۸ نظامِ اسلام
8 The System of Islam
اسلام دینی است که الله (سبحانه و تعالی) آن را بر محمد ﷺ نازل فرمود تا رابطهٔ انسان را با آفریدگارش، با خودش، و با دیگر انسانها سامان دهد. رابطهٔ انسان با آفریدگارش شامل عقاید و عبادات است. رابطهٔ انسان با خودش شامل اخلاق، خوراک و پوشاک است. رابطهٔ انسان با دیگر انسانها شامل معاملات اجتماعی و قانون کیفری است. از این رو اسلام مکتبی است که به همهٔ امور زندگی میپردازد. اسلام الهیاتی نیست که به امور کشیشی بپردازد، به هیچ وجه. اسلام استبداد روحانی (دوگانگی روحانیون) را از میان برمیدارد، زیرا گروهی به نام روحانیت و گروهی دیگر به نام غیرروحانی وجود ندارد. همهٔ کسانی که اسلام را میپذیرند مسلمان به شمار میآیند و از دیدگاه اسلام (از نظر تکلیف و حقوق) برابرند. بنابراین نه روحانی وجود دارد و نه افراد غیرروحانی یا دنیوی، زیرا جنبهٔ معنوی آن بدین معناست که همهٔ چیزها به دست آفریدگاری آفریده شدهاند و به فرمان او سامان یافتهاند. چنین دیدگاه ژرفی دربارهٔ انسان، زندگی، جهان و آنچه پیرامون و مرتبط با آنهاست، ناگزیر نشان میدهد که همهٔ اینها ناقص (ناقص)، ناتوان (عاجز) و نیازمند (محتاج) هستند. این امر بیهیچ شکی تأیید میکند که همهٔ اینها به دست آفریدگاری آفریده شدهاند و به فرمانهای او اداره میشوند، و اینکه انسان در مسیر زندگیاش به نظامی نیاز دارد که ارضا و تحقق غرایز و نیازهای ارگانیک او را سامان دهد. این نظام نمیتواند از خود انسان سرچشمه گیرد، زیرا او ناقص است و دانش جامع ندارد. افزون بر این، توانایی انسان در وضع چنین نظامی دستخوش اختلاف، ناسازگاری و تناقض است. این امر نظامی پر از تناقض پدید میآورد که به بدبختی انسان میانجامد. پس نظام باید از جانب الله (سبحانه و تعالی) باشد. بنابراین بر انسان واجب است که کردارش را بر اساس نظامی از جانب الله (سبحانه و تعالی) سامان دهد. اما اگر انسان نظام اسلامی را به قصد بهرهٔ مادی این نظام پیروی کند، و نه از آن رو که این نظام از جانب الله (سبحانه و تعالی) است، آنگاه این پیروی از جنبهٔ معنوی تهی خواهد بود. بنابراین انسان باید کارهای زندگی خود را بر پایهٔ فهمش از رابطهٔ خویش با الله (سبحانه و تعالی) و بر مبنای اوامر و نواهی الهی سامان دهد، تا هنگام انجام کارها روح نیز در آنها حضور داشته باشد. زیرا روح، مشاهدهٔ انسان از رابطهٔ خویش با الله (سبحانه و تعالی) است. آمیختن ماده با روح، یعنی حضور فهم رابطه با الله (سبحانه و تعالی) در لحظهٔ انجام عمل، و در نتیجه پیش رفتن او بر طبق اوامر و نواهی الله، بر پایهٔ درک این رابطه با الله (سبحانه و تعالی). عمل امری مادی است و فهم رابطه با الله هنگام انجام آن، روح (رُوح) است. پس هدایت کردن اعمال بر طبق اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) بر پایهٔ فهم این رابطه، آمیختن ماده با روح است. بر همین اساس، هنگامی که یک غیرمسلمان بر طبق احکام شرعیه که از قرآن و سنت استنباط شده عمل می کند، اعمالش به روح هدایت نمی شود و در اعمال او آمیختگی ماده و روح وجود ندارد. این به آن سبب است که او به اسلام ایمان نیاورده و رابطهٔ خود با الله (سبحانه و تعالی) را درک نکرده است. او صرفاً نظام را پسندیده و اعمال خود را بر همان اساس سامان داده است. این در برابر مسلمانی است که کارهایش را بر طبق اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) انجام می دهد، بر پایهٔ فهمش از رابطهٔ خود با الله (سبحانه و تعالی)، و هدف او از پیروی از اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) کسب رضای الله (سبحانه و تعالی) است و نه صرفاً بهرهای که نظام فراهم می آورد. بنابراین لازم است که جنبهٔ معنوی در امور وجود داشته باشد و روح (رُوح) هنگام انجام اعمال حضور داشته باشد. برای همه باید روشن باشد که جنبهٔ معنوی به این معناست که آن چیز به دست یک آفریدگار آفریده شده است، یعنی رابطهٔ مخلوق (آن چیز) با آفریدگار؛ و روح، فهمیدنِ این رابطه است، یعنی درک انسان از رابطهٔ خود با الله (سبحانه و تعالی). این مفهومِ درست است (از جنبهٔ معنوی و از روح) و همهٔ مفاهیم دیگر نادرستاند. این نگرشِ ژرف و روشنبینانه به هستی، انسان و زندگی است که به نتایج درست و به این مفهومِ درست انجامیده است.
