khilafah. Thus a wedge was driven between the Muslims and they turned into several states. This is despite the fact that the breakaway of any land from the body of the State is a vital issue that stipulates either the repentance of the rebels, or the waging of war against them, regardless of the cost in lives or wealth.

صورت حال دې ته ورسیده چې مسلمانان په څو دولتونو کې ژوند کاوه او خلافت یو له دغو دولتونو څخه شو. وضعیت حتی دې حد ته ورسید چې ځینو مسلمانانو د یوې اسلامي اتحادیې غوښتنه پیل کړه، یعنې دا چې خلافت دولت له هغو دولتونو سره تړونونه وکړي چې له هغې څخه جلا شوي وو. په دې ترتیب به خلافت دولت د دوی جلاوالي او په څو دولتونو بدلیدل تصویب کړل؛ یعنې د مسلمانانو تفرقې ته مرسته ورکول، ترڅو دوی په څو قومونو او ملتونو واوړي، سره لدې چې دا یوه حیاتي مسله وه او سره لدې چې د توبې یا مرګ په اړه ښکاره احادیث موجود دي. نو تعجب نه و چې مصطفی کمال د ترکیې جلا کېدل له نورو اسلامي سیمو څخه اعلان کړل، او حتی دې ته یې هم موافقه وښوده چې اسلامي سیمې کفري دولتونو ته وسپارل شي ترڅو هغوی د دې سیمو برخلیک وټاکي، ځکه مسله د حیاتي مسلې له کچې څخه ښکته شوې وه. په دې ترتیب ناورین رامنځته شو او مسلمانان دې ته بې پروا شول چې په څو دولتونو کې ژوند وکړي او په څو قومونو او ملتونو وویشل شي. دا یوازې دې ځکه وه چې د امت د وحدت مسله او د دولت د وحدت مسله نور د حیاتي مسلو په توګه نه ګڼل کېدې، او د دوی لپاره اتخاذ شوی تدبیر نور د ژوند او مرګ تدبیر نه و.

The situation reached the point where Muslims lived in several states and the Khilafah became one of these states; the situation even worsened to the point where some Muslims started to call for an Islamic league, i.e. to have the Khilafah state enter into agreements with the states which broke away from her. Thus the Khilafah State would approve of their separation and of becoming several states; i.e. to support the disunity of the Muslims so that they turn into several peoples and nations, despite the fact that this was a vital issue and despite the explicit Ahadith about repentance or death. Hence, it came as no surprise when Mustafa Kemal declared the dismemberment of Turkey from the rest of the lands of Islam, and even declared his approval of surrendering the Islamic lands to the Kufr states to decide their fate because the issue was relegated from the level of being a vital issue. Thus the calamity took place and the Muslims became indifferent towards having to live in several states, and being divided into several peoples and nations. This was only because the issue of the Ummah’s unity and the issue of the state’s unity were no longer regarded as vital issues and the measure undertaken towards them was no longer a measure of life and death.

دې له امله، دا خبره ضروري ده چې دا مسئله خپل ځای ته بیرته راوړل شي او د یوې حیاتي مسئلې په توګه وګڼل شي، ترڅو د خلافت له بدن څخه د هېڅ هېواد جلا کېدل مخنیوی شي، حتی که دا کار د ډېرو کلونو جګړې ته ولاړ شي او حتی که د مسلمانانو د میلیونونو وژل کېدو لامل شي.

Hence, it is imperative to restore this issue at its rightful place and to consider it a vital issue, thus preventing the dismemberment of any country from the body of the Khilafah, even if this led to several years of fighting and even if it led to the killing of millions of Muslims.

