Para Birimleri An-Nuqud
Currencies An Nuqud
"An-naqd" dilde dirhemleri ayırt etmek ve bunlardan sahte olanı çıkarmak anlamında kullanılır. Ayrıca dirhemleri verip almak anlamında da kullanılır. Bu ikinci anlamın bir örneği, Peygamber ﷺ'in Cabir'den bir deveyi satın aldığı ve Cabir'in şöyle dediği hadistir: "(Naqada) onun bedelini bana ödedi", yani bana hemen peşin olarak verdi. Kelime, para biriminin kendisi için de kullanılır.
An-naqd is used in the language to mean the distinguishing of Dirhams and removing the counterfeit from them. It is also used for giving and taking Dirhams. An example for the latter meaning is the Hadith of Jabir regarding his camel which the Messenger of Allah (saw) purchased from him and he said: “He (Naqada) paid me its price” i.e. gave to me as Naqd immediately. It is also used for currency itself.
Para birimleri, insanların mal, emek ve hizmetlerin fiyatları ile ücretleri olarak kullanmak üzere geleneksel olarak üzerinde anlaştıkları, metalden olsun ya da olmasın, tüm mal, emek ve hizmetlerin bununla ölçüldüğü şey olarak bilinir.
Currencies are known as that thing which people traditionally agreed to use as prices for goods and wages for labour and services, whether metallic or not, such that all goods, labour and services are measured with it.
İnsanlar para birimlerini tanımadan önce mal ve hizmetleri takas yoluyla ticaret yapar ve değiş tokuş ederlerdi. Ancak takasla mal ve hizmet değiş tokuşu birçok güçlükle çevrili olup ticari işlemlerde kısıtlamalara yol açıyordu. Bu yüzden toplumlar, tüm mal ve hizmetleri ölçmek için bir standart (Miqyas) olacak, kolayca değiş tokuş edilebilen, içsel değeri olan bir ana malı seçmeyi düşündü. Böylece tek ölçü haline gelen para birimlerini başlattılar. Altın ve gümüş, eski çağlardan beri insanlar için içsel değeri olan değerli madenler olduğundan para birimi olarak alındılar ve bunlardan Dinar ve Dirhemler basıldı. Bunun nedeni, altının zaman içinde dayanıklılığıyla ayırt edilmesi gibi, bu madenlerin özellikle göreli nadirlikle nitelenmesidir.
People used to trade and exchange goods and services by barter before they knew currencies. However, because exchanging goods and services by barter is surrounded by many difficulties resulting in restrictions in trading transactions, societies thought of choosing a principal good with an intrinsic value that is easily exchanged to become a standard (Miqyas) to measure all goods and services. So they initiated currencies which became the sole measurement. As gold and silver are valuable minerals with intrinsic value from ancient times for human beings, they were taken as currency, and Dinars and Dirhams were coined from them. This was because they are especially characterised by relative scarcity just like gold is distinguished by durability over time.
Roma Devleti ve ona tabi ülkeler, para biriminin temeli olarak altını benimsemiş, bundan belirli bir şekil ve ağırlığa sahip Herakleios Dinarları basmışlardır. Pers Devleti ve ona tabi ülkeler ise para biriminin temeli olarak gümüşü benimsemiş, belirli bir şekil ve ağırlığa sahip Dirhemler basmışlardır. Roma Dinarları yalnızca tek bir şekil ve ağırlıkta olduğu hâlde, Pers Dirhemleri çok sayıda şekil ve ağırlıkta idi.
The Roman State and the countries subordinate to it adopted gold as the basis of their currency such that they coined from it Heraclian Dinars that has a specific shape and weight. The Persian State and countries subordinate to it adopted silver as the basis of its currency such that it coined Dirhams of a specific shape and weight. Roman Dinars were of only one shape and weight, whereas Persian Dirhams had numerous shapes and weights.
