Zunubai suna sa mai aikata su yin sakaci da kansa.
Sins make the sinner neglect himself
Idan mutum ya yi sakaci da ransa, to yana lalata ta kuma ya hallaka ta. Idan aka ce: "Ta yaya mutum zai yi sakaci ko ya manta da ransa? Kuma idan ya manta da kansa, me yake tunawa? Menene ma'anar mantawa da kai?" Amsar ita ce: "Eh, mutum zai iya mantawa da ransa sosai. Allah ~ ya ce: ({Kada ku zama kamar waɗanda suka manta da Allah (watau suka zama masu sabon Allah), sai Ya sa su manta da kansu. Waɗancan su ne fasiƙai}); a lokacin da suka manta da Ubangijinsu, Shi ~ ya manta da su, kuma 1"
When a person neglects his/her own soul, he/she corrupts it and destroys it. If it is said: "How can a person neglect or forget his/her own soul? And if he/she forgets him/herself, what does he/she remember? What is the meaning of forgetting oneself?" The answer is: "Yes, a person can seriously forget his/her own soul. Allah ~ said: ( Do not be like those who forgot Allah (i.e. became disobedient to Allah), and He caused them to forget themselves. Those are rebellious to Allah) ; when they forgot their Lord, He ~ forgot them and 1
suka mantar da kansu, kamar yadda Shi ~ ya ce kuma: (Munafukai, maza da mata, suna kama da juna; suna umurni da munkari (watau kafirci da shirka iri-iri da duk abin da Musulunci ya hana), suna kuma hana ma'aruf (Tauhidin Musulunci da duk abin da Musulunci ya umurta da shi), kuma suna rufe hannayensu (daga bayar da sadaka). Sun manta da Allah, don haka Allah ma ya manta da su. Hakika munafukai su ne fasikai (masu tawaye ga Allah).) 2 Allah ~ yana manta irin wadannan bayi, ta hanyar watsi da su da barin su ba tare da wani taimako ba, wanda sakamakonsa shi ne halakarsu nan kusa. Amma mantawar mutum da kansa, shi ne rasa damarsa ta farin ciki da nasara. Allah ~ yana sa wadannan mutane su manta da lahanin kansu da gazawarsu, da tunanin kawar da su. Haka kuma yana sa su manta da cututtuka da radadin zukatansu da rayukansu, wanda hakan yana daga cikin azaba mafi tsanani daga wajen Allah ~. Babu azaba mafi girma fiye da mutum ya manta da kansa; yana watsi da amfani da mafita, da dalilan farin ciki da tsarkakewa, da shirye-shiryen rayuwa madawwamiya mai albarka. Duk wanda ya yi tunani a kan wannan al'amari zai gano cewa yawancin mutane sun manta da kansu da gaske, kuma sun batar da damarmakinsu a wajen Allah ~. Sun sayar da kansu da arha, saboda biyan sha'awoyin duniya marasa daraja. Sai dai a lokacin mutuwarsu ne suke fahimtar asararsu, kuma a Ranar Asara da Riba (at-Taghabun) ne kawai bawan Allah zai fuskanci sakamakon alkawarin da ya yi wa kansa a duniya; domin kowane mutum yana cinikin duniya don Lahira. Wadanda suka yi asara su ne wadanda suka sayi wannan rayuwar duniya da rabonsu na Lahira; sun nutsu wajen biyan sha'awoyinsu na kasa, suka kuma sadaukar da kansu gaba daya wajen cimma wannan manufa, suna cewa: "Ku dauki abin da kuke gani, amma ku bar abin da kuke ji kawai." Wannan yana faruwa ne saboda raunin imani da kuma tsananin sha'awar biyan bukatun duniya. Allah ~ ya fadi game da irin wadannan mutane: (Wadancan su ne wadanda suka sayi rayuwar duniya da farashin Lahira. Azabarsu ba za a sauƙaƙa ta ba, kuma ba za a taimake su ba)3 Haka kuma Ya ~ ya ce game da su: (Saboda haka cinikinsu bai amfane su ba, kuma ba su shiryu ba.) 4 Masu nasara su ne wadanda suka sayar da karshen da na har abada, mara daraja da wanda ba shi da kima, wulakantacce da babba. Sun ce: "Mene ne darajar duniya, tun farkonta har karshenta, har za mu sayar