در سورۀ آل عمران، الله (سبحانه و تعالی) می‌فرماید:

In surat Aali-Imran, Allah (swt), says:

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلًا [Aali-Imran: 145]

"Nor shall a soul die except by Allah's leave, the term being fixed by writing. " [Aali-Imran: 145]

در سورۂ الأعراف، خداوند (سبحانه و تعالی) می‌فرماید:

In surat al-Aaraf, He (swt) says:

«لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ ۚ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ» [الأعراف: ۳۴] و در سورۀ الحدید، خداوند (سبحانه و تعالی) می‌فرماید:

"To every people is a term appointed. When their term is reached, not an hour can they delay it, nor (by an hour) can they advance it (in anticipation)." [Al-A’raf: 34] In surat al-Hadeed, He (swt) says:

هیچ مصیبتی در زمین و نه در جان‌هایتان رخ نمی‌دهد مگر آنکه پیش از آنکه آن را پدید آوریم، در کتابی ثبت شده است. این بر خداوند آسان است. [Al-Hadid: 22]

"No misfortune can happen on earth nor in your souls but it is recorded in a decree before We bring it into existence. That is truly easy for Allah." [Al-Hadid: 22]

القضاء والقدر در سورۃ التوبۃ، خداوند (سبحانه وتعالی) می‌فرماید:

Al-QaDaa wal Qadar In surat at-Tauba, He (swt) says:

بگو: جز آنچه خداوند برای ما مقرر کرده، هیچ چیزی به ما نخواهد رسید. او سرپرست ماست، و مؤمنان باید تنها بر خداوند توکل کنند. [At-Tauba: 51]

"Say: Nothing will happen to us except what Allah has decreed for us. He is our Protector and in Allah, let the believers place their trust." [At-Tauba: 51]

در سورة سبأ، خداوند (سبحانه و تعالى) می‌فرماید:

In surat Sabaa, He (swt) says:

«از او هیچ ذرّه‌ای در آسمان‌ها و زمین پنهان نیست، و نه کوچک‌تر از آن و نه بزرگ‌تر، مگر آن‌که در کتابی روشن ثبت است.» [Saba: 3]

"From Whom is not hidden the least little atom in the heavens or on earth, nor is there anything less than that, or greater, but it is in the Clear Record." [Saba: 3]

در سورۃ الأنعام، خداوند (سبحانه و تعالی) می‌فرماید:

In surat al-Anaam, He (swt) says:

اوست که شما را شب‌هنگام [به خواب] می‌برد و آنچه را در روز انجام می‌دهید می‌داند. سپس شما را در آن [روز] برمی‌انگیزد تا مدت معیّن [عمر شما] به پایان رسد. آنگاه بازگشت شما به سوی اوست و سپس شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهد ساخت. [Al-An’am: 60]

"He it is Who gathers you at night and knows that which you commit by day. Then He raises you again to life, that the term appointed (for you) may be fulfilled. And afterward unto Him is your return and He will show you the truth of all that you did." [Al-An’am: 60]

در سورۃ النساء، او (سبحانه و تعالی) می‌فرماید: {وَإِن تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِندِ اللَّهِ وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِندِكَ ۚ قُلْ كُلٌّ مِّنْ عِندِ اللَّهِ ۖ فَمَالِ هَٰؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا} ﷺ [An-Nisa: 78]

In surat an-Nisa, He (swt) says: "If some good befalls them, they say: This is from Allah. But if evil, they say: This is from you (O Prophet). Say: All things are from Allah. But what has come to these people, that they fail to understand a single fact?" [An-Nisa: 78]

این آیات قرآن، و آیاتی دیگر که از نظر معنا شبیه آن‌ها هستند، به‌وسیلهٔ بسیاری به‌عنوان دلیل در مسئلهٔ قضا و قدر به کار می‌روند. آنان از این‌ها چنین برداشت می‌کنند که انسان به انجام کارها مجبور است؛ انسان کارهای خود را تحت اجبار و به‌وسیلهٔ قضا و خواست الهی انجام می‌دهد؛ و خداوند (سبحانه و تعالی) انسان و کارهایش را آفریده است. آنان می‌کوشند نظر خود را با سخن خداوند (سبحانه و تعالی) چنین مستند سازند:

These ayat of the Qur'an, and other ayat similar in meaning, are used by many as evidences in the question of QaDaa and Qadar. They take the understanding from these that man is compelled to undertake actions; man undertakes his actions under compulsion through the decree and will of Allah (swt); and that Allah (swt), created man and his actions. They try to support their opinion by the saying of Allah (swt):

«اللهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ» — این بخشی از یک آیه است و باید به شکل کلام قرآن آورده شود؛ بنابراین ترجمه‌ی آن با حفظ ساختار آیه این است: «در حالی که خداوند شما و آنچه را که می‌سازید آفریده است.» [As-Saffat: 96]

"But Allah has created you and your handiwork!" [As-Saffat: 96]

آنان همچنین نظر خود را با حدیثی از پیامبر ﷺ مستند می‌کنند، مانند:

They also support their point with the hadeeth of the Prophet , such as:

«روح القدس در جانم الهام کرد که هیچ کس نمی‌میرد تا آنکه روزی و مدت عمرش (اجل) و آنچه برایش مقدّر شده را به طور کامل دریافت کند.» مسئلهٔ قضا و قدر در میان مکاتب فکری اسلامی بحث‌های فراوانی برانگیخته است. اهل سنت بر این باورند که که انسان در انجام کارهایش دارای کسب اختیاری (اختیار) است و به همین سبب کارهایش بر عهدهٔ اوست. معتزله معتقدند که انسان خود آفریننده کارهای خویش است و از این رو به‌سبب آنکه خود آغازگر آن‌هاست، مورد بازخواست قرار می‌گیرد. جبریه بر این عقیده‌اند که الله (سبحانه و تعالی) انسان و کارهایش را می‌آفریند، پس انسان مجبور به انجام کارهایش است و اختیار ندارد، و بنابراین مانند پری است که در هوا به هر سو که باد آن را ببرد، می‌رود.

"The Holy Spirit inspired in my soul that nobody will pass away until they receive in full their livelihood, term of life (ajal), and what is decreed for them." The question of QaDaa and Qadar has occupied a great deal of discussion amongst the Islamic schools of thought. Ahlus Sunnah held the opinion which in summary is man has Kasb Ikhtiari (free will) in carrying out his actions, so he is accounted because of this Kasb Ikhtiari. Al-Mu'tazilah were of the opinion that man is the one who creates his actions and so he is accounted on them because it is he who initiated them. Al-Jabriyah held the opinion that Allah (swt), is the one who creates man and his actions, therefore man is compelled to carry out his actions and does not have free will, so he is like the feather which floats in the air according to where the wind carries it.

برای اینکه کسی به فهمی درست از موضوع القضاء و القدر برسد، ابتدا باید بداند که استدلال بر کدام پایهٔ صحیح بنا شده است. این پایه نباید این باشد که آیا کنش‌های انسان به‌وسیلهٔ خود او آفریده می‌شوند یا به‌وسیلهٔ الله (سبحانه و تعالی). همچنین نباید علم الله (علم‌الله) باشد، از این جهت که او (سبحانه و تعالی) می‌داند که انسان چنین کنشی را انجام خواهد داد و علم او آن را دربر می‌گیرد. و نه اراده و مشیت الله (إرادة‌الله) باشد، از این جهت که اراده‌اش به کنش بنده تعلق گرفته است، یعنی آن کنش به سبب این اراده باید رخ دهد. و نیز نباید این باشد که کنش بنده در اللوح المحفوظ ثبت شده است و در نتیجه او ناگزیر است که مطابق آنچه ثبت شده، این کنش را انجام دهد.

If one was to come to an accurate understanding of the subject of al-QaDaa wal Qadar he must first have an understanding of the correct basis upon which the argument is built. This basis should not be whether the actions of man are created by himself or by Allah (swt). It is also not the knowledge of Allah (swt) (ilmullah), in terms of the fact that He (swt) knows that man will perform such an action and that His (swt) knowledge encompasses it. Nor is it the decree of Allah (swt) (iraadatullah) in terms that His (swt) decree was related to the servant's action, i.e., that the action must happen because of this will. It also shouldn't be that the servant's action is recorded in the Al Lauh Al MahfooTH (Protected Decree or Register), so as a result he is inevitably going to carry out this action in accordance with what is recorded.

