Harâc, kâfirlerden fetih yoluyla, ister zor kullanılarak ister barış yoluyla ele geçirilen topraklar üzerine konulan Müslümanların hakkıdır; dolayısıyla zorla alınan topraklar için bir Harâc ve barışla alınan topraklar için bir Harâc olur.

The Kharaj is the right of the Muslims imposed on the land that is conquered from the Kuffar, either by the use of force or by peaceful means, it would thus be a Kharaj of force and a Kharaj of peace.

Bu, Müslümanların küffardan güç kullanarak fethettikleri her topraktan, örneğin Irak, Şam ve Mısır topraklarından alınan vergidir. Harâcın temel niteliği, Allah'ın (SWT) şu sözünde ifade edilmiştir:

It is the levy imposed on any land which the Muslims have conquered from the disbelievers by the use of force, such as the lands of Iraq, Ash- Sham and Egypt. The basic nature of Kharaj is referred to in Allah (swt)’s saying:

Allah'ın (c.c.) şehir halkından Peygamberi'ne (ﷺ) verdiği ve geri aldığı mallar, Allah'a (c.c.), Peygamber'e (ﷺ), yakınlara, yetimlere, yoksullara ve yolda kalmışlara aittir; öyle ki bu mallar aranızdaki zenginler arasında dönüp dolaşan bir servet olmasın. Peygamber (ﷺ) size ne verirse onu alın, sizi neden men ederse ondan sakının. Allah'tan (c.c.) korkun; çünkü Allah'ın (c.c.) cezası çetindir. (Bir kısmı) evlerinden ve mallarından çıkarılmış, Allah'ın (c.c.) lütfunu ve rızasını arayan ve Allah'a (c.c.) ve Peygamber'ine (ﷺ) yardım eden yoksul Muhacirlere aittir: İşte doğruyu söyleyenler bunlardır. Onlardan önce yurtlarını (Medine'de) hazırlamış ve imanı benimsemiş olanlar ise kendilerine sığınmak için gelenleri severler ve onlara verilenlere karşı kalplerinde bir arzu taşımazlar; kendileri yoksulluk içinde olsalar bile, onları kendilerine tercih ederler. Nefislerinin cimriliğinden korunanlar ise işte onlar kurtuluşa erenlerdir. Onlardan sonra gelenler ise şöyle derler: "Rabbimiz! Bizi ve bizden önce imanla bizim kardeşlerimiz olanları bağışla." [Al-Hashr: 7-10]

“What Allah (swt) has bestowed on His Messenger (saw) (and taken away) from the people of the townships, belongs to Allah (swt) and His Messenger (saw), to the kindred, orphans, the needy and the wayfarer; in order that it may not remain a circuit between the wealthy among you. So take what the Messenger (saw) gives you and refrain from what he prohibits you. And fear Allah (swt); for Allah (swt) is strict in punishment. (Some part is due) to the indigent Muhajirs, those who were expelled from their homes and their property, while seeking grace from Allah (swt) and (His) good pleasure, and aiding Allah (swt) and His Messenger (saw): such are indeed the truthful;- And those who before them had homes (in Madinah) and had adopted the faith,- show their affection to such as came to them for refuge, and entertain no desire in their hearts for things given to the (latter), but give them preference over themselves, even though poverty was their (own lot). And those saved from their covetousness of their own souls,- they are the ones that achieve prosperity. And those who came after them say: “Our Lord! Forgive us, and our brethren who came before us into the faith.” [Al-Hashr: 7-10]

