صدقاتی که برای بیتالمال درآمد محسوب میشود، همان زکات است. هرگاه صدقه بهطور عام ذکر شود، مراد از آن زکات است، و هرگاه زکات بهطور عام ذکر شود، مراد از آن صدقه است. زکات از نظر لغوی به معنای افزایش است و همچنین به معنای پاکیزگی. در شریعت هر دو معنا وجود دارد؛ زیرا پرداخت زکات سبب برکت یافتن مال است، بنا بر این حدیث: «مال بنده از صدقه کم نمیشود»، یا اجر و پاداش به سبب آن افزایش مییابد. همچنین زکات نفس را از بخل پاک میسازد و پاککننده گناهان است.

The Sadaqat which represent a revenue for the Bait ul-Mal is the Zakat. Sadaqah when mentioned generally means Zakat, and Zakat when mentioned generally means Sadaqah. Zakat linguistically means the increase, and it also means the purification. It is present in the Shar’a with both meanings because giving Zakat is a cause of blessing for wealth due to the Hadith: “The property of a person (‘Abd) does not decrease because of Sadaqah,” or reward increases because of it. It also purifies the soul from stinginess and it is a purification of sins.

در شرع، زکات به‌عنوان حقی معین تعریف شده است که از برخی انواع مال باید پرداخت شود. این عبادتی از عبادات است و همچون نماز، روزه و حج، یکی از ارکان اسلام به شمار می‌رود. زکات تنها بر مسلمانان واجب است و از دیگران گرفته نمی‌شود. وجوب آن با کتاب و سنت ثابت شده است. خداوند متعال می‌فرماید:

It is defined in the Shar’a as a determined right due from certain types of wealth. It is one of the worships (‘Ibadat) and a basic element (Rukn) of Islam like prayer, fasting and Hajj. Zakat is obliged upon Muslims only, and is not taken from others. It’s obligation is established by the Book and Sunnah. Allah (swt) says:

«زکات بدهید» [Al-Muzzammil: 20]

“Give the Zakat” [Al-Muzzammil: 20]

پیامبر ﷺ معاذ را به یمن فرستاد و به او فرمود: «به ایشان خبر ده که الله (سبحانه و تعالی) صدقه را بر ثروتشان واجب کرده است؛ که از توانگرانشان گرفته شود و به فقیرانشان داده شود.» برای کسانی که زکات را باز می‌دارند و از پرداخت آن خودداری می‌کنند، مجازات‌های سخت وعده داده شده است. ابوهریره روایت کرده که پیامبر ﷺ فرمود: «هیچ صاحب طلا و نقره‌ای نیست که حق آن را ادا نکند، مگر آنکه در روز قیامت برایش صفحاتی از آتش ساخته می‌شود. آنها در جهنم گرم می‌شوند، سپس با آن پهلو، پیشانی و پشتش داغ می‌شود. هرگاه سرد شوند، دوباره برای او گرم می‌شوند، در روزی که پنجاه هزار سال است، تا میان مردم داوری شود و راهش به او نشان داده شود، یا به بهشت یا به آتش.» گفته شد: «ای فرستادهٔ الله ﷺ، حکم شترها چیست؟» فرمود: «هیچ صاحب شتری نیست که حق آنها را ادا نکند، و از حق آنها شیرشان است در روزی که به آب می‌رسند، مگر آنکه در روز قیامت دشتی هموار برای شترها گسترده می‌شود که بیشترین تعداد را دارند و حتی یک شتر جوان از آنها گم نمی‌شود. با پاهایشان او را لگدمال می‌کنند و با دهانشان او را گاز می‌گیرند. به محض آنکه اولی از کنار او بگذرد، آخری بازمی‌گردد، در روزی که پنجاه هزار سال است، تا میان مردم داوری شود و راهش به او نشان داده شود، یا به بهشت یا به آتش.» گفته شد: «ای فرستادهٔ الله ﷺ، حکم گاوها و گوسفندان چیست؟» فرمود: «هیچ صاحب گاو یا گوسفندی نیست که حق آنها را ادا نکند، مگر آنکه در روز قیامت دشتی هموار برای گاوها و گوسفندان گسترده می‌شود، بی‌آنکه هیچ‌یک از آنها گم شود؛ نه سرکش، نه شاخ‌شکسته، و نه کم‌موی سر. با شاخ‌هایشان به او می‌زنند و با سم‌های شکافته‌شان لگدمال می‌کنند. به محض آنکه اولی از کنار او بگذرد، آخری بازمی‌گردد، در روزی که پنجاه هزار سال است، تا میان مردم داوری شود. سپس راهش به او نشان داده می‌شود، یا به بهشت یا به آتش.» (روایت پنج نفر از محدثان به جز الترمذی)

