Al-i İmran suresinde Allah (SWT) şöyle buyurur:

In surat Aali-Imran, Allah (swt), says:

"Hiçbir nefis, Allah'ın izni olmaksızın ölmez; ecel de yazılmış bir vakittir." [Aali-Imran: 145]

"Nor shall a soul die except by Allah's leave, the term being fixed by writing. " [Aali-Imran: 145]

Araf suresinde Allah (SWT) şöyle buyurur:

In surat al-Aaraf, He (swt) says:

"Her ümmetin bir ecli vardır. Ecelleri geldiğinde, ne bir saat geri bırakabilirler ne de öne alabilirler." [A'raf: 34] Hadid suresinde ise Allah (c.c.) şöyle buyurur:

"To every people is a term appointed. When their term is reached, not an hour can they delay it, nor (by an hour) can they advance it (in anticipation)." [Al-A’raf: 34] In surat al-Hadeed, He (swt) says:

"Ne yeryüzünde ne de kendi nefislerinizde başınıza gelen hiçbir musibet yoktur ki, biz onu yaratmadan önce bir kitapta yazılmış olmasın. Şüphesiz bu, Allah'a göre kolaydır." [Al-Hadid: 22]

"No misfortune can happen on earth nor in your souls but it is recorded in a decree before We bring it into existence. That is truly easy for Allah." [Al-Hadid: 22]

Al-Qadâ ve'l-Kader Tevbe Suresi'nde Allah (SWT) şöyle buyurur:

Al-QaDaa wal Qadar In surat at-Tauba, He (swt) says:

"De ki: Allah'ın bizim için yazdığından başka bir şey başımıza gelmez. O bizim Mevlamızdır. Mü'minler ancak Allah'a tevekkül etsinler." [At-Tauba: 51]

"Say: Nothing will happen to us except what Allah has decreed for us. He is our Protector and in Allah, let the believers place their trust." [At-Tauba: 51]

Sebe' suresinde Yüce Allah (SWT) şöyle buyurur:

In surat Sabaa, He (swt) says:

"Göklerde ve yerde zerre ağırlığınca hiçbir şey, ondan gizli kalmaz; bundan küçük ya da büyük hiçbir şey yoktur ki apaçık bir kitapta (Levh-i Mahfuz'da) bulunmasın." [Saba: 3]

"From Whom is not hidden the least little atom in the heavens or on earth, nor is there anything less than that, or greater, but it is in the Clear Record." [Saba: 3]

Enam suresinde Yüce Allah şöyle buyurur:

In surat al-Anaam, He (swt) says:

Gece sizi toplayan, gündüz işlediklerinizi bilen O'dur. Sonra, belirlenmiş süre tamamlansın diye sizi yeniden diriltir. Sonunda dönüşünüz O'nadır; ardından yaptığınız her şeyin gerçeğini size haber verecektir. [Al-An’am: 60]

"He it is Who gathers you at night and knows that which you commit by day. Then He raises you again to life, that the term appointed (for you) may be fulfilled. And afterward unto Him is your return and He will show you the truth of all that you did." [Al-An’am: 60]

Sûre en-Nisâ'da, O (SWT) şöyle buyurur: "Onlara bir iyilik dokunduğunda, 'Bu Allah'tandır' derler. Ama bir kötülük dokunduğunda, 'Bu senin yüzündendir (ey Peygamber)' derler. De ki: Her şey Allah'tandır. Ama bu insanların nesi var ki, tek bir gerçeği bile kavramaktan aciz?" [An-Nisa: 78]

In surat an-Nisa, He (swt) says: "If some good befalls them, they say: This is from Allah. But if evil, they say: This is from you (O Prophet). Say: All things are from Allah. But what has come to these people, that they fail to understand a single fact?" [An-Nisa: 78]

Bu ayetler ve anlam bakımından bunlara benzeyen diğer ayetler, kader ve kaza meselesinde birçok kişi tarafından delil olarak kullanılmaktadır. Bunlar, bu ayetlerden insanın fiillerini yapmaya zorlandığı, insanın fiillerini Allah'ın (SWT) takdiri ve iradesiyle zorunlu olarak yaptığı ve Allah'ın (SWT) insanı ve onun fiillerini yarattığı anlayışını çıkarmaktadırlar. Görüşlerini, Allah'ın (SWT) şu sözüyle desteklemeye çalışmaktadırlar:

