Hukm şer'î, kulların fiillerine ilişkin Şâri'in (Kanun Koyucu'nun) hitabıdır. Ya kesin olarak sabit (kat'iy us-sübût) olur, örneğin Kur'an ve mütevatir hadis gibi, ya da zannî olarak sabit (zannî us-sübût) olur, örneğin mütevatir olmayan hadis gibi. Eğer sabitliği kesin ve delâleti kesin (kat'iy ud-delâle) ise, hüküm kesin olur. Buna örnek olarak, mütevatir hadislerde zikredildiği üzere namazda farz kılınan tüm rekâtların sayısı verilebilir. Aynı şekilde, faizin haram kılınması, hırsızın elinin kesilmesi ve zina edenin (zânî) celdedilmesi, doğruluğu kesin olan ve yalnızca tek bir kesin olarak sabit görüşü bulunan kesin hükümlerdir.

Hukm shar’ai is the speech of the Legislator related to the actions of the servants ('ibaad). It is either conclusively proven (qat'iy uthuboot), such as the Qur'an and hadith mutawatir or inconclusively proven (dhanniy uthuboot) such as the non-mutawatir hadith. If it is qat'iy uthuboot and its meaning is definitive (qat'iy udalalah), the hukm will be conclusive. An example of this is the number of all prescribed raka'ah in salat, as they are mentioned in the hadith mutawatir. Likewise, the prohibition of riba, the amputation of the hand of the thief, and the lashing of the zani (adulterer) are conclusive rules whose correctness is definite, where there is only one single conclusively proven opinion.

Eğer Kanun Koyucunun (Şaari'in) sözü kat'î sübuta sahip olup kesin bir anlam ifade etmiyorsa (zannî delalet), o hâlde içerdiği hüküm de kesin değildir. Örneğin, Kur'an'daki cizye ile ilgili ayet böyledir. Ayet kat'î sübuta sahiptir, ancak anlamı kesin değildir. Hanefî mezhebi, bunun cizye olarak adlandırılmasını ve ödemekle yükümlü olanların ödeme yaparken zelil bir hâlde bulunmalarını şart koşmuştur. Şafiî mezhebi ise bunun cizye olarak adlandırılmasını şart koşmamış ve cizyenin "çifte zekât" olarak adlandırılmasına izin vermiştir. Ödeyenin zelil olmasını da şart koşmamış, İslâm hükümlerine boyun eğmesinin yeterli olduğunu söylemiştir.

If the speech of the Legislator is qat'iy uthuboot and does not yield a definite meaning (dhanniy udalalah), then the included hukm is inconclusive. For example, the ayah related to jizyah in the Qur'an. The ayah is qat'iy uthuboot but the meaning is not definite. The Hanafi school stipulated that it be called jizyah and those who are required to pay it must be in a state of humiliation when rendering payment. However, the Shafi'i school did not stipulate calling it jizyah and permitted jizyah to be called double zakah They did not require for the one paying it to be humiliated, but it is enough to submit to the Islamic rules.

Eğer Kanun Koyucunun (Şari') sözü zannî subût taşıyorsa, yani mütevâtir olmayan hadis gibi, o takdirde içerdiği hüküm, delâlet yönü kat'î olsun ya da olmasın, kesin olmayacaktır. Örneğin Şevval ayında altı gün oruç tutmak ya da tarım arazisinin kiraya verilmesinin yasaklanması; bunların ikisi de sünnetle sabit olmuştur.

If the speech of the Legislator is dhanniy uthuboot, such as the non-mutawatir hadith, then the hukm included will not be conclusive, regardless of whether the meaning is qat'iy udalalah or not. For example, fasting six days in Shawwal or the prohibition of leasing agricultural land, both of which are proven through Sunnah.

Hukm Şer'î, Şâri'nin (Allah'ın) hitabından doğru bir içtihat yoluyla anlaşılır. Böylece bir müctehidin içtihadı Hukm Şer'î'yi meydana getirir. Buna göre her müctehid için Allah (SWT)'un hükmü, o müctehidin içtihadıyla vardığı ve en güçlü ihtimalle doğru olduğunu düşündüğü hükümdür.

The hukm Shara'i is understood from the speech of the Legislator (Khitab Ashari') through a correct ijtihad. Thus, the ijtihad of a mujtahid produces the Hukm Shara'i. Accordingly, Allah (swt)'s hukm for every mujtahid is the hukm that mujtahid arrived at through his ijtihad and what he most likely thinks to be correct.