The Prophet (saw) sent Mu’az to Yemen and said to him: “Inform them that Allah (swt) obliged Sadaqah upon their wealth that is taken from their rich and given to their poor.” Harsh punishments are promised to those who prevent and withhold the Zakat. Abu Hurayra narrated that the Prophet (saw) said: “No owner of gold or silver who fails to give its due right except that he will have sheets of fire made for him on the Day of Judgement. They will be heated in the Hellfire then used to burn his sides, forehead and back. Whenever they cool, they are reheated to him in a Day which is 50,000 years long, until it is judged between the people and he is shown his path, either to Paradise or to the Fire.” It was said: ‘O Messenger of Allah (saw), what of the camels?’ He said: “No owner of camels who fails to give their due right, and of their right is their milk the day they reach water, except that on the Day of Judgement a level plain will be extended for camels as most plentiful without one young camel been lost. They will trample him with their feet and bite him with their mouths. As soon as the first one passes him the last one will return in a Day which is 50,000 years long, until it is judged between the people and he is shown his path, either to Paradise or to the Fire.” It was said: ‘O Messenger of Allah (saw), what of the cows and sheep?’ He said: “No owner of cows or sheep who fails to give their due right, except that on the Day of judgement a level plain will be extended for the cows and sheep, without anyone of them being lost whether a rebellious one, or of broken horn or of scanty hair on head. They will butt him with their horns and trample him with their cloven hoofs. As soon as the first one passes by the last one will return in a Day which is 50,000 years long, until it is judged between the people. Then he will be shown his path, either to Paradise or the Fire.” (narrated by the five except At-Tirmizi).

زکات ہر اُس مسلمان پر فرضِ عین ہے جو نصاب (کم از کم مقدار) کے برابر یا اس سے زیادہ مال رکھتا ہو، جبکہ اس میں سے اس کے قرضے منہا ہو چکے ہوں، اور یہ حکم ایک سال کی مدت تک قائم رہے۔ جب بھی کسی مسلمان کے مال پر زکات واجب ہو جائے تو اسے ساقط نہیں کیا جا سکتا۔ اس کی وصولی ریاست کی ضروریات یا امت کے مفادات پر منحصر نہیں ہوتی، برخلاف ٹیکس کے پیسوں کے، جو امت سے صرف اُس صورت میں وصول کیے جا سکتے ہیں جب بیت المال میں ریاست کی ضروریات اور امت کے مفادات پورے کرنے کے لیے رقم موجود نہ ہو۔ بلکہ زکات آٹھ مصارف کا حق ہے، جسے ریاست پر لازم ہے کہ جب بھی وہ واجب ہو جائے تو بیت المال تک پہنچائے، خواہ اس کی ضرورت ہو یا نہ ہو۔ زکات بیت المال کے حقوق میں سے نہیں ہے، اور نہ ہی وہ بیت المال سے فائدہ اٹھانے والا مال ہے۔ یہ اُن آٹھ مصارف کا حق ہے جنہیں اللہ سبحانہ و تعالیٰ نے اس آیت میں بیان فرمایا ہے:

