ابراهیم علیه السلام د بت پرستانو په وړاندې یو واضح دلیل قائم کړی و. نو د هغو خلکو په وړاندې چې ځانونه خدایان اعلانول، له دې پرته بل هیڅ نه و پاتې چې استدلال وکړي.
Abraham had established a definite reasoning against idolaters. Nothing was left for him except to reason against the people who proclaimed themselves gods.
کله چې بادشاه نمرود د ابراهیم علیه السلام د اور څخه په سلامتۍ سره وتلو خبر واورېد، نو ډېر قهر شو. هغه وېرېده چې هغه مقام چې هغه پخپله ته د خدایي ادعا کړی وو، د یوه عادي انسان لخوا ننګول کېږي. نو هغه ابراهیم علیه السلام د ماڼۍ ته راوغوښت او له هغه سره یو داسې خبرې اترې وکړې چې الله سبحانه وتعالیٰ یې بیان کړی دی.
When the king, Namrud, heard of Abraham's safe exit from the fire he became very angry. He feared that the status of godhead he had proclaimed for himself was not challenged by an ordinary human being. He summoned Abraham to the palace and held a dialogue with him which Allah Almighty recounted:
آیا تاسو هغه کس ته نه یی ځیر شوی چې د خپل رب (الله) په اړه له ابراهیم سره جګړه وکړه، ځکه چې الله هغه ته بادشاهي ورکړې وه؟ کله چې ابراهیم وویل: "زما رب (الله) هغه دی چې ژوندی کوي او مړه کوي." هغه وویل: "زه هم ژوندی کوم او مړه کوم." ابراهیم وویل: "یقیناً الله لمر له ختیځه راباسي، نو ته یې له لوېدیځه راوباسه." نو هغه کافر حیران او ماتیدونکی شو. او الله ظالمانو خلکو ته لاره نه ښیی.
"Have you not thought about him who disputed with Abraham about his Lord (Allah) because Allah had given him the kingdom? When Abraham said to him: "My Lord (Allah) is He Who gives life and causes death." He said: "I give life and cause death." Abraham said: "Verily, Allah causes the sun to rise from the east; then cause it you to rise from the west." So the disbeliever was utterly defeated. Allah guides not the people who are Zalimeen (wrongdoers etc).
(سورۀ البقرہ 2:258)
(Ch 2:258 Quran)
د ابراهیم شهرت په ټول واکمني کې خپور شو. خلکو په دې خبرې کولې چې هغه له بلې اوربل اور څخه وژغورل شو او دا چې هغه له بادشاه سره بحث وکړ او هغه یې خاموش پرېښود. په همدې وخت کې ابراهیم د خلکو د الله په ایمان راوستلو ته بلنه ورکوله، او د خپلو خلکو د سمې لارې ته د لارښوونې لپاره یې لوی هڅه وکړه. هغه د دوی د قانعولو لپاره هرې لارې ته متوسل شو. په دې سره هم د خپلو خلکو سره د خپلې مینې او پاملرنې له امله، دوی په غوسه شول او هغه یې پرېښود. د هغه د خلکو څخه یوازې یوه ښځه او یو سړی د الله په باب د هغه عقیده شریکه کړه. د ښځې نوم سارا و او هغه د هغه ښځه شوه. د سړي نوم لوط و او هغه پیغمبر شو.
Abraham's fame spread throughout the entire kingdom. People talked about how he had been saved from the blazing fire and how he had debated with the king and left him speechless. In the meantime, Abraham continued calling people to believe in Allah, exerting a great effort to guide his people to the right path. He tried every means to convince them. However in spite of his love and care for his people, they felt angry and deserted him. Only one woman and one man of his people shared his belief in Allah. The woman's name was Sarah and she became his wife. The man's name was Lot and he became a prophet.
کله چې ابراهیم علیه السلام پوه شو چې نور هیڅوک د هغه د دعوت پر بنسټ نه ایمان راوړي، نو هغه د هجرت کولو پریکړه وکړه.
When Abraham realized that no one else was going to believe in his call, he decided to emigrate.
هغه خپله قوم پریښود او له خپلې مېرمنې او لوط سره د اور نومي ښار ته سفر وکړ، بیا د حاران نومي بل ښار ته، او بیا فلسطین ته.
He left his people and traveled with his wife and Lot to a city called Ur, then another called Haran, and then to Palestine.
الله سبحانه وتعالى فرمایلي دي:
Allah the Almighty told us:
پس لوط هغه څه ومنل چې ابراهیم ورسره وایي (د اسلامي توحید پیغام). هغه (ابراهیم) وویل: «زه د خپل رب لپاره هجرت کوم، بې شکه هغه ډېر غالب، ډېر حکیم دی۔» (د سورې ۲۹ آیت ۲۶)
" So Lut believed in him (Abraham's message of Islamic Monotheism). He (Abraham) said: "I will emigrate for the sake of my Lord. Verily, He is the All Mighty, the All Wise." (Ch 29:26)
د فلسطین څخه وروسته، ابراهیم علیه السلام مصر ته سفر وکړ، او چیرې چې هم سفر کاوه، خلکو ته یې د الله په ایمان راوړلو بلنه ورکوله، د خلکو ترمنځ په انصاف سره قضاوت کاوه، او دوی یې حق او نیکۍ ته لارښوونه کوله.
After Palestine, Abraham traveled to Egypt, calling people to believe in Allah wherever he traveled, judging fairly between people, and guiding them to truth and righteousness.
