27 İslam'da Paralar (En-Nukūd)
27 Currencies (An-Nuqud) in Islam
"An-naqd" dilde dirhemlerin ayırt edilmesi ve bunlardan sahte olanın ayıklanması anlamında kullanılır. Ayrıca dirhemlerin verilmesi ve alınması anlamında da kullanılır. İkinci anlama örnek olarak, Cabir'in devesiyle ilgili hadisi verilebilir; Allah'ın Resulü ﷺ bu deveyi ondan satın almış ve Cabir şöyle demiştir: "Onun bedelini (Nakade) bana ödedi", yani hemen peşin olarak bana verdi. Bu kelime, para biriminin kendisi için de kullanılır.
An-naqd is used in the language to mean the distinguishing of Dirhams and removing the counterfeit from them. It is also used for giving and taking Dirhams. An example for the latter meaning is the Hadith of Jabir regarding his camel which the Messenger of Allah (saw) purchased from him and he said: “He (Naqada) paid me its price” i.e. gave to me as Naqd immediately. It is also used for currency itself.
Paralar, insanların mal, emek ve hizmetlerin fiyatı ile ücretlerinin ölçüsü olarak geleneksel olarak kullanmayı kabul ettikleri, metal olsun ya da olmasın, ve tüm malların, emeğin ve hizmetlerin bununla ölçüldüğü şey olarak bilinir.
Currencies are known as that thing which people traditionally agreed to use as prices for goods and wages for labour and services, whether metallic or not, such that all goods, labour and services are measured with it.
İnsanlar, para birimlerini tanımadan önce malları ve hizmetleri takas yoluyla alıp verirlerdi. Ancak takasla mal ve hizmet değişimi birçok güçlükle çevrili olup ticari işlemlerde kısıtlamalara yol açtığından, toplumlar tüm mal ve hizmetleri ölçmek için bir standart (Miqyas) olarak kullanılabilecek, kolayca değiş tokuş edilebilen ve içsel değeri bulunan bir temel mal seçmeyi düşündüler. Böylece tek ölçü haline gelen para birimlerini ortaya çıkardılar. Altın ve gümüş, eski çağlardan beri insanlar için içsel değeri olan değerli madenler olduğundan para olarak kabul edildi ve bunlardan Dinar ve Dirhemler basıldı. Bunun nedeni, altının zaman içinde dayanıklılığıyla öne çıkması gibi, bu madenlerin de özellikle göreli kıtlıkla ayırt edilmesidir.
People used to trade and exchange goods and services by barter before they knew currencies. However, because exchanging goods and services by barter is surrounded by many difficulties resulting in restrictions in trading transactions, societies thought of choosing a principal good with an intrinsic value that is easily exchanged to become a standard (Miqyas) to measure all goods and services. So they initiated currencies which became the sole measurement. As gold and silver are valuable minerals with intrinsic value from ancient times for human beings, they were taken as currency, and Dinars and Dirhams were coined from them. This was because they are especially characterised by relative scarcity just like gold is distinguished by durability over time.
Roma Devleti ve ona tabi ülkeler, para biriminin temeli olarak altını benimsediler; öyle ki bundan belirli bir şekil ve ağırlığa sahip Herakliyen Dinarları bastılar. Pers Devleti ve ona tabi ülkeler ise para biriminin temeli olarak gümüşü benimsediler; öyle ki belirli bir şekil ve ağırlığa sahip Dirhemler bastılar. Roma Dinarları yalnızca tek bir şekil ve ağırlıktaydı, Pers Dirhemleri ise çok sayıda şekil ve ağırlıktaydı.
The Roman State and the countries subordinate to it adopted gold as the basis of their currency such that they coined from it Heraclian Dinars that has a specific shape and weight. The Persian State and countries subordinate to it adopted silver as the basis of its currency such that it coined Dirhams of a specific shape and weight. Roman Dinars were of only one shape and weight, whereas Persian Dirhams had numerous shapes and weights.
