اولین اموالی که مسلمانان به دست آوردند – پس از آنکه خداوند (سبحانه و تعالی) به ایشان اجازه جنگ داد، و پس از هجرت پیامبر خدا ﷺ به مدینه، و پس از آنکه ایشان مسجد خود را بنا کرد و دولت اسلامی را خشت به خشت بنا نهاد – غنیمت کاروان متعلق به عبدالله بن جحش بود. این غنیمت بخشی از شترهای متعلق به قریش بود که با چرم و کالاهای تجاری بار شده بودند و در جمادی الآخره سال دوم هجرت گرفته شدند. در همان سال، در ماه رمضان، نبرد بدر رخ داد که در آن مسلمانان ثروت و سلاح فراوانی به دست آوردند، اما در تقسیم آن اختلاف کردند، پس خداوند (سبحانه و تعالی) سوره الانفال را نازل کرد و فرمود:

The first funds the Muslims gained –after permission was given to them by Allah (swt) to fight, following the Hijra of the Messenger of Allah (saw) to Madinah, and after he built his mosque and began building the Islamic State brick by brick –was the booty of the caravan belonging to Abdullah b. Jahsh. This booty was some of the camels belonging to Quraysh and loaded with leathers and trading goods, taken during Jumada Al-Akhirah in the second year of Hijra. In the same year, during Ramadhan, the battle of Badr took place, where the Muslims acquired much wealth and weaponry but disputed in its distribution, so Allah (swt) revealed Surah Al-Anfal, saying:

«از تو درباره غنایم جنگی می‌پرسند. بگو: "این غنایم در اختیار الله (سبحانه و تعالی) و رسول (ﷺ) است..." [Al-Anfal:1]

“They ask you concerning (the) spoils of war. Say: “(Such) spoils are at the disposal of Allah (swt) and the Messenger (saw)...” [Al-Anfal:1]

بدین ترتیب، الله (سبحانه و تعالی) مسئولیت تقسیم آن را بر عهدهٔ پیامبر الله ﷺ نهاد، و ایشان آن را تقسیم کرد، بدون آنکه خُمس را جدا کند. سپس مسلمانان، پس از شکستن پیمان، غنایم بنی قینقاع را به دست آوردند، و رسول الله ﷺ ایشان را به «أذرعات» در شام تبعید کرد. این واقعه یک ماه پس از بدر رخ داد، پس ایشان غنیمت را تقسیم کرد و خُمس آن را طبق آیهٔ مربوط به غنایم جنگی، که پس از بدر نازل شد، جدا کرد:

Thus, Allah (swt) made it’s distribution the responsibility of the Messenger of Allah (saw) , who divided it, without taking out the fifth. Then the Muslims seized the booty of Bani Qaynuqa’, after having violated the covenant, and the Messenger of Allah (saw) banished them to Azra’rat in Ash-Sham. This followed Badr by one month, so he divided the booty and took out the fifth in accordance to the Ayah regarding the spoils of war, revealed after Badr:

و بدانید که از هر غنیمتی که به دست آورید، یک پنجم آن از آنِ الله (سبحانه و تعالی) و از آنِ پیامبر ﷺ و خویشاوندان [پیامبر]، یتیمان، مسکینان و در راه‌ماندگان است. [Al-Anfal: 41]

“And know that out of all the booty that you may acquire (in war), a fifth share is assigned to Allah (swt) and to the Messenger (saw), and to the close relatives, orphans, the needy, and the wayfarer.” [Al-Anfal: 41]