Islam is the deen revealed by Allah (swt) upon Muhammad (saw) to organise the relationship of man with his Creator, with himself, and with other human beings. Man's relationship with his Creator includes the ‘aqaid (creeds) and the acts of worship. Man's relationship with himself includes the moral code, diet, and clothing. Man's relationship with other humans involves societal transactions and the penal code. Hence, Islam is an ideology addressing all life affairs. It is not a theology that deals with priestly matters, whatsoever. It does away with authocracy (the dichotomy of clergy) for there is not a group called the clergy and another group called temporal. All those who embrace Islam are considered Muslims and are equal (in terms of obligation and rights) from the viewpoint of Islam. Hence there is no clergy and secular/temporal men, for its spiritual aspect means that all things are created by a Creator and organised by His order. Such a profound view of man, life and the universe and what surrounds them and what is related to them, necessarily shows that all of these are defective (naaqis), deficient (a'ajiz), and needy (multtaj). This confirms beyond doubt that all these are created by a Creator, governed by His commands and that man, when he proceeds in this life, needs a system to organise the satisfaction and fulfilment of his instincts and organic needs. This system cannot emanate from man as he is deficient and lacks comprehensive knowledge. Furthermore, man's ability to set such a system is subject to differences, inconsistency, and contradiction. This will produce a system full of contradiction that will lead to man's misery. The system must, therefore, come from Allah (swt). Thus it is obligatory that man conducts his actions according to a system from Allah (swt). However, if man complied with the Islamic system based on the pursuit of the material benefit of this system and not because the system was from Allah (swt), it will be devoid of a spiritual aspect. Therefore, man must organise his actions in life by the commands and prohibitions of Allah (swt) based upon his comprehension of his relationship with Allah (swt) so that the spirit would exist when man undertake his actions. This is because spirit is man's observation of his relationship with Allah (swt). The mixing of matter with spirit is the presence of the comprehension of the relationship with Allah (swt) the moment that the action is performed, so he (man) proceeds according to the commands and prohibitions of Allah, based on comprehending this relationship with Allah (swt). An action is a matter, and the comprehension of the relationship with Allah when performing this action is spirit (ruH). Thus directing one's actions according to the commands and prohibitions of Allah (swt) based on the comprehension of this relationship - is mixing matter with ruh. Accordingly, when a non-Muslim acts according to the AHkam Shara’iah which are derived from the Qur'an and Sunnah, his actions are not directed by spirit, and the mixing of matter and spirit does not exist in his actions. This is due to the fact that he did not believe in Islam and did not comprehend the relationship with Allah (swt). He simply appreciated the system and thus organised his actions accordingly. This is in contrast to a Muslim who undertakes his actions according to Allah's (swt) commands and prohibitions based upon his comprehension of his relationship with Allah (swt) and whose goal in complying with the commands and prohibitions of Allah (swt) is attaining Allah's (swt) pleasure and not just the benefit the system provides. Therefore, it is necessary that the spiritual aspect exists in things and that the spirit (ruH) exists when undertaking actions. It must be clear for all that the spiritual aspect means that the thing is created by a Creator i.e. the relationship of the created (thing) with the Creator, while the spirit is the comprehension of this relationship, i.e .man's comprehension of his relationship with Allah (swt). This is the correct concept (of the spiritual aspect and of the spirit) and all other concepts are false. It is the profound and enlightened view to the universe, man, and life that has led to the correct results and to this correct concept.