در حقیقت، اساس بحث نه یکی از این دو امر است، زیرا هیچ‌یک از آن دو از نظر پاداش و کیفر ارتباطی با موضوع ندارند. بلکه آن دو از نظر آفرینش، علمی که همه چیز را در بر می‌گیرد، و اراده آفریدگار که به همه امور ممکن تعلق دارد، و ثبت همه چیز در لوح محفوظ، با موضوع مرتبط‌اند. این ارتباط از موضوع پاداش و کیفر بر عمل جدا است. به دیگر سخن، آیا انسان مجبور است کاری را انجام دهد، نیک باشد یا بد، یا او اختیار دارد؟ و آیا انسان اختیار دارد که کاری را انجام دهد یا آن را رها کند؟ یا چنین اختیاری ندارد؟

Indeed, the basis upon which the subject is built is neither of these matters, since they have no relationship to the subject in terms of reward and punishment. They are rather related to the subject in terms of creation, the knowledge that encompasses everything and the will of the Creator, which is related to all the possible matters, and the inclusion in Al Lauh Al MahfooTH of everything. This relationship is detached from the subject of reward and punishment for the action. In other words, is man compelled to perform an action, good or bad, or does he have a choice? And does man have the choice to perform an action or abandon it? Or does he not have the choice?

هر کسی که کردارهای انسان را دقیق بررسی کند، درخواهد یافت که انسان در میان دو حوزه زندگی می‌کند: یکی از آن‌ها را او بر خود مسلط می‌بیند، و آن حوزه‌ای است که در قلمرو اختیار او قرار دارد و در آن، کردارهایی که او با اراده‌ی خود انجام می‌دهد، پدید می‌آیند. حوزه‌ی دیگر بر او تسلط دارد، و آن حوزه‌ای است که انسان در قلمرو آن زندگی می‌کند و در آن، کردارهایی پدید می‌آیند که او در آن‌ها هیچ اختیاری ندارد، خواه از او سر بزنند یا نزنند.

Any individual who studies the actions of man accurately will observe that man lives within two spheres: one of them he dominates, which is the sphere that falls within the domain of his free will and within it, his actions, which he carries out by his own free will occur. The other sphere dominates him and it is the sphere within whose domain he lives and within it the actions, which he has no free will in, occur; whether they occur from him or not.

در مورد کارهایی که در حوزه‌ای قرار دارند که بر انسان چیره است، انسان نه در آنها دخالتی دارد و نه در پدید آمدن آنها. این کارها به دو نوع تقسیم می‌شوند: نوعی که قانون هستی (وجود) آن را لازم می‌داند، و نوعی که کارهایی در آن است که بیرون از اختیار انسان است، اما در قانون هستی (وجود) نمی‌گنجد. تا آنجا که به کارهایی مربوط می‌شود که در چارچوب قوانین هستی (وجود) قرار دارند، انسان کاملاً تسلیم آنهاست. از این رو ناگزیر است مطابق آنها پیش برود، زیرا با هستی و زندگی همراه است که تابع قانونی معین و تغییرناپذیر است. بنابراین کارهای انسان در این حوزه بی‌اراده او پدید می‌آید و او مجبور است و هیچ اختیاری ندارد. انسان بی‌اراده خود به این زندگی آمد و بی‌اراده خود از آن می‌رود. او تنها با بدن خود نمی‌تواند در هوا پرواز کند، با طبیعت وجودی خود بر آب راه برود، و رنگ چشمان خود را پدید آورد. انسان شکل سر خود را پدید نیاورده و اندازه بدن خود را نیز. در حقیقت، این همه را خداوند (سبحانه و تعالی) آفریده است، بی‌آنکه بنده آفریده‌شده را در آن اختیاری باشد. این بدان سبب است که خداوند (سبحانه و تعالی) قانون هستی (وجود) را آفرید، آن را تنظیم‌کننده جهان قرار داد، و جهان را مطابق آن به پیش برد، بی‌آنکه بتواند به گونه‌ای دیگر عمل کند.

In regards to the actions that fall within the sphere that dominates man, man has nothing to do with them or in their existence. They can be divided into two types: A type which is required by the law of the universe (wujood), and a type within which actions that are beyond man's control, but are not within the law of the universe (wujood). As far as the actions, which are within the laws of the universe (wujood), man is in complete submission to them. Therefore, he is forced to proceed in accordance with them because he proceeds with the universe and life subject to a particular law that does not change. Subsequently, man's actions in this sphere occur without his will and he is compelled and has no choice. Man came to this life without his will and he shall leave it without his will. He cannot fly in the air with his body only, walk in his natural being on water, nor create the colour of his eyes. Man did not produce the shape of his head nor the size of his body. Indeed, it was Allah (swt) Who created all of this without the created servant having any say in that. This is because Allah (swt) created the law of the universe (wujood), made it the regulator of the universe, and made the universe proceed in accordance to it, without being able to function differently.