نخستین سرزمینی که پیامبر ﷺ گشود، سرزمین بنی النضیر بود، پس از آنکه پیمان را شکستند و بعد از جنگ احد. او ﷺ پانزده شب آنان را محاصره کرد، سپس با ایشان صلح کرد به این شرط که مدینه را ترک کنند و تنها آنچه را که می‌توانند بر شتران خود بار کنند ببرند، به استثنای سلاح‌ها و انواع جنگ‌افزارها. فرستادهٔ خدا ﷺ اموال آنان را، به جز زمین‌هایشان، میان مهاجران نخستین تقسیم کرد و به انصار چیزی نداد، جز سهل بن حنیف و ابودجانه سماک بن خرشه، زیرا آنان از تنگدستی خود سخن گفتند، پس از غنیمت به آنان داد. او ﷺ زمین‌ها را نگه داشت و از آن، توشهٔ یک سال خانوادهٔ خویش را برگرفت و آنچه باقی ماند را به چارپایان جنگی و جنگ‌افزارهای جهاد اختصاص داد. در این نبرد سورهٔ الحشر نازل شد، آنجا که خداوند سبحان فرمود:

The first land opened by the Messenger (saw) was the land of Bani Al- Nadheer, after having violated the covenant, following the battle of Uhud. So he besieged them for fifteen nights, then made peace with them on condition that they leave Madinah, taking only what they can load onto their camels, excluding the arms and the various weaponry. The Messenger of Allah (saw) divided their wealth, excluding their lands, between the early Muhajireen, giving none to the Ansar, except for Sahl b. Hunaif and Abu Dajana Samak b. Kharsha, since they mentioned their state of poverty, so he gave them of the booty. He reserved the lands, taking from it a year’s worth of sustenance to his family, dedicating what remained of that to the animals used for war and the weaponry used for Jihad. In this battle Surat Al- Hashr was revealed, where Allah (swt) said:

«آنچه الله (سبحانه و تعالی) از آنان به رسولش (ﷺ) بازگردانده، برای آن نه با اسب سواران و نه با شتران لشکرکشی نکردید؛ ولی الله (سبحانه و تعالی) رسولانش (ﷺ) را بر هر که بخواهد تسلط می‌دهد؛ و الله (سبحانه و تعالی) بر هر چیزی تواناست.» [Al-Hashr: 6]

“What Allah (swt) has bestowed on His Messenger (saw) from them, for this you made no expedition with either cavalry or camels, but Allah (swt) gives power to His Messenger (saw)s over any He pleases; and Allah (swt) has power over all things.” [Al-Hashr: 6]

بدین ترتیب، الله (سبحانه و تعالی) همه‌ی آن را تنها به پیامبر ﷺ اختصاص داد. پس از آن، نبرد بنی قریظه پیش آمد؛ پس از آنکه آنان پیمان را شکسته، به مسلمانان خیانت کرده و در نبرد خندق با قبایل مخالف همدست شده بودند. بنابراین، رسول الله ﷺ اموال آنان را میان مسلمانان تقسیم کرد و به هر سوارکار سه سهم و به هر پیاده یک سهم داد. بعدها نبرد خیبر فرا رسید؛ پس از آنکه پیامبر ﷺ در حدیبیه با قریش صلح‌نامه بست، الله (سبحانه و تعالی) خیبر را با زور برای پیامبرش ﷺ و مسلمانان گشود و مالکیت زمین‌ها، خانه‌ها و اموال آن را به آنان داد. سپس پیامبر ﷺ غنایم و زمین‌ها را پس از جدا کردن خُمس تقسیم کرد. او زمین را به ۱۸۰۰ سهم و ۱۸ بخش تقسیم کرد که هر بخش ۱۰۰ سهم داشت، و با اهالی آن توافق کرد که نیمی از میوه‌ها و غلاتی را که زمین تولید می‌کند، بگیرد. پس از پیروزی خیبر، مردم فدک نزد پیامبر ﷺ آمدند و او با آنان صلح کرد، به این شرط که نیمی از زمین و درختان خرمای آنان را بگیرد، و آنان همچنان در آن کار کنند و نیمه‌ی دیگر را برای خود نگه دارند. بنابراین نیمی از فدک به‌طور کامل از آنِ رسول الله ﷺ شد، زیرا بدون جنگ و زور به دست آمده بود، و او هرچه از آن به او می‌رسید، صدقه می‌داد. همچنین با مردم وادی القری، پس از آنکه سرزمینشان را با زور گشود، صلح کرد، به این شرط که سرزمینشان را در اختیار خودشان نگه دارد، مشابه آنچه با مردم خیبر منعقد کرده بود. اما مردم تیماء با پرداخت جزیه با پیامبر ﷺ صلح کردند و کشور و سرزمینشان برای خودشان ماند.