Bu ayetler, Bilal, Abdurrahman ve Zübeyr'in istediği gibi Irak, Şam ve Mısır topraklarının savaşçılar arasında taksim edilmemesi konusunda Ömer'in görüşünü desteklemek için kullanılmıştır. Bu kişiler, Allah'ın (c.c.) kılıçlarının yardımıyla kendilerine bağışladığı bu toprakların taksim edilmesini istemiş ve bunun, Allah Resulü ﷺ'in Hayber arazisiyle yaptığı şey olduğunu, zira o topraklarNa fethinden sonra savaşçılar arasında paylaştırdığını ileri sürmüşlerdir. Ömer'in, görüşünü desteklemek üzere istişare etmek için Ensar'ı çağırdığında onlara söylediği rivayet edilmektedir: "Arazi ve ağaçlarını değiştirilemez bir mal kılmaya, bunlara Harac, sahiplerine ise Cizye koymaya karar verdim. Bu, Müslümanlar için bir Fey' olacak; ister savaşçılar, ister onların çocukları, ister onlardan sonra gelenler olsun. Bu sınır bölgelerinin (ön hatların) askerlerle tutulması gerektiğini düşünmüyor musunuz? Şam, Cezire, Kufe, Basra ve Mısır gibi bu büyük şehirlerin, onlara cömert davranmamız gereken silahlı kuvvetlerle güçlendirilmesi gerektiğini düşünmüyor musunuz? Arazi ve ağaçlar taksim edilirse, onlara nereden vereceğiz?" Ardından Ömer, görüşünü Kur'an'dan delillerle destekledi. El-Fey' ayetlerini okudu, sonunda Allah'ın (c.c.) şu sözüne kadar geldi:

These verses have been used by ‘Umar to support his argument about not dividing the lands of Iraq, Ash-Sham and Egypt among the fighters, as requested by Bilal, Abdul Rahman and Al-Zubayr. They asked him to divide these lands which Allah (swt) had bestowed on them with the help of their swords, arguing that this was what the Messenger of Allah (saw) did with the land of Khaybar, for he divided that land among the fighters after he had conquered it. ‘Umar is reported to have said to the Ansar, when he summoned them to consult them, in support of his argument: “I have decided to make the land and their trees an inalienable property, and to impose on them the Kharaj and on their owners the Jizya, these would be a Fai’ to the Muslims, be it the fighters, their children and those who come after them. Do you not think that these frontiers (front lines) need to be manned by soldiers? Do you not think that these great cities of Ash-Sham, Al-Jazira, Al-Kufa, Basra and Egypt need to be fortified with armed forces to whom we ought to be generous? Where do we give them from, if the lands and the trees were divided?.” ‘Umar then backed his argument with evidence from the Qur’an. He recited the verses of Al-Fai’ until he reached Allah (swt)’s saying:

"Ve onlardan sonra gelenler" [Al- Hashr: 10]

“And those who came after them” [Al- Hashr: 10]

ve dedi ki: "Bu ayet, kıyamet gününe kadar gelecek bütün insanlara aittir ve Müslümanların her birinin bu Fey'den pay alma hakkı vardır." Ensar onunla hemfikir oldu ve dedi ki: "Görüşün doğru, doğru bir şey söyledin ve doğru bir karar verdin; eğer bu sınır boylarını ve bu şehirleri savaşçılar korumasaydı ve o adamlara erzak verilmeseydi, kâfirler kendi şehirlerine geri dönerdi." Bunun üzerine Ömer şöyle dedi: "Mesele bana açıklık kazandı. Ölçüm konusunda yeteneği ve tecrübesi olan, arazinin ölçümünü yapıp meyvelerin değerini makul bir şekilde tespit edebilecek bir adam biliyor musunuz?" Bunun üzerine herkes, bu iş için en uygun kişinin Üsman İbn Hanif olduğu konusunda birleşti ve dediler ki: "Ondan bundan daha karmaşık işlerde de yardım alabilirsiniz, çünkü o basiretli, zeki ve tecrübelidir." Ömer bunun üzerine hemen ona gitti ve onu Sevad (Irak ve İran topraklarının bulunduğu bölge) arazisini ölçme görevine atadı.

and then said: “This verse refers to all the people till the day of Judgement, and every single Muslim is entitled to share of this Fai’.” The Ansar agreed with him and said: “Your opinion is right, you have said the right thing and come up with the right decision, if these frontlines and these cities were not fortified by the fighters, and if those men were not given provisions, the disbelievers would return to their cities.” Upon this ‘Umar said: “The matter has become clear to me, do you know a man who has a ability and experience in measurement, who could survey the land and assess the fruits reasonably?.” Then all agreed that Uthman Ibn Hanif was the best man for the job and said: “You can rely on him in more complicated matters than this, for he has vision, intelligence and experience.” ‘Umar then hurried to him and assigned him with the task of surveying the land of the Sawad (land of Iraq and Iran).