Cahiliye dönemindeki Araplar, özellikle Kureyş, komşu ülke ve bölgelerle ticaret yaparlardı. Allah (swt) şöyle buyurur:
Pre-Islamic Arabs, particularly the Quraysh, used to trade with neighbouring countries and regions. Allah (swt) says:
"Kureyş'in ıslahı için; kış ve yaz mevsimlerinde Kureyş kafileleri güvenle yola çıksın diye." [At-Takathur: 1-2]
“For the taming of Quraysh such that the (Quraysh) caravans set forth safe in winter and in summer” [At-Takathur: 1-2]
Hicaz'a altın Sezar Dinarları ve gümüş Keyser Dirhemleri getirirlerdi; bunlar Şam'dan dönerlerken, Irak'tan gelen altın ve gümüş olanlar ile daha seyrek olarak Yemen'den gelen Humeyrî Dirhemleri de vardı. Hicaz'a Herakleios altınını ve Sasani gümüşünü getirirlerdi. Ancak bu Dinar ve Dirhemlerle sayısına göre değil, ağırlığına göre muamele ederlerdi; onları işlenmiş para olarak değil, külçe (Tibr) yani altın ve gümüşün saf maddesi olarak görürlerdi. Dirhemlerin çeşitli türleri ve farklı ağırlıkları yüzünden, bir de Dinarların sık alışverişten dolayı ağırlıklarında azalma ihtimali bulunduğu için, o dönemde sabit bir ağırlığa sahip olmalarına rağmen, bunları işlenmiş para olarak kabul etmekten kaçınırlardı. Dolandırıcılığı önlemek için ağırlığa dayanırlardı ve tartmada kullandıkları belirli ölçüler vardı: libre (rıtıl), ons, nuş, tohum (nuvat), miskal, dirhem, daniq, kırat ve habbe (tane). Ağırlığın esası olan miskalin bilinen bir ağırlığı vardı: 22 kırat eksi bir tane; on dirhemleri ise yedi miskal ağırlığındaydı.
They would return from Ash-Sham bearing golden Caesarean Dinars, and silver Chosroes Dirhams from Iraq, and, less often Humayri Dirhams from Yemen. They would bring Heraclian gold and Sassanid silver to the Hijaz. However, they did not deal with these Dinars and Dirhams by number but by weight considering them as ore (Tibr) i.e. (pure) material of gold and silver not coined money. They ignored taking them as coined currency due to the various types of Dirhams and their different weights, and the probability of Dinars being reduced (in weight) due to their frequent exchange even though they had a fixed weight at that time. They depended on weight to prevent fraud and they had specific weights used for weighing which were the pound, ounce, Nush, seed (Nuwat), Mithqal, Dirham, Daniq, carat and grain (Hubbat). The Mithqal the basis of weight-had a known weight. Its weight was 22 carats less one grain, and their ten Dirhams weighed seven Mithqal.
İslam geldiğinde Allah'ın Elçisi (sav), bu Dinarlar ve Dirhemlerle yapılan muamelelere izin verdi. Ayrıca, Kureyş'in bu Dinar ve Dirhemleri tarttığı ağırlığa izin verdiği gibi, bunları para birimi olarak kabul etmeye de izin verdi. Tâvus, İbn Ömer'den rivayet etti ki o şöyle dedi: "Allah'ın Elçisi (sav) şöyle buyurdu: 'Ağırlık, Mekke halkının ağırlığıdır; ölçü ise Medine halkının ölçüsüdür.'" el-Belâzürî, Abdullah bin Sa'leba bin Sa'îr'den rivayet etti ki o şöyle dedi: "Cahiliye döneminde Herakliyus Dinarları Mekke halkına geldi, Bugliyye Farslarının Dirhemleri de geldi. Onlarla ticaret yaptıklarında yalnızca değerli maden (külçe) olarak görüyorlardı. Miskal'in onlar için bilinen bir ağırlığı vardı; bu, bir kırat eksik 22 kırat ağırlığındaydı. On Dirhem yedi Miskal ağırlığındaydı; libre ise 12 ons idi ve her ons 40 Dirhemdi. Allah'ın Elçisi (sav) bunu onayladı; Ebû Bekir, Ömer, Osman ve Ali de onayladı."