در مورد کارهایی که خارج از کنترل انسان است، که او نمی‌تواند از آنها اجتناب کند و در چارچوب قوانین جهان هستی نیستند، آنها کارهایی هستند که انسان آغاز می‌کند، یا بدون اراده‌اش بر او وارد می‌شوند، بی‌آنکه هرگز بتواند از آنها پرهیز کند. نمونه‌های چنین کارهایی این‌هاست: اگر کسی از روی دیوار به‌طور تصادفی بر شخصی بیفتد و در نتیجه آن شخص را بکشد؛ یا اگر کسی به سوی پرنده‌ای تیراندازی کند و تیر به شخصی اصابت کند که او از وجودش خبر نداشت و او را بکشد؛ یا اگر اتومبیلی از جاده منحرف شود یا قطاری از ریل خارج گردد، یا هواپیمایی سقوط کند. همه‌ی این‌ها به دلیل یک نقص غیرمنتظره روی می‌دهد، بی‌آنکه خلبان یا راننده توانایی اجتناب از این حادثه را داشته باشد، و در نتیجه موجب مرگ سرنشینان می‌شود. همه‌ی این نمونه‌ها از کارها و مانند آنها که از انسان سر می‌زنند یا بر او وارد می‌شوند، در چارچوب قوانین جهان هستی نیستند، با این حال بدون اراده‌ی او از وی سر می‌زنند یا بر او واقع می‌شوند و کنترل آنها از توان او خارج است. همه‌ی این کارها که در حوزه‌ای که بر انسان مسلط است رخ می‌دهند، «قضا» نامیده می‌شوند، زیرا تنها الله (سبحانه و تعالی) است که آنها را از پیش مقدر کرده است. از این رو، انسان نسبت به این کارها بازخواست نمی‌شود، چه آنها سودمند شمرده شوند یا زیانبار، و چه او آنها را دوست داشته باشد یا ناخوش بدارد - هرچند تنها الله (سبحانه و تعالی) خوبی و بدی این کارها را می‌داند - زیرا انسان هیچ تأثیری بر آنها ندارد. او از آنها و از چگونگی وقوعشان آگاهی ندارد و هیچ توانایی ندارد که آنها را دور کند یا از آنها پرهیز نماید. پس انسان باید به این «قضا» ایمان داشته باشد و بداند که این «قضا» از سوی الله (سبحانه و تعالی) است. اما «قدر»: روشن است که کارهایی که یا در حوزه‌ای که بر انسان مسلط است، یا در حوزه‌ای که انسان بر آن تسلط دارد رخ می‌دهند، با اشیاء موجود در جهان هستی، انسان و زندگی سر و کار دارند. الله (سبحانه و تعالی) در این اشیاء ویژگی‌های معینی آفریده است. برای نمونه، در آتش ویژگی سوزاندن، در چوب ویژگی آتش‌گرفتن، و در تیغه ویژگی بریدن را آفریده است. او صفات را در اشیاء، طبق قانون جهان، چنان لازم و جدایی‌ناپذیر قرار داده که تغییر نمی‌کنند. هرگاه دیده شود که صفتی تغییر می‌کند، به این معناست که الله (سبحانه و تعالی) صفت آن شیء را از میان برده است، و چنین رویدادی خلاف طبیعت است. این‌ها همان معجزاتی‌اند که برای پیامبران رخ می‌دهد. همان‌گونه که الله (سبحانه و تعالی) در اشیاء صفات را آفرید، در انسان نیز غرایز و نیازهای جسمانی را آفرید. در غرایز و نیازهای جسمانی، صفات مشخصی قرار داد. از این رو، در غریزه‌ی تولیدمثل، صفت تمایل جنسی را قرار داد. در نیازهای جسمانی نیز صفاتی چون گرسنگی، تشنگی و مانند آن را نهاد. طبق قانون جهان، این صفات را از آن‌ها جدایی‌ناپذیر ساخت. این صفات مشخصی که الله (سبحانه و تعالی) در اشیاء، غرایز و نیازهای جسمانی آفریده، «قَدَر» نامیده می‌شود. زیرا تنها الله (سبحانه و تعالی) اشیاء، غرایز و نیازهای جسمانی را آفرید و صفات آن‌ها را در ایشان مقدّر کرد (قدّر). این صفات را خود اشیاء پدید نمی‌آورند و انسان نیز در آن‌ها دخالتی ندارد و در وجود آن‌ها تأثیری ندارد. بنابراین، انسان باید ایمان داشته باشد که این الله (سبحانه و تعالی) است که این صفات را در اشیاء مقدّر کرده است. با این حال، این صفات این توانایی را به انسان می‌دهند که با بهره‌گیری از آن‌ها کاری انجام دهد؛ یا مطابق با فرمان‌های الله (سبحانه و تعالی)، که در این صورت کاری نیک است، یا مخالف فرمان‌های او، که در این صورت کاری بد است. پس هنگام انجام کارهایی که با استفاده از اشیاء و صفات آن‌ها انجام می‌شود، یا در پاسخ به غرایز و نیازهای جسمانی، اگر این کارها مطابق با اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) باشد، کارهای نیک نامیده می‌شود، و اگر با اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) مخالف باشد، کارهای بد نامیده می‌شود.

