نصرت حاصل ہونے کے بعد نبي ﷺ نے مدینہ کے معاشرے میں اسلام قائم کیا۔ آپ ﷺ نے مدینہ کے لیے ایک دستور مرتب کیا جس میں یہ تفصیل بیان کی گئی کہ مسلمانوں کے آپس میں، کفار کے آپس میں، اور مسلمانوں اور کفار کے درمیان تعلقات کی نوعیت کیا ہوگی اور اہم معاملات کیسے طے کیے جائیں گے۔ یہ دستور "صحیفۂ مدینہ" کے نام سے معروف ہوا۔

After the gaining of the Nussrah the Prophet (saw) established Islam in the society of Madinah. He drew up a constitution for Madinah detailing the nature of the relationships and how key matters would be resolved between the Muslims themselves, between the Kuffar (disbelievers) themselves, and between the Muslims and the Kuffar. This was known as the Sahifah (document) of Madinah.

دا لاندې څو برخې دي ترڅو د سند انځور او هغه ټولنیز تشکیل چې په کې دا ټولنه سازمان شوې وه، ښه معلومه شي.

The following are some extracts in order to give a picture of the document and the way in which the society was organised.

بسم الله الرحمن الرحيم. دا د الله د رسول محمد ﷺ یو سند دی د مهاجرینو او انصارو (هغه کسان چې مرستې یې کړې، یعنې اوس او خزرج) او هغو کسانو په اړه چې له دوی سره یې جهاد کړی.

In the Name of Allah ar-Rahman ar-Raheem. This is a document from Muhammad (saw) the Messenger of Allah concerning the Muhajireen (Emigrants) and the Ansar (Those who gave the support i.e. the Aws and the Khazraj) and those who strove with them.

۱) دوی د ټولو نورو ملتونو په استثنا یوه امت دی.

1) They are one Ummah to the exclusion of all other nations.

۲) د قریشو مهاجرین سره یوځای دي او خپل منځ کې دیت ورکوي، او خپل بندیان په ښه طریقه خلاصوي. د انصارو هر قبیله لکه څنګه چې پخوا وه، همغسې پاتې ده.

2) The Emigrants of the Quraysh unite together and shall pay blood money among themselves, and shall ransom honourably their prisoners. Every tribe of the Ansar are as they were first.

مومنان باید د خپلو ترمنځ هیچوک بې وزله او بې سرپناه پرېنږدي نه.

3) Believers shall not leave anyone destitute amongst them.

۹) د مؤمنانو سوله نه ويشل کيږي. کله چې مؤمنان د الله په لاره کې جنګيږي، نو هيڅ جلا سوله‌ييز تړون نه کيږي. شرطونه بايد ټولو لپاره عادلانه او مساوي وي.

9) The Peace of the believers is indivisible. No separate peace accord shall be made when the believers are fighting in the way of Allah. Conditions must be just and equitable to all.

د مؤمن لپاره، چې دې سند کې راغلې خبرې مني او الله او د ورځې آخرت باور لري، جایز نه دی چې یو مجرم سره مرسته وکړي او نه ورته پناه ورکړي۔

10) It is not permitted for a believer who holds what is in this document and believes in Allah and the Last Day to help a criminal nor give him refuge.

11) کله چې تاسو په یوه مسئله کې اختلاف وکړئ، نو هغه باید الله ته او محمد ﷺ ته وروګرځول شي۔

11) When you differ about a matter it must be referred to Allah and Muhammad (saw)

۱۲) په قصد د یوه مؤمن وژل، پرته له کوم جائز سبب، د قاتل د وژلو مستلزم دی۔

12) Killing a believer deliberately with no good reason entails killing the killer.

دا د ابن هشام لخوا روایت شوی دی (لومړی ټوک، 502/3 مخونه)

This has been related by Ibn Hisham (Volume 1 pages 502/3)

لهذا فإن المرحلة النهائية للحزب الإسلامي السياسي يجب أن تضمن تطبيق الإسلام بصورة جذرية، دون تدرّج أو تطبيق جزئي. بل يجب أن يكون التطبيق شاملاً. كذلك يجب أن تكون السلطة في أيدي المسلمين، وأن يوفّروا للأمة الأمن الداخلي والخارجي.

Hence the final stage of the Islamic political party would ensure that Islam is implemented radically, with no gradualism or partial implementation. Rather the implementation must be comprehensive. Also the authority must be in the hands of the Muslims and they must give the authority internal and external security.