604۔ ابوہریرہ رضی اللہ عنہ فرماتے ہیں: نبی ﷺ صبح کے وقت یہ فرماتے: "ہم نے صبح کی اور بادشاہی اللہ کی ہے، اور تمام تعریف اللہ کے لیے ہے، اس کا کوئی شریک نہیں۔ اللہ کے سوا کوئی معبود نہیں، اور اسی کی طرف جمع ہونا ہے۔" اور شام کے وقت فرماتے: "ہم نے شام کی اور بادشاہی اللہ کی ہے، اور تمام تعریف اللہ کے لیے ہے، جس کا کوئی شریک نہیں۔ اللہ کے سوا کوئی معبود نہیں، اور اسی کی طرف لوٹنا ہے۔"

604. Abu Hurayra said, "The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, would say in the morning, 'We have reached the morning and the kingdom belongs to Allah and all praise belongs to has no partner. There is no god but Allah and to Him is the gathering.' In the evening he would say, 'We have reached the evening and the kingdom belongs to Allah and all praise belongs to Allah who has no partner. There is no god but Allah and to Him is the return."

605. ابوهریره ؓ روایت کوي چې رسول الله ﷺ وفرمایل: "د کریم د کریم زوی، د کریم زوی، د کریم زوی، د کریم زوی یوسف و، چې د یعقوب زوی، د اسحاق زوی، د ابراهیم زوی و، د رحمٰن خلیل، مبارک او لوړ." رسول الله ﷺ وفرمایل: "که زه هغه قدر په زنداں کې پاتې شوی وای لکه څنګه چې یوسف پاتې شو، او بیا هغه سړی چې دعوت یې راوړی، ماته راغلی وای، نو زه به یې قبول کړی وای. کله چې استازی ده ته راغی، هغه وویل: 'خپل مالک ته بیرته لاړ شه او له هغه څخه پوښتنه وکړه چې د هغو میرمنو قضیه څه وه چې خپلې لاسونه یې پرې کړل.' ({۱۲:۵۰}) الله ﷺ د لوط ؑ باندې رحم وکړ کله چې هغه یوه قوي ستنې ته پناه یوړه، کله چې یې له خپلې ډلې سره وویل: 'کاشکې زه تاسو ته د مقابلې طاقت لرلم یا د یوې قوي ملاتړ پناه مې اخیستې وای!' ({۱۱:۸۰}) الله له هغه وروسته هیڅ نبي ونه لیږه مګر هغه د خپلې ډلې له بډایو څخه و."

605. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "The noble son of the noble son of the noble son of the noble son was Yusuf son of Ya'qub son of Ishaq son of Ibrahim, the Khalil (close friend) of the Merciful, the blessed and Exalted." The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "If I had remained in prison for as long as Yusuf remained in prison and then the man with the invitation had come to me, I would have accepted it. When the messenger came to him, he said, 'Go back to your master and enquire of him what happened about the women who cut their hands.' (12:50) Allah showed mercy to Lut when he sought refuge in a strong pillar when he said to his people, 'If only I had the strength to combat you or could seek refuge in a some powerful support!' (11:80) Allah did not send any Prophet after him but that he was one of the wealthy of his people."

۶۰۶. عبدالرحمن بن یزید وایي: "ربیع هر جمعې عَلقمه ته تلل. کله چې زه هلته نه وم، نو هغوی به زما د غوښتلو لپاره کس لیږلو. یوځل هغه راغی پداسې حال کې چې زه هلته نه وم. عَلقمه ما سره ملاقات وکړ او راته یې وویل: 'ایا ته ونه لیدل چې ربیع څه راوړي؟' هغه وویل: 'ایا تا نه ګورې چې خلک څومره ځله دعا کوي او دومره لږ ځله قبولېږي؟ دا ځکه چې الله تعالیٰ یوازې اخلاص لرونکې دعا قبلوي.' ما وپوښتل: 'ایا عبدالله دا نه دی ویلي؟' هغه وپوښتل: 'هغه څه ویلي؟' ما وویل چې عبدالله ویلي دي: 'الله هغه چا ته غوږ نه نیسي چې غواړي خلک یې واوري، نه هغه چا ته چې ریا کوي او نه هغه چا ته چې لوبې کوي. هغه یوازې هغه چا ته غوږ نیسي چې په زړه کې په ټینګه دعا کوي.' هغه وویل: 'ایا هغه عَلقمه یادوي؟' ځواب وشو: 'هو.'

606. 'Abdu'r-Rahman ibn Yazid said, "Ar-Rabi' used to go to 'Alqama every Friday. When I was not there, they would send for me. Once he came when I was not there. 'Alqama met me and told me, 'Did you not see what ar-Rabi' brought? He said, "Do you not see how frequently people make supplication and how rarely they are answered? That is because Allah Almighty only accepts the sincere supplication."' I asked, 'Didn't 'Abdullah say that?' He asked, 'What did he say?' I said that 'Abdullah said, 'Allah does not listen to someone who wants other people to hear not someone who shows off nor who plays. He only listens to the one who makes a supplication firmly from his heart.' He said, 'Did he mention 'Alqama?' 'Yes' was the answer."

