129. ابوهریرہ ؓ فرماتے ہیں، «رسول اللہ ﷺ سے پوچھا گیا: "کون لوگ سب سے زیادہ سخی ہیں؟"» آپ ﷺ نے فرمایا: «سب سے زیادہ سخی وہ ہیں جو اللہ کے نزدیک سب سے زیادہ تقویٰ والے ہیں۔» انہوں نے کہا: «ہم اس کے بارے میں نہیں پوچھ رہے۔» آپ ﷺ نے فرمایا: «سب سے زیادہ سخی لوگوں میں یوسف تھے، جو اللہ کے نبی تھے، اللہ کے نبی کے بیٹے، جو اللہ کے خلیل (ابراہیم) کے بیٹے تھے۔» انہوں نے کہا: «ہم اس کے بارے میں نہیں پوچھ رہے۔» آپ ﷺ نے فرمایا: «کیا تم عربوں کے نسب کے بارے میں پوچھ رہے ہو؟» انہوں نے جواب دیا: «جی ہاں۔» آپ ﷺ نے فرمایا: «جاہلیت میں تم میں سے بہترین لوگ اسلام میں بھی تم میں سے بہترین ہیں، جب وہ دین کی سمجھ حاصل کر لیں۔»

129. Abu Hurayra said, "The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, was asked, 'Which people are the most generous?'' He replied, 'The most generous of them in the sight of Allah are those with the most taqwa.' They said, 'That is not what we are asking about.' He said, 'The most generous of people was Yusuf, the Prophet of Allah, son of the Prophet of Allah, who was the son of the Intimate Friend of Allah (Ibrahim).' They said, 'That is not what we are asking about.' He said, 'Are you asking about those of Arab origin?' 'Yes,' they replied. He said, 'The best of you in the Jahiliyya is the best of you in Islam when you have understanding from Allah)."

130. منذر التوری د محمد بن علی (ابن الحنفیہ) په اړه روایت کوي چې هغه وویل، "آیا د احسان بدله له احسانه پرته بل څه دی؟" هغه وویل: "دا نه انکار کیږي نه د پرهېزګار لپاره او نه د ګمراه لپاره."

130. Mundhir at-Tawri reported what Muhammad ibn 'Ali (ibn al-Hanafiyya) said about, "Is the repayment of kindness anything except kindness?" He said, "It is not denied to either the pious or the deviant."

131. ابو هریره رضی الله عنه روایت کوي چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: «هغه څوک چې د کونډو او بې وزلو لپاره کوښښ کوي، د هغو کسانو په څیر دی چې د الله په لاره کې جهاد کوي، او د هغو په څیر دی چې ورځې روژه نیسي او شپې عبادت کوي.»

131. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "The person who strives on behalf of the widows and poor is like those who strive in the way of Allah and like those who fast in the day and pray at night."

۱۳۲۔ عائشہ رضی اللہ عنہا فرماتی ہیں: "ایک عورت میرے پاس آئی، اس کے ساتھ اس کی دو بیٹیاں تھیں۔ اس نے مجھ سے کچھ مانگا، لیکن مجھے ایک کھجور کے سوا کچھ نہ ملا، جو میں نے اسے دے دی۔ اس نے وہ کھجور اپنی دونوں بیٹیوں میں بانٹ دی، پھر اٹھ کر چلی گئی۔ پھر نبی ﷺ تشریف لائے تو میں نے آپ ﷺ کو یہ واقعہ بتایا۔ آپ ﷺ نے فرمایا: 'جو شخص ان بیٹیوں کی کسی بھی طرح سے پرورش کرے اور ان کے ساتھ اچھا سلوک کرے، تو یہ بیٹیاں اس کے لیے جہنم سے آڑ بن جائیں گی۔'"

132. 'A'isha said, "A woman came to me who had two of her daughters with her. She asked me for something, but I could not find anything except for a single date which I gave her. She divided it between her daughters and then got up and left. The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, came in and I told him what had happened. He said, 'Whoever looks after these girls in any way and is good to them will have them as a veil from the Fire.'"

۱۳۳۔ ام سعید بنت مرہ الفہری نے اپنے والد سے روایت کیا کہ نبی ﷺ نے فرمایا: "میں اور یتیم کا سرپرست جنت میں اس طرح ہوں گے۔" (اور آپ ﷺ نے اپنی دو انگلیوں کی طرف اشارہ فرمایا)۔

133. Umm Sa'id bint Murra al-Fihri related from her father that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "I and the guardian of an orphan will be in the Garden like these two." (His two fingers) .

۱۳۴۔ الحسن روایت کوي چې یو یتیم د ابن عمر سره خوراک خوړه. یوه ورځ هغه خواړه وغوښتل او دغه یتیم یې ولټاوه، خو هغه یې ونه موند. یتیم هغه وخت راغی چې ابن عمر خپل خوراک بشپړ کړی و. ابن عمر د نورو خواړو غوښتنه وکړه، خو هغوی ته نور خواړه نه وو. نو ورته سویق او شاتو راوړل شول. هغه وویل: "راځه، دا واخله! په الله قسم، ته دوکه شوی نه یې!" الحسن وویل: "په الله قسم، ابن عمر دوکه شوی نه و!"

134. Al-Hasan reported that an orphan used to eat with Ibn 'Umar. One day he called for food and looked for this orphan but could not find him. He arrived after Ibn 'Umar had finished. Ibn 'Umar called for more food to be brought to him but they did not have any. So he was brought sawiq and honey. He said, "Here, have this! By Allah, you have not been cheated!" Al-Hasan said, "By Allah, Ibn 'Umar was not cheated!" .

135. سهل بن سعد روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "زه او د یتیم سرپرست به په جنت کې داسې یو ځای وي،" او خپله شهادت ګوته او منځنۍ ګوته یې وښودلې.