These ayat of the Qur'an, and other ayat similar in meaning, are used by many as evidences in the question of QaDaa and Qadar. They take the understanding from these that man is compelled to undertake actions; man undertakes his actions under compulsion through the decree and will of Allah (swt); and that Allah (swt), created man and his actions. They try to support their opinion by the saying of Allah (swt):

"Oysa Allah sizi de, yaptıklarınızı da yaratmıştır!" [As-Saffat: 96]

"But Allah has created you and your handiwork!" [As-Saffat: 96]

Onlar ayrıca görüşlerini Peygamber ﷺ'in hadisleriyle de destekler, örneğin:

They also support their point with the hadeeth of the Prophet , such as:

"Ruhul Kudüs ruhuma şunu ilham etti: Hiçbir kimse, rızkı, ecel süresi ve kendisine takdir edilen her şeyi tam olarak almadıkça ölmez." Kaza ve Kader meselesi, İslam mezhepleri arasında çok geniş bir tartışmaya konu olmuştur. Ehlu's-Sünnet, özetle, insanın fiillerini gerçekleştirirken İhtiyari kesbe (irade) sahip olduğu, bu İhtiyari kesb sebebiyle de hesaba çekileceği görüşünü benimsemiştir. el-Mu'tezile ise insanın kendi fiillerini yaratan olduğu, fiillerini başlatan kendisi olduğu için bunlardan dolayı hesaba çekileceği görüşündedir. el-Cebriyye ise Allah'ın (sübhanehu ve teala) insanı ve fiillerini yaratan olduğu, dolayısıyla insanın fiillerini yapmaya zorlandığı ve irade sahibi olmadığı, bu nedenle rüzgârın nereye taşıdığına göre havada uçuşan tüy gibi olduğu görüşünü benimsemiştir.

"The Holy Spirit inspired in my soul that nobody will pass away until they receive in full their livelihood, term of life (ajal), and what is decreed for them." The question of QaDaa and Qadar has occupied a great deal of discussion amongst the Islamic schools of thought. Ahlus Sunnah held the opinion which in summary is man has Kasb Ikhtiari (free will) in carrying out his actions, so he is accounted because of this Kasb Ikhtiari. Al-Mu'tazilah were of the opinion that man is the one who creates his actions and so he is accounted on them because it is he who initiated them. Al-Jabriyah held the opinion that Allah (swt), is the one who creates man and his actions, therefore man is compelled to carry out his actions and does not have free will, so he is like the feather which floats in the air according to where the wind carries it.

Kader (el-Kaza ve'l-Kader) konusunun doğru bir şekilde anlaşılabilmesi için, öncelikle tartışmanın üzerine kurulduğu doğru temelin ne olduğunu kavramak gerekir. Bu temel, insanın fiillerinin kendisi tarafından mı yoksa Allah (SWT) tarafından mı yaratıldığı sorusu olmamalıdır. Bu temel aynı zamanda Allah'ın (SWT) ilmi (ilmullah) da değildir; yani Allah'ın (SWT), kulun böyle bir fiili işleyeceğini bilmesi ve Onun (SWT) ilminin bu fiili kapsaması da değildir. Allah'ın (SWT) iradesi (iradetullah) da değildir; yani Allah'ın (SWT) iradesinin kulun fiiliyle ilişkili olması ve fiilin bu iradeye bağlı olarak mutlaka gerçekleşmesi de değildir. Ayrıca temel, kulun fiilinin Levh-i Mahfuz'a (Korunmuş Levha) kaydedilmiş olması ve bunun sonucunda kulun kaydedilene uygun olarak bu fiili mutlaka işleyecek olması da değildir.

If one was to come to an accurate understanding of the subject of al-QaDaa wal Qadar he must first have an understanding of the correct basis upon which the argument is built. This basis should not be whether the actions of man are created by himself or by Allah (swt). It is also not the knowledge of Allah (swt) (ilmullah), in terms of the fact that He (swt) knows that man will perform such an action and that His (swt) knowledge encompasses it. Nor is it the decree of Allah (swt) (iraadatullah) in terms that His (swt) decree was related to the servant's action, i.e., that the action must happen because of this will. It also shouldn't be that the servant's action is recorded in the Al Lauh Al MahfooTH (Protected Decree or Register), so as a result he is inevitably going to carry out this action in accordance with what is recorded.