607. ابوهریره روایت کوی چې رسول الله ﷺ وفرمایل: "کله چې له تاسو څخه څوک دعا کوي، نو هغه باید ونه وایي: 'که ته وغواړې.' هغه باید په غوښتنه کې ټینګ اوسي او ډیره امید ولري. الله ﷺ هیڅ شی چې ورکوي، لوی نه ګڼي." 608. انس روایت کوي چې رسول الله ﷺ وفرمایل: "کله چې له تاسو څخه څوک دعا کوي، نو په دعا کې باید ټینګ اوسي او ونه وایي: 'ای الله، که ته غواړې، ماته ورکړه.' الله ﷺ پر خپل خوښ باندې نه شي اړ ایستل کیدای."

607. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "When one of you makes a supplication, he should not say, 'If you wish.' He should be firm in asking and he should have great hope. Allah does not think that anything that He gives is too great.'" 608. Anas reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "When one of you makes a supplication, he should be firm in the supplication and not say, 'O Allah, if you like, give to me.' Allah cannot be forced against His will."

609. ابو نعیم، یعنی وهب، وایي: "ما ابن عمر او ابن زبیر ته ولیدل چې لاسونه یې د مخونو په وړاندې د دعا لپاره داسې ونیولي وو چې کفونه یې سره نږدې وو." 610. عایشه وایي چې هغې ﷺ پیغمبر ته ولیدل چې لاسونه یې پورته کړي وو او دعا یې کوله او داسې ویل: "زه یو انسان یم، نو ما سزا مه ورکوه. که زه د مؤمنانو له کومې سړي ته زیان ورسوم یا هغه ته بد ووایم، نو زما په دې کار دې سزا مه راکوه." 611. ابو هریره وایي: "طفیل بن عمرو دوسي د الله رسول ﷺ ته راغی او وې ویل: 'د الله رسوله! دوس قبیله یاغي شوې ده او انکار یې کړی دی، نو له الله څخه وغواړه چې دوې ته لعنت ورکړي.' د الله رسول ﷺ قبلې ته مخ واړاوه او لاسونه یې پورته کړل، خلکو فکر وکړ چې هغه به دوې ته لعنت وکړي. هغه وفرمایل: 'اې الله! دوس ته هدایت ورکړه او دوې راوړه!'" 612. انس وایي: "یوه کال باران ونه ورید، نو د مسلمانانو یو سړی د جمعې په ورځ د الله رسول ﷺ ته راغی او وې ویل: 'د الله رسوله! باران نه دی ورېدلی، ځمکه وچه شوې ده او د خلکو مالونه تباه شوي دي.' هغه ﷺ خپل لاسونه پورته کړل په داسې حال کې چې په آسمان کې یوه ورېځ هم نه وه. هغه خپل لاسونه داسې اوږد کړل چې ما د هغه د غېښتلو سپینوالی ولید، او له الله څخه یې باران وغوښت. لا موږ لمونځ پای ته نه وو رسولی چې باران داسې وشو چې هغه ځوان چې کور یې نږدې و، له ویره یې نه غوښتل خپلې کورنۍ ته ولاړ شي. دا باران تر بلې جمعې پورې دوام وکړ. بلې جمعې ته دوی وویل: 'د الله رسوله! کورونه ړنګ شوي دي او لارې بندې شوي دي.' هغه ﷺ موسکی شو او وې ویل چې انسان څومره ژر ناشکره کېږي. بیا یې د خپل لاس په اشاره وفرمایل: 'اې الله! زموږ شاوخوا ته ورشه او زموږ په سر مه ورېږه.' نو باران د مدینې څخه لېرې شو." 613. عکرمه اورېدلي چې عایشه رضي الله عنها وایي چې هغې د الله رسول ﷺ ولیدل چې لاسونه یې د دعا لپاره پورته کړي او داسې یې ویل: "اې الله! زه یو انسان یم، نو ما سزا مه ورکوه. که زه یو مسلمان سړي ته زیان ورسوم یا هغه ته بد ووایم، نو زما په دې کار دې سزا مه راکوه!" 614. جابر بن عبدالله روایت کوي چې طفیل بن عمرو د ﷺ پیغمبر ته وویل: "ایا تاسو یو مضبوط قلعه او پناه ګاه غواړئ؟ د دوس قلعه." د الله رسول ﷺ دا وړاندیز رد کړ، ځکه چې الله تعالی د انصارو لپاره هغه څه زیرمه کړي وو. طفیل هجرت وکړ او د هغه د قوم یو سړی هم د هغه سره هجرت وکړ. دغه سړی ناروغ شو او په سخت درد کې و (یا داسې څه چې ویل شوي)، نو هغه د ترکش ته وخوځید، یوه تیر یې وویست، خپلې رګونه یې پرې کړل او مړ شو. طفیل هغه په خوب کې ولید او ورڅخه وپوښتل: "ستا سره څه وشول؟" هغه ځواب ورکړ: "زه د ﷺ پیغمبر ته د هجرت له امله وبخښل شوم." طفیل وپوښتل: "ستا لاسونو ته څه وشول؟" هغه ځواب ورکړ: "ورته ویل شوي: موږ به هغه برخه بیرته درست نکړو چې ته یې د لاسونو څخه ګډوډه کړې ده." هغه وویل چې طفیل دا قضیه د ﷺ پیغمبر ته بیان کړه، نو پیغمبر ﷺ وفرمایل: "یا الله! د هغه لاسونه وبخښه!" او کله چې دا یې وویل، خپل لاسونه یې پورته کړل.

