7.1 Teminatlı Borç Yükümlülükleri (CDO'lar)
7.1 Collateralised Debt Obligations (cdo’s)
Teminatlı borç yükümlülükleri (CDO'lar), düzenlenmemiş, varlığa dayalı ve yapılandırılmış bir kredi ürünüdür. CDO'lar, sabit getirili varlıklardan oluşan bir portföyden inşa edilir. Bu varlıklar, ihraççının varlıklara biçtiği değere göre farklı dilimlere (tranşlara) ayrılır: kıdemli tranşlar (AAA dereceli), mezzanin tranşlar (AA ile BB arası) ve özkaynak tranşları (derecelendirilmemiş). Zararlar kıdem sırasının tersine uygulanır; bu nedenle alt tranşlar, eklenen temerrüt riskini telafi etmek için daha yüksek kupon (faiz oranı) sunar. CDO'lar, 2007 ortasından itibaren ABD'den başlayan subprime konut kredisi krizinin ardından kötü bir üne kavuşmuştur. 2007-2008 kredi daralmasının mali sıkıntılarının bir kısmını, CDO ürünlerinin karmaşıklığına ve kredi derecelendirme kuruluşlarının bu ürünleri doğru değerlendirmek için kullandığı risk ve geri kazanım modellerinin başarısızlığına bağlayanlar vardır. CDO satın alan bazı kurumların, kredi performansını izleme ve/veya beklenen nakit akışlarını tahmin etme yetkinliğinden yoksun olduğu görülmüştür. Öte yandan bazı akademisyenler, bu ürünlerin açık bir piyasada fiyatlanmadığı için, menkul kıymetlerle ilgili riskin maliyetine yansımadığını ve bunun potansiyel alıcılar için riskin boyutunu göstermediğini savunmaktadır.31
Collateralized debt obligations (CDOs) are an unregulated asset-backed and structured credit product. CDOs are constructed from a portfolio of fixed-income assets. These assets are divided into different tranches according to the value placed on the assets by the issuer: senior tranches (rated AAA), mezzanine tranches (AA to BB), and equity tranches (unrated). Losses are applied in reverse order of seniority and so junior tranches offer higher coupons (interest rates) to compensate for the added default risk. CDOs have risen to infamy on the back of the sub prime mortgage melt down led from the US since mid 2007. Some blame the financial woes of the 2007-2008 credit crunch on the complexity of CDO products, and the failure of risk and recovery models used by credit rating agencies to accurately value these products. Some institutions buying CDOs lacked the competency to monitor credit performance and/or estimate expected cash flows. On the other hand, some academics maintain that because the products are not priced by an open market, the risk associated with the securities is not priced into its cost and is not indicative of the extent of the risk to potential purchasers31.
CDO ürünleri piyasa değeri esasına göre (menkul kıymetlerin bilanço değerinin cari piyasa fiyatı üzerinden belirlendiği yöntemle) değerlendirildiğinden, kredi piyasalarındaki felç ve bu ürünlerde likiditenin çökmesi, 2007 yılında önemli değer düşüşlerine yol açtı. Buna ek olarak, derecelendirme kuruluşlarının CDO dilimlerine kredi notu verirken kullandığı sürecin geçerliliğine ilişkin ciddi bir güven kaybı yaşandı ve bu güven kaybı 2008 yılı boyunca da sürdü. Araştırma firması Celent, 2006 yılı sonunda küresel CDO piyasasının büyüklüğünü yaklaşık 2 trilyon dolar olarak tahmin etti. CDO'lar yapıları ve dayanak varlıkları bakımından farklılık gösterse de temel ilke aynıdır. Özetle CDO, teminat olarak varlıkları tutmak ve bu varlıklardan elde edilen nakit akışlarının paketlerini yatırımcılara satmak amacıyla oluşturulmuş bir menkul kıymettir. Borçları menkul kıymetleştirmenin bir yoludur. CDO'lara ve diğer yüksek getirili menkul kıymet yatırımlarına olan talebin artmasıyla birlikte bankalar, subprime konutipotekleri ile daha yüksek kaliteli konut ipotekleri ve diğer borçları tek bir araçta paketleme fırsatı gördü. CDO yatırımcısı, dayanak varlığa (örneğin konut ipoteğine) doğrudan değil, tanımlanmış bir risk ve getiriye sahip bir kuruluşta pozisyon almaktadır. Dolayısıyla yatırım, dilimlerin risk ve getirisini tanımlamak için kullanılan ölçütlerin ve varsayımların kalitesine bağlıdır. Birçok CDO'nun, içerdikleri birçok ipoteğin düşük kalitesi ve ABD konut balonu ile sonrasında yaşanan fiyat düşüşü ışığında aşırı değerlendirilmiş olduğu ortaya çıkmıştır.