Aslında konunun dayandığı esas, bu iki meselenin hiçbiri değildir; çünkü bunların ödül ve ceza açısından konuyla bir ilgisi yoktur. Bunlar daha çok yaratılış, her şeyi kapsayan ilim, olası bütün işlerle ilgili olan Yaratıcı'nın iradesi ve her şeyin Levh-i Mahfuz'da bulunması açısından konuyla ilgilidir. Bu ilişki, bir fiil karşılığında verilecek ödül ve ceza konusundan ayrıdır. Başka bir deyişle, insan iyi ya da kötü bir fiili yapmaya zorlanmış mıdır, yoksa bir tercih hakkına sahip midir? Ve insanın bir fiili yapma ya da terk etme konusunda tercih hakkı var mıdır, yoksa hiç tercih hakkı yok mudur?

Indeed, the basis upon which the subject is built is neither of these matters, since they have no relationship to the subject in terms of reward and punishment. They are rather related to the subject in terms of creation, the knowledge that encompasses everything and the will of the Creator, which is related to all the possible matters, and the inclusion in Al Lauh Al MahfooTH of everything. This relationship is detached from the subject of reward and punishment for the action. In other words, is man compelled to perform an action, good or bad, or does he have a choice? And does man have the choice to perform an action or abandon it? Or does he not have the choice?

Her kim insanın davranışlarını dikkatle inceleyen biri, insanın iki alan içinde yaşadığını görecektir: Bunlardan birine insan hâkimdir; bu, irade özgürlüğünün kapsamına giren alandır ve bu alanda kendi iradesiyle gerçekleştirdiği eylemler meydana gelir. Diğer alan ise insana hâkimdir; insanın içinde yaşadığı bu alanda, üzerinde irade özgürlüğü olmadığı eylemler meydana gelir; bunlar ondan çıksın ya da çıkmasın.

Any individual who studies the actions of man accurately will observe that man lives within two spheres: one of them he dominates, which is the sphere that falls within the domain of his free will and within it, his actions, which he carries out by his own free will occur. The other sphere dominates him and it is the sphere within whose domain he lives and within it the actions, which he has no free will in, occur; whether they occur from him or not.

Man'ın hükmü altında bulunan fiiller hakkında, insanın bunların varlığında ne bir rolü vardır ne de bunlarla bir ilgisi. Bu fiiller iki türe ayrılabilir: Birincisi, evrenin yasası (wujood) tarafından zorunlu kılınan türdür; ikincisi ise insanın kontrolünün ötesinde olan, ancak evrenin yasası (wujood) içinde bulunmayan fiillerin türüdür. Evrenin yasası (wujood) içinde bulunan fiillere gelince, insan bunlara tam olarak boyun eğmiştir. Bu nedenle, değişmeyen belirli bir yasaya tabi olarak evren ve hayatla birlikte ilerlediği için, onlara uygun hareket etmeye zorlanır. Dolayısıyla, bu alandaki insan fiilleri onun iradesi dışında gerçekleşir; insan zorlanmıştır ve hiçbir seçeneği yoktur. İnsan bu hayata iradesi dışında gelmiştir ve iradesi dışında da ayrılacaktır. Sadece bedeniyle havada uçamaz, doğal varlığıyla suyun üzerinde yürüyemez ve gözlerinin rengini yaratamaz. İnsan başının şeklini ya da vücudunun büyüklüğünü de üretmemiştir. Gerçekten de bütün bunları yaratan, yaratılmış kulun bu konuda hiçbir söz sahibi olmadığı Allah (swt)'tır. Bunun nedeni, Allah (swt)'ın evrenin yasasını (wujood) yaratmış, onu evrenin düzenleyicisi kılmış ve evrenin, bunun dışında farklı işleyemeyecek şekilde, buna uygun olarak ilerlemesini sağlamış olmasıdır.