609. Abu Nu'aym, who is Wahb, said, "I saw Ibn 'Umar and Ibn az-Zubayr making supplication, cupping their palms in front of their faces." 610. 'A'isha say that she saw the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, making supplication with his hands raised, saying, 'I am a man, so do not punish me. If I harm any man of the believers or revile him, do not punish me for that.'" 611. Abu Hurayra said, "At-Tufayl ibn 'Amr ad-Dawsi came to the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, and said, 'Messenger of Allah, Daws have rebelled and rejected, so ask Allah to curse them.' The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, faced the qibla and raised his hands and the people thought that he was going to curse them. He said, 'O Allah, guide Daws and lead them!'" 612. Anas said, "No rain fell for a year and so one of the Muslims went to the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, on Jumu'a (Friday). He said, 'Messenger of Allah, there has been no rain and the ground is dry and people's wealth has been destroyed.' He raised his hand when there was not a cloud to be seen in the sky. He stretched out his arms until I could see the whiteness of his armpits and asked Allah for rain. As soon as we finished the prayer, (the rain was such that) the youth whose house was near was afraid to return to his family. It last past Friday, The following Friday, they said, 'Messenger of Allah, the houses have fallen down and the paths are blocked.' He smiled and observed how quickly the son of Adam becomes discontented. He said while making a gesture with his hand, 'O Allah, around us and not on us.' And the rain cleared away from Madina." 613. 'Ikrima heard 'A'isha, may Allah be pleased with her, say that she say the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, raise his hands in supplication, saying, 'O Allah, I am a mortal, so do not punish me. If I harm or revile a Muslim man, do not punish me for it!'" 614. Jabir ibn 'Abdullah reported that at-Tufayl ibn 'Amr asked the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, "Do you want a fortress and a citadel? The fortress of Daws." The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, refused it because of what Allah had stored up for the Ansar. At-Tufayl made hijra and a man of his people made hijra with him. The man fell ill and was in torment (or words to that effect) and he crawled over to a quiver, took out an arrow, sliced his veins and died. At-Tufayl saw him a dream and asked him, "What has been done to you?" He replied, "I was forgiven because of my hijra to the Prophet, may Allah bless him and grant him peace." He asked, "What happened to your hands?" He replied, "It was said, 'We will not put right in you that part of your hands which you destroyed.'" He said that at-Tufayl related that tot he Prophet, may Allah bless him and grant him peace, and the Prophet said, "O Allah, forgive his hands!" and he raised his hands when he said it.

617. شداد بن اوس روایت کرده‌اند کہ پیامبر ﷺ فرمودند: «بہترین شکل استغفار این است: "اللهم، تو پروردگار من هستی. معبودی جز تو نیست. تو مرا آفریدی و من بندهٔ تو هستم. عهد و وعده‌ام با تو را تا جایی که توان دارم نگه می‌دارم. نعمت تو را بر خود اقرار می‌کنم و به گناهان خود معترفم، پس مرا بیامرز؛ زیرا جز تو کسی گناهان را نمی‌بخشد. از شر آنچه کرده‌ام به تو پناه می‌برم."» و فرمودند: «هرکس این دعا را شامگاه بگوید و در همان شب بمیرد، به بهشت داخل می‌شود» یا فرمود: «از اهل بهشت خواهد بود. و اگر آن را صبحگاه بگوید و در همان روز بمیرد، همین حکم را دارد.» 618. ابن عمر گفت: «ما در مجلس پیامبر ﷺ این را صد بار می‌گفتیم: "پروردگارا، مرا بیامرز و توبه‌ام را بپذیر، که تو توبه‌پذیر و مهربانی."» 619. عایشه گفت: «پیامبر ﷺ نماز چاشت را خواند و سپس صد بار فرمود: "پروردگارا، مرا بیامرز و توبه‌ام را بپذیر، که تو توبه‌پذیر و مهربانی."» 620. نگاه کنید به 617.