Thus, Allah (swt) dedicated all of it to the Messenger (saw) alone. After this was the battle of Bani Qurayzha, after they had violated the covenant, betrayed the Muslims, and sided with the opposing tribes in the battle of Al-Khandaq (The Ditch). So the Messenger of Allah (saw) divided their wealth between the Muslims and dedicated to each rider three shares and to each footman one share. Later on the battle of Khaybar came, after the Prophet (saw) concluded the peace treaty with Quraysh in Hudaybia, thus Allah (swt) opened Khaybar for His Messenger (saw) and the Muslims by force, giving them ownership over their land, homes and wealth. The Prophet (saw) then divided the spoils and lands taking out the fifth. He divided the land into 1800 shares and 18 sections, each section having 100 shares, and agreed with its people to take half of what the land produced of fruits and grains. After the victory of Khaybar, the people of Fadak came to the Prophet of Allah (saw) where he made peace with them, on condition that he take half of their land and date trees, on which they continue to work and he leaves the other half for them to keep. So half of Fadak was made completely for the Messenger of Allah (saw) , because it was gained without force, and he used to spend whatever would come to him of it as charity. Similarly with the people of Wadi Al-Qura, he made peace with them after he opened their land by force, on condition that he keeps their land under their control, similar to what he concluded with the people of Khaybar. As for the people of Tima’, they made peace with the Prophet (saw) by paying him Jizya, keeping their country and land to them.

پس از فتح مکه، نوبت به نبرد حنین رسید که در آن پیامبر خدا ﷺ اموال ایشان را تقسیم کرد و زنان و کودکانشان را آزاد نمود، پس از آنکه فرستادگان هوازن از ایشان درخواست این کار را کردند. و در غزوه تبوک، پیامبر ﷺ با یحیی بن رؤبه، رهبر ایلَه، صلح کرد - و او مسیحی بود - به شرط آنکه جزیه بپردازد. و با مردم اذرح و جرباء و مقنا - که یهودی بودند - نیز صلح کرد، به این شرط که ایشان نیز جزیه بپردازند. همچنین با اکیدر، رئیس مسیحی دومة الجندل، بر پرداخت جزیه صلح کرد، پس از آنکه خالد بن ولید او را دستگیر کرد و پیامبر ﷺ او را بخشید.

After the conquering of Makkah came the battle of Hunayn, where the Messenger of Allah (saw) divided their wealth and released their women and children, after envoys from Hawazin appealed for this. And in the battle of Tabuk, the Prophet (saw) made peace with Yahya b. Ru’ba, the leader of Al- Aqaba, –and he was a Christian –on the condition that he pays the Jizya, and he made peace with the people of Azrah and Jarba and Maqna –and they were Jews –on the condition that they pay the Jizya as well. He also made peace with Akidra, the Christian head of Domat-Al-Jandal, on paying the Jizya after being arrested by Khalid b. Al-Walid and forgiven by the Prophet (saw).

