در دوران صحابه، مسلمانان احکام شرعی را خودشان از کتاب و سنت استنباط می‌کردند. قاضیان، هنگام رسیدگی به اختلافات میان مردم، خود حکم شرعی هر مسئله یا رویدادی را که با آن روبه‌رو می‌شدند استنباط می‌کردند. حاکمان، از امیرالمؤمنین گرفته تا والیان و دیگران، خود احکام شرعی را برای حل هر مشکلی که در دوران حکومتشان پیش می‌آمد استنباط می‌کردند. ابوموسی اشعری و شریح (رض) دو قاضی بودند که احکام را استنباط می‌کردند و بر اساس اجتهاد خود داوری می‌نمودند. معاذ بن جبل (رض) در زمان پیامبر ﷺ والی بود و احکام را استنباط می‌کرد و در ولایت خود بر اساس اجتهاد خویش حکم می‌راند. ابوبکر و عمر (رض) هر دو در دوران حکومت خود احکام را خودشان استنباط می‌کردند و هر یک مردم را بر اساس اجتهادی که کرده بود داوری می‌نمود. معاویه و عمرو بن العاص دو والی بودند که برای خود احکام را با اجتهاد شخصی استنباط می‌کردند و مردم را در ولایت‌های خود بر اساس آن داوری می‌نمودند. با وجود اجتهادی که قاضیان و والیان انجام می‌دادند، خلیفه برخی احکام را برمی‌گزید و دستور اجرای آنها را می‌داد، و مردم خود موظف بودند آن احکام برگزیده را اجرا کنند و نظر و اجتهاد شخصی خویش را درباره آن احکام کنار بگذارند. این به دلیل آن است که حکم شرعی بر این است که فرمان امام باید آشکارا و پنهانی اجرا شود. نمونه آن، پذیرش ابوبکر این بود که طلاق دادن سه‌گانه در یک مجلس تنها یک طلاق به شمار می‌آید، و نیز پذیرش او که اموال باید به‌طور مساوی میان مسلمانان توزیع شود، صرف‌نظر از زمان گرویدن آنان به اسلام یا هر موضوع دیگر. مسلمانان از ابوبکر در این پذیرش‌ها پیروی کردند و قاضیان و والیان آنها را اجرا کردند. هنگامی که عمر پس از او به حکومت رسید، در همان مسائل نظرات متفاوتی برگزید. او مردم را ملزم کرد که طلاق سه‌گانه‌ای را که در یک مجلس گفته می‌شود، به عنوان سه طلاق بپذیرند و اجرا کنند، و اموال را بر اساس زمان ورود مردم به اسلام و بر اساس نیاز، به شکلی متفاوت تقسیم کرد. مسلمانان در این تصمیم‌ها از عمر پیروی کردند و قاضیان و والیان نیز آن‌ها را اجرا کردند. عمر همچنین این حکم را اتخاذ کرد که زمینی که در جنگ به دست آمده، غنیمتی است که متعلق به بیت‌المال است؛ به این ترتیب که مالکان اصلی همچنان در تصرف آن باقی بمانند و زمین میان سربازان مسلمان یا سایر مسلمانان تقسیم نشود. والیان و قاضیان نیز در این تصمیم از او پیروی کردند و احکامی را که او اتخاذ کرده بود، به اجرا درآوردند. بر این اساس، اجماع صحابه (إجماع الصحابة) تأیید می‌کند که امام اختیار دارد برخی احکام را اتخاذ کند و دستور دهد که اجرا شوند، و مسلمانان موظف‌اند از او اطاعت کنند، حتی اگر اجتهاد آنان با آن متفاوت باشد. از جمله قواعد معروف شریعت:

During the era of the Companions (sahabah), the Muslims used to extract the AHkam shar’aiah from the Book and the Sunnah by themselves. The judges, when tackling the disputes among people, would deduce by themselves the hukm shar’ai for every issue or event that they were faced with. The rulers, starting with the Ameer al-Mu'mineen to the Wulat and others, would themselves deduce the AHkam shar’aiah to solve every problem that arose during their ruling. Abu-Musa al Ash'ari and ShuraiH (raa) were two judges (qadi) who deduced the rules (AHkam) and judged by their own ijtihad. Mu'adh ibn Jabal (r.a) was a governor (wali) at the time of the Prophet (saw) and used to deduce aHkam and ruled in his wilayah by his own ijtihad. Abu Bakr and Umar (ra) both deduced aHkam by themselves during their ruling and both ruled the people with the ijtihad each of them had deduced. Muawiya and Amr ibn al 'Aas were two governors who deduced aHkam for themselves by their own ijtihad and ruled people in accordance with it in their provinces. In spite of the ijtihad undertaken by the judges and governors, the Khaleefah used to adopt certain aHkam and to order their execution by the people who would be obliged themselves to implement the adopted rules and to leave their own opinion and ijtihad on those rules. This is because the hukm shar’ai states that the Imam's decree is to be executed openly and covertly. Examples of this is Abu Bakr's adoption that the pronouncement of divorce three times in one sitting constitutes only one divorce, and his adoption that funds should be equally distributed among Muslims irrespective of the time when they embraced Islam or any other matter. The Muslims followed Abu Bakr in these adoptions and the judges and governors executed them. When 'Umar came to office after him he adopted different opinions in the same questions. He obliged people to accept and execute the pronouncement of divorce three times in one sitting as three divorces, and he distributed the funds differently according to the time when the people had entered Islam and according to need. The Muslims followed 'Umar in these adoptions and the judges and governors executed them. 'Umar also made the adoption that land obtained in war was a ghanima owned by the Bait ul Mal (House of Funds), wherein the original owners would retain possession and not distribute the land to the Muslim soldiers or the Muslims. The governors and judges followed him in this adoption and enacted the aHkam he had adopted. Accordingly, the consensus of the Companions (ijma'a as-sahabah) confirms that the Imam has the authority to adopt certain rules and order that they be executed and the Muslims must obey him, even if their ijtihad differs from it. Among the well known shar’aiah principles are:

سلطان حق دارد به تعداد مشکلات واقعی، فرمان‌هایی صادر کند.

"The Sultan has the right to adopt decrees as numerous as the actual problems";.

فرمانِ امام اختلاف را برطرف می‌کند؛ و

"The Imam's decre e resolves the discord"; and.

فرمانِ امام به‌صورت آشکار و پنهان اجرا می‌شود۔

"The Imam's command is executed openly and covertly".

از این پس، خلفا احکام مشخصی را اتخاذ کردند. برای نمونه، هارون الرشید کتاب «کتاب الخراج» را در امور اقتصادی به عنوان مبنا برگزید و همه مردم را ملزم کرد که احکام مندرج در آن را اجرا کنند.

Henceforth, the Khulafa'a adopted specific AHkam. Haroon ar-Rasheed, for example, adopted the book Kitab al-Kharaj in the economic affairs, and he obliged all the people to execute the AHkam included within it.