In regards to the actions that fall within the sphere that dominates man, man has nothing to do with them or in their existence. They can be divided into two types: A type which is required by the law of the universe (wujood), and a type within which actions that are beyond man's control, but are not within the law of the universe (wujood). As far as the actions, which are within the laws of the universe (wujood), man is in complete submission to them. Therefore, he is forced to proceed in accordance with them because he proceeds with the universe and life subject to a particular law that does not change. Subsequently, man's actions in this sphere occur without his will and he is compelled and has no choice. Man came to this life without his will and he shall leave it without his will. He cannot fly in the air with his body only, walk in his natural being on water, nor create the colour of his eyes. Man did not produce the shape of his head nor the size of his body. Indeed, it was Allah (swt) Who created all of this without the created servant having any say in that. This is because Allah (swt) created the law of the universe (wujood), made it the regulator of the universe, and made the universe proceed in accordance to it, without being able to function differently.

Hayatında kontrol edemediği, kaçınamadığı ve evren kanunlarının kapsamına girmeyen fiiller ise şunlardır: İnsanın başlattığı fiiller ya da iradesi dışında, kaçınma imkânı hiç olmadan başına gelen fiiller. Bunlara örnek olarak, bir duvarın üzerindeki birinin kazara düşüp bir kişiye çarparak onu öldürmesi; birinin bir kuşa ateş ettiği, ancak farkında olmadığı bir kişiye isabet edip onu öldürmesi; ya da bir arabanın yoldan çıkması, bir trenin raydan çıkması veya bir uçağın düşmesi verilebilir. Bunların hepsi, sürücünün ya da pilotun bu kazayı önlemesine imkân tanımayan beklenmedik bir arızadan kaynaklanır ve yolcuların ölümüne sebep olur. Bu örneklerin hepsi ve benzerleri, insandan çıkan ya da başına gelen fiiller olup evren kanunlarının kapsamında değildir; yine de insandan çıkmış ya da başına gelmiş, iradesi dışında gerçekleşmiş ve kontrol etme gücü ötesinde olmuşlardır. İnsanın hâkim olduğu alan içinde meydana gelen bütün bu fiillere Kazâ denir, çünkü onları yalnızca Allah (c.c.) takdir etmiştir. Bu nedenle insan bu fiillerden, faydalı ya da zararlı olarak nitelendirilmelerine bakılmaksızın, ayrıca bunları sevip sevmemesine bakılmaksızın sorumlu tutulmaz. Bu fiillerdeki hayrı ve şerri yalnızca Allah (c.c.) bilir; çünkü insanın bunlar üzerinde bir tesiri yoktur, nasıl meydana geldiklerine dair bir bilgisi yoktur ve onları uzaklaştırması ya da önlemesi hiçbir şekilde mümkün değildir. Dolayısıyla insan bu Kazâya iman etmeli ve bu Kazânın Allah (c.c.) tarafından olduğuna inanmalıdır. Kadere gelince: İnsanın hâkim olduğu alanda ya da insanın hâkim olmadığı alanda meydana gelen fiiller, evrendeki eşyalar, insan ve hayat üzerinde gerçekleşir. Allah (c.c.) bu eşyaya belirli özellikler yaratmıştır. Örneğin ateşe yakma özelliğini, odunda tutuşma özelliğini ve bıçağa kesme özelliğini yaratmıştır. O, evrenin yasasına göre nesnelere öyle özellikler koymuştur ki bunlar değişmez. Bir özelliğin değiştiği görüldüğünde, bu, Allah'ın (swt) o nesnenin özelliğini ortadan kaldırdığı anlamına gelir ve böyle bir olay doğaya aykırıdır. Bunlar peygamberlere olan mucizelerdir. Allah (swt) nesnelerde özellikler yarattığı gibi, insanda da içgüdüler ve organik ihtiyaçlar yaratmıştır. İçgüdülerde ve organik ihtiyaçlarda belirli özellikler yaratmıştır. Böylece üreme içgüdüsüne cinsel eğilim özelliğini, organik ihtiyaçlara ise açlık, susuzluk ve benzeri özellikleri yaratmıştır. Bu özellikleri, evrenin yasasına göre onlardan ayrılmaz kılmıştır. Allah'ın (swt) nesnelerde, içgüdülerde ve organik ihtiyaçlarda yarattığı bu belirli özelliklere Kader denir. Bunun sebebi, nesneleri, içgüdüleri ve organik ihtiyaçları yalnız Allah'ın (swt) yaratmış olması ve onlardaki özellikleri yalnız O'nun takdir etmiş (Kaddara) olmasıdır. Bu özellikler nesneler tarafından meydana getirilmez; insanın da bunlarda bir payı yoktur ve varlıkları üzerinde bir etkisi yoktur. Bu nedenle insan, nesnelerdeki bu özellikleri takdir edenin Allah (swt) olduğuna iman etmelidir. Bununla birlikte, bu özellikler insana, onları kullanarak bir eylemde bulunma imkânı verir: Ya Allah'ın (swt) emirlerine uygun olarak ve bu durumda iyi olur, ya da O'nun emirlerine aykırı olarak ve bu durumda kötü olur. Dolayısıyla nesneleri özellikleriyle kullanarak ya da içgüdü ve organik ihtiyaçlara karşılık vererek eylemde bulunurken, bu eylemler Allah'ın (swt) emir ve yasaklarına uygunsa iyi eylemler, emir ve yasaklarına aykırıysa kötü eylemler olarak nitelendirilir.