سپس فرستادگان نجران و یمن آمدند؛ به این ترتیب که هر کدام از آنان که مسلمان می‌شد، به پرداخت زکات مأمور می‌گردید، و هر کدام که مسیحی یا یهودی باقی می‌ماند، پس از نزول آیه‌ی مربوط به جزیه، مکلف به پرداخت جزیه می‌شد، و زکات واجب گردید. در این نبردها، رسول خدا ﷺ (نَقِیع) را برای شتران صدقه و شتران و اسبان جنگی برای جهاد اختصاص داد. همچنین معادن، آب، محصول مراتع و آتش را به عنوان مال عمومی برای همه‌ی مسلمانان مقرر فرمود. پس از درگذشت رسول خدا ﷺ و زمانی که ابوبکر به خلافت رسید، سپس عمر، فتوحات ادامه یافت و ثروت بزرگی به دست آمد، از غنایم جنگی، جزیه و خراج، که همگی به بیت‌المال مسلمانان در مدینه سرازیر شد.

Then came the envoys of Najran and Al-Yemen, where whoever of them became Muslim was enjoined to pay Zakat, and whoever remained a Christian or a Jew were obliged to pay the Jizya, after the verse regarding the Jizya was revealed, and Zakat became obligatory. During these battles the Messenger of Allah (saw) reserved the (Naqi’) for the camels of charity and the camels and steeds of war for Jihad. He also designated the minerals, water, the produce of grazing land and fire as public property for all Muslims. After the Messenger of Allah (saw) passed away and Abu Bakr took over, then ‘Umar, the conquests followed and brought great wealth, from spoils of war, Jizya and Kharaj, all pouring into the Bait ul-mal of the Muslims in Madinah.

در این خلاصهٔ کوتاه می‌توان تصویری از انواع اموالی به دست آورد که به بیت‌المال مسلمانان می‌رسد، و آنچه را که خداوند (سبحانه و تعالی) برای ایشان حلال کرده، و حق بیت‌المال قرار داده تا در هر آنچه که احکام الهی مقرر فرموده هزینه شود. این امر بر اساس اجتهاد خلیفه است، در آنچه که او مناسب‌ترین را برای مصلحت مسلمانان و رسیدگی به امور ایشان می‌بیند.

In this quick summary we can get a picture of the type of funds that reached the Bait ul-mal of the Muslims, and which Allah (swt) has made permissible for them, and made the right due to the Bait ul-Mal, to be spent on whatever the divine rules decreed. This was according to the Ijtihad of the Khalifah regarding what he sees most fitting for the interest of the Muslims and for looking after their affairs.

بر این اساس، اموال در دولت خلافت از انواع زیر تشکیل می‌شود:

Thereupon, funds in the Khilafah State are made up of the following types:

غنائم جنگی و فیء و خُمس

u The booties and the spoils of war, Al-Fai’ and the fifth.

الخراج. الجزیة.

u Al-Kharaj. u Al-Jizya.

مال عمومی (در همه اشکال آن).

u Public property (in all its forms).

دارایی‌های دولتی از زمین، ساختمان‌ها، خدمات عمومی و درآمدهای آن‌ها.

u State property of land, buildings, utilities and their revenues.

العُشور

u Al-‘Ushur.

اموالی که حاکمان و کارکنان دولت به‌صورت غیرقانونی به دست می‌آورند، پول حرام، و پول حاصل از جریمه‌ها.

u Money attained illegaly by the rulers, the employees of the State, illicit money and money from penalties.

خُمس الرِّکاز و المعادن

u The fifth of Al-Rikaz (hidden treasures) and minerals.

میراث ِ مالِ کسی که وارثی ندارد.

u The inheritance property of the one who has no inheritors.

اموال مرتدّین

u The property of apostates.

بیت‌المال. صندوق زکات.

u Tax funds. u Charity funds – Zakat.

ما هر یک از این انواع را بررسی خواهیم کرد تا حقیقت آن را بفهمیم، اینکه چه کسی حق تصرف در آن را دارد، شیوه صرف آن، حوزه مصرف آن و اینکه چه کسانی مستحق آن هستند.

We will discuss each of these different types to understand its reality, who is entitled to dispose of it, the manner of expenditure, the area of its expenditure and who are eligible of it.