When Islam came, the Messenger of Allah (saw) consented to dealing with these Dinars and Dirhams. He also consented to considering them as currency, as he consented to the weight with which the Quraysh weighed these Dinars and Dirhams. Tawus narrated from Ibn ‘Umar who said: “The Messenger of Allah (saw) said: “The weight is the weight of the people of Makka, and the measure is the measure of the people of Madinah.’” Al-Baladhri narrated from Abdullah bin Th’alaba bin Sa’eer who said: “Heraclian Dinars came to the people of Makkah in Jahiliyyah as came Dirhams of al-Furs al- Bughliyya (Persians), and when they traded with them they considered them only as ore. The Mithqal had a well-known weight for them, a weight of 22 carats less a fraction. Ten Dirhams weighed seven Mithqal and the pound was 12 ounces with each ounce being 40 Dirhams. The Messenger of Allah (saw) consented to this, as did Abu Bakr, ‘Umar, Uthman and Ali.”.
Müslümanlar, Allah Resulü'nün (sav) hayatı boyunca, Hz. Ebu Bekir es-Sıddık'ın halifeliği ve Hz. Ömer'in halifeliğinin ilk yıllarında Herakleios Dinarlarını ve Kisra Dirhemlerini şekil, para basımı ve resimleri bakımından kullanmaya devam ettiler. Hicretin 20. yılında, yani Hz. Ömer'in halifeliğinin 8. yılında Hz. Ömer, Sasani üslubunda yeni dirhemler bastırdı; Pehlevi yüzlerini ve yazılarını korurken, Kufi Arapça harfleriyle "Allah'ın (c.c.) adıyla" ve "Rabbim Allah'ın adıyla" gibi bazı kelimeler ekledi. Müslümanlar, Abdülmelik bin Mervan'ın dönemine kadar Bizans üslubunda dinarları ve Sasani üslubunda dirhemleri, Arapça harflerle yazılmış belirli İslami kelimelerle birlikte kullanmaya devam ettiler. 75. yılda, ya da belki 76. yılda Abdülmelik, Sasani üslubunu terk ederek dirhemleri özgün bir İslami üslupla bastırdı ve üzerlerine Kufi yazısıyla İslami metinler kazıttı. 77. yılda ise dinarları özgün bir İslami üslupla bastırdı, önceki Bizans üslubunu bırakarak üzerlerine Kufi Arapça yazısıyla İslami metinler kazıttı. Abdülmelik dirhem ve dinarları özgün bir İslami üslupla bastırdıktan sonra Müslümanlar, İslami tarzda kendilerine özgü bir para birimine sahip oldular ve başkalarının paralarını terk ettiler.
The Muslims continued using Heraclian Dinars and Chosroes Dirhams in their shape, coinage and pictures throughout the life of the Messenger of Allah (saw) , the Khilafah of Abu Bakr as-Siddiq and the first years of ‘Umar’s Khilafah. In the 20th year of the Hijra, which was the 8th year of ‘Umar’s Khilafah, ‘Umar coined new Dirhams in the Sassanid style and retained the Pahlavi faces and writing while adding some words in Kufic Arabic letters such as “In the name of Allah (swt)” and “In the name of Allah (swt), my Lord.” Muslims continued using Dinars in Byzantine style and Dirhams in Sassanid style together with writing certain Islamic words in Arabic letters until the time of Abdul Malik bin Marwan. In the 75th year, or possibly in the 76th year, Abdul Malik coined Dirhams in specific Islamic style carrying Islamic texts engraved upon the Dirhams in Kufic script after abandoning the Sassanid style. In the 77th year, he coined Dinars in a specific Islamic style and engraved upon them Islamic texts with Kufic Arabic script while abandoning the previous Byzantine style. After Abdul Malik had coined Dirhams and Dinars in a specific Islamic style, Muslims had their distinct currency in a unique Islamic style and they abandoned other people’s currency.