Cahiliye dönemindeki Araplar, özellikle Kureyş kabilesi, komşu ülke ve bölgelerle ticaret yapardı. Allah (SWT) şöyle buyurur:
Pre-Islamic Arabs, particularly the Quraysh, used to trade with neighbouring countries and regions. Allah (swt) says:
Kureyş'in ıslahı için; öyle ki Kureyş kervanları kış ve yaz boyunca güvenle yola çıksın. [At-Takathur: 1-2]
“For the taming of Quraysh such that the (Quraysh) caravans set forth safe in winter and in summer” [At-Takathur: 1-2]
Ash-Sham'dan altın Kayser Dinarları ve gümüş Hüsrev Dirhemleri ile, Irak'tan ise daha az sıklıkla Yemen'den Humeyrî Dirhemleri ile dönerlerdi. Hicaz'a Herakleios altınını ve Sasani gümüşünü getirirlerdi. Ancak bu Dinar ve Dirhemlerle sayılarına göre değil, ağırlıklarına göre muamele ederler; bunları sikkeli para olarak değil, ham madde (Tibr) yani saf altın ve gümüş maddesi olarak kabul ederlerdi. Dirhemlerin çeşitli türleri ve farklı ağırlıkları yüzünden, ayrıca sık alışverişleri nedeniyle Dinarların ağırlıklarında azalma olasılığı bulunduğu için, o dönemde sabit bir ağırlığa sahip olmalarına rağmen, bunları sikkeli para olarak almaktan kaçınırlardı. Hileyi önlemek için ağırlığa dayanırlar, tartmada kullanılan belirli ölçülere sahiptiler: ratl, ons, nuş, tohum (Nuvat), Mithqal, Dirhem, Daniq, kırat ve tahıl tanesi (Hubbat). Ağırlık ölçüsü olan Mithqal'ın bilinen bir ağırlığı vardı: 22 kırat eksi bir tahıl tanesi idi ve on Dirhemleri yedi Mithqal ağırlığındaydı.
They would return from Ash-Sham bearing golden Caesarean Dinars, and silver Chosroes Dirhams from Iraq, and, less often Humayri Dirhams from Yemen. They would bring Heraclian gold and Sassanid silver to the Hijaz. However, they did not deal with these Dinars and Dirhams by number but by weight considering them as ore (Tibr) i.e. (pure) material of gold and silver not coined money. They ignored taking them as coined currency due to the various types of Dirhams and their different weights, and the probability of Dinars being reduced (in weight) due to their frequent exchange even though they had a fixed weight at that time. They depended on weight to prevent fraud and they had specific weights used for weighing which were the pound, ounce, Nush, seed (Nuwat), Mithqal, Dirham, Daniq, carat and grain (Hubbat). The Mithqal the basis of weight-had a known weight. Its weight was 22 carats less one grain, and their ten Dirhams weighed seven Mithqal.
İslam geldiğinde, Allah'ın Resulü ﷺ bu Dinar ve Dirhemlerle yapılan muamelelere izin verdi. Ayrıca onları para birimi olarak kabul etmeye de izin verdi; tıpkı Kureyş'in bu Dinar ve Dirhemleri tarttığı ağırlığa izin verdiği gibi. Tavus, İbn ‘Umar'dan rivayet etti; o şöyle dedi: “Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: ‘Ağırlık Mekke halkının ağırlığıdır, ölçü ise Medine halkının ölçüsüdür.’” El-Baladhuri, Abdullah bin Ta‘leba bin Su‘ayr'dan rivayet etti; o şöyle dedi: “Cahiliye döneminde Herakliyus Dinarları Mekke halkına geldi, Furs el-Buğliyye (Farslar) Dirhemleri de geldi; bunlarla ticaret yaptıklarında onları yalnızca külçe olarak değerlendirdiler. Mithkal'in onlar için bilinen bir ağırlığı vardı; 22 kırat eksi bir kesir ağırlığında. On Dirhem yedi Mithkal'in ağırlığındaydı, libre ise 12 ons idi ve her ons 40 Dirheme eşitti. Allah'ın Resulü ﷺ bunu onayladı; Ebu Bekir, Ömer, Osman ve Ali de onayladı.”