بنابراین، همه کارها — خوب یا بد — که در حوزهای رخ میدهد که بر انسان چیره است، از جانب الله (سبحانه و تعالی) است. همه ویژگیهای اشیاء و نیز غرایز و نیازهای عضوی — چه به خیر بینجامد و چه به شر — نیز از جانب الله (سبحانه و تعالی) است. در نتیجه، مسلمان باید باور داشته باشد که قضا — خوب یا بد — از جانب الله (سبحانه و تعالی) است؛ یعنی باید باور داشته باشد که کارهایی که خارج از حوزه نفوذ او است، از جانب الله (سبحانه و تعالی) است. همچنین باید باور داشته باشد که قدر — خوب یا بد — از جانب الله (سبحانه و تعالی) است؛ یعنی باید باور داشته باشد که ویژگیهای ذاتی اشیاء، چه به خیر بینجامند و چه به شر، از جانب الله (سبحانه و تعالی) است و انسان، که مخلوق است، هیچ تأثیری بر آنها ندارد. بدین ترتیب، عمر (اجل) انسان، روزی (رزق) و روح (روح) او همگی از جانب الله (سبحانه و تعالی) است. به همین ترتیب، تمایل جنسی و تمایل به مالکیت که در غرایز تولیدمثل و بقا وجود دارد، همراه با تشنگی و گرسنگی که در نیازهای عضوی وجود دارند، همگی از جانب الله (سبحانه و تعالی) است.

Accordingly, all actions - good or bad - that occur within the sphere that dominates man are from Allah (swt). All the attributes of objects and in the instincts and organic needs - whether resulting in good or bad - are also from Allah (swt). Consequently, a Muslim must believe that QaDaa - good or bad - is from Allah (swt), i.e. he should believe that actions beyond his sphere of influence are from Allah (swt). He must also believe that Qadar - good or bad - is from Allah (swt) i.e. he must believe that the innate attributes of the objects are from Allah (swt), whether they result in good or bad, and man, the created has no effect on them. Thus man's lifespan (ajal), provision (rizq), and soul (ruH) are all from Allah (swt). On the same token, the sexual inclination, and inclination towards ownership existing in the instincts of reproduction and survival, together with thirst and hunger, existing in the organic needs, are all from Allah (swt).

این سخن درباره‌ی کارهایی است که در حوزه‌ای رخ می‌دهد که انسان بر آن تسلط دارد و درباره‌ی ویژگی‌های همه‌ی اشیاء. اما حوزه‌ای که انسان بر آن تسلط دارد، حوزه‌ای است که او در آن بر اساس نظامی که برمی‌گزیند آزادانه عمل می‌کند، چه آن نظام، شریعت الهی (ﷲ سبحانه و تعالی) باشد و چه هر نظام دیگر. این همان حوزه‌ای است که کارهایی که از انسان سر می‌زند یا بر او وارد می‌شود، با اختیار او انجام می‌گیرد. برای نمونه، هرگاه بخواهد راه می‌رود، می‌خورد، می‌نوشد و سفر می‌کند. همچنین هرگاه بخواهد از هر یک از این کارها خودداری می‌کند. او هرگاه بخواهد با آتش می‌سوزاند و با چاقو می‌برد. غریزه‌ی تولید مثل و مالکیت و گرسنگی شکمش را چنان که دلش بخواهد ارضا می‌کند. آزادانه آن کار را انجام می‌دهد یا از آن خودداری می‌ورزد. بنابراین، انسان به خاطر همین کارهایی که در این حوزه انجام می‌دهد، مورد محاسبه قرار می‌گیرد.

This is in respect to the actions that occur within the sphere that dominates man and the attributes of all objects. As for the sphere that man dominates, it is the sphere in which he proceeds freely according to the system he chooses, whether it is the law of Allah (swt) (Shari’ah) or any other. This is the sphere in which the actions that emanate from man or fall upon him, occur with his free will. For example, he walks, eats, drinks and travels, whenever he likes. Likewise, he refrains from doing any of these actions whenever he likes. He also burns with fire and cuts with a knife when he chooses. He satisfies the instincts of reproduction and ownership and hunger of his stomach, as he likes. He freely performs that or abstains from it. Therefore, man is reckoned on these actions, which he performs within this sphere.