da damarmu wajen Allah ~ da Lahira saboda ita? Me kuma bawan Allah zai iya samu a cikinta, alhali kuwa a zahiri lokacinta gajere ne kamar barci mai sauki? Allah ~ ya ce: ( Ranar da zai tara su tare, (zai kasance) kamar ba su zauna ba (a rayuwar duniya da kaburbura) sai sa'a guda ta rana)' (Suna tambayar ka game da sa'a - yaushe ne lokacinta da aka tsara zai zo? Ba ka da ilimin da za ka ce komai a kanta. Ga Ubangijinka ne ilimin lokacinta yake. Kai mai gargadi ne kawai ga wadanda suke tsoronta. Ranar da suka gan ta, (zai zama) kamar ba su zauna ba (a duniya) sai da yamma ko safiya.)2
made them forget their own souls, as He ~ also said: (The hypocrites, men and women, are one from another; they enjoin (on people) Al-Munkar (i.e. disbelieve and polytheism of every kind and all that Islam has forbidden), and forbid Al-Ma 'ruf (Islamic Monotheism and all that Islam orders one to do), and they close their hands (to giving alms). They have forgotten Allah and so Allah has forgotten them. Verily the hypocrites are Fasiqun (rebellious to Allah).) 2 Allah ~ forgets such Servants, by neglecting them and leaving them without any support, which results in their imminent destruction. As for one's forgetfulness of oneself, it is the wasting of one's chances of happiness and success. Allah ~ makes these people forget their self-defects and shortcomings, and their thoughts of removing them. He ~ also makes them forget the diseases and pains in their hearts and souls, which is one of the severest punishments from Allah ~- There is no greater punishment that forgetting oneself; neglecting the benefits and solutions, causes of happiness and refinement, and preparation for the blessed eternal life . Whoever reflects on this issue would discover that most of people have truly forgotten themselves and wasted their opportunities with Allah ~ - They have sold themselves cheaply, for the sake of base worldly desires. However, it is in their dying moments that they become aware of their loss, and it is only on the Day of Mutual Loss and Gain (at- Taghabun) that a Servant of Allah is faced with the result of the pledge he/she had committed to him/herself in this world; for every person trades in this world for the Hereafter. The losers would be those who bought this worldly life for their chance in the Hereafter; they indulged in satisfying their lowly desires and were fully committed to the achievement of that end, saying: "Take what you see but leave what you (simply) hear about." This is due to the weakness of their faith and their strong urge to fulfil their worldly desires. Allah ~ has said about such people: (Those are they who have bought the life of this world at the price of the Hereafter. Their torment shall not be lightened nor shall they be helped)3 and He ~ also said about them: (So their commerce was profitless, and they were not guided.) 4 The winners are those who sold the ending with the everlasting, the mean with the priceless, the despicable with the great. They said: "What is the value of this world, from its beginning to its end, that we should sell our chance with Allah ~ and the Hereafter for it? What could possibly could a Servant of Allah earn in it, when in reality its time is as brief as a short nap? Allah~ said: ( On the Day when He shall gather them together, (it will be) as if they had not stayed (in the life of this world and the graves) but an hour of a day)' (They ask you about the hour - when its appointed time will be. You have no knowledge to say anything about it. To your Lord belongs (the knowledge of) the term thereof. You are only a warner for those who fear it. The Day they see it, (it will be) as if they had not tarried (in this world) except an afternoon or a morning)2
