Shunday holat uchraydiki, bunda mushrik o‘zining niyati Xudoning ulug‘ligini hurmat qilish ekanini da’vo qiladi, u Xudoning ulug‘ligi Unga vositachilar orqali yaqinlashishni talab qiladi, xuddi podshoh yoki prezidentni ziyorat qilgandek, deb e’tiqod qiladi. Bunday mushrik, bu holda, Ilohiylik sha’niga tegmaslik, aksincha, Uni ulug‘lash kerak, deb hisoblaydi. Mushrik shunday deydi: "Men bu vositachilarga sig‘inaman, Xudoga yaqinlashish va Uning huzuriga kirish uchun; nega bu Ilohiy hukm menga Uning g‘azabi va la’natini keltiradi, meni oxiratda do‘zax olovida abadiy yashashga mahkum qiladi, meni o‘ldirishni va oilamu mol-mulkimni egallashni halol qiladi?" Yana bir savol yuqoridagi savoldan kelib chiqadi: Allohning ~ Uz bandalariga vositachilar va shafoatchilar orqali Unga yaqinlashishni buyurishi mumkinmi, islom qonunchiligidan uning man etilishi tushuniladigan bo‘lsa-da, yoki bunday amallar inson tabiati va aql tomonidan ham rad etiladimi, shuning uchun shariat bunga ruxsat bermasligi kerakmi? Alloh ~ shirkning har qanday turini, barcha gunohlar ichida, kechirmasligining siri nimada? Chunki U ~ shunday degan: (Albatta, Alloh O‘ziga sherik keltirilishini kechirmaydi, bundan boshqasini esa xohlagan kishisi uchun kechiradi) 1. Bu savolni yaxshilab o‘ylab ko‘ring, shunda siz mushriklar bilan muvahhidlar o‘rtasidagi farqni anglaysiz; Allohni biladiganlarni Undan g‘otil bo‘lganlardan, Jannat ahlini do‘zax ahlidan ajratib olasiz. Allohning ~ Muvaffaqiyati bilan, Uzining bandalarini To‘g‘ri yo‘lga Yolg‘iz O‘zi hidoyat qiluvchi Zot bilan aytaman: shirkning ikki turi bor: (1) Allohning Sifatlari, Ismlari va Amallariga oid shirk. (2) Unga ibodat qilish va Unga nisbatan o‘zini tutish bilan bog‘liq shirk, garchi ba’zi hollarda inson Allohning yolg‘iz ekanligiga, Sifatlari, Ismlari va Amallarida hech qanday sherigi yo‘qligiga ishonsa ham. Birinchi tur shirk ham ikkiga bo‘linadi: birinchisi "ta’til" deb ataluvchi shirk, ya’ni... Bir tushuncha borki, u Xudoning barcha sifatlarini inkor etadi, xuddi Fir'avnning holatidek, u aytgan: (Olamlarning Parvardigori nima?)2. Alloh ~ bizga ham Fir'avnning shirkiy e'tiqodi haqida xabar berdi, deb: (Fir'avn dedi: "Ey Hamon! Menga bir minora qur, toki men yo'llarga, ya'ni osmonlarning yo'llariga yetishay va Musoning Xudosiga qarayin. Albatta, men uni yolg'onchi deb bilaman.")3. Bu ilohiy tushuncha Xudoning Ustunligi, Kamolati va yaratilganlar ustidan Qudratini inkor etadi. U bandaning sof vujudga kelishidan maqsadini inkor etadi, bu esa Islomiy tavhidni (faqat Alloh ~ga ibodat qilishni) o'rnatishdir. Ikkinchidan, shirkning bir turi – Allohga ~ sherik keltirganlar bilan bog'liq bo'lib, Uning Ismlari yoki Ilohligini inkor etmasdan, masalan, Xudoni uchlikning uchinchisi deb biladigan, Masihni xudo, uning onasini va/yoki Muqaddas Ruhni xudo deb hisoblaydigan nasroniylarning shirki kabi. Shuningdek, barcha yaxshi voqealarni nurga, barcha yomon voqealarni zulmatga bog'laydigan majusiylar (zardushtiylar) shirki ham bor. Bu sohada, shuningdek, Al-Qadariyya kabi ko'plab shirkiy firqalar mavjud bo'lib, ular erkin irodani e'tirof etadi va yaratilganlarning amallarida Allohning irodasini inkor etadi; Sobiiylar esa yulduzlarga va sayyoralarga sig'inib, ular bu dunyo ishlarini boshqaradi deb, ilmi nujumga ergashadilar va boshqalar...