442. ابوهریره رضی اللہ عنہ روایت کوی چې رسول اللہ ﷺ وفرمایل: «الله تعالیٰ ستاسو څخه په درې شیانو راضي دی او په درې شیانو ناراض دی. راضي دی پرې چې تاسو هغه عبادت کوئ، هیڅ شی یې ورسره شریک نه کوئ، او تاسو ټول د الله تعالیٰ رسۍ ته ټینگ چنگ واچوئ، او هغو کسانو ته چې الله تعالیٰ ستاسو د چارو ولي کړي دي، ښه مشوره ورکوئ. او ناراض دی پرې چې تاسو بې ځایه خبرې کوئ، ډیرې پوښتنې کوئ، او مال ضایع کوئ».

442. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "Allah is pleased with you about three things and He is angry with you about three things. He is pleased that you worship Him, not associating anything with Him, that you all take hold of the rope of Allah and that you give good counsel to those that Allah has put in authority over you. He dislikes you engaging in chitchat, asking a lot of questions and squandering wealth." .

443. د الله تعالیٰ د دې خبرې په تفسیر کې چې {وَمَا أَنفَقْتُم مِّن شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ ۖ وَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ} [سبأ: ۳۹]، ابن عباسؓ وویل: «د اسراف او بخل پرته».

443. In commenting on the words of Allah Almighty, "Anything you spend will be replaced by Him. and He is the best of Providers," (34:39) Ibn 'Abbas said, "without extravagance or parsimony."

444. ابو العبیدین وایي، ما له عبدالله څخه د هغو خلکو په اړه پوښتنه وکړه چې اسراف کوي، هغه وویل: "دوی هغه کسان دي چې په ناسم ډول لګښت کوي."

444. Abu'l-'Ubaydayn said, "I asked 'Abdullah about those who squander and he said, 'They are those who spend incorrectly.'" .

445. ابن عباس د دې خبرې کوونکی و چې «مبذرین» هغه خلک دي چې پیسې په ناسمه توګه ضایع کوي.

445. Ibn 'Abbas said that he said that "the squanderers" were those who wasted money incorrectly.

446. زید بن اسلم روایت کوي چې له خپل پلار څخه یې وویل: عمر به منبر پر ویل: «اې خلکو! خپل کورونه ښه کړئ، خو د دې کور مارانو [چې د جنو یوه ډول دي] څخه وساتئ، مخکې له دې چې تاسو وویروي. له دوی څخه هغه څوک چې مسلمانان دي، تاسو ته به ښکاره نه وي، او په الله قسم، له هغه وخت راهیسې چې موږ دوی د دښمن په توګه سره چلند کړی، له دوی سره صلح نه ده کړې.»

446. Zayd ibn Aslam reported from his father that 'Umar used to say on the minbar, "O people! Improve your homes but be careful about these house snakes [which are a form of jinn] before they make you afraid. Those among them which are Muslim will not be clear to you and, by Allah, we have not made peace with them since the time when we treated them as an enemy."

۴۴۷. خباب وویل: «انسان په هر شي کې اجر ترلاسه کوي، مګر د ودانۍ له کاره (یعنې جوړولو) پرته.»

447. Khabbab said, "A man is rewarded for everything except building."

۴۴۸۔ عبداللہ بن عمرو کو اپنے ایک بھتیجے کے بارے میں، جو "الوحط" سے واپس آیا تھا، کہتے ہوئے سنا گیا: "کیا تمہارے کارکن کام پر لگے ہوئے ہیں؟" اس نے جواب دیا: "مجھے معلوم نہیں۔" انہوں نے فرمایا: "اگر تم ہوشیار ہوتے تو اسی طرح کام کرتے جس طرح تمہارے کارکن کام کرتے ہیں۔" پھر ہماری طرف متوجہ ہو کر فرمایا: "جب کوئی شخص اپنے گھر میں اپنے کارکنوں کے ساتھ کام کرتا ہے (اور ابو عاصم نے ایک بار کہا: 'اپنے مال میں')، تو وہ اللہ تعالیٰ کے کارکنوں میں سے ایک ہے۔"

448. 'Abdullah ibn 'Amr was heard to say to a nephew of his who had left al-Waht, "Are your workers at work?" "I don't know," he replied. He said, "If you were clever, you would work as your workers work." Then he turned towards us and said, "When a man works with his workers in his house (and Abu 'Asim once said, 'in his property'), he is one of the workers of Allah Almighty."

۴۴۹. له ابوهریره رضي الله عنه روایت دی چې رسول الله ﷺ وفرمایل: «قیامت به نه راځي تر دې چې خلک د خپلو ودانیو په لوړوالي کې سره سیالي وکړي.»

449. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "The Final Hour will not come until people compete with one another in the height of their buildings." .

450. الحسن فرمایلی: «زه به د پیغمبر ﷺ د ازواجو په کورونو کې د عثمان بن عفان د خلافت پر مهال ننوتم، او زه کولای شوم چې د هغوی چتونه په خپل لاس لمس کړم.»