اگرچه صفات موجود در اشیاء، غرایز و حاجات عضوی، که الله (سبحانه و تعالی) آنها را از پیش در آنها مقدّر کرده و ذاتی آنها قرار داده، بر نتیجهٔ عمل تأثیر دارند، صفات آنها به خودی خود عمل را آغاز نمی‌کنند، بلکه این انسان است که هنگام به‌کارگیری آنها عمل را آغاز می‌کند. از این رو، میل جنسی در غریزهٔ تناسل، ظرفیت خیر و شر را دارد؛ و گرسنگی موجود در حاجت عضوی نیز ظرفیت خیر و شر را دارد. با این حال، کسی که کارهای نیک یا بد انجام می‌دهد انسان است، نه غریزه یا حاجت عضوی. این به آن دلیل است که الله (سبحانه و تعالی) برای انسان عقلی آفرید که درک می‌کند، و به عقل، ویژگی فهم و داوری را عطا فرمود. همچنین انسان را هدایت کرد تا راه خیر و شر را بشناسد.

Though the attributes in objects, instincts, and organic needs, which Allah (swt) predetermined in them and also made them intrinsic have an affect on the outcome of the action, their attributes by themselves do not initiate action, it is man who initiates the action when using them. Hence, the sexual inclination in the instinct of reproduction has the potential for good and bad; and the hunger present in the organic need has the potential for good and bad. However, the one who performs actions that are good or bad is man and not the instinct or the organic need. This is because Allah (swt) created for man the mind that comprehends and He gave the mind the quality of comprehension and judgement. He also guided man to know the path of good and bad.

«و ما آن مرد را به دو راه (راه خیر و راه شر) راهنمایی کردیم.» [Al-Balad: 10]

"And we showed him (the man) the two paths (of good and bad)." [Al-Balad: 10]

اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) نے انسان میں یہ صلاحیت بھی پیدا کی ہے کہ وہ گناہ اور نیکی کو سمجھ سکے۔

Allah (swt) also created in man the ability to comprehend vice and righteousness.

«و به آن [نفس] فجور و تقوای آن را الهام کرد.» [Ash-Shams: 8]

"And He inspired it as to its wrong (fujoor) and its right (taqwa)." [Ash-Shams: 8]

هنگامی که انسان به غرایز و نیازهای عضوی خود پاسخ می‌دهد به شیوه‌ای که با اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) موافق است، آنگاه عمل نیک انجام می‌دهد و در مسیر نیکوکاری پیش می‌رود. و هنگامی که به غرایز و نیازهای عضوی پاسخ می‌دهد به شیوه‌ای که از اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) منحرف است، آنگاه عمل بد انجام می‌دهد و در مسیر رذیلت پیش می‌رود. بنابراین، در همه‌ی این موارد، خوب و بد از خود انسان سرچشمه می‌گیرد. او به نیازها بر طبق اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) پاسخ می‌دهد و بدین‌سان نیکی می‌کند، یا به آن‌ها به گونه‌ای پاسخ می‌دهد که از اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) منحرف است و بدین‌سان بدی می‌کند. در نتیجه، انسان بر اعمالش حساب پس داده می‌شود؛ اعمالی که در قلمروی رخ می‌دهد که او بر آن سلطه دارد. پس به سبب آن که این اعمال را آزادانه و بدون هیچ اجباری انجام داده است، یا پاداش می‌گیرد یا کیفر می‌بیند. اگرچه ویژگی‌های غرایز و نیازهای عضوی از جانب الله (سبحانه و تعالی) است، و توانایی آن‌ها برای خوبی و بدی نیز از جانب الله (سبحانه و تعالی) است، الله (سبحانه و تعالی) این ویژگی را به گونه‌ای نیافریده که انسان را ناگزیر سازد آن را به کار گیرد، چه به شیوه‌ای که مورد خشنودی الله (سبحانه و تعالی) باشد و چه به شیوه‌ای که مورد ناخشنودی او باشد، یعنی در خوبی یا بدی. همچنین، ویژگی سوزاندن به گونه‌ای آفریده نشده که انسان را وادار کند هر چیزی را بسوزاند، چه این کار مورد خشنودی الله (سبحانه و تعالی) باشد و چه ناخشنودی او، یعنی در خوبی یا بدی. بلکه این ویژگی‌ها در اشیا، غرایز و نیازهای عضوی چنان نهاده شده‌اند که هرگاه کسی این امور (اشیا، غرایز و نیازهای عضوی) را به شیوه‌ی درست به کار گیرد، این ویژگی‌ها پدیدار می‌شوند.

