Sahabe döneminde Müslümanlar, Ahkâm-ı şer'iyyeyi Kitap ve Sünnet'ten kendi başlarına çıkarırlardı. Kadılar, insanlar arasındaki anlaşmazlıkları çözerken, karşılaştıkları her mesele ya da olay için hüküm-ü şer'iyyeyi kendileri istinbat ederlerdi. Emirü'l-Müminin'den başlayarak Valilere ve diğerlerine kadar yöneticiler de, idareleri sırasında ortaya çıkan her sorunu çözmek için Ahkâm-ı şer'iyyeyi bizzat istinbat ederlerdi. Ebu Musa el-Eş'ari ve Şureyh (r.a) hükümleri istinbat eden ve kendi içtihatlarıyla hükmeden iki kadıydı. Muaz b. Cebel (r.a), Peygamber (s.a.v) zamanında vali idi ve hükümleri istinbat eder, vilayetinde kendi içtihadıyla hükmederdi. Ebu Bekir ve Ömer (r.a) ikisi de hilafetleri sırasında hükümleri bizzat istinbat etmiş, ikisi de istinbat ettikleri içtihada göre insanlara hükmetmiştir. Muaviye ve Amr b. el-As, kendileri için kendi içtihatlarıyla hükümleri istinbat eden ve eyaletlerinde buna uygun olarak insanlara hükmeden iki valiydi. Kadıların ve valilerin yaptığı içtihada rağmen, Halife bazı hükümleri benimser ve bunların, kendileri de benimsenen kuralları uygulamakla yükümlü olan insanlar tarafından uygulanmasını emrederdi; bu kurallar hakkındaki kendi görüş ve içtihatlarını bir kenara bırakırlardı. Bunun sebebi, hüküm-ü şer'inin, İmam'ın kararının hem açıkça hem de gizlice uygulanmasını gerektirmesidir. Buna örnek olarak, Ebu Bekir'in üç talakın bir oturuşta söylenmesinin yalnızca bir talak sayılacağı yönündeki benimsemesi ve ganimet mallarının, İslam'a giriş zamanına ya da başka herhangi bir hususa bakılmaksızın Müslümanlar arasında eşit olarak dağıtılması yönündeki benimsemesi verilebilir. Müslümanlar bu benimsemelerde Ebu Bekir'i takip etti ve kadılar ile valiler bunları uyguladı. Ondan sonra Ömer makama geldiğinde, aynı meselelerde farklı görüşler benimsedi. Ömer, insanları bir oturumda verilen üç boşamayı üç talak olarak kabul edip uygulamaya zorladı; mallarını da insanların İslam'a giriş zamanına ve ihtiyaçlarına göre farklı biçimde dağıttı. Müslümanlar Ömer'in bu içtihatlarını benimsedi ve kadılar ile valiler bunları uyguladı. Ömer ayrıca savaşla elde edilen arazinin bir ganimet olduğuna ve Beytülmal'e (Hazine) ait bulunduğuna, asıl sahiplerinin ise arazinin zilyetliğini koruyacaklarına, arazinin Müslüman askerlere veya Müslümanlara dağıtılmayacağına hükmetti. Valiler ve kadılar bu içtihadında da ona uydu ve onun benimsediği hükümleri yürürlüğe koydu. Buna göre sahabenin icma'ı (icma'u's-sahabe), İmam'ın belirli hükümleri benimseyip bunların uygulanmasını emredebileceğini, Müslümanların ise kendi içtihatları bundan farklı olsa bile ona itaat etmeleri gerektiğini teyit etmektedir. Şeriat'ın meşhur ilkeleri arasında şunlar yer almaktadır:

During the era of the Companions (sahabah), the Muslims used to extract the AHkam shar’aiah from the Book and the Sunnah by themselves. The judges, when tackling the disputes among people, would deduce by themselves the hukm shar’ai for every issue or event that they were faced with. The rulers, starting with the Ameer al-Mu'mineen to the Wulat and others, would themselves deduce the AHkam shar’aiah to solve every problem that arose during their ruling. Abu-Musa al Ash'ari and ShuraiH (raa) were two judges (qadi) who deduced the rules (AHkam) and judged by their own ijtihad. Mu'adh ibn Jabal (r.a) was a governor (wali) at the time of the Prophet (saw) and used to deduce aHkam and ruled in his wilayah by his own ijtihad. Abu Bakr and Umar (ra) both deduced aHkam by themselves during their ruling and both ruled the people with the ijtihad each of them had deduced. Muawiya and Amr ibn al 'Aas were two governors who deduced aHkam for themselves by their own ijtihad and ruled people in accordance with it in their provinces. In spite of the ijtihad undertaken by the judges and governors, the Khaleefah used to adopt certain aHkam and to order their execution by the people who would be obliged themselves to implement the adopted rules and to leave their own opinion and ijtihad on those rules. This is because the hukm shar’ai states that the Imam's decree is to be executed openly and covertly. Examples of this is Abu Bakr's adoption that the pronouncement of divorce three times in one sitting constitutes only one divorce, and his adoption that funds should be equally distributed among Muslims irrespective of the time when they embraced Islam or any other matter. The Muslims followed Abu Bakr in these adoptions and the judges and governors executed them. When 'Umar came to office after him he adopted different opinions in the same questions. He obliged people to accept and execute the pronouncement of divorce three times in one sitting as three divorces, and he distributed the funds differently according to the time when the people had entered Islam and according to need. The Muslims followed 'Umar in these adoptions and the judges and governors executed them. 'Umar also made the adoption that land obtained in war was a ghanima owned by the Bait ul Mal (House of Funds), wherein the original owners would retain possession and not distribute the land to the Muslim soldiers or the Muslims. The governors and judges followed him in this adoption and enacted the aHkam he had adopted. Accordingly, the consensus of the Companions (ijma'a as-sahabah) confirms that the Imam has the authority to adopt certain rules and order that they be executed and the Muslims must obey him, even if their ijtihad differs from it. Among the well known shar’aiah principles are:

"Sultanın, gerçek sorunlar kadar çok sayıda ferman çıkarma hakkı vardır";

"The Sultan has the right to adopt decrees as numerous as the actual problems";.

"İmamın hükmü ihtilafı giderir"; ve.

"The Imam's decre e resolves the discord"; and.

İmamın emri açıkça ve gizlice yerine getirilir.

"The Imam's command is executed openly and covertly".

Bundan sonra Hulefa, belirli ahkamı benimsemiştir. Örneğin Harun er-Reşid, ekonomik işlerde Kitabu'l-Harac'ı benimsemiş ve tüm insanları içindeki ahkamı uygulamaya mecbur etmiştir.

Henceforth, the Khulafa'a adopted specific AHkam. Haroon ar-Rasheed, for example, adopted the book Kitab al-Kharaj in the economic affairs, and he obliged all the people to execute the AHkam included within it.