Buna göre, insanın hâkimiyet alanı içinde gerçekleşen tüm fiiller, iyi ya da kötü, Allah (c.c.)'tandır. Nesnelerin tüm özellikleri ile nevi ihtiyaç ve gerekliliklerde bulunan içgüdüler -ister iyi ister kötü sonuç doğursun- bunların da hepsi Allah (c.c.)'tandır. Bu sebeple bir Müslüman, kaza'nın iyi ya da kötü olmasına bakılmaksızın Allah (c.c.)'tan olduğuna inanmalıdır; yani insanın etki alanının dışındaki fiillerin Allah (c.c.)'tan olduğuna inanmalıdır. Ayrıca kader'in iyi ya da kötü olmasına bakılmaksızın Allah (c.c.)'tan olduğuna inanmalıdır; yani nesnelerin doğuştan gelen özelliklerinin, iyi ya da kötü sonuç doğursun, Allah (c.c.)'tan olduğuna ve yaratılmış olan insanın bunlar üzerinde hiçbir etkisi bulunmadığına inanmalıdır. Böylece insanın ömrü (ecel), rızkı (rızık) ve ruhu (rûh) da hepsi Allah (c.c.)'tandır. Aynı şekilde, üreme ve hayatta kalma içgüdülerinde bulunan cinsel eğilim ve mülkiyete yönelik eğilim ile organik ihtiyaçlarda bulunan susuzluk ve açlık da hepsi Allah (c.c.)'tandır.

Accordingly, all actions - good or bad - that occur within the sphere that dominates man are from Allah (swt). All the attributes of objects and in the instincts and organic needs - whether resulting in good or bad - are also from Allah (swt). Consequently, a Muslim must believe that QaDaa - good or bad - is from Allah (swt), i.e. he should believe that actions beyond his sphere of influence are from Allah (swt). He must also believe that Qadar - good or bad - is from Allah (swt) i.e. he must believe that the innate attributes of the objects are from Allah (swt), whether they result in good or bad, and man, the created has no effect on them. Thus man's lifespan (ajal), provision (rizq), and soul (ruH) are all from Allah (swt). On the same token, the sexual inclination, and inclination towards ownership existing in the instincts of reproduction and survival, together with thirst and hunger, existing in the organic needs, are all from Allah (swt).

Bu, insanın hâkim olduğu alan ile tüm nesnelerin özelliklerine dair gerçekleşen fiiller hakkındadır. İnsanın hâkim olduğu alana gelince, bu, Allah'ın (c.c.) hukuku (Şeriat) olsun ya da başka herhangi bir sistem olsun, kendi seçtiği sisteme göre özgürce hareket ettiği alandır. Bu alanda, insandan çıkan veya ona isabet eden fiiller, onun irade hürriyetiyle gerçekleşir. Örneğin, dilediği zaman yürür, yer, içer ve yolculuk eder. Aynı şekilde, dilediği zaman bu fiillerin herhangi birini yapmaktan da kaçınır. Dilediğinde ateşle yakar, bıçakla keser. Üreme ve mülkiyet içgüdülerini ve midesinin açlığını dilediği gibi giderir. Bunu da, bundan da özgürce yapar ya da yapmaktan kaçınır. Dolayısıyla insan, bu alanda gerçekleştirdiği bu fiillerden sorumlu tutulur.

