Dukkan azabar da ake yi wa mutum tana zuwa ne saboda zunuban da ya aikata, kuma waɗannan azabobin ko dai ana ba da su ne bisa ga shari'ar Musulunci ko kuma bisa ga ƙaddarar Allah. Idan an aiwatar da hukuncin shari'ar Musulunci (Qisasi) saboda wani laifi, to ƙaddarar azabar Allah za ta soke ko kuma a rage ta ga mutumin da ya aikata laifin. Allah ~ ba ya yarda a yi wa bawansa azaba biyu, sai dai idan ɗayansu bai isa ya kawar da zunubin ko cutarsa ba. Idan kuma ba a aiwatar da hukuncin shari'ar Musulunci ba (misali a lokacin da shugaba ba ya mulki da dokokin Allah), to sai ƙaddarar azabar Allah ta faru; wannan azaba kuwa za ta iya zama mai tsanani fiye da ta shari'a, ko kuma mai sauƙi fiye da ita. Sai dai, azabobin da Allah ya ƙaddara gabaɗaya ne, ta yadda za a iya azabtar da dukan ƙauye idan wani gungu na mutane ya yaɗa fasikanci, alhali sauran mutanen ba su yi umarni da kyakkyawa ko hani daga mummuna ba a cikin al'ummarsu. Hukuncin shari'a kuwa yana shafar mai aikata laifin shi kaɗai, amma ƙaddarar azabar Allah tana da faɗi, domin tana shafar duka masu aikata mugunta da waɗanda suke ƙoƙarin kawar da ita. Allah ~ ya ƙayyade hukuncin shari'a ga kowane laifi gwargwadon girmansa. Hukunce-hukuncen su ne: kisa, yanke (hannu), da bulala. Ya ~ ya ƙaddara hukuncin kisa saboda laifin shirka, zina da luwadi, domin na farko yana lalata addini, na biyu yana lalata zuriya (dangantaka), na uku kuma yana lalata ɗabi'ar ɗan Adam. Imam Ahmad ya ce: "Bayan laifin kisan kai, ban san wani laifi mafi tsanani ba fiye da zina", kuma ya tabbatar da maganarsa da Hadisin Ibn Mas'ud ~ wanda ya ce wani mutum ya ce: "Ya Manzon Allah, wane zunubi ne mafi girma a wurin Allah?" Annabi ﷺ ya ce: "Ka sanya abokan tarayya ga Allah, alhali shi ne ya halicce ka." Mutumin ya ce: "Me ke biye da shi?" Annabi ﷺ ya amsa: "Ka kashe ɗanka don kada ya raba abincinka da kai." Mutumin ya ce: "Me ke biye?" Annabi ﷺ ya ce: "Ka yi zina da matar makwabcinka." Sai Allah ya saukar da wannan a matsayin tabbatarwa: ({...} waɗanda ba sa kiran wani abin bautawa tare da Allah, ba sa kashe rai wanda Allah ya haramta sai da gaskiya, ba sa yin zina, domin duk wanda ya aikata haka zai sami hukunci...) 1 Annabi ﷺ ya ambaci misalan kowane irin cikin waɗannan manyan laifuffuka: Mafi girman nau'in shirka shi ne a sanya wani abin bautawa tare da Allah ﷻ. Mafi girman nau'in kisa shi ne kashe ɗan mutum saboda tsoron cewa yaron zai raba abincinsa da abin shansa. Mafi girman nau'in zina shi ne yin zina da matar makwabci. Zinar da aka yi da matar aure ta fi tsanani, dangane da zunubinta da hukuncinta, fiye da zinar da aka yi da mace marar aure, saboda ta haɗa da take alfarmar miji da dangantakarsa ta kusa da matarsa, kuma tana ɓata zuriyarsa ﷺ. Yin zina da mata ɗari marasa aure ya fi sauƙi a wurin Allah fiye da yin zina da matar makwabci, domin irin wannan aiki ma take haƙƙin zumunci ne. Annabi ﷺ ya ce: "Ba zai shiga Aljanna ba wanda ba ya kare makwabcinsa daga miyagun ayyukansa"2, kuma babu wata mummunar cutarwa da ta fi yin jima'i da matar makwabci; saboda haka hukuncin yana ƙaruwa gwargwadon girman laifin. Hukuncin da Allah ya ƙaddara yana zuwa ta hanyoyi biyu: hukunci ga zuciya da rai, da hukunci ga jiki da dukiya. Hukuncin zuciya ma yana zuwa ta hanyoyi biyu: na farko, azaba da ke shafar zuciya; na biyu, hana abubuwan da ke ba zuciya rai da tsarkaka. Hukuncin zuciya shi ne mafi tsanani daga dukan hukunce-hukunce, domin a asali hukunci ne ga dukan jiki. Irin wannan azaba tana ci gaba tana ƙaruwa, tana tafiya daga zuciya zuwa sauran jiki, kamar yadda ciwon jiki kan iya komawa zuciya. Idan rai ya rabu da jiki, azabar tana ci gaba da kasancewa a cikin jiki, kuma ana kiranta azabar kabari. Azabar jiki kuma tana zuwa ta hanyoyi biyu: azaba a duniya, da wata a Lahira. Tsananinta da ƙarfinta yana dogara ne da sakamakon laifuffukan. Babu wani tushe na mugunta a duniya da Lahira sai zunubai da azabarsu. Mugunta tana fitowa ne daga rai da ayyukansa na laifi, wanda Annabi ﷺ yake neman tsari ga Allah daga gare shi, yana cewa: "Muna neman tsari gare Ka (ya Allah) daga muguntar da ke cikin kanmu, da kuma daga muguntar ayyukanmu." Neman tsari ga Allah ana yinsa ne game da dukkan mugunta; muguntar rai tana bayyana a matsayin munanan ayyuka, waɗanda kuma suke haifar da azabar da ta dace. Mala'iku suna roƙon Rahamar Allah ﷻ ga muminai, suna cewa: ("Ka tsare su (daga azabar abin da suka aikata na) zunubai, duk wanda Ka tsare shi daga (azabar abin da ya aikata na) zunubai a wannan rana (watau ka gafarta masa), to lalle ne, Ka yi masa rahama")3 Wannan ayar tana sanar da mu yabon mala'iku ga muminai da alherinsu a gare su, ta hanyar neman gafararsu. Mala'iku suna roƙon Allah ﷻ da Sanin Sa mara iyaka da Rahamar Sa ya tsare muminai daga azaba. Allah ﷻ yana sane da zunubansu da dalilansu, haka kuma da raunin su a gaban maƙiyinsu mafi tsanani (Shaiɗan). Allah ﷻ yana sane da bayinsa, waɗanda ya halitta daga ƙasa, da kuma lokacin da suke a siffar tayi a cikin mahaifiyarsu. Ya san cewa za su saɓa masa a wani lokaci a rayuwarsu, amma yana son yafiya da gafara. Mala'iku suna roƙon Allah ﷻ ga muminai su shiga Aljanna, wadda ya yi musu alkawarinta, suna cewa: (Lalle ne Kai ne Mabuwayi, Mai hikima) 1 watau. Tushen da Asalin duk abin da ke fitowa daga cikakkiyar ikon Allah da cikakken ilimin Sa ne; domin girman iko shi ne cikar ikon yi, hikima kuma ita ce cikar ilimi. Da waɗannan Siffofi, Allah ~ yana ƙaddara, yana umarni, yana hani, yana biyan diyya, kuma yana azabtarwa duk wanda Ya ~ so; tushen Halittar Allah da Umarnansa an gina su ne a kan waɗannan siffofi guda biyu.