When Islam came, the Messenger of Allah (saw) consented to dealing with these Dinars and Dirhams. He also consented to considering them as currency, as he consented to the weight with which the Quraysh weighed these Dinars and Dirhams. Tawus narrated from Ibn ‘Umar who said: “The Messenger of Allah (saw) said: “The weight is the weight of the people of Makka, and the measure is the measure of the people of Madinah.’” Al-Baladhri narrated from Abdullah bin Th’alaba bin Sa’eer who said: “Heraclian Dinars came to the people of Makkah in Jahiliyyah as came Dirhams of al-Furs al- Bughliyya (Persians), and when they traded with them they considered them only as ore. The Mithqal had a well-known weight for them, a weight of 22 carats less a fraction. Ten Dirhams weighed seven Mithqal and the pound was 12 ounces with each ounce being 40 Dirhams. The Messenger of Allah (saw) consented to this, as did Abu Bakr, ‘Umar, Uthman and Ali.”.
Müslümanlar, Hz. Peygamber'in (sav) hayatı boyunca, Hz. Ebu Bekir es-Sıddık'ın halifeliği döneminde ve Hz. Ömer'in halifeliğinin ilk yıllarında da Herakliyus Dinarlarını ve Keysiyi Dirhemlerini şekil, darbı ve resim bakımından kullanmaya devam ettiler. Hicretin 20. yılında, yani Hz. Ömer'in halifeliğinin 8. yılında Hz. Ömer, Sasani tarzında yeni dirhemler bastırdı; bu dirhemlerde Pehlevi yüzlerini ve yazısını korudu, ancak üzerine Kufi Arap harfleriyle "Allah (c.c.) adına" ve "Rabbim Allah (c.c.) adına" gibi bazı kelimeler ekledi. Müslümanlar, Abdülmelik bin Mervan'ın dönemine kadar Bizans tarzındaki dinarları ve Sasani tarzındaki dirhemleri, bazı İslami kelimelerin Arap harfleriyle yazılmasıyla birlikte kullanmaya devam ettiler. 75. yılda veya belki 76. yılda Abdülmelik, Sasani tarzını terk ederek üzerinde Kufi yazısıyla İslami metinler kazılı, özel bir İslami tarzda dirhemler bastırdı. 77. yılda ise daha önceki Bizans tarzını bırakarak özel bir İslami tarzda dinarlar bastırdı ve üzerlerine Kufi Arap yazısıyla İslami metinler kazıdı. Abdülmelik özel bir İslami tarzda dirhem ve dinarları bastırdıktan sonra Müslümanlar, kendilerine özgü, eşsiz bir İslami tarzda parası oldu ve başkalarının paralarını terk ettiler.
The Muslims continued using Heraclian Dinars and Chosroes Dirhams in their shape, coinage and pictures throughout the life of the Messenger of Allah (saw) , the Khilafah of Abu Bakr as-Siddiq and the first years of ‘Umar’s Khilafah. In the 20th year of the Hijra, which was the 8th year of ‘Umar’s Khilafah, ‘Umar coined new Dirhams in the Sassanid style and retained the Pahlavi faces and writing while adding some words in Kufic Arabic letters such as “In the name of Allah (swt)” and “In the name of Allah (swt), my Lord.” Muslims continued using Dinars in Byzantine style and Dirhams in Sassanid style together with writing certain Islamic words in Arabic letters until the time of Abdul Malik bin Marwan. In the 75th year, or possibly in the 76th year, Abdul Malik coined Dirhams in specific Islamic style carrying Islamic texts engraved upon the Dirhams in Kufic script after abandoning the Sassanid style. In the 77th year, he coined Dinars in a specific Islamic style and engraved upon them Islamic texts with Kufic Arabic script while abandoning the previous Byzantine style. After Abdul Malik had coined Dirhams and Dinars in a specific Islamic style, Muslims had their distinct currency in a unique Islamic style and they abandoned other people’s currency.