برخی ادیان بر این باور بودهاند که جهان دو جنبه دارد: جنبه محسوس (محسوس) و جنبه غیبی (مغیّب). انسان نیز هر دو را در خود دارد: صعود معنوی و تمایل جسمانی. زندگی هم شامل جنبه مادی و جنبه معنوی است. آنان چنین فرض میکنند که محسوس با غیب در تضاد است، صعود معنوی با تمایل جسمانی نمیتواند با هم جمع شوند، و ماده از روح جداست. ایشان مدعیاند که این دو جنبه، به سبب تضاد بنیادین در ذاتشان، از یکدیگر جدا هستند؛ از این رو نمیتوانند با هم آمیخته شوند و افزایش یکی به کاستی دیگری میانجامد. در نتیجه، کسانی که خواهان آخرت هستند، باید در بُعد معنوی بکوشند. بر پایه این برداشت، در مسیحیت دو مرجعیت پدید آمد: مرجعیت روحانی و مرجعیت دنیوی: «آنچه از آنِ قیصر است به قیصر بدهید و آنچه از آنِ خداست به خدا». کسانی که مرجعیت روحانی را در دست داشتند، یعنی روحانیون و کشیشان، کوشیدند تا مرجعیت دنیوی را نیز به دست آورند تا مرجعیت روحانی را در زندگی بر آن ترجیح دهند. در نتیجه، میان مرجعیت دنیوی و مرجعیت روحانی، کشمکش شدیدی درگرفت که سرانجام به محدود شدن کلیسا به مرجعیت روحانی و جلوگیری از دخالت آن در امور دنیوی انجامید. آنگاه دین از زندگی جدا شد، زیرا دینی روحانیمآب بود.
Some religions have maintained that the universe has two aspects, the sensorial (maHsoos) and the unseen (mughayyab). Man also embodies both spiritual ascension and physical yearning. Life includes both the materialistic and spiritual aspects. They assume that the sensorial contradicts the unseen, and the spiritual ascension can't be together with the physical yearning, and matter is separate from the spirit. They contend that these two sides are separated from one another due to their fundamental contradiction in nature. Thus, they cannot be mixed and the increase in one leads to a deficit in the other. Consequently, those who desire in the Hereafter have to in the spiritual dimension. Based on this understanding, two authorities have arisen in Christianity, the spiritual and the temporal: "Render unto Caesar what is Caesar's and unto God what is God's". The people yielding spiritual authority into their hands, the clergy and priests, endeavoured to acquire temporal authority so as to give the spiritual authority in life preference over it. As a result, a severe conflict arose between the temporal and the spiritual authorities culminating with the church being confined to the spiritual authority and was prevented from interfering in temporal matters. Religion, was then separated from life because it is clerical.
این جدایی دین از زندگی، همان آموزهٔ ایدئولوژی سرمایهداری است. این آموزه پایهٔ تمدن غربی و رهبری فکریِ است که استعمارگران غربی به آن فرامیخوانند و سپس به جهان منتقل میکنند. این آموزه ستون اصلی فرهنگ آنهاست. آنان بر پایهٔ همین آموزه، باور مسلمانان به اسلام را متزلزل میکنند. آنان با قیاس، اسلام را با مسیحیت میسنجند و هر دو را یکسان میپندارند. بنابراین هر کس که این تصور، یعنی جدا دانستن دین از زندگی، را داشته باشد، عاملی مستقیم یا غیرمستقیم است که از سوی رهبری فکری غرب هدایت میشود. او بهعمد یا از روی نادانی، در خدمت استعمار غربی کار میکند. یا از ایدئولوژی اسلامی بیخبر است، یا دشمن آن است.
This separation between deen and life is the doctrine of the Capitalist ideology. It is the basis of Western haDarah and the intellectual leadership which the Western colonialists call for and subsequently conveyto the world. It is the main pillar of its culture. Based on this doctrine they shake the Muslims belief in Islam. They measure Islam, by analogy, with christianity, as being both religions. Thus, anyone who carries this notion, the separation of deen from life is an indirect or direct agent directed by the Western intellectual leadership. He works intentionally or ignorantly as an agent of Western colonialism. He is either ignorant of the Islamic ideology or its enemy.