Osman sonra yola çıkıp Sevad'ı inceledi. Sevad üzerine bir Harâc koydu, ardından Ömer'e dönüp durumu bildirdi; Ömer de araziyi incelemeyi onayladı. Yalnızca Kûfe'nin Sevad'ından elde edilen gelirler, Ömer'in vefatından önce yüz milyon dirheme ulaştı. O dönemde dirhem, miskal ağırlığına eşitti. Bu nedenle Ömer, arazi sahiplerinin topraklarını elinde tutmasına izin verdi ve onlara, Beytü'l-Mal'e ödemeleri gereken bir Harâc koydu; Ömer ayrıca araziyi kıyamet gününe kadar Müslümanlar için bir Fey' kıldı. Allah (SWT) yeryüzünü ve üzerindekileri miras alana kadar bu arazi Harâc olarak kalacaktır. Arazi sahipleri müslüman olsalar veya araziyi bir Müslümana satsalar bile, arazi Harâc olmaktan çıkarılıp Öşür'e dönüştürülemez. Bunun nedeni, arazinin doğasının böyle kalacak ve değişmeyecek olmasıdır; yani zor kullanılarak fethedilen ve üzerine Harâc konulan bir arazi olmasıdır.

Uthman then set off and surveyed the Sawad. He put on the Sawad a Kharaj, then reported back to ‘Umar who approved the survey. The revenues from the Sawad of Al-Kufa alone reached before the death of ‘Umar a hundred million Dirhams. The Dirham at the time was equal to the weight of the Miskal. ‘Umar therefore allowed the landowners to keep the land and imposed on them a Kharaj which they paid to the Bait ul-Mal and ‘Umar made the land a Fai’ for the Muslims till the day of Judgement. It will remain a Kharaj until Allah (swt) inherits the Earth and those on it, it cannot be transferred or converted into a ‘’Ushr (to the land), even if the landowners embraced Islam or sold the land to a Muslim. This is because the nature of the land will remain as such and will not change, i.e. a land that has been conquered by force and a land that a Kharaj has been imposed on.

Tarık İbnu Şihab rivayet etti: "Ömer b. el-Hattab, Nehrü'l-Melik'teki Dahkana kabilesi hakkında bana yazdı; bu kabile İslam'ı kabul etmişti. Şöyle yazdı: 'Kabileye arazisini verin ki, o arazinin haracını ödesinler.' Bu, Ömer b. el-Hattab'ın, güç kullanılarak fethedilen ve sahipleri İslam'ı kabul eden araziler üzerine konulan haracı kaldırmadığını ve Müslüman olduktan sonra da bu arazinin haracını ödemeye devam etmelerini emrettiğini açıkça göstermektedir."

Tariq Ibnu Shihab reported: ‘‘Umar b. Al-Khattab wrote to me about the tribe of Dahqana in Nahr Al-Malik, who had embraced Islam. He wrote: “Give the tribe her land so that they pay the Kharaj of that land.” This clearly indicates that ‘Umar b. Al-Khattab did not waiver the Kharaj imposed on the land conquered by force and whose owners embraced Islam, and he ordered them to continue to pay the Kharaj of that land after becoming Muslims.

Barış anlaşması imzalanmış olan her toprak üzerine konulan Harâc'tır. Bu, Müslümanlar ile barış yaptıkları taraf arasında kararlaştırılan barış anlaşmasına tabi olacaktır. Eğer barış anlaşması, toprağın bize ait olduğu ya da sakinlerinin orada yerleşmesine, ödeyecekleri Harâc karşılığında izin verilmesi esasına dayanıyorsa, bu Harâc bu toprak üzerinde sonsuza dek kalacak ve toprağı, sakinlerinin İslam'a girmesi ya da Müslümanlar tarafından satın alınması gibi yollarla Müslümanlara geçmiş olsa bile, Kıyamet Gününe kadar Harâcî toprak olarak kalacaktır.

