د داود او زکریا علیهما السلام ترمنځ پیغمبرانو کې یوه عیسیا (اشعیا) علیه السلام دی، د امُوص زوی (امیصیاه).

Among the prophets between David and Zakariah is Isaiah (pbuh), Ibn Amoz (Amisiah).

محمد بن اسحاق کے مطابق، یشعیاء (ﷺ) زکریا اور یحییٰ (یوحنا المعمدان) (ﷺ) کے زمانے میں ظاہر ہوئے۔ وہ انہی لوگوں میں سے ہیں جنہوں نے عیسیٰ (ﷺ) اور محمد ﷺ کے بارے میں پیشین گوئی کی۔ ان کے زمانے کا بادشاہ حزقیاہ (حزقیا) کہلاتا تھا۔ اس نے یشعیاء کی بات سنی اور ان کے مشورے کے مطابق، جو انہوں نے ریاست کی بھلائی کے لیے کرنے اور روکنے کا کہا، اطاعت کی۔ بنی اسرائیل میں معاملات ترقی کی طرف بڑھے۔ بادشاہ کا پاؤں متاثر ہو گیا اور وہ بیمار ہو گیا۔ جب وہ بیمار تھا تو بابل کا بادشاہ سنحاریب (سنحاریب) ساٹھ ہزار آدمیوں کے ساتھ یروشلم کی طرف بڑھا۔

According to Muhammad Ibn Ishaaq, Isaiah (pbuh) appeared before Zakariah (pbuh) and Yahya (John the Baptist) (pbuh). He is among those who prophesied about Isa (Jesus) (pbuh) and Muhammad (pbuh). The king during his time was called Hezekiah (Hazkia). He listened and was obedient to Isaiah in what he advised him to do and prohibit for the good of the state. Affairs took momentum among the Israelites. The king became sick with an infected foot. While he was sick, King Sennacherib (Sinharib) of Babylon advanced towards Jerusalem with sixty thousand men.

خلک ډیر زیات وېرېدلي وو. پاچا اشعیا ته وویل: «الله تعالی تا ته د سنحاریب او د هغه د لښکر په اړه څه وحي کړي دي؟» هغه ځواب ورکړ: «تر اوسه يې ما ته هېڅ نه دی وحي کړي.» بيا د حزقيا پاچا لپاره وحي راغله چې خپل ځای ناستی وټاکي، ځکه چې د هغه د ژوند پای نږدې و. کله چې اشعیا دا خبره ورته وکړه، پاچا قبلې ته مخ واړاوه؛ لمونځ يې وکړ، الله تعالی ته يې تسبيح وويله، دعا يې وکړه او وژړل. په اخلاص زړه، توکل او صبر سره د ټول واک لرونکي او لوی الله ته د ژړا او دعا په حال کې وويل: «ای د واکمنانو واکمنه، ای د خدایانو خدايه! ای مهربانه او رحم کوونکيه، چې نه خوب او نه غفلت پر تا غالب کيږي، ما د خپلو کړنو او د بني اسرائيلو په منځ کې د خپل عادلانه قضاوت له مخې ياد کړه؛ او هغه څه چې ستا له طرفه وو، ته يې ښه پوهېږې، زما ښکاره کارونه او پټ رازونه ستا سره دي.» الله تعالی د هغه دعا قبوله کړه او پر ده يې رحم وکړ. هغه اشعیا ته وحي وکړه چې پاچا ته زېری ورکړي چې د هغه په ژړا يې رحم کړی او د هغه ژوند به نور پنځلس کاله اوږد کړي او له دښمن سنحاریب څخه به يې وژغوري. کله چې اشعیا دا خبره حزقيا ته وکړه، د هغه ناروغي شفا شوه. بدي او غم ورڅخه ولاړ، او هغه په سجده کې پریوت او ويې ويل: «ای ربه، دا ته يې چې واکمني هغه چا ته ورکوې چې ته يې غواړې، او له تخته هغه چا ته غورځوې چې ته يې غواړې، او هغه چا ته لوړوالی ورکوې چې ته يې غواړې، او هغه چا ته ذلت ورکوې چې ته يې غواړې، ای د پټو او ښکاره شيانو پوه! بېشکه ته لومړی او وروستی يې، ښکاره او پټ يې؛ ته رحمت ورکوې او د مصيبت ځپلو دعا قبلوې.» کله چې هغه خپل سر پورته کړ، الله تعالی اشعیا ته وحي وکړه چې پاچا ته ووايي چې د انجيرو اوبه وباسي او هغه په خپل زخم واچوي، نو به روغ او شفا شي. هغه همداسې وکړل او شفا شو.