This is in respect to the actions that occur within the sphere that dominates man and the attributes of all objects. As for the sphere that man dominates, it is the sphere in which he proceeds freely according to the system he chooses, whether it is the law of Allah (swt) (Shari’ah) or any other. This is the sphere in which the actions that emanate from man or fall upon him, occur with his free will. For example, he walks, eats, drinks and travels, whenever he likes. Likewise, he refrains from doing any of these actions whenever he likes. He also burns with fire and cuts with a knife when he chooses. He satisfies the instincts of reproduction and ownership and hunger of his stomach, as he likes. He freely performs that or abstains from it. Therefore, man is reckoned on these actions, which he performs within this sphere.

Allah (SWT) tarafından nesnelerde, içgüdülerde ve organik ihtiyaçlarda önceden belirlenip onlara içkin kılınan özellikler, eylemin sonucunu etkilese de, bu özellikler kendi başlarına bir eylemi başlatmazlar; onları kullanırken eylemi başlatan insandır. Bu nedenle üreme içgüdüsündeki cinsel eğilimin hem iyiye hem kötüye yönelme potansiyeli vardır; organik ihtiyaçta bulunan açlığın da hem iyiye hem kötüye yönelme potansiyeli vardır. Ancak iyi ya da kötü eylemleri gerçekleştiren, içgüdü ya da organik ihtiyaç değil, insandır. Bunun sebebi, Allah (SWT)'ın insan için kavrayan aklı yaratması ve akla kavrama ve yargılama niteliğini vermesidir. Ayrıca insanı iyinin ve kötünün yolunu bilmeye yöneltmiştir.

Though the attributes in objects, instincts, and organic needs, which Allah (swt) predetermined in them and also made them intrinsic have an affect on the outcome of the action, their attributes by themselves do not initiate action, it is man who initiates the action when using them. Hence, the sexual inclination in the instinct of reproduction has the potential for good and bad; and the hunger present in the organic need has the potential for good and bad. However, the one who performs actions that are good or bad is man and not the instinct or the organic need. This is because Allah (swt) created for man the mind that comprehends and He gave the mind the quality of comprehension and judgement. He also guided man to know the path of good and bad.

"Ve ona iki yolu (iyilik ve kötülük yollarını) gösterdik." [Al-Balad: 10]

"And we showed him (the man) the two paths (of good and bad)." [Al-Balad: 10]

Allah (SWT) insana kötülüğü ve doğruluğu kavrama yeteneğini de yaratmıştır.

Allah (swt) also created in man the ability to comprehend vice and righteousness.

"Ve ona kötülüğünü (fücur) ve doğruluğunu (takva) ilham etti." [Ash-Shams: 8]

"And He inspired it as to its wrong (fujoor) and its right (taqwa)." [Ash-Shams: 8]

İnsan, içgüdülerine ve organik ihtiyaçlarına Allah'ın (swt) emir ve yasaklarına uygun bir biçimde karşılık verdiğinde, iyi amelde bulunur ve doğruluk yolunda ilerler. İçgüdülerine ve organik ihtiyaçlarına Allah'ın (swt) emir ve yasaklarından sapan bir biçimde karşılık verdiğinde ise kötü amelde bulunur ve kötülük yolunda ilerler. Dolayısıyla tüm bunlarda iyi ve kötü insandan çıkar. İhtiyaçlarına Allah'ın (swt) emir ve yasaklarına göre karşılık verir ve böylece iyilik yapar; ya da onlara Allah'ın (swt) emir ve yasaklarından sapan bir biçimde karşılık verir ve böylece kötülük yapar. Sonuç olarak insan, hakim olduğu alanda gerçekleşen amellerinden hesaba çekilir; bu amellerini hiçbir zorlama olmaksızın özgür iradesiyle üstlendiği için ya ödüllendirilir ya da cezalandırılır. İçgüdülerin ve organik ihtiyaçların niteliklerinin Allah'tan (swt) olduğu ve onların iyiliğe ve kötülüğe elverişliliğinin de Allah'tan (swt) olduğu doğru olsa da, Allah (swt) bu niteliği, insanı onu Allah'ı (swt) hoşnut edecek ya da hoşnut etmeyecek, yani iyi ya da kötü bir biçimde kullanmaya zorlayacak şekilde yaratmamıştır. Aynı şekilde yakma niteliği de insanı, bu Allah'ı (swt) hoşnut etse ya da etmese, yani iyi ya da kötü olsa da, herhangi bir şeyi yakmaya zorlayacak şekilde yaratılmamıştır. Aksine bu nitelikler, nesnelerde, içgüdülerde ve organik ihtiyaçlarda, bu şeyler (nesneler, içgüdüler ve organik ihtiyaçlar) doğru biçimde kullanıldığında bu niteliklerin ortaya çıkacağı şekilde yaratılmıştır.