It is the Kharaj levied on every land whose inhabitants a peace treaty has been signed. It will be subject to the peace treaty agreed between the Muslims and the people with whom they made peace. If the peace treaty was on the basis that the land belongs to us or that it allows its inhabitants to settle there in return for Kharaj which they will pay then this Kharaj will remain for ever on this land and its land shall remain Kharaji land until the Day of Judgement, even if it was transferred to Muslims through the inhabitants conversion to Islam or by purchasing it by Muslims, etc.

Ancak barış anlaşması, arazinin onlara ait olduğu ve onların elinde kalacağı, onların üzerine konulacak belirli bir miktar Harac karşılığında orada yerleşecekleri esasına dayanıyorsa, bu durumda bu Harac, Cizye'nin yerini alır. Bu durumda, İslam'ı kabul ederlerse veya araziyi Müslümanlara satarlarsa, Harac sona erer. Bunun dayanağı, Allah'ın (c.c.) şu ayetidir: "Ahde vefa gösterin; çünkü ahitten sorumluluk doğar." [el-İsra: 34] Ayrıca Peygamber'in (ﷺ) şu sözü de dayanaktır: "Müslümanlar şartlarına bağlıdırlar." Eğer araziyi bir kâfire satarlarsa, Harac devam eder ve sona ermez, çünkü kâfir de Harac ve Cizye ehlindendir.

However if the peace treaty was on the basis that the land belonged to them and that it shall remain in their hands and they shall settle there for a known amount of Kharaj which would be levied on them, then this Kharaj will be in the position of the Jizya. In this case it will cease if they embrace Islam or sell the land to Muslims due to the saying of Allah (swt) : “And fulfil the covenant. Verily! The covenant, will be questioned about.” [Al-Isra: 34] It is also due to the Prophet (saw)’s saying: ‘Muslims are bound by their conditions’. As for if they sold their land to a Kafir then the Kharaj will remain and will not cease because the Kafir is from the people of Kharaj and Jizya.

Harâc, ʿUşr'den farklıdır. ʿUşr, ʿUşrî arazinin ürününden alınan şeydir; ʿUşrî araziler ise şunlardır:

Kharaj is different to the ‘’Ushr. ‘’Ushr is what is taken from the produce of ’Ushri land, and the ‘Ushri lands are:

a. Arap Yarımadası: Burada yaşayanlar putlara tapanlardan oluşuyordu ve onlardan İslam'dan başka hiçbir şey kabul edilmedi. Peygamber ﷺ, yarımadadaki bir dizi yeri fethetmiş olmasına rağmen, bu topraklara herhangi bir harac (haraç) koymadı.

"Unwah (fethedilerek alınan) topraklarda, bu topraklar fethedildiği sırada Kâfirlerin sahip olduğu araziye baştan itibaren Harâc konulur. Arazi Kâfirlerin elinde kalmaya devam ederse, arazi ekilmiş olsun ya da olmasın, onun için Harâc ödenir. Bu arazide 'Üşr bulunmaz, çünkü 'Üşr bir Zekâttır ve Kâfirler Zekât ödemezler. Müslüman olsalar ya da araziyi bir Müslümana satsalar bile Harâc ortadan kalkmaz, çünkü arazinin fethedilerek alınmış olduğu nitelik ebediyen geçerliliğini korur. Bu durumda Harâc ile birlikte 'Üşr de ödemek zorundadırlar. Bunun sebebi, Harâcın arazi üzerine vacip kılınmış bir hak, 'Üşrün ise Ayetler ve Hadislere göre bir Müslümanın mülkiyetindeki arazinin ürünü üzerine vacip kılınmış bir hak olmasıdır. İki hak arasında bir çelişki yoktur, çünkü her biri farklı iki sebeple vacip olmuştur. Bu durum, İhram hâlindeki bir Müslümanın Haram bölgesinde birinin mülkü olan bir av hayvanını öldürmesine benzer: Bu durumda hem hayvanın değerini sahibine, hem de Allah'a (SWT) karşı kendisine düşen cezayı ödemekle yükümlü olur. Hanefilerin, Resûlullah'tan (ﷺ) rivayet ettikleri, 'Müslümanın arazisinde 'Üşr ile Harâcın bir arada toplanması yoktur' şeklindeki bir Hadisi, 'Üşr ile Harâcın birleştirilmemesine delil olarak göstermelerine gelince: Bu bir Hadis değildir ve Hadis âlimleri, bunun Resûlullah'ın (ﷺ) sözü olup olmadığını teyit etmemişlerdir."