همچنان، اسلام د ښکاره کفر ښودلو مسئله یوه حیاتي مسئله ګرځولې ده، او د هغې په وړاندې اخیستل شوې تدبیر یې د ژوند او مرګ تدبیر ګرځولی دی؛ په دې ډول اسلام مسئله هم ټاکلې ده او تدبیر هم. مسلم د عوف بن مالک په حدیث کې روایت کړی چې رسول الله ﷺ فرمایلي دي: «په تاسو باندې امیرانې مقرر کیږي، تاسو به وګورئ چې هغوی ښې کارونه کوي او بد کارونه هم کوي. هغه څوک چې د دوی د بدو کارونو څخه کرکه کوي له ملامتۍ څخه آزاد دی، هغه څوک چې د دوی د بدو کارونو څخه ناخوښي ښیي هم خوندي دی، مګر هغه څوک چې ورسره راضي شي او تعقیب یې کړي هلاک دی.» وویل شول: «ای د الله رسوله! ایا موږ له دوی سره په توره جنګ ونه کړو؟» ویې فرمایل: «نه، تر هغه وخته چې دوی په تاسو کې لمونځ قایموي.» په بل روایت کې دي: «وویل: ای د الله رسوله! ایا موږ له دوی سره جنګ ونه کړو؟ هغه ﷺ وفرمایل: نه، تر هغه وخته چې دوی په تاسو کې لمونځ قایموي.» بخاري د عبادة بن الصامت څخه روایت کړی چې ویې ویل: «رسول الله ﷺ موږ ته بلنه ورکړه، نو موږ د هغه ﷺ سره د بیعت لپاره ژمنه وکړه چې په خوښۍ او ناخوښۍ، په آسانۍ او سختۍ، او په ناوړه حالاتو کې به اورو او اطاعت به کوو؛ او دا چې موږ به له واکمنانو سره نه جګړو، مګر دا چې ښکاره کفر وویني چې د هغې په اړه د الله له لوري څرګند دلیل ولري.» د طبراني په روایت کې راغلي: «ښکاره کفر.» او د احمد په روایت کې راغلي: «تر هغه وخته چې هغه تاسو ته ښکاره ګناه کولو امر ونه کړي.» همدارنګه د عوف بن مالک څخه، د الأشجعي څخه روایت شوی چې ویې ویل: نبي ﷺ فرمایلي دي: «ستاسو غوره امامان هغه دي چې تاسو ورسره مینه لرئ او هغوی ستاسو سره مینه لري، او هغوی ستاسو لپاره دعا کوي او تاسو د هغوی لپاره دعا کوئ، او ستاسو بد امامان هغه دي چې تاسو ورڅخه کرکه لرئ او هغوی ستاسو څخه کرکه لري، او تاسو هغوی ته لعنت وایئ او هغوی تاسو ته لعنت وایي.» موږ وپوښتل: «ای د الله رسوله! ایا موږ دوی ته مقاومت ونه کړو؟» ویې فرمایل: «نه، تر هغه وخته چې دوی په تاسو کې لمونځ قایموي.»

Likewise, Islam has made the displaying of flagrant disbelief (Kufr) one of the vital issues, and made the measure undertaken towards it a measure of life and death; thus Islam determined the issue and the measure. Muslim reported in the Hadith of ‘Auf ibn Malik that the Messenger of Allah (saw) said: “Amirs will be appointed over you, and you will find them doing good deeds as well as bad deeds. The one who hates their bad deeds is absolved from blame, the one who disapproves of their bad deeds is also safe, but the one who approves and follows is doomed.” It was said: “O Messenger of Allah! Should we not fight them with the sword?” He said: “No, as long as they continue to establish prayer amongst you.” In another narration : “They said: “O Messenger of Allah, should we not fight them then? He (saw) replied: “No, as long as they continue to establish prayer amongst you.” Bukhari reported on the authority of ‘Ubadah Ibn-us-Samit who said: “The Messenger of Allah (saw) invited us, so we pledged our Bay’ah to him to hear and to obey in weal and woe, in ease and in hardship and evil circumstances; that we would not dispute with the people in authority, unless we witnessed a flagrant Kufr of which there is a conclusive proof from Allah.” In Al-Tabarani’s narration it said: “evident Kufr.” and in a narration by Ahmed, it said: “As long as he does not order you to commit a flagrant sin.” It was also reported on the authority of ‘Auf Ibn Malik from Al-Ashja’i who said that the Prophet (saw) said: “The best of your Imams are those whom you love and they love you and who pray for you and you pray for them, and the worst of your Imams are those whom you hate and they hate you and you curse them and they curse you’. We asked: ‘O Messenger of Allah shall we not then resist them?’ He said: ‘No, as long as they continue to establish prayer amongst you”.