When man responds to his instincts and organic needs in a manner agreeing with the commands and prohibitions of Allah (swt), then he performs the good action and proceeds in the path of righteousness. When he responds to the instincts and organic needs deviating from the commands and prohibitions of Allah (swt), then he performs the bad action and proceeds in the path of vice. Therefore, in all of that, the good and bad emanate from man. He responds to the needs according to the commands and prohibitions of Allah (swt) and thus does good, or responds to them deviating from Allah's (swt) commands and prohibitions and thus does bad. Consequently man is reckoned on his actions, which occur in the sphere that he dominates, thus he is either rewarded or punished because he has undertaken those actions freely without any coercion. Although the attributes of the instincts and organic needs are from Allah (swt), and their potential for good and bad is also from Allah (swt), Allah (swt) didn't fashion the attribute in a manner that forces man to use it, whether in a way that pleases or displeases Allah (swt), i.e. in good or bad. Likewise the attribute of burning was not fashioned in a manner that compels man to burn anything, whether this pleases or displeases Allah (swt), i.e. in good or bad. Rather, these attributes are fashioned in the objects, instincts, and organic needs, in a way that they result in these attributes when anybody uses these matters (objects, instincts and organic needs) in the proper manner.

Allah (c.c.) insanı içgüdüleri, organik ihtiyaçları ve aklıyla yarattığında, ona bir fiili yapma veya ondan kaçınma seçeneğini verdi. Allah (c.c.) onu bir fiili yapmaya ya da ondan kaçınmaya zorlamadı. Ayrıca, eşyanın özelliklerini, içgüdüleri ve organik ihtiyaçları, insanı bir fiili yapmaya veya ondan kaçınmaya zorlayacak şekilde yaratmadı. Dolayısıyla insan, kendisine verilen ayırt edici akıl sayesinde bir fiili yapma veya ondan kaçınma konusunda özgürdür ve Allah bu aklı şer'î sorumluluğun yeri kılmıştır. Buna göre Allah (c.c.), insanın aklı Allah'ın emirlerine uygun fiiller yapmayı ve yasaklarından kaçınmayı seçtiği için iyi fiilleri yapmasından dolayı onu ödüllendirecektir. Aynı şekilde, aklı Allah'ın emirlerine itaatsizlik etmeyi ve O'nun yasakladığı şeyi yapmayı, içgüdü ve organik ihtiyaçlarına Allah'ın emirlerine aykırı bir biçimde karşılık vererek seçtiği için, kötü fiiller işlemesinden dolayı da onu cezalandıracaktır. Bu nedenle insanın sorumluluğu doğru ve adildir, çünkü fiilini gerçekleştirmekte özgürdür ve zorlanmamıştır. Bu meselede Kaza ve Kader konusu alakasızdır. Mesele, insanın fiillerini özgürce gerçekleştirmesi ve dolayısıyla fiillerinden sorumlu olmasıyla ilgilidir.

When Allah (swt) created man with his instincts, organic needs, and the mind, He (swt) endowed him with the choice to carry out or abstain from an action. Allah (swt) did not compel him to carry out or to abstain from the action. Furthermore, He did not make the attributes of the objects, instincts and organic needs in a manner that compels man to carry out or abstain from an action. Man is therefore free, to perform or abstain from an action by the use of what He granted him of the distinguishing mind, and He made it the place of shar’ai responsibility. Accordingly, Allah (swt) will reward man for performing the good because his mind chose to perform actions according to the commands of Allah (swt) and abstain from His prohibitions. He would also punish him for performing the bad actions because his mind chose to disobey the commands of Allah (swt) and do what He prohibited by responding to his instincts and organic needs in a way contrary to the orders of Allah (swt). Therefore, man's accountability is right and just, because he is free to carry out his action and is not compelled. In this question, the QaDaa and Qadar is irrelevant. It is rather to do with man carrying out his actions freely and therefore he is responsible for his actions.

