Muhabbatning ta'sirlari
The effects of love
Sevgi ko'plab oqibatlar, ta'sirlar va talablarni o'zi bilan olib keladi; maqtovga sazovor yoki qoralanadigan, foydali yoki zararli bo'lishidan qat'i nazar; ehtiros, ta'm, shirinlik, istak, suhbat, muloqot, yaqinlik, ayriliq, tark etish, baxt, qayg'u va boshqalarda. Maqtovga sazovor sevgi — bu foydali va qimmatli sevgi bo'lib, u egasiga bu dunyo va oxirat yaxshiliklarining barchasini jalb qilib, uning baxtini mustahkamlaydi. Zararli sevgi esa — egasiga bu dunyo va oxiratida ziyon keltiradigan barcha narsalarni jalb qilib, unga azob-uqubatli hayotni o'rnatadigan sevgidir. Har qanday aqlli inson o'ziga zararli bo'lgan narsani tanlamaydi, agar tanlagan bo'lsa, bu jaholat tufayli bo'lgan bo'ladi, chunki ba'zan nafs zararli narsani kashf etishni xohlaydi va bu inson o'ziga nisbatan zolim bo'lishiga olib keladi. Inson hayotida o'ziga zararli narsani tanlaganda, uning tanlovi yo noto'g'ri e'tiqodga yoki yomon istakka asoslangan bo'ladi. Bu taxminlariga ergashadigan va o'zlari xohlagan narsalarga ergashadiganlarning holatidir. Mo'minga savob keltiradigan maqtovga sazovor sevgining hissiy ta'sirlari (qayg'u yoki baxt bo'lsin), ularning barchasi unga foydalidir, qoralanadigan sevgining ta'sirlari esa unga faqat zarar va ziyondan boshqa hech narsa keltirmaydi. Bu har bir amalning natijasidir, u Allohga itoat qilib yoki Unga itoatsizlik qilib qilinganmi. Chunki Alloh ta'olo aytadi: {Buning sababi shuki, ular Alloh yo'lida chanqoqlik, charchoq va ochlikka duch kelmaydilar, kofirlarning g'azabini qo'zg'aydigan biror qadam ham bosmaydilar, dushmanga biror zarar yetkazmaydilar, lekin bularning har biri ularning hisobiga yaxshi amal sifatida yoziladi. Albatta, Alloh yaxshilik qiluvchilarning ajrini zoe qilmaydi. Ular biror narsani — kichik yoki katta — sarflamaydilar va biror vodiyni kesib o'tmaydilar, lekin bu ularning hisobiga yoziladi, toki Alloh ularni qilgan amallarining eng yaxshisi bilan mukofotlasin.}1
Love carries with it many consequences, effects and requirements; whether praiseworthy or reprehensible, useful or harmful; in passion, taste, sweetness, desire, company, communication, closeness, separation, abandonment, happiness, sadness, etc. Praiseworthy love is one which is useful and valuable, as it attracts all good to its owner in this world and the Hereafter to establish his/her happiness. Whereas, harmful love is one which attracts all that is damaging to its owner in his/her world and in his/her Hereafter to establish a life of torment for him/her. Any reasonable person would not choose what is harmful for him/her, and if he/she ever did, it would have been out of ignorance, because sometimes the self wants to discover what is harmful, which leads a person to become unjust to him/herself. When a person chooses what is harmful to him/her in his/her life, his/her choice is either based on a wrong belief or a bad desire. This is the case of those who follow their conjectures and those things which they themselves desire. The emotional effects ( of sadness or happiness) of the praiseworthy love, which earn the believer rewards, are all useful to him/her, whereas those of the reprehensible love earn him/her nothing but loss and harm. This is the consequence of every action, either done in obedience to Allah ~ or in disobedience to Him. For Allah ~ said: ( That is because they suffer no thirst, nor fatigue, nor hunger in the Cause of Allah, nor do they take any step to raise the anger of disbelievers, nor inflict any injury upon an enemy, but it is written to their credit as a deed of righteousness. Surely, Allah does not waste the reward of the good-doers. Nor do they spend anything (in Allah' Cause) - small or great - nor cross a valley, but is written to their credit, that Allah may recompense them with they best of what they used to do.)1
I Surat at-Tawba, 120-oyat
I Surat Tawbah , Verse 120