په دین کے قیام میں نماز کا قائم کرنا بھی شامل ہے؛ اور یہ اسلام کے حکم کے نفاذ اور اس کے شعائر کے ظہور کے برابر ہے۔ واضح کفر وہ کفر ہے جو حاکم کے اعمال میں ظاہر ہو، یعنی کفر کا نظام نافذ کرنا۔ لہٰذا ان احادیث کا مفہوم یہ ہے کہ اگر خلیفہ اسلام کے نظام سے انحراف کرے اور اس کے شعائر قائم نہ کرے تو مسلمانوں پر لازم ہے کہ اس کی مزاحمت کریں، اور اگر وہ کفر کا نظام قائم کرے تو ان پر اس سے جنگ کرنا لازم ہے۔ اسی طرح جب مسلمان کسی واضح کفر کو دیکھیں تو ان پر لازم ہے کہ صاحبِ اختیار لوگوں کو للکاریں، اور للکارنے کا مطلب یہ ہے کہ چیلنج کھڑا کیا جائے، خواہ اس سے ان کے ساتھ جنگ ہی کیوں نہ کرنی پڑے۔ الفتح میں مذکور ہے: "علماء کا اس پر اتفاق ہے کہ غالب سلطان کی اطاعت اور اس کے ساتھ مل کر جہاد کرنا واجب ہے، اور اس کی اطاعت اس کے خلاف بغاوت سے بہتر ہے، کیونکہ اس میں جانیں محفوظ رہتی ہیں اور عوام پرسکون رہتے ہیں؛ البتہ انہوں نے اس صورت کو مستثنیٰ کیا ہے جب سلطان کی طرف سے واضح کفر ظاہر ہو، اس صورت میں اس کی اطاعت حرام ہے، بلکہ جو لوگ اس کی طاقت رکھتے ہوں ان پر لازم ہے کہ اس سے جنگ کریں، جیسا کہ حدیث میں مذکور ہے۔" امام شوکانی نے اپنی کتاب نیل الأوطار میں لکھا: "جو لوگ یہ رائے رکھتے ہیں کہ ظالموں کی تلوار کے ساتھ مزاحمت اور ان کے خلاف جدوجہد واجب ہے، وہ کتاب و سنت کے عمومی نصوص کو دلیل بناتے ہیں۔" لہٰذا اسلام کے نفاذ کے واجب ہونے اور کفر کے نظام کی روک تھام کا مسئلہ ایک نہایت اہم مسئلہ ہے، کیونکہ اللہ سبحانہ وتعالیٰ نے اس کے لیے اختیار کیے جانے والے اقدام کو زندگی و موت کا پیمانہ بنایا ہے؛ چنانچہ جو اسلام کے مطابق حکومت نہ کرے اور کفر کے نظام کے تحت حکومت کرے، اسے یا تو رجوع کرنا ہوگا یا پھر قتل کیا جائے گا۔

Establishing prayer is reflected in the establishment of the Deen; it is also tantamount to the rule by Islam and the manifestation of its rites. The flagrant Kufr is the Kufr manifested in the actions performed by the ruler, i.e. the rule by Kufr. Hence, the concept behind these Ahadith is that the Khaleefah ought to be resisted by the Muslims if he started to deviate from the rule of Islam and if he failed to uphold its rites, and that he ought to be fought by them if he established the rule of Kufr. Also, the Muslims must challenge the people in authority if they witness a flagrant Kufr. Challenging them means generating the challenge even if this led to fighting them. It is mentioned in Al-Fateh: “The scholars have agreed upon the obligation of obeying the dominant Sultan and of performing Jihad alongside him; that his obedience is better than rebellion against him, for this would spare lives and appease the populace; however they excluded from this the case where the flagrant Kufr is displayed by the Sultan, in which case it would be forbidden to obey him, he should rather be fought by those who are capable, as mentioned in the Hadith.” Imam al-Shawkani wrote in his book entitled Nayl al-Awtar, “Those who hold the opinion that it is obligatory to resist the wrongdoers with the sword and struggle against them, they used as evidence the general texts in the Book and the Sunnah .” Hence, the issue pertaining to the obligation of ruling by Islam and preventing the rule of Kufr is a vital issue, because Allah (swt) has made the measure that should be undertaken towards it a measure of life and death; thus he who does not rule by Islam and rules by a Kufr system should either retract or be killed.