135. Sahl ibn Sa'd reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "I and the guardian of the orphan will be in the Garden like that," indicating his forefinger and middle finger.

136. ابوبکر بن حفص روایت کوي چې عبدالله به هیڅکله نه خوړل، مګر دا چې د هغه په دستر کې یو یتیم حاضر وي.

136. Abu Bakr ibn Hafs reported that 'Abdullah would not eat unless an orphan was at his table.

137. ابوهریره رضی اللہ عنہ روایت کوي چې رسول الله ﷺ وفرمایل: "د مسلمانانو تر ټولو غوره کور هغه دی چې په کې یتیمانو سره ښه چلند کیږي، او د مسلمانانو تر ټولو بد کور هغه دی چې په کې یتیمانو سره بد چلند کیږي. زه او د یتیم سرپرست به جنت کې داسې یو ځای یو، " او دواړه ګوتې یې وښودلې.

137. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "The best house among the Muslims is the house in which orphans are well treated. The worst house among the Muslims is the house in which orphans are ill treated. I and the guardian of the orphan will be in the Garden like that," indicating his two fingers.

138. داوود وویل: "د یتیم سره د یوه مهربانه پلار په شان واوسئ. پوه شئ چې هغه څه به درو چې کرئ. د شتمنۍ څخه وروسته غربت څومره بد دی! دا ترټولو زیات: د هدایت څخه وروسته ګمراهي څومره بده ده! کله چې خپل ملګری سره وعده وکړئ، خپله وعده پوره کړئ. که نه کړئ، دا به ستاسو او د هغه ترمنځ دښمني پیدا کړي. د داسې ملګري څخه چې کله تاسو هغه ته یو څه یادوئ، هغه ستاسو مرسته نه کوي او کله چې هیر کړئ، نو تاسو ته یادونه نه کوي، د الله څخه پناه وغواړئ."

138. Dawud said, "Be like a merciful father towards the orphan. Know that you will reap as you sow. How ugly poverty is after wealth! More than that: how ugly is misguidance after guidance! When you make a promise to your friend, fulfil your promise. If you do not, it will bring about enmity between you and him. Seek refuge in Allah from a companion who, when you mention something to him, does not help you and who does not remind you when you forget." .

۱۳۹۔ حسن (بصری) نے فرمایا: "مجھے وہ وقت یاد ہے جب مسلمانوں میں مرد (اپنے گھر والوں کو یاد دلانے کے لیے) پکارا کرتے تھے: 'اے گھر والو! اے گھر والو! اپنے یتیم کا خیال رکھو! اپنے یتیم کا! اے گھر والو! اے گھر والو! اپنے مسکین کا خیال رکھو! اپنے مسکین کا! اے گھر والو! اے گھر والو! اپنے پڑوسی کا خیال رکھو! اپنے پڑوسی کا!' زمانہ تیزی سے تم میں سے بہترین لوگوں کو لے گیا، جبکہ تم ہر روز پست تر ہوتے جا رہے ہو۔" حمزہ بن نجیح نے کہا کہ انہوں نے حسن (بصری) کو فرماتے ہوئے سنا: "اگر تم چاہو تو ایک گمراہ شخص کو دیکھ سکتے ہو جو جہنم میں تیس ہزار گنا گہرائی تک جا رہا ہے۔ اسے کیا ہوا ہے؟ اللہ اس سے لڑے! اس نے بکری کی قیمت پر اللہ کی طرف سے اپنا حصہ بیچ دیا۔ اگر تم چاہو تو اسے تنگ دل اور شیطان کی راہ کا خواہش مند دیکھ سکتے ہو۔ اسے خبردار کرنے والا کوئی نہیں، نہ خود اس کا نفس اور نہ کوئی اور۔"

139. Al-Hasan said, "I remember a time among the Muslims when their men would shout (to remind their families), 'O family! O family! (Look after) your orphan! Your orphan! O family! O family! (Look after) your orphan! Your poor person! Your poor person! O family! O family! (Look after) your neighbour! Your neighbour!' Time has been swift in taking the best of you while every day you become baser." Hamza ibn Nujayh said that he heard al-Hasan say, "If you wish, you can see a deviant going 30,000 times deeper into the Fire. What is wrong with him? May Allah fight him! He has sold his portion from Allah for a price of a goat. If you like, you can see him constricted and desirous of the path of Shaytan. There is no one to warn him – neither himself nor anyone else." .

اسماء بنت عبید وایی: ما ابن سیرین ته وویل: «زما په پالنه کې یو یتیم دی.» هغه وویل: «له هغه سره داسې چلند وکړه لکه څنګه چې له خپل ماشوم سره کوې. هغه داسې وهه لکه څنګه چې خپل ماشوم وهې.»

140. Asma' bint 'Ubayd said, "I said to Ibn Sirin, 'I have an orphan in my care.' He said, 'Treat him as you would treat your own child. Beat him as you would beat your own child.'"

۱۴۱. عوف بن مالک روایت کرده چې پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «زه او هغه ښځه چې مېړه یې مړ شوی وي او خپل ماشوم ته صبر کوي، د جنت کې به داسې یو بل ته نږدې وو لکه دا دوه ګوتې.»

141. 'Awf ibn Malik reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "I and a woman who is widowed and is patient with her child will be like these two fingers in the Garden."

۱۴۲. شميسة العتكية وايي: «د يتيمانو د تأديب خبره د عائشې رضي الله عنها په حضور کې وشوه، نو هغې وفرمايل: زه به يتيم وهلم تر دې چې هغه تسليم شي.»

142. Shumaysa al-'Atakiyya said, "The disciplining of orphans was mentioned in the presence of 'A'isha and she said, 'I would beat an orphan until he submits.'"