Dinar ve Dirhemlerin Ağırlığı
The Weight of Dinars and Dirhams
Dinarın ağırlığı ne Cahiliye döneminde ne de İslam'da farklılık göstermiştir; sabit bir ağırlığı vardır. Cahiliye döneminde, Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) zamanında ve ondan sonra gelen Halifelerin döneminde Bizans dinarları kullanılmıştır. Ardından Abdülmelik, aynı ağırlıkta İslami dinarlar bastırmıştır. Bizans dinarı bir Miskal ağırlığındaydı; Miskal ise 8 Dâniku olup 20 karat ya da 22 karattan biraz eksik bir ağırlıktaydı. İki karat türünün ağırlıkları arasında fark bulunduğu için bu iki ölçü de birbirine denktir. Miskal, iki ucu kesilmiş orta boy bir arpa tanesinin 72 tanesi olarak ölçülür; ayrıca orta boy yabani hardal tanesinin 6000 tanesi olarak da tahmin edilir.
The weight of the Dinar did not differ either in Jahiliyyah or Islam; it has a fixed weight. Byzantine Dinars were used in the time of Jahiliyyah, the time of the Messenger of Allah (saw) and the Khulafa’a after him. Then Abdul Malik coined Islamic Dinars of the same weight. The Byzantine Dinar weighed a Mithqal, where the Mithqal was 8 Dawaniq which weighed 20 carats or a fraction less than 22 carats, both weights being the same as there is a difference in the weight of the two types of carats. The Mithqal is measured as 72 grains of an average barley seed whose two tiny edges are cut off, and it is also estimated as 6,000 grains of average-sized wild mustard.
Rasulullah ﷺ bu dinar ağırlığını onayladı ve bununla zekât, diyet (kan parası) ve hırsızlıkta el kesme hükümlerini ilişkilendirdi. Böylece bu ağırlık dinarlar için şer'i ağırlık haline geldi ve Abdülmelik'in İslami dinarı basıp onu bir mithkal yaparken dayandığı ağırlık da bu oldu.
The Messenger of Allah (saw) consented to this Dinar weight and linked with it the rules of Zakat, blood-money and the cutting for theft. So it became the Shari’ah weight for Dinars, and it is the same weight that Abdul Malik depended upon when he coined the Islamic Dinar and made it a Mithqal.
Dirhemlerin ağırlıkları birbirinden farklıydı, çünkü Persliler üç çeşit dirhem kullanıyordu: Bir Miskal ağırlığında, yani 20 kırat olan büyük dirhem; yarım Miskal ağırlığında, yani 10 kırat olan küçük dirhem; ve on tanesi 6 Miskal, yani 12 kırat ağırlığında olan orta boy dirhem. El-Belazuri, El-Hasan bin Salih'ten şöyle rivayet etmiştir: "Arap olmayanlar tarafından basılan dirhemlerin ağırlıkları hem ağır hem hafif olmak üzere farklıydı. Bunlardan bir Miskal, yani 20 kırat olanı basarlar, bir başkasını 12 kırat olarak, bir diğerini ise orta Miskal olan 10 kırat olarak basarlardı." Yine El-Hasan bin Salih dışındaki birinden şöyle rivayet etmiştir: "Arap olmayanların dirhemleri öyleydi ki, bunların on tanesi 10 Miskal, on tanesi 6 Miskal ve on tanesi 5 Miskal ağırlığındaydı." Büyük dirhemler için "mulish (Bughliyya)" dirhemleri veya dirhemin temel ağırlığını ölçmek için "tam siyah" (Sood Wafiya) terimini kullanırlardı. Bu ağırlık altındaki Miskal'in ağırlığıdır, yani 8 Dawaniq'tir; bir Daniq ise iki buçuk kırattır, dolayısıyla toplam 20 kırat olur. Bu ağırlık Sasaniler, Raşid Halifeler ve Emevîler döneminde basılmıştır.