مسلمانانو ته امر شوی دی چې د هغه چا د حکومت په اړه چپ نه شي چې الله (ج) نازل کړی شوی شیان پرې نه دي حکم کړی، ځکه دا یوه حیاتي مسئله ده. په دې سره، کله چې د مسلمانانو په زړونو کې تقوا کمزورې شوه او د اسلام په اړه د دوی پوهه هم کمزورې شوه، نو د خلیفه گانو او هغو واکمنانو په اړه چپ پاتې کیدل آسانه شو چې په یوه واحده مسئله کې یې کفر پرې حکم کاوه. کله چې د دوی کمزورتیا زیاته شوه، نو د هغو واکمنانو په اړه چپ پاتې کیدل هم آسانه شو چې په ډیرو مسئلو کې یې کفر پرې حکم کاوه. د دې چپ پاتې کیدو اوږدمهاله پایله دا وه چې واکمنانو داسې جرئت پیدا کړ چې کفر یې په ښکاره ډول پلی کړ. په مصر کې مسلمانانو هغه وخت چپ پاتې شول کله چې واکمن فرانسوي مدني قانون پلی کړ او د شریعت احکام یې لغوه کړل. په اسلامي دولت کې مسلمانان هغه وخت چپ پاتې شول کله چې په ۱۹۰۹ کال کې د کفر قواعد د مسلمانانو لپاره د اساسي قانون په توګه ټاکل شول. که څه هم لومړی یې دوی د دې پر ضد پاڅون وکړ، خو وروسته چپ شول. دا هیڅ تعجب نه و کله چې مصطفی کمال خلافت او د اسلام ټول احکام ړنګ کړل او د کفر حکومت یې اعلان کړ. دا ځکه وشول چې مسلمانانو دې مسئلې ته نور د حیاتي مسئلې په سترګه نه کتل، نو پدې ترتیب مصیبت راغی او مسلمانانو لپاره آسانه شو چې په ښکاره کفر ته وګوري پرته له دې چې د لیرې کولو لپاره تورې راوباسي؛ حتی دا هم آسانه شو چې د کفر لاندې واکمني وشي پرته له دې چې پرې غندنه وکړي. له دې هم بدتره دا چې د مسلمانانو اکثریت د کفر قواعد ومنل، ورسره عادت شول او په خپل خوښه یې د اسلام احکام پرېښودل. دا حالت داسې ځای ته ورسید چې مسلمانانو کفر ومانه او د هغه غوښتنه یې وکړه، سربیره پر دې چې پرې چپ پاتې شول او د هغه پر ضد یې تورې نه راوباسلې. دا ټول یوازې ځکه وشول چې د کفر نظام پر ځای د حکومت کولو مسئله نور حیاتي مسئله نه وه، او د دې په اړه اقدام نور د ژوند او مرګ اندازه نه وه.

The Muslims are ordered not to keep silent over the rule by other than what Allah (swt) has revealed, because it is a vital issue. However, when piety weakened in the souls of the Muslims and their understanding of Islam also weakened, it became easy for them to keep silent over the Khulafaa’ and the rulers if they ruled by Kufr in one single matter. When their weakness increased, they found it easy to keep silent over the rulers if they ruled by Kufr in several matters. The long term consequence of this silence was that the rulers had the audacity to implement Kufr in a flagrant manner. The Muslims in Egypt kept silent when the ruler implemented the French civil law and abolished the Shari’ah rules. The Muslims kept silent in the Islamic State when the rules of Kufr were established as a constitution for the Muslims in 1909. Though they revolted against them at first, but they went silent afterwards. It came as no surprise when Mustafa Kemal destroyed the Khilafah and all the rules of Islam and declared the rule of Kufr. This was because the Muslims no longer regarded this issue as a vital one, thus the calamity occurred and it became easy for the Muslims to witness the flagrant Kufr without brandishing the sword to remove it; it even became easy for them to be ruled by Kufr without condemning it. Worse than that, the majority of Muslims accepted the rules of Kufr, became accustomed to them and relinquished the rules of Islam by choice. This situation reached the point where Muslims accepted Kufr and called for it, in addition to keeping silent over it and not brandishing the sword against it. All this was only because the issue of ruling by a Kufr system was no longer a vital issue, and the measure undertaken towards it was no longer that of life and death.

لهذا فإنه من الضروري أن يُعاد هذا الموضوع إلى مكانه الصحيح وأن يُعتبر قضيةً حيويةً، حتى يُمنع حكمُ نظامِ الكفر ولو أدى ذلك إلى عدة سنوات من القتال، ولو أفضى إلى قتل ملايين المسلمين واستشهاد ملايين المؤمنين.