Kharaj is imposed from the beginning on the land of ‘Unwah (opened by force) which the Kuffar used to own at the time it was conquered. If the land continues in the hands of the Kuffar then Kharaj will be paid for it whether the land was cultivated or not. It will have no ’Ushr because ‘Ushr is Zakat and the Kuffar do not pay Zakat. If they become Muslim or sell it to a Muslim the Kharaj does not cease because its description as a land opened by force remains for all time. So they have to pay the ’Ushr with the Kharaj. This is because Kharaj is a right obliged on the land and ’Ushr is a right obliged on the produce of the land owned by a Muslim according to the Ayat and Ahadith. There is no contradiction between the two rights because they became obligatory for two different causes. This is similar to the case when a Muslim in Ihram (state of ritual consecration) kills in the Haram (ritual places) a hunt (animal) owned by somebody, he is then obliged to pay its value to its owner and the penalty due upon him to Allah (swt) As for what the Hanafis cite as proof for not combining the ’Ushr and Kharaj from a Hadith which they report from the Messenger (saw) : ‘There shall be no combining of the ’Ushr and Kharaj in the land of a Muslim’. It is not a Hadith and the scholars of Hadith did not confirm if it was from the speech of the Messenger (saw) .

Öyleyse önce Harac ödemesi yapılır. Harac ödendikten sonra geriye, üzerinden Zekat ödenmesi gereken nisaba ulaşan ekin ve meyveler kalırsa Zekat alınır. Nisaba ulaşmazsa ona Zekat yoktur.

So the payment of Kharaj is started first. If after paying Kharaj there remains crops and fruits which reach the Nisab on which Zakat has to be payed then the Zakat is exacted. If it does not reach the Nisab then there is no Zakat on him.

Fetihlerin zamanından çok uzaklaştığımız, fetih yoluyla veya barış antlaşmasıyla ele geçirilen tüm topraklarda halkın büyük çoğunluğunun Müslüman olduğu bir dönemdeyiz. Şimdi, zorla alınan topraktan iktaa verilen, ihya edilen ve yerleşilen toprağı ayırt eden divan ve kayıtların çoğu kullanılmaz hale geldiğine göre, bu ayrım şu şekilde yapılabilir: zorla fethedildiği bilinen veya halkı İslam'ı kabul etmiş olan ya da belirli bir şekilde muamele görmüş olan toprağın en baskın genel durumu dikkate alınarak.

Now that we are very distant from the time of the conquests and the great majority of the people have become Muslims in all the lands whether conquered by force or by peace treaty. Now after the majority of the Diwans and registers, which distinguished the land which is granted, revived and settled in from the land taken by force or peace treaty became obsolete, then this can be distinguished in the following manner: by considering the most predominant general situation of the land that is known to have been opened by force, or its people have embraced Islam or it has been dealt with in a specific way.

Irak topraklarının tamamı; Kuveyt, İran, Hindistan, Pakistan, Afganistan, Türkistan, Buhara, Semerkant, Şam diyarı, Türkiye, Mısır, Sudan ve Kuzey Afrika dahil, bütün bu topraklar, güç kullanılarak fethedildikleri için Harâcî (haraç arazisi) sayılır. Bu topraklar üzerinden Müslümanlar ve kâfirler tarafından haraç ödenmesi gerekir. Aynı şekilde, arazinin mahsulü zekâtın farz olduğu cinsten ise veya haraç ödendikten sonra nisaba ulaşıyorsa, Müslümanlara ʿUşr ödemek de farzdır. Ancak arazisinin ʿUşrî (öşür arazisi) olduğunu delil ve belgelerle ispat edebilen Müslümanlar bunun istisnasıdır; onlar haraç ödemezler, bunun yerine ʿUşrü zekât olarak öderler.