As CDO products should be valued on a mark to market basis (where securities are marked in balance sheets at current market price), this coupled with the paralysis in the credit markets and the collapse of liquidity in these products led to substantial write-downs in 2007. Additionally a major loss of confidence has occurred in the validity of the process used by ratings agencies to assign credit ratings to CDO tranches and this loss of confidence has persisted through 2008. Research firm Celent estimated the size of the CDO global market at close to $2 trillion by the end of 2006. CDOs vary in structure and their underlying assets, but the basic principle is the same. Essentially a CDO is a security constructed to hold assets as collateral and to sell packages of cash flows from those assets to investors. It is a means to securitise debts. With growing demand for CDOs and other high yielding securities investment, banks saw an opportunity to package up sub prime mortgages together with higher grade mortgages and other debts into one vehicle. A CDO investor takes a position in an entity that has a defined risk and reward, not directly in the underlying assets (eg the mortgage). Therefore, the investment is dependent on the quality of the metrics and assumptions used for defining the risk and reward of the tranches. Many CDOs have been proven to be hopelessly overvalued in light of the poor quality of underlying mortgages included in many of them and in light of the US housing bubble, and subsequent price slide.
CDO ihraççıları, genellikle yatırım bankaları, ihraç anında komisyon, CDO'nun ömrü boyunca ise yönetim ücreti kazanırlar. Yatırımcılar ise çoğu zaman, CDO dilimlerinin yüksek getirileri ile borçlanma maliyetleri arasındaki pozitif farktan yararlanmak için kredi kullanarak yüksek kaldıraçlı pozisyonlar almışlardır.
CDO issuers, usually the investment banks, earn commissions at time of issue and management fees over the life of the CDO. Investors have often been highly leveraged using loans to benefit from the positive spread between the high returns on tranches of CDOs and their cost of borrowing.
Birçok kurum, yüksek getiri arayışında aşırı derecede kaldıraçlanmıştı. Basit bir örnek bunu gösteriyor. 1 milyon dolar sermayesi olan bir banka, 29 milyon dolar borç alıp ardından bu parayla, örneğin konut ipoteklerine dayalı bir CDO gibi 30 milyon dolarlık yapılandırılmış bir ürün satın alırdı. CDO'nun 30 milyon dolarlık faiz ödemeleri, 29 milyon dolarlık borcun maliyetinden çok daha yüksekti. İpoteklerin yüzde yirmisi (6 milyon dolar) temerrüde düşer ve geri kazanım oranı düşük olur, örneğin üçte iki ya da 4 milyon dolar. Bu, 2 milyon dolarlık bir sermaye kaybına yol açar; bu kayıp başlangıçtaki 1 milyon dolarlık sermayeyi tamamen siler ve net 1 milyon dolarlık bir zarar bırakır (sermaye eksi 1 milyon dolar, düşen değere sahip 28 milyon dolarlık varlıklar ve 29 milyon dolarlık yükümlülükler). Bu örnek milyar dolarlık ölçekte gerçekleştiğinde, sorunun boyutu gerçekten hissedilir hale gelir. Borçlanma (kaldıraçlama) ile şimdi yaşanan ciddi konut piyasası düşüşünün birleşimi, bu ürünlerde felaket niteliğinde kayıplara yol açtı. Hatta borcun daha yüksek kaliteli dilimleri bile önemli kayıplar yaşadı. Şu an faaliyet göstermeyen Bear Stearns, o dönemde ABD'nin beşinci büyük menkul kıymet firmasıydı; firma 18 Temmuz 2007'de, başarısız olan iki hedge fonunun yatırımcılarının, sub-prime ipoteklere bahis oynamak için kullanılan menkul kıymetlerin değerindeki "benzeri görülmemiş düşüşler" nedeniyle çok az para ya da hiç para geri alamayacağını açıkladı.
Many institutions became vastly over-leveraged in the seeking of high returns. A simple example demonstrates this. A bank with $1 million of capital would borrow $29 million to then buy $30 million of structured product like a CDO, for example written over mortgage debt. The interest payments on the CDO of $30 million are much higher than the cost of borrowing on the $29 million. Twenty percent ($6 million) of the mortgages go into default, with a poor recovery rate (say 2 thirds or $4 million). This leaves a capital loss of $2 million which wipes out completely the original $1 million of capital and leaves a net loss of $1 million (capital of minus $1 million, assets of $28 million which are falling, and liabilities of $29 million). When the above example becomes real, but is in billions of dollars then the scale of the problem can be felt. With the mix of borrowings (leveraging) and now severe housing market downturn, the losses have been catastrophic on these products. And even the higher quality tranches of debt have suffered significant losses. The now defunct Bear Stearns, which at the time was the fifth-largest U.S. securities firm, said on July 18, 2007 that investors in its two failed hedge funds will get little if any money back after “unprecedented declines” in the value of securities used to bet on subprime mortgages.
31 Credit Crisis Interview: Susan Wachter on Securitizations and Deregulation, http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=1993
31 Credit Crisis Interview: Susan Wachter on Securitizations and Deregulation, http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=1993