Âlimler arasında şu husus icma ile kabul edilmiştir: Şer'î sorumluluk altındaki bir mükellef, bir veya birkaç meselede ictihad yetkinliğine sahipse ve ictihad yaparak bir hüküm elde etmişse, bu konuda diğer müctehidlere uyamaz; çünkü bu, kendi kanaatine göre en doğru olana aykırı bir görüşe taklit etmek olur. Müttebi', ictihadda önemli bir ilme sahip olup hükmün delilini anlayarak o hükme uyan kişidir. Buna göre, bu müttebi' için Allah'ın (c.c.) hükmü, uyduğu müctehidin görüşüdür. Âmmî ise ictihadda önemli bir ilme sahip olmayan ve hükmün delilini bilmeksizin müctehide uyan kişidir. Bu âmmî, müctehidlerin görüşüne uymak ve onların çıkardığı ahkâmı uygulamak zorundadır. Hükmü Şer'î ise, uyduğu müctehidin çıkardığı hükümdür. Dolayısıyla Hükm-i Şer'î, ictihad yetkinliğine sahip müctehidin çıkardığı hükümdür. Bu hüküm, o müctehid için Allah'ın (c.c.) hükmüdür ve onun bu hükmü bırakıp başka bir görüşe uyması caiz değildir. Bu hüküm, müctehide uyanlar için de Allah'ın (c.c.) hükmüdür ve onların da bu hükmü terk etmelerine izin verilmez.

It has been agreed upon amongst scholars that if a mukallaf (one under legal responsibility) fulfils the capacity of ijtihad in one question or more and makes ijtihad and reaches thereupon a hukm, he is not allowed to follow other mujtahideen in this issue, because it would be a taqleed of an opinion which is different to what is most likely correct in his opinion. The muttab'i is a person who has acquired some important knowledge in ijtihad and consequently follows the hukm after understanding its daleel. Accordingly, Allah's (swt) hukm for this muttab'i is the opinion of the mujtahid whom he follows. The 'aammi is the person who does not possess some important knowledge in ijtihad and hence follows the mujtahid without having knowledge of the daleel for the hukm. This 'aammi has to follow the opinion of the mujtahideen and apply the aHkam they have deduced. The Hukm Shara'i on his part is the one deduced by the mujtahid whom he follows. Therefore, the Hukm Shara'i is the hukm deduced by the mujtahid who is qualified to practise ijtihad. It is Allah's (swt) hukm for him, and he is not allowed to leave it to follow another opinion. It is also Allah's (swt) hukm for those who follow the mujtahid and they are not permitted to leave it.

Müteşebbih (taklit eden) bir kimse, herhangi bir meselede bir müctehide uyup o hükme göre amel ettiyse, o hükmü başka bir müctehid için bırakması hiçbir şekilde caiz değildir. Bununla birlikte, müteşebbihin diğer meselelerde bir müctehide uyması caizdir; çünkü sahabe icmaı, müteşebbihin farklı bir meselede farklı bir âlime sorabileceğine izin vermiştir. Müteşebbih kendisini belirli bir mezhebe, örneğin Şafiî mezhebine nispet edip bütün mezhebe bağlanmayı taahhüt ettiyse, bu durumda şu hüküm geçerlidir: Müteşebbih, mezhebine göre amel ettiği bir meselede başka bir müctehide uyamaz. Henüz amel etmediği meselelerde ise diğer müctehidlere uymasında bir sakınca yoktur. Ancak bir müctehid, ictihadı sonucunda bir meselede bir hükme ulaşmışsa, bütün Müslümanların tek bir görüş üzerinde birleşmesi gerektiğinde, tıpkı Hz. Osman'ın biat (halifelik) olayında olduğu gibi, ictihadının sonucunu bırakıp başka bir görüşe uymasına cevaz vardır.

If the muqallid follows a mujtahid in a hukm of any issue and acts accordingly, he is not allowed to leave that hukm for another mujtahid at all. However, it is permissible for the muqallid to follow the mujtahid in other issues, because ijma'a as-Sahabah permitted that a muqallid may ask a different 'aalim (scholar) on a different issue. If the muqallid assigned a certain School of Thought (madhab), such as the Shafi'i and committed himself to follow the entire madhab, then the following applies upon him: The muqallid is not allowed to follow any other mujtahid on an issue he has already practised according to the madhab he is following. Regarding the issues that he has not practised yet, he is allowed to follow the other mujtahideen. However, if a mujtahid reached a hukm on an issue through his ijtihad, he is allowed to abandon the result of his ijtihad and follow another opinion, if it means the unification of all Muslims on one opinion, as happened at the bai’ah of 'Uthman.