When man responds to his instincts and organic needs in a manner agreeing with the commands and prohibitions of Allah (swt), then he performs the good action and proceeds in the path of righteousness. When he responds to the instincts and organic needs deviating from the commands and prohibitions of Allah (swt), then he performs the bad action and proceeds in the path of vice. Therefore, in all of that, the good and bad emanate from man. He responds to the needs according to the commands and prohibitions of Allah (swt) and thus does good, or responds to them deviating from Allah's (swt) commands and prohibitions and thus does bad. Consequently man is reckoned on his actions, which occur in the sphere that he dominates, thus he is either rewarded or punished because he has undertaken those actions freely without any coercion. Although the attributes of the instincts and organic needs are from Allah (swt), and their potential for good and bad is also from Allah (swt), Allah (swt) didn't fashion the attribute in a manner that forces man to use it, whether in a way that pleases or displeases Allah (swt), i.e. in good or bad. Likewise the attribute of burning was not fashioned in a manner that compels man to burn anything, whether this pleases or displeases Allah (swt), i.e. in good or bad. Rather, these attributes are fashioned in the objects, instincts, and organic needs, in a way that they result in these attributes when anybody uses these matters (objects, instincts and organic needs) in the proper manner.

هنگامی که الله (سبحانه و تعالی) انسان را با غرایز، نیازهای عضوی و عقل آفرید، به او توانایی انتخاب انجام دادن یا خودداری از یک عمل را عطا فرمود. الله (سبحانه و تعالی) او را مجبور نکرد که آن عمل را انجام دهد یا از آن خودداری کند. افزون بر این، ویژگی‌های اشیاء، غرایز و نیازهای عضوی را چنان قرار نداد که انسان را به انجام دادن یا ترک یک عمل وادار کند. بنابراین انسان آزاد است که با به‌کارگیری عقل ممتازی که به او ارزانی شده، عملی را انجام دهد یا از آن خودداری کند، و الله آن را محل مسئولیت شرعی او قرار داده است. بر این اساس، الله (سبحانه و تعالی) انسان را برای انجام کار نیک پاداش می‌دهد، زیرا عقل او انتخاب کرده است که مطابق فرمان‌های الله (سبحانه و تعالی) عمل کند و از منهیات او بپرهیزد. همچنین او را برای انجام کارهای بد کیفر می‌دهد، زیرا عقل او برگزیده است که از فرمان‌های الله (سبحانه و تعالی) سرپیچی کند و آنچه را که او منع فرموده انجام دهد، با پاسخ دادن به غرایز و نیازهای عضوی خود به شیوه‌ای که مخالف دستورهای الله (سبحانه و تعالی) است. از این رو، مسئولیت انسان درست و عادلانه است، زیرا در انجام دادن عمل خود آزاد است و مجبور نیست. در این پرسش، قضا و قدر نامربوط است؛ بلکه به این مربوط است که انسان آزادانه اعمال خود را انجام می‌دهد و بنابراین مسئول کارهای خویش است.

When Allah (swt) created man with his instincts, organic needs, and the mind, He (swt) endowed him with the choice to carry out or abstain from an action. Allah (swt) did not compel him to carry out or to abstain from the action. Furthermore, He did not make the attributes of the objects, instincts and organic needs in a manner that compels man to carry out or abstain from an action. Man is therefore free, to perform or abstain from an action by the use of what He granted him of the distinguishing mind, and He made it the place of shar’ai responsibility. Accordingly, Allah (swt) will reward man for performing the good because his mind chose to perform actions according to the commands of Allah (swt) and abstain from His prohibitions. He would also punish him for performing the bad actions because his mind chose to disobey the commands of Allah (swt) and do what He prohibited by responding to his instincts and organic needs in a way contrary to the orders of Allah (swt). Therefore, man's accountability is right and just, because he is free to carry out his action and is not compelled. In this question, the QaDaa and Qadar is irrelevant. It is rather to do with man carrying out his actions freely and therefore he is responsible for his actions.

