٢١٢۔ ابن عمر رضي الله عنهما روایت کوي چې نبي کریم ﷺ وفرمایل: "تاسو ټول ساتونکي یاست او ستاسو هر یو د خپل رمې په اړه مسؤول دی۔ سړی د خپل کور د خلکو ساتونکی دی او د هغوی په اړه مسؤول دی۔ ښځه د خپل میرمن کور ساتونکې ده او د هغه په اړه مسؤوله ده۔ ستاسو هر یو ساتونکی دی او د خپل رمې په اړه مسؤول دی۔"

212. Ibn 'Umar reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, "All of you are shepherds and each of you is responsible for his flock. A man is the shepherd of the people of his house and he is responsible. A woman is the shepherd of the house of her husband and she is responsible. Each of you is a shepherd and each is responsible for his flock." .

213. ابو سلیمان مالک بن الحویرث وایي: "موږ د نبي کریم ﷺ په خدمت کې راغلو، داسې حال کې چې موږ د یو شان عمر لرونکي ځوانان وو. موږ د هغه سره شل شپې وګرځیدو. هغه فکر وکړ چې موږ د خپلو کورنیو ته تمایل لرو، نو هغه له موږ څخه هغو خلکو په اړه پوښتنه وکړه چې موږ یې پرېښي وو، او موږ هغه ته وویل. هغه مهربانه او شفیق وو، او وې فرمایل: 'خپلو کورنیو ته ستانه شئ. دوی ته تعلیم ورکړئ او امر وکړئ. لمونځ داسې وکړئ لکه څنګه چې ما لمونځ کوي. کله چې د لمانځه وخت راشي، نو تاسو کې یو اذان ووایي او تاسو کې ترټولو مشر امامت وکړي.'"

213. Abu Sulayman Malik ibn al-Huwayrith said, "We came to the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, being young men of a similar age. We spent twenty nights with him. He thought that we desired our own people and he asked us about those of our family we had left behind, and we told him. He was merciful and kind, and said, 'Go back to your family. Instruct and command them. Pray as you have seen me praying. When it is time for the prayer, then let one of you give the adhan and let the oldest of you lead the payer.;:

۲۱۴۔ ابن عمر رضی الله عنهما روایت کوي چې هغه د الله رسول ﷺ ته وویل: "تاسو ټول ساتونکي یاست او تاسو ټولو څخه هر یو د خپل رمې په اړه پوښتنه کیږي۔ ښځه د خپل میړه د کور ساتونکې ده او د هغې په اړه هم پوښتنه کیږي، او نوکر د خپل مالک د مال ساتونکی دی او د هغه په اړه هم پوښتنه کیږي۔" هغه وویل: "ما دا خبرې د نبي ﷺ څخه اوریدلي دي، او زه گومان کوم چې نبي ﷺ وویل: "او سړی د خپل پلار د مال ساتونکی دی او د هغه په اړه هم پوښتنه کیږي۔"

214. Ibn 'Umar reported that he heard the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, say, "All of you are shepherds and each of you is responsible for his flock. A woman is the shepherd of the house of her husband and she is responsible as is the servant in regard to his master's property." He said, "I heard these words from the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, and I reckoned that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "and the man regarding his father's property."

۲۱۵۔ جابر بن عبداللہ الانصاری روایت کرتے ہیں کہ نبی ﷺ نے فرمایا: "جس شخص پر کوئی احسان کیا جائے، اسے اس کا بدلہ دینا چاہیے۔ اگر وہ اس کا بدلہ دینے کے لیے کچھ نہ پائے تو اسے اس شخص کی تعریف کرنی چاہیے جس نے احسان کیا۔ جب وہ اس کی تعریف کرتا ہے تو گویا اس کا شکر ادا کرتا ہے۔ اور اگر وہ خاموش رہے تو اس نے اس کی ناشکری کی۔ اور جو شخص ایسی چیز سے اپنے آپ کو آراستہ کرے جو اسے نہیں دی گئی، تو گویا وہ جھوٹا لباس پہننے والے کی مانند ہے۔"

215. Jabir ibn 'Abdullah al-Ansari reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "Whoever has a favour done for him should repay it. If he cannot find anything he can use to repay it, he should praise the one who did it. When he praises him, he thanks him. If he is silent, he is ungrateful to him. If someone adorns himself with something he has not been given, it is as if he was wearing a false garment." .