The whole of the land of Iraq, including Kuwait, Iran, India, Pakistan, Afghanistan, Turkistan, Bukhara, Samarqand, the land of Ash-Sham, Turkey, Egypt, Sudan and north Africa, all of these are considered Kharaji land because they have been opened by force. Kharaj must be paid over them by the Muslims and Kuffar. Payment of ’Ushr is likewise obligatory on the Muslims if the produce of the land is such that Zakat is obligatory or that it reaches the Nisab after paying the Kharaj, except those Muslims who can prove with evidences and documents that their land is ‘Ushri land, who will then not pay Kharaj but but will pay the ’Ushr as Zakat.

Arabistan Yarımadası, Yemen, Endonezya, Güneydoğu Asya ve benzeri diğer topraklar gibi yerler, Haraç arazisi değil, Öşür arazisidir. Bu topraklarda yalnızca, zekâtının farz olduğu ürünler üzerinden zekât olarak öşür vermek farzdır.

As for the Arabian Peninsula including Yemen, Indonesia, south east Asia and other such lands they are ’Ushri and not Kharaji land. It is only obligatory to pay ’Ushr, as a Zakat on the produce on which Zakat is obligatory.

Haraç koyarken halife, arazinin nasıl ölçüleceğini, değerinin nasıl biçileceğini ve ürününün nasıl tahmin edileceğini bilen, tecrübeli kişileri görevlendirmelidir. Nitekim Hz. Ömer b. el-Hattâb, Irak'ın kırsal bölgesi (es-Sevâd) üzerinde haraç tespiti için arazi ölçümü yapmak istediğinde bunu böyle yapmıştır. Bu görev için kimin tayin edilmesi gerektiğini Müslümanlara danıştı. Onlara şöyle dedi: "Mesele benim için netleşmiştir. Öyleyse arazileri doğru seviyeye ve yere oturtacak, sahiplerine, kâfir olanlara, karşılayabilecekleri miktarda haracı tespit edecek basiret ve akıl sahibi kimdir?" Bunun üzerine hepsi Osman b. Hunevf konusunda birleştiler ve dediler ki: "Onu daha önemli görevlere gönderebilirsiniz. O basiret, akıl ve tecrübe sahibi bir adamdır." Böylece Hz. Ömer hemen onun yanına gitti ve Sevâd'ı ölçme sorumluluğunu ona verdi.

When putting down the Kharaj the Khalifah must delagate persons from the people of experience, who know how to survey the land, value it and estimate the produce, as it happened with ‘’Umar b. Al-Khattab when he wanted to survey the rural area of Iraq (As-Sawad) in order to fix the Kharaj. He consulted the Muslims as to who should be assigned for this task. He told them. The matter has become clear for me. So who is the man who has vision and intellect to put the land in its right level and place on its owners of the Kuffar the amount of Kharaj that they can afford. So they all agreed upon ‘Uthman b. Haneef. They said: “You can send him to tasks that are more important. He is a man of vision, intelligence and experience.” Thus ‘Umar hastened to him and assigned him the responsibility of surveying the Sawad.

Kharaj'ı belirlemekle görevli kişi, arazinin gerçek durumunu dikkate almalıdır: Çok verimli mi, kaliteli ve bol ürün mü veriyor, yoksa düşük kaliteli ve az, düşük nitelikte bir verim mi sağlıyor? Yağmur, kaynaklar ve kuyular ya da kanallar ve nehirlerle mi sulanıyor? Yağmurla, sulama sistemleriyle ya da makinelerle mi sulanıyor, çünkü maliyetler aynı değildir. Hangi tür ürün ve meyveler ekiliyor ve üretiliyor, çünkü fiyatı pahalı ve değeri yüksek olan ürünler ve ucuz ve değeri düşük olan başka ürünler vardır? Konumu nedir? Şehirlere ve pazarlarına yakın mı, yoksa uzak mı? Oraya ulaşılabilmesi ve hasadının pazarlara taşınabilmesi için elverişli bir yolu var mı, yoksa güzergâhlar engebeli mi?