اسلام اشیایی را که با حواس خود درک میکنیم، ماده میداند و آفریده شدنشان توسط یک آفریننده، جنبهٔ معنوی را در آنها تعیین میکند. روح (رُوح) درک انسان از رابطهٔ خویش با الله (سبحانه و تعالی) است. بنابراین، جنبهٔ معنویای که جدا از جنبهٔ مادی باشد وجود ندارد. همچنین در انسان صعود معنوی و خواستههای جسمانی به معنای جدا از هم وجود ندارد. بلکه او نیازها و غریزههای ارگانیک دارد که باید ارضا شوند. یکی از غریزههای انسان، غریزهٔ دینورزی (غریزهٔ تدین) است که به معنای نیاز به آفریننده و تدبیرکننده است و از ناتوانی طبیعی ذاتی در انسان ناشی میشود. ارضای غرایز را نمیتوان جنبهٔ مادی یا جنبهٔ معنوی نامید. بلکه باید آن را صرفاً یک برآوردن نیاز دانست. اگر انسان این نیازها و غرایز ارگانیک را مطابق با نظامی که از جانب الله (سبحانه و تعالی) نازل شده و مطابق با رابطهٔ خویش با الله (سبحانه و تعالی) ارضا کند، این ارضا توسط روح هدایت خواهد شد. اگر ارضا بر پایهٔ نظامی نباشد یا نظامی باشد که از جانب الله (سبحانه و تعالی) نازل نشده باشد، آن ارضا صرفاً مادی خواهد بود و به بدبختی انسان میانجامد. اگر غریزهٔ تولیدمثل (غریزهٔ نَوع) بدون نظام یا با نظامی غیر از جانب الله ارضا شود، به بدبختی منجر میشود. در مقابل، اگر از طریق نظام ازدواج که از جانب الله (سبحانه و تعالی) و مطابق با احکام اسلام نازل شده ارضا شود، به ازدواجی منجر میشود که آرامش به همراه دارد. اگر غریزهٔ دینورزی (غریزهٔ تدین) بدون نظام یا با نظامی غیر از جانب الله (سبحانه و تعالی) ارضا شود، مانند پرستش انسانهای دیگر یا بتها، این شرک و کفر خواهد بود. اما اگر با احکام اسلام ارضا شود، عبادت خواهد بود. بنابراین لازم است که در همهٔ امور جنبهٔ معنوی را رعایت کرد و همهٔ اعمال را با پیروی از اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) و بر پایهٔ درک انسان از رابطهٔ خویش با الله (سبحانه و تعالی) انجام داد. به عبارت دیگر، اعمال به وسیلهٔ روح هدایت میشوند. بنابراین، در عمل دو بخش وجود ندارد. واقعیت این است که تنها یک چیز وجود دارد و آن خود عمل است. توصیف عمل بهعنوان صرفاً مادی یا هدایتشده بهوسیلهٔ روح (رُوح)، از خود عمل نشأت نمیگیرد، بلکه از این ناشی میشود که آیا بر طبق احکام اسلام انجام گرفته است یا نه. مثلاً وقتی یک مسلمان در میدان نبرد دشمن خود را میکشد، عملش جهاد محسوب میشود و برای آن پاداش مییابد، زیرا بهوسیلهٔ احکام اسلام هدایت شده است. اما وقتی همان شخص انسان بیگناهی را میکشد، چه مسلمان و چه غیرمسلمان، عملش قتل محسوب میشود و برای آن مجازات خواهد شد، زیرا مخالف اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) است. هر دو عمل یکی است، یعنی کشتن، و هر دو از انسان سرچشمه میگیرند. با این حال، کشتن وقتی بهوسیلهٔ روح هدایت شود عبادت خواهد بود و وقتی چنین نباشد قتل است. بنابراین مسلمان موظف است اعمال خود را بر طبق روح هدایت کند. آمیختن ماده با روح نهتنها ممکن است، بلکه واجب است. جدا کردن ماده از روح جایز نیست. به عبارت دیگر، جدا کردن هیچ عملی از انجام آن بر طبق اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) بر پایهٔ درک رابطه با الله جایز نیست. بر این اساس، هر چیزی که مستلزم جدایی جنبهٔ معنوی از جنبهٔ مادی باشد باید برداشته شود. بنابراین در اسلام روحانیت وجود ندارد، هیچ مرجعیت معنوی به معنای کشیشی نیست و هیچ مرجعیت دنیویای که از دین جدا باشد وجود ندارد. بلکه اسلام دینی است که دولت بخش جداییناپذیر آن است. دولت مجموعهای از احکام شرعی است، همانگونه که نماز چنین است. دولت روش اجرای احکام اسلام و حمل دعوت اسلامی است. از این رو، هر چیزی که دین را به جنبهٔ معنوی محدود کند و آن را از سیاست و حکومت جدا سازد باید لغو شود. بنابراین تمام نهادهایی که صرفاً برای نظارت بر جنبههای معنوی تأسیس شدهاند باید لغو شوند. پس اداره مساجد باید منحل شود و مساجد باید تابع وزارت آموزش و پرورش گردند. دادگاههای شرعی و دادگاههای مدنی نیز باید منحل شوند تا نظام قضایی یکپارچه و مبتنی بر اسلام گردد. زیرا اقتدار اسلام واحد است.