450. Al-Hasan said, "I used to go into the houses of the wives of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, during the khalifate of 'Uthman ibn 'Affan, and I could touch their ceilings with my own hand." .

451. داؤد بن قیس نے کہا: «میں نے دیکھا کہ حجرے کھجور کے تنوں سے بنے ہوئے تھے، جن کے باہر کی طرف صاف کیے ہوئے بالوں کا لیپ تھا۔ میرا خیال ہے کہ گھر کے دروازے سے حجرے کے دروازے تک کی چوڑائی تقریباً چھ یا سات بالشت تھی۔ حجرے کے اندر کی چوڑائی دس بالشت تھی۔ میرا خیال ہے کہ چھت سات اور ... کے درمیان تھی، یا اس کے لگ بھگ۔ میں عائشہ کے دروازے پر رکا، جو مغرب کی طرف کھلتا تھا۔»

451. Da'ud ibn Qays said, "I saw that the rooms were made from the stumps of palm trees covered on the outside with smoothed hair. I think that the width of the house from the door of the room to the door of the house was about six or seven spans. The width of the room inside was ten spans. I think that the ceiling was between seven and right, or there about. I stopped at the door of 'A'isha, which was facing the west." .

452. عبدالله الرومی وايي: "زه د ام طلق کور ته ورغلم او وې ویل: 'ستا د کوټې چت څومره ټیټ دی!' هغې وویل: 'زما زویه، امیر المؤمنین عمر بن الخطاب رضي الله عنه خپلو کارکوونکو ته لیک ولیږه چې: «خپل ودانۍ لوړې مه جوړوئ، دا به ستاسو د بدو ورځو کې پیښ شي۔»'"

452. 'Abdullah ar-Rumi said, "I visited Umm Talq and exclaimed, 'How low the ceiling of your room is!' 'My son,' she replied, 'the Amir al-Mu'minin, 'Umar ibn al-Khattab, may Allah be pleased with him, wrote to his workers telling them: "Do not make your buildings tall. That will come about in the worst of your days."'"

۴۵۳۔ روایت دی چې حباب بن خالد او سواء بن خالد د نبي ﷺ په لور راغلل، پداسې حال کې چې هغه د خپل یوې دیوال یا ودانۍ مرمت کاوه، او دوی هغه سره مرسته وکړه۔

453. It is reported that Habba ibn Khalid and Sawa' ibn Khalid came to the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, while he was repairing a wall or a building of his, and they helped him.

۴۵۴۔ قیس بن ابی حازم کہتے ہیں: ہم خباب کی عیادت کے لیے گئے، جنہیں سات بار داغا گیا تھا۔ انہوں نے فرمایا: "ہمارے وہ ساتھی جو ہم سے پہلے گزر گئے، وہ اس دنیا سے بغیر کسی اجر کے چلے گئے۔ ہم ایک ایسی مصیبت میں مبتلا ہیں کہ اس کے لیے مٹی کے سوا کوئی جگہ نہیں جہاں ہم اسے رکھ سکیں۔ اگر یہ نہ ہوتا کہ نبی ﷺ نے ہمیں موت کی دعا کرنے سے منع فرمایا ہے، تو ہم ضرور موت کی دعا کرتے۔"

454. Qays ibn Abi Hazm said, "We went to visit Khubbab after he had been cauterised seven times. He said, 'Our Companions who came before us have gone and this world did not cause the, loss. We have been struck by an affliction for which we find no place to put it down except the earth. If it were no that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, forbade us to pray for death, we would pray for it.'" .

هغه وویل: "بیا موږ بل وخت هغه ته راغلو، پداسې حال کې چې هغه یوه دیوال جوړوه، او هغه وفرمایل: «مسلمان په هغه هر شي کې اجر ترلاسه کوي چې په هغه باندې پیسې لګوي، مګر هغه څه نه چې په خاورو لګوي»."

455. He continued, "Then we came to him another time while he was building a wall and his and he said, 'The Muslim is rewarded for everything on which he spends money except for what he spends on dust.' .

456. عبداللہ بن عمرو رضی اللہ عنہما روایت کرتے ہیں کہ انہوں نے فرمایا: "نبی ﷺ میرے پاس سے گزرے جبکہ میں اپنی ایک جھونپڑی کی مرمت کر رہا تھا۔ آپ ﷺ نے فرمایا: 'یہ کیا ہے؟' میں نے عرض کیا: 'میں اپنی جھونپڑی کی مرمت کر رہا ہوں۔' آپ ﷺ نے فرمایا: 'معاملہ اس سے کہیں زیادہ تیز ہے۔'"

456. 'Abdullah ibn 'Amr said, "The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, went by while I was repairing a hut I owned. He said, 'What is this?' I replied, 'I am mending my hut, may Allah bless him and grant him peace.' He said, 'The business is too swift for that.'"

٤٥٧۔ نافع بن الحارث روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "د یوه سړي له خوشحالۍ څخه یوه برخه پراخه کور، ښه ګاونډی او ښه سورۍ دي."