(A ranar da za su ga azabar da aka yi musu alkawari, za su ji kamar ba su zauna ba face wani ɗan lokaci na yini ɗaya.) 3 (Allah zai ce: "Kwanaki nawa kuka zauna a duniya?" Za su ce: "Mun zauna yini ɗaya ko wani ɓangare na yini. Ku tambayi waɗanda ke lissafi." Zai ce: "Ba ku zauna ba sai kaɗan, da ma kun sani!") 4 (Ranar da za a busa ƙaho, a wannan ranar za Mu tara mujrimūn (masu shirka, masu zunubi, kafirai ga Tauhidin Allah) shuɗi-shuɗi ko makafi saboda ƙishi. Za su yi magana a hankali tsakaninsu (suna cewa): "Ba ku zauna ba sai kwana goma." Mun san sosai abin da za su faɗa, sa'ad da mafi nagarta a cikinsu wajen ilimi da hikima zai ce: "Ba ku zauna ba sai yini ɗaya!") 5 Masu rabauta, saboda haka, su ne waɗanda suka fahimci cewa duniyar lahira madawwamiyar duniya ce, wadda ya kamata su yi ƙoƙari su samu. Lallai, kowane mutum yana kallon kansa a wannan rayuwa; wasu suna kiyaye ta, wasu kuma suna lalata ta, domin Allah ~ ya ce: (Lalle Allah ya saye daga muminai rayukansu da dukiyoyinsu saboda (farashin) cewa nasu zai zama Aljanna. Suna yaƙi a hanyar Allah, sai su kashe kuma a kashe su. Alkawari ne na gaskiya wanda ya wajaba a kansa a cikin Attaura da Injila da Alƙur'ani; kuma wane ne ya fi Allah cika alkawari? Saboda haka ku yi murna da cinikin da kuka yi. Wannan ita ce babbar nasara.) 6 Idan kuna sha'awar wannan ciniki, to ku biya wannan farashi (ku zama) (daga cikin) (waɗanda suke komawa ga Allah da tuba, suna bauta masa, suna yabonsa, suna azumi, suna ruku'u (a salla), suna sujada (a salla), suna umurni (ga mutane) da Al-Ma'ruf (watau Tauhidin Musulunci da duk abin da Musulunci ya umarta) suna hani ga Al-Munkar (watau kafirci, shirka ga duk abin da Musulunci ya hana), kuma suna kiyaye iyakokin Allah, suna kuma yi wa muminai bushara.) Zunubai 7 suna cire albarkar da ke nan tare da hana albarkar da take zuwa Kasancewar albarkar Allah tana tabbata ta hanyar kiyaye umarninsa; gama kowane irin alheri ana samunsa ta hanyar biyayya gare shi. Allah ya sanya kowane abu da dalili a bayansa da kuma cikas a gabansa: dalili domin ya kara shi, da cikas domin ya soke shi. Don haka ya sanya dalilin jawo albarkar Allah shi ne aiwatar da wajibban Musulunci, amma cikas din karbar albarkarsa shi ne kin wadannan wajibai ko sakaci da su. Zunubai suna nisantar da mai zunubi daga mala'ikan da aka sanya masa Mai zunubi ba zai samu wani taimako daga majibincinsa (mala'ikan da aka nada masa) ba, saboda ana nisantar da shi daga Ubangijinsa gwargwadon irin zunubinsa. Ko da karya guda daya na iya nisantar da shi nesa mai yawa daga mala'ikansa, don haka sai ya kasance a hannun makiyinsa mafi girma (Shaidan). Annabi ﷺ ya ce: "Idan mutum ya yi karya, mala'ika yana tafiya mil daya nesa da shi saboda mummunan warin abin da ya aikata."1 Allah (SWT) ya ce: {Hakika wadanda suka ce: "Ubangijinmu Allah ne kadai," sannan suka tsaya tsayin daka, mala'iku za su sauka a kansu (a lokacin mutuwarsu) suna cewa: "Kada ku ji tsoro, kuma kada ku yi bakin ciki! Amma ku karbi bushara ta Aljanna wadda aka yi muku alkawari! Mun kasance abokananku a duniya, haka kuma a Lahira ..."}2 Idan Ubangijinsa ya taimake shi, mafi alherin halitta na Allah kuma mafi amfani za su taimake shi ma; Allah (SWT) ya ce: {Ka tuna lokacin da Ubangijinka ya yi wahayi ga mala'iku: "Hakika ni ina tare da ku, don haka ku tsaya tsayin daka, wadanda suka yi imani ..."