216. ابن عمر روایت کوي چې د الله رسول ﷺ وفرمایل: «څوک چې د الله څخه پناه وغواړي، هغه ته به یې پناه ورکړي. څوک چې د الله څخه وغواړي، هغه ته به ورکړل شي. څوک چې یو احسان وکړي، باید هغه ته بدله ورکړل شي. که تاسو هیڅ ونه موندل، نو د احسان کوونکي لپاره دعا وکړئ، ترڅو هغه پوه شي چې تاسو هغه ته بدله ورکړې ده.»

216. Ibn 'Umar reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "Anyone who seeks refuge in Allah will find refuge with Him. Anyone who asks from Allah will be receive. Anyone who does a favour should repay it. If you do not find anything, then make supplication for the doer of the favour so that he knows that you have repaid him."

۲۱۷۔ انس روایت کرتے ہیں کہ مہاجرین نے کہا: «اے اللہ کے رسول ﷺ! انصار تو سارا اجر لے گئے!» آپ ﷺ نے فرمایا: «نہیں، جب تک تم ان کے لیے دعا کرتے رہو گے اور ان کی تعریف کرتے رہو گے (تو وہ اجر سب انہی کا نہ ہوگا)۔»

217. Anas reported that the Muhajirun said, "Messenger of Allah, the Ansar have taken all the reward!" He said, "No, not as long as you make supplication for them and praise them for it."

۲۱۸. ابو هریره رضی الله عنه روایت کوي چې نبي کریم ﷺ وفرمایل: «الله تعالی هغه څوک نه شکروي چې خلکو ته شکر نه وايي.»

218. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "Allah does not thank the person who does not thank people." .

219. ابوهریره رضی الله عنه روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: «الله تعالی نفس ته وفرمایل: «ووځه.» هغه وویل: «زه یوازې په زوره ځم.»»

219. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "Allah ta'ala said to the self, 'Go forth.' It replied, 'I only go forth reluctantly.'"

٢٢٠۔ ابوذر رضی اللہ عنہ سے روایت ہے کہ نبی ﷺ سے پوچھا گیا: "کون سا عمل افضل ہے؟" آپ ﷺ نے فرمایا: "اللہ پر ایمان لانا اور اس کے راستے میں جہاد کرنا۔" پوچھا گیا: "کون سے غلام افضل ہیں؟" آپ ﷺ نے فرمایا: "جو قیمت میں سب سے زیادہ اونچے ہوں اور اپنے مالکوں کے نزدیک سب سے زیادہ قیمتی ہوں۔" آپ ﷺ نے فرمایا: "اگر میں جنگ کرنے سے عاجز ہوں تو تم کیا سمجھتے ہو کہ مجھے کیا کرنا چاہیے؟" آپ ﷺ نے فرمایا: "کسی مصیبت زدہ کی مدد کرو یا کسی ایسے شخص کے لیے کام کرو جو کام نہیں کر سکتا۔" پوچھا: "اگر میں اتنا کمزور ہوں کہ (اس کے مطابق عمل) نہ کر سکوں تو کیا کروں؟" آپ ﷺ نے فرمایا: "لوگوں کو اپنی برائی سے بچائے رکھو، یہ وہ صدقہ ہے جو تم اپنے آپ پر کرتے ہو۔"

220. Abu Dharr reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, was asked, "What action is best?" He replied, "Belief in Allah and jihad in His way." He was asked, "Which slaves are best?" He replied, "The highest in price and most precious to their people." He said, "What do you think I should do if I am unable to fight?" He replied, "Help someone in trouble or work for someone who does not work." He asked, "What do you think that I should do if I am too weak (to act accordingly)?" He replied, "Spare people your evil. That is a sadaqa which you bestow on yourself."