457. Nafi' ibn al-Harith reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "Part of a man's happiness is a spacious dwelling, a good neighbour, and a good mount."

458۔ ثابت روایت کرتے ہیں کہ وہ انس کے ساتھ اُن کے ایک کمرے کے اوپر ایک کونے میں تھے۔ انہوں نے کہا: "ہم نے اذان سنی تو وہ نیچے اترے اور میں بھی نیچے اترا۔ وہ مختصر وقفے لیتے ہوئے چلے اور کہا: 'میں زید بن ثابت کے ساتھ تھا اور میں اسی طرز پر اُن کے ساتھ چلا۔ انہوں نے کہا: کیا تم جانتے ہو کہ میں نے تمہارے ساتھ ایسا کیوں کیا؟ نبی ﷺ اسی طرح چلے اور آپ ﷺ نے فرمایا: کیا تم جانتے ہو کہ میں تمہارے ساتھ کیوں چلا؟ میں نے عرض کیا: اللہ اور اس کا رسول ﷺ بہتر جانتے ہیں۔ آپ ﷺ نے فرمایا: تاکہ نماز کی طرف جانے میں قدموں کی تعداد زیادہ ہو۔'"

458. Thabit reported that he was with Anas in a corner above one of his rooms. He said, "We heard the adhan and he came down and I came down as well. He took short stops and said, 'I was with Zayd ibn Thabit and I walked with him in this fashion. He said, "Do you know why I did it to you? The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, walked in this manner and he said, 'Do you know why I walked with you?' I replied, 'Allah and His Messenger know best.' He said, 'So that there would be a greater number of steps in search of the prayer.'"'"

۴۵۹. ابو هریره رضی الله عنه روایت کوي چې نبي کریم ﷺ وفرمایل: «د قیامت ورځ به نه راځي تر دې چې خلک داسې کورونه جوړ کړي چې د رنګین جامو په شان به وي.»

459. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "The Final Hour will not come until people build houses which are like coloured garments." .

٤٦٠۔ ورّاد، د مغیرہ بن شعبہ کاتب، وایي: معاویہ مغیرہ ته ولیکل: "ماته هغه څه ولیکه چې تا د رسول الله ﷺ څخه اورېدلي دي." نو هغه ده ته ولیکل: "د الله رسول ﷺ به د هر لمانځه په پای کې ویل: «لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير، اللهم لا مانع لما أعطيت ولا معطي لما منعت، ولا ينفع ذا الجد منك الجد». (يعنې: له الله پرته بل هېڅ معبود نشته، هغه یوازې دی او هېڅ شریک نه لري. پادشاهي د هغه ده او ستاینه د هغه لره ده، او هغه پر هر شي قادر دی. اې الله! هغه څه چې ته یې درکوې څوک نشي منع کولی، او هغه څه چې ته یې منع کوې څوک نشي ورکولی، او د شتمن شتمني تا ته په کار نه ده.)" ده نورې هم ولیکلې: "هغه د خبرو پر ویلو (غیبت) منع کړی، د ډېرو پوښتنو کولو او مال ضایع کولو څخه یې منع کړی، او د مورو پلرو نافرمانۍ، د لوڼو ژوندۍ ښخول او د خلکو څخه د بې ضرورته غوښتنې کولو څخه یې منع کړی."

460. Warrad, the scribe of al-Mughira ibn Shu'ba, said, "Mu'awiya wrote to al-Mughira, saying, 'Write down for me what you heard the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, say.' So he wrote to him, 'The Prophet of Allah, may Allah bless him and grant him peace, used to say at the end of every prayer, "There is no god but Allah alone with no partner. His is the Kingdom and His is the praise and He has power over everything. O Allah, none can withhold what You give nor can anyone give what You withhold. Nor will the wealth of someone with wealth help him against You.' He also write to him, 'He forbade gossip, asking too many questions, and wasting money. He forbade disobeying mothers, burying daughters alive, and he forbade asking people (without real need).'" .

۴۶۱. ابوہریرہؓ روایت کرتے ہیں کہ نبی ﷺ نے فرمایا: "تم میں سے کسی کو بھی اس کا عمل نجات نہیں دے گا۔" صحابہؓ نے عرض کیا: "اے اللہ کے رسول! کیا آپ کو بھی نہیں؟" آپ ﷺ نے فرمایا: "مجھے بھی نہیں، مگر یہ کہ اللہ مجھے اپنی رحمت سے ڈھانپ لے۔ پس درستگی اور میانہ روی اختیار کرو، صبح و شام اور رات کے کچھ حصے میں عبادت کرو، اور میانہ روی کو اپنائے رکھو، تو تم منزل تک پہنچ جاؤ گے۔"

461. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "None of you will be saved by his actions?" "Not even you, Messenger of Allah?" they asked. "Not even me," he replied, "unless Allah covers me with mercy from Him. But act correctly and wisely and worship in the morning and evening and during part of the night. Keep to a middle path and you will arrive."