}3 Babu wani abu da ya fi amfani ga mumini kamar kasancewar mala'ika, wanda shi ne mai taimakonsa a rayuwarsa da mutuwarsa, a kabarinsa na kadaici. Yana kore makiyinsa (Shaidan) daga gare shi, yana yi masa bushara, kuma yana kwadaitar da shi ya ci gaba da imani da gaskiya. Annabi ﷺ ya ce: "Shaidan yana yin tasiri a kan dan Adam, kamar yadda mala'ika yake yi. Tasirin Shaidan shi ne alkawarin sharri da kuma musun gaskiya." Kuma tasirin mala'ika shi ne ya ba da alkawarin alheri da tabbatar da gaskiya. Don haka duk wanda ya fahimci wannan (watau alkawarin alheri) ya kamata ya yabi Allah, amma wanda ya samu wani abu banda shi, ya nemi tsari ga Allah daga Shaidan, la'anannen. "4 Idan mala'ika ya kusanci bawan Allah sosai, sai ya sanya kalmomi masu kyau a harshensa, amma idan ya yi nisa da shi, sai shaidan ya yi magana ta harshensa. Annabi ﷺ ya ce: "Allah ya sanya gaskiya a harshen Umar, shi kuma yana furta ta." 5 Zunubai suna nisantar da ɗan Adam daga mala'ikansa da aka ba shi, wanda zumunci da goyon bayansa da zai sa shi farin ciki. Mala'ika yana kare bawan Allah kuma yana mayar da martani ga duk wanda ya zage shi. Abu Hurairah ya ruwaito cewa wasu mutum biyu sun yi jayayya a gaban Manzon Allah ﷺ. Yayin da ɗayansu yake zagin ɗayan, Annabi ﷺ yana kallo yana murmushi. Lokacin da ɗayan ya mayar da martani ga zagin, sai Annabi ﷺ ya tashi ya tafi. Sai mutumin ya riske Annabi ﷺ ya ce: "Yana zagina alhali kai kana zaune, amma da na mayar da martani ga wasu daga cikin abin da ya faɗa, sai ka yi fushi, ka tashi ka tafi." Annabi ﷺ ya amsa: "Akwai mala'ika tare da kai yana mayar masa da martani, amma da ka mayar masa da martani, sai shaidan ya sauko." Wasu sahabbai sun ce: "Akwai (mala'iku) tare da ku waɗanda ba sa barin ku, don haka ku yi hankali da su kuma ku girmama su." Allah ﷻ ya ce: (Lalle akwai mala'iku da aka naɗa a kanku, masu lura da ɗan Adam, masu girma, suna rubuta ayyukanku)6 watau ku yi hankali da waɗannan mala'iku masu girma da aka naɗa, kuma ku guji fallasa su ga duk abin da kuke ɗauka a matsayin abin kunya a tsakaninku. Mala'iku suna cutuwa da duk abin da zai cutar da 'Ya'yan Adam.
1 Suratul Hashr, Aya ta 19. 2 Suratut-Tawba, Aya ta 67. 3 Suratul Bakara, Aya ta 86. 4 Suratul Bakara, Aya ta 16. 1 Suratu Yunus, Aya ta 45. 2 Suratun-Nazi'at, Ayoyi 42-46. 3 Suratul Ahqaf, Aya ta 35. 4 Suratul Mu'minun, Ayoyi 112-114. 5 Suratu Ta-Ha, Ayoyi 102-104. 6 Suratut-Tawba, Aya ta 111. 7 Suratut-Tawba, Aya ta 112. 1 At-Tirmidhi ne ya rawaito shi, daga Abdullahi bin 'Umar. 2 Suratu Fussilat, Ayoyi 30-31. 3 Suratul Anfal, Aya ta 12. 4 At-Tirmidhi ne ya rawaito shi a cikin littafin "Tafsir Suratul Bakara", babi na 35. 5 Ahmad ne ya rawaito shi a cikin Musnadinsa (1/106). 6 Suratul Infitar, Ayoyi 10-12.
1 Surat Al-Hashr, Verse 19 . 2 Surat at-Tawbah, Verse 67 . 3 Surat AI-Baqarah, Verse 86. 4 Surat AI-Baqarah, Verse 16. 1 Surat Yunus, Verse 45. 2 Surat an-Nazi'at, Verses 42-46 . 3 Surat Al-Ahqaf, Verse 35. 4 Surat Al-Mu'minun, Verses 112-114. 5 Surat Ta-Ha, Verse 102- 104. 6 Surat at-Tawbah, Verse 111. 7 Surat at-Tawbah, Verse 112 . I Recorded by At-Tirmidhi, on the authority of Abdullah bin 'Umar ~- 2 Surat Fussilat, Verses 30-31. 3 Surat Al-Anfal, Verse 12. 4 Recorded by At-Tirmidhi in the book, "Tafsir Surat Al-Baqarah" chapter 35. 5 Recorded by Ahmad in his Musnad (1/106). 6 Surat AI-Infitar, Verses 10-12.