Allah (SWT) şöyle buyurur:

Allah (swt), says:

"Her nefs, kazandığı şeyin karşılığı olarak rehin tutulmuştur." [Al-Muddaththir: 38]

"Every soul is a pledge for what it earned" [Al-Muddaththir: 38]

Allah'ın (c.c.) ilmi (ilmullah) ise insanı bir fiili işlemeye zorlamaz. Allah (c.c.), insanın özgür iradesiyle bir fiili yapacağını bilir. Bu fiilin işlenmesi Allah'ın ilmine dayanmaz; aksine, Allah'ın ezeli ilmi, insanın o fiili yapacağını bildiği anlamına gelir. Levhi Mahfuz'daki yazıya gelince, bu, Allah'ın ilminin her şeyi kuşattığını ifade eden bir anlatımdır.

As for the knowledge of Allah (swt) (ilmullah), this does not force man to carry out an action. Allah (swt) knows that man is going to freely undertake an action. To carry out this action is not based on the knowledge of Allah (swt), rather, the eternal knowledge of Allah (swt) means that He knows that man is going to carry out the action. With regards to "the writing in the Al-Lauh al-MahfooTH, it is an expression that the knowledge of Allah (swt) encompasses everything.

Allah'ın (swt) iradesi (iraadatullah) hakkında söyleyecek olursak, bu, insanı herhangi bir fiili yapmaya zorlamaz. Ancak bunun anlamı, O'nun Mülkünde O'nun iradesi olmadan hiçbir şeyin meydana gelemeyeceği, yani hiçbir şeyin O'nun iradesine aykırı olarak gerçekleşmediğidir. Dolayısıyla insan bir fiil işlediğinde ve Allah (swt) onu bundan engellemediği ve zorlamadığı, bunun yerine onu hiçbir zorlama olmaksızın özgürce hareket etmeye bıraktığı takdirde, insan Allah'ın (swt) iradesiyle hareket etmiş olur, O'nun (swt) iradesine aykırı değil. İnsanın fiili kendi kendisi tarafından ve kendi tercihiyle yapılmıştır; Allah'ın iradesi onu o fiili yapmaya zorlamamıştır.

With regards to the will of Allah (swt) (iraadatullah), this does not compel man to carry out any action. Its meaning, however, is that nothing can take place in His Kingdom without His will, i.e. nothing takes place against His will. Thus, if man carried out an action and Allah (swt) did not prevent or compel him from doing so, and instead left him to act freely, without any compulsion, then man has acted by the will of Allah (swt) and not contrary to His (swt) will. Man's action was undertaken by himself and by his choice, and the will of Allah (swt) did not compel him to carry out the action.

Kaza ve kader meselesi, insanı iyiliğe yöneltecek ve kötülükten uzaklaştıracak bir meseledir; zira insan, Allah'ın (swt) kendisini gözettiğini ve hesaba çekeceğini, ona fiil etme ya da fiilden kaçınma seçimi verdiğini bilir; doğru davranışları seçmezse ağır bir şekilde azarlanacağını ve cezalandırılacağını anlar. Bu nedenle, kaza ve kadere dair kavramı içtenlikle anlayan ve Allah'ın (swt) kendisine verdiği akıl melekelerini ve seçim hakkını tam olarak kavrayan gerçek mü'min, Allah'ın (swt) emirlerine riayet etmede son derece bilinçlidir ve O'ndan korkar. Allah'ın (swt) cezasından korkması, Cennetinde bulunma arzusu ve bunların hepsinden daha büyük olanı, yani Allah'ın (swt) rızasını (Ridvânullah) elde etme özlemi sebebiyle, Allah'ın emirlerine uymaya ve yasaklardan kaçınmaya çalışır.

This is the issue of al QaDaa wal Qadar which will drive man to do good and avoid bad when he realises that Allah (swt) is watching him and will account him (for his actions); and that He has endowed him with the choice to act or abstain; and if he does not choose the right actions, he will be severely reprimanded and punished. Therefore, we find the true believer, who understands sincerely the concept of al QaDaa wal Qadar and who is fully acquainted with the mental faculties and choice that Allah (swt) has endowed him with, is very conscious in observing Allah's (swt) orders and being afraid of Him. He endeavours to comply with the commands of Allah (swt) and to abstain from the prohibitions, because of his fear of the punishment of Allah (swt), his desire to be in His Jannah, and his yearning in attaining that which is greater than all of this, namely the pleasure of Allah (swt) (RiDwan Allah).