ابوہریرہ روایت کرتے ہیں کہ ابراہیم (علیہ السلام) نے تین مواقع کے سوا کبھی جھوٹ نہیں بولا؛ دو مواقع اللہ (عزوجل) کی خاطر تھے، جب انہوں نے کہا: "میں بیمار ہوں" (جب ان کی قوم اپنے معبودوں کی تعظیم میں ایک میلہ منا رہی تھی، تو ابراہیم نے بیماری کا عذر پیش کرکے خود کو پیچھے رکھا۔ (سورۃ الصافات 37:89)) اور جب انہوں نے کہا: "(یہ کام میں نے نہیں کیا) بلکہ یہ بڑے بت نے کیا ہے۔" تیسرا موقع یہ تھا کہ ابراہیم اور ان کی اہلیہ سارہ (کسی سفر میں) جا رہے تھے تو وہ ایک ظالم بادشاہ (کی سرزمین) سے گزرے۔ کسی نے ظالم بادشاہ سے کہا: "اس شخص (ابراہیم) کے ساتھ ایک نہایت خوبصورت خاتون ہے۔" چنانچہ اس نے ابراہیم کو بلوایا اور سارہ کے بارے میں پوچھا: "یہ خاتون کون ہے؟" ابراہیم نے کہا: "یہ میری بہن ہے۔" پھر ابراہیم سارہ کے پاس گئے اور کہا: "اے سارہ! روئے زمین پر تمہارے اور میرے سوا کوئی مومن نہیں۔ اس شخص نے مجھ سے تمہارے بارے میں پوچھا تو میں نے بتایا کہ تم میری بہن ہو، پس میری بات کی تردید نہ کرنا۔" پھر بادشاہ نے سارہ کو بلایا، اور جب وہ اس کے پاس گئیں تو اس نے ان کو اپنے ہاتھ سے پکڑنے کی کوشش کی، مگر اس کا ہاتھ اکڑ گیا اور وہ حیران رہ گیا۔ اس نے سارہ سے کہا: "اللہ سے میرے لیے دعا کرو، میں تمہیں کوئی نقصان نہیں پہنچاؤں گا۔" چنانچہ سارہ نے اللہ سے دعا کی تو وہ شفایاب ہو گیا۔ اس نے دوسری بار پھر ان کو پکڑنے کی کوشش کی، مگر اس کا ہاتھ پہلے سے بھی زیادہ یا اسی طرح اکڑ گیا اور وہ اور زیادہ حیران ہو گیا۔ اس نے پھر سارہ سے درخواست کی:
Hadith about Abraham, Sarah and Hajar Abu Hurairah narrated that Abraham (pbuh) did not tell a lie except on three occasions, twice for the sake of Allah (Exalted and Almighty) when he said: "I am sick," (when his people were holding a festival in honor of their gods, Abraham excused himself by saying he was sick. (Ch 37:89 Quran) and when he said: "(I have not done this but) the big idol has done it." The (third was) that while Abraham and Sarah (his wife) were going (on a journey), they passed by (the territory of) a tyrant. Someone said to the tyrant: "This man (Abraham is accompanied by a very charming lady." SO, he sent for Abraham and asked him about Sarah saying "Who is this lady?" Abraham said: "She is my sister." Abraham went to Sarah said "O Sarah! There are no believers on the surface of the earth except you and me. This man asked me about you and I have told him that you are my sister do not contradict my statement." the tyrant then called Sarah, and when she went to him, he tried to take a hold of her with his hand, but his hand got stiff and he was confounded. He asked Sarah: "Pray to Allah for me and I shall not harm you." SO Sarah asked Allah to cure him and he got cured. He tried to take hold of her for the second time, but his hand got as stiff as or stiffer than before and he was more comfounded. He again requested Sarah:
"میرے لئے اللہ سے دعا کرو، تو میں تمہیں نقصان نہیں پہنچاؤں گا۔" سارہ نے دوبارہ اللہ سے دعا کی تو وہ ٹھیک ہو گیا۔ پھر اس نے اپنے ایک محافظ کو بلایا جو سارہ کو لایا تھا اور کہا: "تم میرے پاس کوئی انسان نہیں لائے بلکہ ایک شیطان لے آئے ہو۔" پھر ظالم بادشاہ نے ہاجرہ کو سارہ کی خدمت گزار کے طور پر دے دیا۔ ابراہیم نے ہاتھ کے اشارے سے پوچھا: "کیا ہوا؟" اس نے جواب دیا: "اللہ نے کافر یا فاجر شخص کی بُری تدبیر کو ناکام بنا دیا اور خدمت کے لیے مجھے ہاجرہ عطا کر دی۔" پھر ابو ہریرہ نے اپنے سامعین سے خطاب کرتے ہوئے کہا: "وہ ہاجرہ تمہاری ماں تھیں، اے بنو ماء السماء (عرب، اسماعیل کی اولاد، ہاجرہ کے بیٹے)۔"
"Pray to Allah for me, and I will not harm you." Sarah asked Allah to again, and he became all right. He then called one of his guards who had brought her and said: "You have not brought me a human being but have brought me a devil." The tyrant then gave Hajar as a maid servant to Sarah. Abraham, gesturing with his hand, asked: "What has happened?" She replied: "Allah has spoiled the evil plot of the infidel or immoral person and gave me Hajar for service." Abu Hurairah then addressed his listeners saying: "That Hajar was your mother, O Bani Ma is Sama (Arab, the descendants of Ishmael, Hajar's son)."