اسلام یک عقیده و نظام است. عقیده عبارت است از ایمان به الله (سبحانه و تعالی)، فرشتگان او، کتابهای او، پیامبر او ﷺ، روز قیامت، و قضا و قدر، یعنی اینکه خوبی و بدی از جانب الله (سبحانه و تعالی) است. اسلام عقیدهای را که عقل میتواند درک کند، بر پایه خرد بنا مینهد. این شامل وجود الله (سبحانه و تعالی)، نبوت محمد ﷺ و قرآن میشود. جنبههایی از عقیده که فراتر از حواس (غیب) است، مانند روز قیامت، فرشتگان، بهشت و جهنم، همگی بر پایه دلایل قطعی نقلی، یعنی قرآن کریم و حدیث متواتر، که خود بر دلایل عقلی استوارند، بنا شده و اثبات میگردند. اسلام خرد را پایه مسئولیت (شرعی) قرار داده است.
Islam is an ’aqeedah and system. The 'adeedah is the belief in Allah (swt), His Angels, His Books, His Messenger (saw)s, the Day of Judgement, and al-QaDaâa wal Qadar, the good and the bad are from Allah (swt). Islam builds the ‘aqeedah, which the mind can comprehend, on the mind. This includes the existence of Allah (swt), the Prophethood of Muhammad (saw) and the Qur'an. The aspects of the ‘aqeedah which are beyond the senses (ghayb) such as the Day of Judgement, Angels, Paradise, and Hell, are all based upon and proved by conclusive textual evidences (daleel naqli) namely, the Qur'an ul- Kareem and the hadith mutawatir which are themselves built upon rational proofs. Islam has made the intellect the foundation for (legal) responsibility.
نظامها همان احکام شرعیای هستند که امور انسان را سامان میدهند. نظام اسلامی بهطور کلی و با معانی عام، همهی امور انسان را در بر میگیرد و این امکان را فراهم میآورد که هنگام اجرا، از همین معانی عام احکام تفصیلی استنباط شود. بنابراین قرآن و سنت، خطوط کلی یعنی معانی عامی را در بر دارند که با آنها به مشکلات انسان از آن جهت که انسان است پاسخ داده میشود، و مجتهدان را به استنباط احکام جزئی برای مسائلی که در زمانها و مکانهای گوناگون پیش میآید، از همین معانی عام رهنمون میشوند.
The systems are aHkam Sharai'ah which organise man's affairs. The Islamic system handled all of man's affairs in general form and by general meanings, enabling one to derive detailed rules from these general meanings when carrying out the implementation. Thus Qur'an and Sunnah include general outlines i.e. general meanings to deal with man's problems in his capacity as a human being leaving the mujtahideen to deduce from these general meanings partial judgements for problems that occur throughout the different times and places.
اسلام در حل مسائل یک روش ثابت و یکسان دارد. مجتهد را فرا میخواند که ابتدا موضوع را بهدقت بررسی کند تا آن را کاملاً بفهمد، سپس نصوص شرعی مربوط به آن را مطالعه کند و در پایان، راهحل مسئله را از همان نصوص استنباط نماید. بدینترتیب مجتهد حکم شرعی آن مسئله را از دلایل شرعی استخراج میکند و اسلام هیچ کاربردی برای هیچ روش دیگری قائل نیست. هر مسئلهای که انسان با آن روبهرو میشود، باید صرفاً بهعنوان یک مسئله انسانی مورد مطالعه قرار گیرد. نباید آن را بهصورت جزئی، بهعنوان یک مسئله اقتصادی، اجتماعی، سیاسی یا هر نوع پرسش دیگر، بررسی کرد. بلکه باید آن را بهعنوان پرسشی انسانی بررسی نمود که برای دانستن حکم خداوند (سبحانه و تعالی) در آن، نیازمند حکم شرعی است.
Islam has one consistent approach in solving problems. It invites the mujtahid to thoroughly study the issue till he understands it and then to study the relevant shar’ai texts and finally deduce the solution for the issue from the texts. The mujtahid thus deduces the Hukm shar’ai for this question from the shar’ai evidences; and Islam has no use of any other method. Any issue facing man should be however studied as only a human problem. It should not be studied partially as an economic, social, political or any other type of question. It should be rather studied as a (human) question requiring hukm shar’ai in order to know the Hukm of Allah (swt) related to it.