The people were greatly terrified. The King asked Isaiah: "What did Allah reveal to you regarding Sennacherib and his army?" He replied: "He has not yet revealed anything to me." Then the revelation came down for King Hezekiah to appoint a successor, as he wished, because his end was at hand. When Isaiah told him this, the king turned to the qibla (the direction faced in prayer); he prayed, glorified Allah, invoked Him, and wept. Weeping and invoking Allah the All-Powerful and majestic with a sincere heart, trust and patience, he said: "O Lord of lords, and God of gods! O, Benevolent and Merciful One Whom neither sleep nor nodding can overpower, remember me for my deeds and my just judgment over the children of Israel; and all that was from You, and You know it better than I do, my open acts and my secrets are with You." Allah answered his prayers had compassion on him. He revealed to Isaiah to tell him the glad tidings that He had compassion for his weeping and would extend his life for a further fifteen years and save him from the enemy, Sennacherib. When Isaiah told this to Hezekiah, his disease was healed. Evil and sadness departed, and he fell prostrate, saying: "O Lord, it is You Who grants kingship to whomsoever You wish and dethrones whomsoever You wish and elevates whomsoever You wish and degrades whomsoever You wish, Knower of the unseen and the evident. And lo! You are the First and the Last; the Manifest and the Perceived; You grant mercy and answer the prayers of the troubled ones." When he raised his head, Allah revealed to Isaiah to command the king to extract the water of the fig and apply it to his sore, and he would be whole and cured. He did so and was cured.

بیا الله تعالی د سنحاریب د لښکر په سر مرګ راولېږه. سهار وخت ټول لاشونه وو، پرته له سنحاریب او د هغه له پنځو ملګرو څخه، چې په هغوی کې بخت نصر (بخترنصر) هم و. د اسرائیلو بادشاه سمدستي د هغوی د راولو امر وکړ، هغوی یې په زنځیرونو کې وتړل او د اوه ویشت ورځو لپاره یې په ځمکه کې ګرځولي، یوازې د دې لپاره چې هغوی ته سپکاوی او توهین وکړي. هره ورځ هر یوه ته د اوړو د یوې ډوډۍ څخه خواړه ورکول کېدل؛ د اوه ویشت ورځو وروسته یې هغوی په زندان کې بند کړل.

Then Allah sent death upon the army of Sennacherib. In the morning they were all corpses, except Sennacherib and five of his companions, among them Nebuchadnezzar (Bukhtanasar). The king of Israel immediately sent for them, put them in shackles and displayed them in the land for seventy days to spite and insult them. Every day each of them was fed a loaf of barley bread; after seventy days he confined them in prison.

الله تعالیٰ ته یسعیاه ته وحي وکړه چې بادشاه دوی ته وویسي چې خپل هیواد ته ولاړ شي، ترڅو دوی خپل قوم ته خبرداری ورکړي چې د دوی سره به څه پېښ شي. کله چې دوی بېرته راستانه شول، سنحاریب خپل خلک راټول کړل او هغه څه یې ورته بیان کړل چې دوی سره پېښ شوي وو. کاهنانو او جادوګرو ورته وویل: "موږ تاسو ته د دوی د رب او د دوی د پیغمبرانو په اړه وویل، مګر تا زموږ خبرې ونه منلې. دا داسې یو قوم دی چې د خپل خدای په ملاتړ څوک یې نشي ماتولی." نو سنحاریب د الله تعالیٰ څخه وویريد. هغه اوه کاله وروسته مړ شو.

Allah then revealed to Isaiah that the king should send them back to their country so that they might warn their people what would happen to them. When they returned, Sennacherib gathered his people and told them what had happened to them. The priests and magicians said to him: "We told you about their Lord and their prophets, but you did not listen to us. It is a nation which, with their God, nobody can overcome." So, Sennacherib was afraid of Allah. He died seven years later.

ابن اسحاق روایت کوي چې کله چې د اسرائیلو بادشاه حزقیا مړ شو، د بني اسرائیلو حالت خراب شو؛ سیاسي ګډوډي راغله، او د دوی بدي زیاته شوه. اشعیاء هغه څه ورته تبلیغ کړل چې الله ورباندې وحي کړي وو، دوی ته یې د صلاح لاره ښودله او د الله د سخت عذاب څخه یې ورته خبرداری ورکړ. د هغه تبلیغ دوی د هغه دښمنان جوړ کړ او دوی پریکړه وکړه چې هغه ووژني، نو هغه له دوی څخه وتښتید.

Ibn Ishaaq also reported that when King Hezekiah of Israel died, the Israelites' condition deteriorated; there was political confusion, and their wickedness increased. Isaiah preached to them what Allah revealed to him, directing them to righteousness and warning them of Allah's severe punishment. His preaching made him their enemy and they decided to kill him, so he escaped from them.

ابن اسحاق نے یہ اسرائیلی روایت بھی نقل کی ہے کہ جب اشعیاء ایک درخت کے پاس سے گزر رہے تھے تو وہ درخت پھٹ گیا اور وہ اس میں داخل ہو گئے، مگر شیطان نے انہیں دیکھ لیا اور ان کے لباس کے کنارے کو پکڑ لیا تو وہ باہر نکلا ہوا رہ گیا۔ جب لوگوں نے یہ دیکھا تو وہ آرہ لے آئے اور درخت کو اور ان کے ساتھ انہیں بھی چیر دیا۔

Ibn Ishaaq also reported an Israelite interpolation which said that when Isaiah was passing by a tree, it opened, and he entered therein; but Satan saw him and held onto the loop of his garment so that it stuck out. When they saw it, they brought a saw and sawed the tree, and him with it.

بیشکه، مونږ د الله لپاره یو او هغه ته یې بیرته ستنیدونکي یو.

Indeed, from Allah we come and to him we return.