The Zakat is a personal duty (Fardh ‘Ayn) on every Muslim who possesses the minimum amount (Nisab) in excess of his debts for the duration of a year.Whenever it becomes obligatory upon the wealth of a Muslim, it cannot be abolished. Its collection is independent of the State’s needs or the Ummah’s interests unlike the tax funds, which might be collected from the Ummah only in cases where there are no funds in the Bait ul-Mal to meet the State’s needs and the Ummah’s interests. Rather it is the right of the eight categories that the State must deliver to the Bait ul-Mal whenever it becomes due, whether there is a need for it or not. Zakat is not of the rights of the Bait ul-Mal nor is it a beneficiary from it. It is a right of the eight categories specified by Allah (swt) in the Ayah:

«إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ…» [At-Tauba: 60]

“Verily the Sadaqah is only for…” [At-Tauba: 60]

بیت‌المال تنها جایگاه نگهداری آن است، به این صورت که امام بر اساس دیدگاه و اجتهاد خود از آن به کسانی می‌پردازد که آیه تعیین کرده است. زکات بر مرد، زن، کودک و دیوانه واجب است، به دلیل شکل عمومی احادیث صحیح که وجوب زکات را بدون قید و شرط بیان می‌کنند. عمرو بن شعیب از پدرش و او از جدش روایت کرد که گفت: «پیامبر ﷺ میان مردم خطبه خواند و فرمود: "هر کس سرپرست یتیمی باشد که دارای مال است، باید آن را به کار اندازد و نگذارد که زکات آن را بخورد."» از انس (در روایتی مرفوع): «با مال یتیمان تجارت کنید تا زکات آن را نخورد.» قاسم بن محمد گفت: «عایشه ؓ مال ما را که یتیم بودیم به کار می‌انداخت و از آن زکات می‌داد.» مالک بن انس بر آن بود که بر مال دیوانه زکات است، و زهری نیز همین نظر را داشت. از ابن شهاب روایت شده که از او درباره مال دیوانه پرسیدند که آیا بر آن زکات است؟ گفت: «آری.»

The Bait ul-Mal is only a place of sanctuary for it, such that the Imam will spend from it to those specified by the Ayah according to his view and Ijtihad. Zakat is obliged upon the man, woman, child and insane person due to the general form of the sound Ahadith that oblige Zakat without restriction. Amru bin Shu’aib narrated from his father from his grandfather he said: “The Prophet (saw) preached to the people and said: ‘Verily, whoever has charge over an orphan with wealth then let him invest it. He should not leave it to be eaten by Sadaqah.’” From Anas (in a Marfu’ narration): “Trade in the orphans’ wealth (so that) Zakat does not consume it.” Qasim bin Muhammad (saw) said: “Aisha used to invest our wealth, as we were orphans, and give Zakat from it.” Malik bin Anas considered that there was Zakat on the lunatic’s wealth, as did Az-Zuhri. From ibn Shihab: “That he was asked about the lunatic’s wealth, is there Zakat upon it? He said: ‘Yes.’”.

زکات درِ ایِ اموال واجب می‌شود:

Zakat is obliged on the following properties:

۱. چارپایان از جمله شتر، گاو و گوسفند،

1. Livestock including camels, cows and sheep,

۲. زراعت و میوه‌ها،

2. Crops and fruits,

۳. ارز،

3. Currency,

۴. خرید و فروش کالاها و اجناس

4. Trading goods and merchandise.

زکات بر این اموال واجب است، به شرط آن‌که به نصاب برسند و یک سال کامل نزد صاحبشان بماند؛ البته زکات محصولات کشاورزی و میوه‌ها استثنا است، زیرا زکات آن‌ها به محض برداشت محصول واجب می‌شود.

Zakat is obliged on these properties if they reach the Nisab for the duration of one year except for crops and fruits whose Zakat is due the moment they are harvested.