2. Neler Yanlış Gitti?
2. What Went Wrong?
Kapitalizmin Finansal Araçları: Bir Kartevi Evi
Capitalism’s Financial Instruments: A House of Cards
Belki de sermayeli sistemin kontrolden çıkmış aşırılıklarını hiçbir şey Türev piyasasından daha iyi betimlemez. Dünyanın en zengin yatırımcılarından biri ve Berkshire Hathaway’in 196 milyar dolarlık yatırım fonunun en saygın ismi olan Warren Buffett, türevleri “kitlesel imha silahları” olarak nitelendirmesiyle ünlüdür. Berkshire Hathaway’in 2002 yılında hissedarlarına sunduğu yıllık raporda şöyle demiştir: “Türev sözleşmeleri teminat altına alınmadığı veya garanti edilmediği sürece, nihai değerleri aynı zamanda bunların karşı taraflarının kredibilitesine de bağlıdır. Bu arada, bir sözleşme sonuçlanmadan önce, karşı taraflar, tek bir kuruş bile el değiştirmeden, cari kazanç tablolarına çoğu zaman çok büyük tutarlarda kâr ve zarar kaydeder. Türev sözleşmelerinin kapsamı yalnızca insan hayal gücüyle (ya da bazen öyle görünüyor ki, delilerin hayal gücüyle) sınırlıdır.” Buffett bu sözleri ilk elden edindiği deneyime dayanarak söylemiştir; üzerinde bir türev portföyü bulunan küçük bir ABD sigorta şirketini satın almıştı. Bu portföyün görünürde şişirilmiş değerlemesine şüpheyle yaklaşan Buffett, portföyün tasfiye edilmesini emretti. Birkaç milyon dolarlık zarar ve 670’ten fazla karşı taraf (işlemin diğer tarafındaki kurum) ilişkisinin tek tek çözülmesinin ardından iş tamamlandı.
Perhaps nothing characterises better the excesses of a capitalist system out of control than the Derivatives market. Warren Buffett one of the wealthiest investors in the world and doyen of Berkshire Hathaway’s $196 billion investment fund famously described derivatives as “financial weapons of mass destruction”. In Berkshire Hathaway's annual report to shareholders in 2002, he said, “Unless derivatives contracts are collateralized or guaranteed, their ultimate value also depends on the creditworthiness of the counterparties to them. In the meantime, though, before a contract is settled, the counterparties record profits and losses - often huge in amount - in their current earnings statements without so much as a penny changing hands. The range of derivatives contracts is limited only by the imagination of man (or sometimes, so it seems, madmen)”. Buffett was speaking from first hand experience having bought a small US Insurance company which had a derivatives portfolio on its books. After expressing scepticism over its seemingly inflated valuation, Buffett ordered the portfolio to be liquidated. After several million dollars of losses and wading through over 670 counterparty (the institution on the other side of the transaction) relationships the job was done.
Türev piyasası son 10 yılda neredeyse üssel bir büyüme göstermiş olup büyüklüğü 500 trilyon ila 1.000 trilyon dolar (bir kentrilyon) arasında tahmin edilmektedir. Bu düzey, dünya genelinde yaklaşık 50 trilyon dolar olduğu tahmin edilen "reel" ekonomiyi gölgede bırakmaktadır. Türev piyasasının büyük bölümü düzenlenmemiştir ve fiilen işlemlerin taraflarınca, başta bankalar, yatırım firmaları, hedge fonları ile belediye yönetimleri, meclisler, emeklilik fonları ve varlıklı bireyler gibi müşterilerinin yönettiği OTC (tezgâh üstü) piyasa ile karakterize edilmektedir. Uluslararası Ödemeler Bankası'na göre 2007 Aralık ayı itibarıyla OTC piyasasının nominal değeri 596 trilyon dolardı. Türevler özünde, değeri altta yatan finansal araçların değerine bağlı olan finansal araçlardır. Bunlar, varlıkların kendisini içeren işlemler yerine, varlıkların performansına veya fiyat hareketlerine bağlı sözleşmelerdir; emtia, hisse senedi, ipotek, gayrimenkul kredileri, tahviller, faiz oranları, döviz kurları veya endeksleri (borsa endeksleri, tüketici fiyat endeksi vb.) bunlara dahildir. Türevler vadeli işlemleri, forward sözleşmeleri, opsiyonları ve swapları kapsar.
The derivatives market has grown almost exponentially over the past 10 years and is now estimated at between $500 trillion and $1,000 trillion (a quadrillion) in size. A level that dwarfs the “real” economy which is estimated at $50 trillion worldwide. Most of the derivatives market is un-regulated and is characterised by the OTC (over the counter) market which is effectively managed by contracting parties to the transactions, mostly banks, investment firms, hedge funds and their customers which include municipal bodies, councils, pension funds and wealthy individuals. According to the Bank for International Settlements as of December 2007 the OTC market was worth $596 trillion in notional value. Derivatives are in essence financial instruments whose value depends on the value of underlying financial instruments. They are contracts which depend on the performance or movement in prices of assets rather than transactions involving the actual assets themselves, and include commodities, equities, mortgages, real estate loans, bonds, interest rates, exchange rates, or indices (stock market indexes, consumer price index, etc.). Derivatives include futures, forwards, options and swaps.
Türevlerin en çok duyurulan kullanım amacı riski azaltmaktır. Ancak aslında, geliştirilen türevlerin doğası ve gerçek dünyadan kopukluğu, bunların devasa ölçekleri ve karmaşık karşı taraf ilişkileri aracılığıyla çok sayıda kurum tarafından tutulmaları göz önüne alındığında, bunların felaket boyutunda bir kumar oynamanın yüksek derecede ayarlanmış bir aracı olmaktan başka bir şey başarıp başaramadığı tartışmalıdır. Bu işlemlerin ayrıntılarını daha da açmak için, bu makalenin Ek bölümünde üç popüler türev türü, CDO'lar, Kredi Temerrüt Takasları ve Para Takasları sunulmaktadır.
The main publicised use for derivatives is to reduce risk. But in fact due to the nature of the derivatives developed and their disconnect from the real world, their sheer scale, and the fact that they are held by such a multitude of institutions via complex counterparty relations, it is questionable as to whether they are achieving anything other than a highly tuned means to gamble on a simply catastrophic scale. To amplify on to the detail of these transactions three popular forms of derivatives; CDOs, Credit Default Swaps and Currency Swaps are presented in the Appendix of this paper.