The one assigned to estimate the Kharaj must consider the reality of the land in terms of whether it is very fertile, it gives quality and plentiful produce, or it is of low quality and gives little low quality yield. Is it watered by rain, from springs and wells or canals and rivers? Is it watered by rain, sprinklers or machines, because the cost is not the same. What types of crops and fruits are cultivated and produced, because there are crops and fruits whose price is expensive and of a high value and other crops that are cheap and of low value. What is its location? Is it close to the cities and their markets or far from them? Does it have a passable road so that it can be reached and its harvest can be transferred to the markets or are the paths rugged?

Harac'ın miktarını, önceki konuda açıklandığı gibi, onu nasıl belirleyeceğini bilen uzmanlar tarafından tespit edilmesi gerekir; nitekim Ömer b. el-Hattab, görüş, zekâ ve tecrübeye sahip olduğu için, atanması hakkında halkla istişare ettikten sonra Osman b. Hüneyf'i göndermiştir. Onu Fırat'ın öte yakasındaki Kûfe'nin başına, Huzeyfe b. el-Yemân'ı da Dicle'nin öte yakasındaki bölgenin başına atamıştır. Böylece Sevâd (Irak'ın kırsal bölgeleri) araziyi incelemiş, haraca tabi olanı hesaplamış ve konuyu Ömer'e arz etmişler, o da bunu onaylamıştır. Amr b. Meymun'dan rivayet edilmiştir: "Ömer b. el-Hattab'ı gördüm, İbn Hüneyf de yanına gelip onunla konuşmaya başladı. Ömer'in şöyle dediğini işittim: 'Allah'a yemin ederim ki, her ekilebilir arazi parçasına bir dirhem ve bir kafiz yiyecek koysam, bu onlara ağır gelmez ve onları yıldırmaz.'" Muhammed b. Ubeyd es-Sekafî'nin rivayetinde şöyle denmiştir: "Ömer b. el-Hattab, Sevâd halkına, iskânlı olsun sulanmış olsun her ekilebilir arazi parçası için bir dirhem ve bir kafiz vergi koydu; sulak araziye ise beş dirhem koydu." Şa'bî, Ömer'den şöyle rivayet etmiştir: Ömer, Osman b. Hüneyf'i Sevâd'a gönderdi; o, arpa tarlasına iki dirhem, buğday tarlasına dört dirhem, şeker kamışı tarlasına altı dirhem, hurma ağacına sekiz dirhem, üzüme on dirhem, zeytine ise on iki dirhem vergi koydu.

Setting the value of Kharaj which is imposed on the land must be done by experts who know how to fix it as clarified in the previous topic as ‘Umar b. al-Khattab did when he sent ‘Uthman b. Haneef after he had consulted the people about his appointment due to the fact that he enjoyed vision, intelligence and experience. He assigned him for Kufa, over the Euphrates just as he assigned Huzayfah b. al-Yamaan over the area beyond the Tigris river. So they surveyed the Sawad (rural areas of Iraq) and calculated that which was liable to Kharaj and they raised the matter with ‘Umar who then approved it. It was narrated from ‘Amr b. Maymun who said: “I saw ‘Umar b. al-Khattab and Ibn Haneef came to him and began speaking to him and I heard him say: “By Allah (swt)! If I levied a Dirham and Qafeez of food on every patch of arable land then that would not be overburdening for them, nor will it wear them out.” In a report from Muhammad (saw) b. ‘Abeed Ath-Thaqafi he said: “Umar b. al-Khattab levied, on the people of Sawad for every patch of arable land whether populated or filled with water, a Dirham and Qafeez and on the wet land he levied five Dirhams’. Ash-Sha’bi narrated from ‘Umar: that he sent ‘Uthman b. Haneef to Sawad and he levied two Dirhams on a patch of barley, on a patch of wheat he levied four Dirhams, on a patch of sugar cane he levied six Dirhams, on date palm he levied eight Dirhams, on grapes he levied ten Dirhams and on olives he levied twelve Dirhams”.