الله (سبحانه وتعالی) می‌فرماید:

Allah (swt), says:

هر نفسی در گرو آنچه کسب کرده است. [Al-Muddaththir: 38]

"Every soul is a pledge for what it earned" [Al-Muddaththir: 38]

اما علم الله (سبحانه و تعالی)، این علم انسان را به انجام دادن عملی مجبور نمی‌کند. الله (سبحانه و تعالی) می‌داند که انسان به‌صورت اختیاری عملی را انجام خواهد داد. انجام این عمل بر پایهٔ علم الله (سبحانه و تعالی) نیست، بلکه علم ازلی الله (سبحانه و تعالی) بدان معناست که او می‌داند انسان آن عمل را انجام خواهد داد. و اما «نوشته‌شده در اللوح المحفوظ»، این تعبیری است از اینکه علم الله (سبحانه و تعالی) همه چیز را در بر می‌گیرد.

As for the knowledge of Allah (swt) (ilmullah), this does not force man to carry out an action. Allah (swt) knows that man is going to freely undertake an action. To carry out this action is not based on the knowledge of Allah (swt), rather, the eternal knowledge of Allah (swt) means that He knows that man is going to carry out the action. With regards to "the writing in the Al-Lauh al-MahfooTH, it is an expression that the knowledge of Allah (swt) encompasses everything.

در مورد اراده‌ی الله (سبحانه و تعالی) (إرادة الله)، این اراده انسان را به انجام هیچ عملی مجبور نمی‌کند. اما معنای آن این است که هیچ چیزی در پادشاهی او بدون اراده‌ی او رخ نمی‌دهد؛ یعنی هیچ چیزی برخلاف اراده‌ی او واقع نمی‌شود. بنابراین، اگر انسانی عملی را انجام دهد و الله (سبحانه و تعالی) او را از انجام آن باز ندارد یا به آن مجبور نکند، بلکه او را بدون هیچ اجباری آزاد بگذارد تا عمل کند، آنگاه انسان به اراده‌ی الله (سبحانه و تعالی) عمل کرده است و نه برخلاف اراده‌ی او (سبحانه و تعالی). عمل انسان به خود او و به انتخاب خودش انجام شده است، و اراده‌ی الله (سبحانه و تعالی) او را به انجام آن عمل مجبور نکرده است.

With regards to the will of Allah (swt) (iraadatullah), this does not compel man to carry out any action. Its meaning, however, is that nothing can take place in His Kingdom without His will, i.e. nothing takes place against His will. Thus, if man carried out an action and Allah (swt) did not prevent or compel him from doing so, and instead left him to act freely, without any compulsion, then man has acted by the will of Allah (swt) and not contrary to His (swt) will. Man's action was undertaken by himself and by his choice, and the will of Allah (swt) did not compel him to carry out the action.

این بحث دربارهٔ قضا و قدر است؛ موضوعی که انسان را به انجام کار نیک و دوری از کار بد وامی‌دارد، هنگامی که دریابد الله (سبحانه و تعالی) او را می‌بیند و بر کردارهایش حساب خواهد کرد، و اینکه به او اختیار داده است تا عمل کند یا از آن خودداری ورزد؛ و اگر کارهای درست را برنگزیند، به شدت سرزنش و مجازات خواهد شد. از این رو، مؤمن راستین را می‌یابیم که مفهوم قضا و قدر را صادقانه درک می‌کند و با قوای ذهنی و اختیاری که الله (سبحانه و تعالی) به او عطا فرموده کاملاً آشناست، و بسیار آگاه است که فرمان‌های الله (سبحانه و تعالی) را رعایت کند و از او بترسد. او می‌کوشد تا به دستورهای الله (سبحانه و تعالی) عمل کند و از منهیات دوری گزیند، به سبب ترس از عذاب الله (سبحانه و تعالی)، آرزوی بودن در بهشت او، و اشتیاق به دست یافتن به چیزی که از همهٔ اینها بزرگ‌تر است، یعنی خشنودی الله (سبحانه و تعالی) (رضوان الله).

This is the issue of al QaDaa wal Qadar which will drive man to do good and avoid bad when he realises that Allah (swt) is watching him and will account him (for his actions); and that He has endowed him with the choice to act or abstain; and if he does not choose the right actions, he will be severely reprimanded and punished. Therefore, we find the true believer, who understands sincerely the concept of al QaDaa wal Qadar and who is fully acquainted with the mental faculties and choice that Allah (swt) has endowed him with, is very conscious in observing Allah's (swt) orders and being afraid of Him. He endeavours to comply with the commands of Allah (swt) and to abstain from the prohibitions, because of his fear of the punishment of Allah (swt), his desire to be in His Jannah, and his yearning in attaining that which is greater than all of this, namely the pleasure of Allah (swt) (RiDwan Allah).