Dinar ve Dirhemlerin Ağırlığı
The Weight of Dinars and Dirhams
Dinarın ağırlığı ne Cahiliyye döneminde ne de İslam'da farklılık göstermedi; sabit bir ağırlığı vardı. Cahiliyye döneminde, Resulullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) zamanında ve ondan sonra gelen Halifelerin döneminde Bizans dinarları kullanılıyordu. Ardından Abdülmelik, aynı ağırlıkta İslami dinarlar bastırdı. Bizans dinarı bir Miskal ağırlığındaydı; Miskal, 20 karat veya 22 karattan biraz eksik ağırlığında olan 8 Davanik'ti. İki karat türünün ağırlığı arasında fark bulunduğu için bu iki ölçü birbirine eşitti. Miskal, iki ucu kesilmiş orta boy bir arpa tanesinin 72 tanesi olarak ölçülür; ayrıca orta boy yabani hardal tanesinin 6.000 tanesi olarak da hesaplanır.
The weight of the Dinar did not differ either in Jahiliyyah or Islam; it has a fixed weight. Byzantine Dinars were used in the time of Jahiliyyah, the time of the Messenger of Allah (saw) and the Khulafa’a after him. Then Abdul Malik coined Islamic Dinars of the same weight. The Byzantine Dinar weighed a Mithqal, where the Mithqal was 8 Dawaniq which weighed 20 carats or a fraction less than 22 carats, both weights being the same as there is a difference in the weight of the two types of carats. The Mithqal is measured as 72 grains of an average barley seed whose two tiny edges are cut off, and it is also estimated as 6,000 grains of average-sized wild mustard.
Allah'ın Elçisi ﷺ bu Dinar ağırlığına onay verdi ve zekât, diyet (kan parası) ile hırsızlıkta el kesme hükümlerini bu ağırlıkla ilişkilendirdi. Böylece bu, Dinarlar için Şer'i ağırlık haline geldi ve Abdülmelik'in İslami Dinarı basıp onu bir Mithqal kıldığında dayandığı ağırlık da aynı ağırlıktı.
The Messenger of Allah (saw) consented to this Dinar weight and linked with it the rules of Zakat, blood-money and the cutting for theft. So it became the Shari’ah weight for Dinars, and it is the same weight that Abdul Malik depended upon when he coined the Islamic Dinar and made it a Mithqal.
Dirhemler de farklı ağırlıklarda olmuştur, çünkü Farslar üç türlü dirhem kullanıyordu: Bir miskalin ağırlığında olan büyük olanı, yani 20 karat; bir miskalin yarısı ağırlığında, yani 10 karat olan küçük olanı; ve on tanesi 6 miskal, yani 12 karat ağırlığında olan orta boy olanı. El-Belâzürî, El-Hasan bin Salih'ten şöyle rivayet etmiştir: "Acemler tarafından basılan dirhemlerin ağırlıkları farklıydı, hem ağır hem hafif olanlar vardı. Bunlardan bir miskal, yani 20 karat olanı basarlardı; bir diğeri 12 karat, bir diğeri de orta miskal olan 10 karat olanı basarlardı." Yine El-Hasan bin Salih dışındakilerden şöyle rivayet etmiştir: "Acemlerin dirhemleri öyleydi ki, bunlardan on tanesi on miskal, on tanesi altı miskal ve on tanesi de beş miskal ağırlığındaydı." Büyük dirhemler için "mulish (Bughliyya)" dirhemleri terimini kullanırlardı; ayrıca dirhemin temel ağırlığını ölçmek için de "tam siyah" (Sood Wafiya) terimini kullanırlardı. Bu ağırlık, altın olarak bir miskal, yani 8 dâvânik'tir; bir dâniķ ise iki buçuk karattır, dolayısıyla toplam 20 karat olur. Bu ağırlıkta dirhem, Sasaniler, Raşit Halifeler ve Emeviler dönemlerinde basılmıştır.