Bundan anlaşılmaktadır ki, ‘Useman b. Hüneyf'in Irak topraklarına koyduğu ve ‘Ömer'in onayladığı Harâc değeri aynı değildi. Topraklara, bunların verimliliğine, sulama imkânlarına ve ekilen ürün çeşidine göre farklılık gösteriyordu. Harâcı, ekilip işlenen yerleşik topraklardan ve suyu bol, bereketli topraklardan alıyordu. Harâcı araziden, ekinlerden ve meyvelerden alıyordu. Bunları para ve tahıl cinsinden değerlendiriyordu. Değerlendirme kişinin gücüne göre yapılıyor, halka haksızlık ya da zorluk yapılmıyordu ve onlara bazı ürünler bırakıyordu.

’Umar b. el-Hattab'ın, Irak, Şam ve Mısır topraklarının taksimi meselesinde kendisine karşı çıkanlarla yaptığı tartışmada söylediklerinde, Harac'ın harcanmasını açıkça gösteren hususlar yer almaktadır. Bu tartışmalarda şu söz rivayet edilmiştir: “Eğer onu taksim etseydim, sizden sonra gelenlere hiçbir şey kalmazdı. Sizden sonra gelen Müslümanların, toprağın taksim edilip babalar yoluyla miras kaldığını ve mülk edinildiğini görmeleri nasıl mümkün olabilir? Bu nasıl bir görüştür? Sınırları kim dolduracak? Bu ülkenin çocuklarına ve dullarına, bir de Şam ve Irak topraklarından olan diğerlerine ne kalacak?” Danıştığı Ensar'a söylediği söz ise şuydu: “Ben, toprağı kâfirlerinin elinde bırakmanın, üzerine Harac koymanın ve boyunlarına, vermeleri gereken Cizye'yi yüklemenin doğru olduğu görüşüne vardım. Böylece bu, Müslümanlar, savaşçılar, onların çocukları ve onlardan sonra gelenler için bir Fey' olacaktır. Bu sınırlara, içinde yaşayacak adamların bulunması gerektiğini görmüyor musunuz? Şu büyük şehirleri, Şam, El-Cezire, Kûfe, Basra ve Mısır'ı görmüyor musunuz? Bunların ordularla donatılması ve bu ordulara yeterli erzak verilmesi gerekir. Toprak ve kâfirler taksim edilirse, o insanlara bunu kim verecek?” Fey' ayetlerini okuduktan sonra şu ayeti okudu: “Ve onlardan sonra gelenler.” Bu ayet bütün Müslümanları kapsamaktadır. Müslümanlardan bu mala hakkı olmayan tek bir kişi dahi yoktur. Allah (SWT) bana daha uzun ömür verirse, her Müslüman hakkını alacaktır; öyle ki Hemyer'de koyun güden çoban bile çaba göstermediği halde payını alacaktır.

What has been mentioned in the speech of ’Umar b. al-Khattab in his discussion with those who differed with him regarding the matter of dividing the land of Iraq, Ash-Sham and Egypt clearly indicates the expenditure of the Kharaj. In this discussions the following saying has been reported: ‘If I had divided it, since then nothing would have remained for those coming after you. How is it possible that Muslims coming after you will find that the land has been divided and inherited through the fathers and owned? What kind of opinion is this? What will fill the frontiers? What will be for the children and widows of this country, and for others from the land of Ash- Sham and Iraq?” His saying to the Ansar whom he consulted was: “I took the view that I should keep the land in the hands of its disbeliever and set down a Kharaj on it and impose Jizya on their necks which they will give. So it will be Fa’i for the Muslims, for the fighters and the offspring and those who come after them. Do you see these frontiers which must have men who will live in. Do you not see these great cities; Ash-Sham, Al-jazeera, Kufa, Basra and Egypt. They have to be manned with armies and grant these armies enough provisions. So who will give those people that if the land and disbelievers are divided up? He said after reciting the verses of Fa’i and he recited the Ayah: ‘And those who came after them.’ This Ayah encompases all the Muslims. There will not be a single person from the Muslims who will not have a right in this wealth. If Allah (swt) gave me more time to live, every Muslim would receive his right, to the point that the shepherd grazing in Hemyer will have his share, though he did not do effort in that.”.