Gunoh turiga va uning buzg'unchilik ta'siriga qarab jazoning darajasi turlicha bo'ladi.
The degree of punishment differs according to the type of sin and its effect of corruption
Gunoh ikki yo‘l bilan ta’riflanishi mumkin: Allohning amriga yuz o‘girish yoki taqiqlangan ishni qilish. Alloh ~ jinlarning otasi va insoniyatning otasini ushbu ikki gunohni sodir etgani uchun sinovga tortgan, bu gunohlar to‘rt toifaga bo‘linadi: (1) Podsholik gunohlari: inson buyuklik, takabburlik, qodirlik, bo‘ysundirish, ulug‘lik, yuksaklik va boshqa ilohiy sifatlarni o‘ziga olganda, u Allohga sherik keltirish orqali shirkka tushadi. Bu tur barcha gunohlar ichida eng og‘iri hisoblanadi, chunki bunda inson Allohning sifatlari va hukmronligida Unga raqobat qilishga urinadi, bu esa kechirilmaydigan gunohdir. Alloh ~ aytdi: {Albatta, Alloh Unga sherik keltirilishini kechirmaydi, bundan boshqasini esa xohlagan kishisi uchun kechiradi. Kim Allohga sherik keltirsa, u katta gunohni to‘qigan bo‘ladi} 1. (2) Shayton gunohlari: inson shaytonning sifatlariga taqlid qilganda, masalan, hasad, zulm, aldov, xiyonat, yomon ishga buyurish, yaxshi ishdan qaytarish, dinda bid’at chiqarish, insonlarni adashtirishga da’vat qilish. (3) Yirtqich gunohlar: inson zolimga aylanib, o‘zidan kuchsiz kishilarga nisbatan zulm qilganda, ularga ziyon va azob yetkazganda. (4) Hayvoniy gunohlar: inson shahvat ishqiga berilib qolganda, bu zinoga va buzuqlikka olib keladi. Bu turdagi gunoh odamlar orasida eng keng tarqalgan, chunki ular podsholik yoki yirtqich sifatlarni o‘ziga olishga qodir emaslar. Biroq aynan shu tur orqali ular yirtqichlikdan tortib shaytoniylikkacha bo‘lgan boshqa sifatlarga ega bo‘lishga intiladilar, hatto Allohning ilohiyligi va yagonaligida Unga raqobat qilishga ham urinadilar.
A sin can be defined in two ways: turning away from a Commandment of Allah, or committing a prohibited deed. Allah ~ had put on trial the father of the jinn and that of mankind for committing these two sins, which are divided into four categories: (1) Kingly sins: when a person assumes some godly attributes, such as greatness, pride, omnipotence, subjugation, highness, exaltedness, etc. he falls into polytheism, by associating himself with Allah ~- This type is the most serious sin of all, because one tries to compete with Allah in His Attributes and His Sovereignty, which is unforgivable. Allah ~ said: (Verily, Allah does not forgive that partners should be set up with Him (in worship), but He forgives (anything else) except that, to whom He wills, and whoever sets up partners with Allah in worship, he has indeed invented a tremendous sin) 1 (2) Devilish sins: when a person imitates the devil with his attributes, such as envy, oppression, cheating, treason, enjoining misdeeds, forbidding righteous deeds, innovating in religion, inviting people to misguidance. (3) Predatory sins: when a person becomes a tyrant and acts oppressively towards other weak people, inflicting them with harm and suffering. ( 4) Animalistic sins: when a person becomes possessed by his passion for lust, which leads to adultery and immorality. This type of sin is the most common among people as they are unable to assume those kingly or predatory attributes. However, it is through this type that they aim to acquire recognition for possessing those other attributes, from the predatory to the devilish, then even trying to compete with Allah ~ in His Divinity and Oneness.
1-Niso surasi, 48-oyat.
1 Surat an-Nisa', Verse 48.