Hence, it is imperative to reinstate this issue in its rightful place and to consider it a vital issue, so that the rule by a Kufr system would be prevented even if this led to several years of fighting and even if it led to the killing of millions of Muslims and to the martyrdom of millions of believers.

بنابراین، د ټولو هغو حیاتي مسایلو ادراک چې الله (سبحانه و تعالی) بیان او ټاکلي وو، او د هغو د ژوند او مرګ اقداماتو ادراک چې هغه (سبحانه و تعالی) فرض کړي وو، ضعیف شوی دی. د دې مسایلو تړاو د اسلامي عقیدې سره هم کمزوری شوی دی، او دوی له خپل ځای څخه داسې ځای ته ګوښه شوي چې نور د ډېرو سختو شرعي احکامو په توګه نه ليدل کېږي، چې د هغو لپاره وسلې اخیستل پکار وي. په دې توګه، دوی له هغه ځای څخه ګوښه شوي چې الله (سبحانه و تعالی) یې ځای ورکړی وو، یعنې له حیاتي مسئلې د مقام څخه ګوښه شوي. په پایله کې، هغه اقدام چې شریعت د دوی په اړه حکم کړی وو، نور د زور سره مقاومت او د ځیګ په تور راپورته کولو سره د کفر د حاکمیت د له منځه وړلو او د اسلام د حاکمیت د بیا راګرځولو لپاره نه ګڼل کېده. له همدې امله، د خلافت د ړنګولو مسئله، یعنې د اسلام د نظام له منځه وړل، د حیاتي مسئلې په توګه نه ليدل کېده. دا حقیقت چې دا په حقیقت کې یوه حیاتي مسئله وه، په فضا او په زړونو باندې غالب نه و. نو مصطفی کمال خپل عمل ته دوام ورکړ، خلافت یې ړنګ کړ او اسلام یې د سیاسي نقشې څخه له منځه یوړ، پرته لدې چې څوک د هغه پر وړاندې وسلې راواخلي او له هغه سره جګړه وکړي. له همدې امله، د کفارو لخوا د خلافت ړنګول او د اسلام د نظام له شتون څخه د لرې کولو کار دې اسانۍ او سادګۍ سره، د میلیونونو مسلمانانو په سترګو مخکې وشو. که مسلمانان په هغه وخت کې پوهیدلي وای چې دا مسئله یوه حیاتي مسئله ده چې د مسلمانانو او د اسلام برخلیک پورې تړلی دی، او دا چې د دې لپاره حتمي اقدام دا وو چې وسلې راواخلي او د مصطفی کمال پر وړاندې جګړه وکړي، نو دوی به په دې ډول تاوان، دا ډېره وحشتناکه ناورین او دا لوی المیه نه لیده. له همدې امله، د مسلمانانو دا ناکامي چې دا مسئله یوه حیاتي مسئله وګڼي چې د ژوند او مرګ اقدام ته اړتیا لري، د دې ناورین سبب شو چې پر دوی راغی.

Therefore, the perception of all the vital issues which Allah (swt) had outlined and determined and the perception of the life and death measures which He (swt) had made obligatory has weakened. The linkage of these issues to the Islamic Aqeedah has also weakened, and they were relegated from their position to the point where they were no longer perceived as being very critical Shari’ah rules, for which arms should be taken up. Thus, they were relegated from the position in which Allah (swt) had placed them, meaning they were relegated from the position of the vital issue. Consequently, the measure which the Shari’ah had decreed towards them was no longer deemed to be the resistance by force and the brandishing of the sword to remove the rule of Kufr and restore the rule of Islam. Therefore, the issue of destroying the Khilafah, thus removing the system of Islam, was not perceived as a vital issue. The fact that this was indeed a vital one was not dominant over the atmospheres and the souls. So Mustafa Kemal went ahead with his action, destroyed the Khilafah and wiped out Islam from the political map without anyone taking up arms against him and fighting him. Therefore, the Kuffar’s destruction of the Khilafah and their removal of the system of Islam from existence occurred with this ease and simplicity, before the eyes of millions of Muslims. Had the Muslims been at the time aware that this issue was a vital one, upon which the fate of the Muslims and the fate of Islam depended, and that the inevitable measure towards it was to take to take up arms and fight Mustafa Kemal, they would not have been dealt this blow, this horrific calamity, and this major tragedy. Hence, the Muslims’ failure to perceive that this issue was a vital issue which necessitated a measure of life and death, was the cause of this calamity that befell them.