617. Shaddad ibn Aws reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "The best way of asking forgiveness is 'O Allah, You are my Lord. There is no god but You. You created me and I am Your slave. I follow Your covenant and promise as much as I can. I acknowledge Your blessing and I confess to my wrong actions, so forgive me. Only You can forgive wrong actions. I seek refuge with You from the evil of what I have done.' If he says it in the evening and then dies, he will enter the Garden or he said that he will be one of the people of the Garden. If he says it in the morning and dies that day it is the same." 618. Ibn 'Umar said, "We used to say this a hundred times in the assembly of the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, 'O Lord, forgive me and turn to me. You are the Ever-Turning, the Merciful.'" 619. 'A'isha said, "The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, prayed the Duha prayer and then said, 'O Lord, forgive me and turn to me. You are the Ever-Turning, the Merciful' a hundred times." 620. See 617.

621. عبدالله بن عمر روایت کوي: ما د رسول الله ﷺ دا وویل واورېدل: "د الله تعالی ته توبه وباسئ، زه هر ورځ د الله تعالی ته سل ځله توبه باسم." 622. کعب بن عجره وویل: "هغه کسان چې د لمانځه څخه وروسته دعاګانې تکراروي، نا امیده به نه شي. هغه دا دي: 'سبحان الله' (الله پاک دی)؛ 'الحمد لله' (ټول ستاینه الله ته ده)؛ او 'لا إله إلا الله' (له الله پرته بل معبود نشته) سل ځله."

621. 'Abdullah ibn 'Umar said, "I heard the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, say, 'Turn in repentance to Allah. I turn to Him a hundred times every day." 622. Ka'b ibn 'Ujra said, "Those who repeat the supplications which follow the prayers will not be disappointed. They are: 'Glory be to Allah'; 'Praise be to Allah'; and 'There is no god but Allah' a hundred times."

623. عبدالله بن عمرو روایت کوي چې رسول الله ﷺ وفرمایل: "د ټولو زیاته ژر قبلیدونکې دعا د هغه چا دعا ده چې د بل چا لپاره د هغه په غیاب کې کوي." 624. ابوبکر الصدیق وویل چې د یوه مسلمان ورور دعا قبلېږي. 625. صفوان بن عبدالله بن صفوان، چې د ابوالدرداء د لور سره واده شوی و، وویل: "زه په شام کې د دوی کور ته ورغلم، ام الدرداء په کور کې وموندله، خو ابوالدرداء نه و. هغې وپوښتل: 'ایا تا د دې کال حج کولو اراده لري؟' ما وویل: 'هو.' هغې وویل: 'د الله څخه دعا وغواړه او زمونږ لپاره د خیر غوښتنه وکړه، ځکه چې رسول الله ﷺ وفرمایل: د یو مسلمان سړي دعا د خپل غایب ورور لپاره قبلېږي. د هغه د سر په لور یو ملایک ټاکل شوی وي. هر کله چې هغه د خپل ورور لپاره د خیر غوښتنه کوي، ملایک وایي: آمین، او تا ته هم همدغسې شي.'" ما ابوالدرداء په بازار کې وموند او هغه هم ورته خبره وکړه چې له رسول الله ﷺ څخه روایت شوې. 626. عبدالله بن عمرو روایت کوي چې یو سړي وویل: "اې الله، ما او یوازې محمد ﷺ ته مغفرت ورکړه!" رسول الله ﷺ وفرمایل: "ته د ډیرو خلکو څخه دا (دعا) پټه کړې." 627. ابن عمر وویل: "ما رسول الله ﷺ واورېدل چې په دې مجلس کې سل ځله د الله څخه د مغفرت غوښتنه کوي، په دې الفاظو سره: 'اې الله، ما وبخښه، زما توبه قبوله کړه او ماباندې رحم وکړه. ته ډیر توبه قبلونکی، ډیر مهربان یې.'"

623. 'Abdullah ibn 'Amr reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "The swiftest supplication to be answered is the supplication of someone for another person who is not present." 624. Abu Bakr as-Siddiq was heard to say, "The supplication of a brother in Allah is answered." 625. Safwan ibn 'Abdullah ibn Safwan, who was married to the daughter of Abu'd-Darda', said, "I visited them in Syria and found Umm ad-Darda' in the house, but not Abu'd-Darda'. She asked, 'Are you intending to go on hajj this year?' 'Yes,' I replied. She said, 'Make supplication to Allah and ask for good for us. The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "The supplication of a Muslim man for his absent brother is answered. At his head there is a guardian angel. Whenever he asks Allah to give his brother good, the angel says, 'Amen, and may you have the same.'"' I met Abu'd-Darda' in the market and he said something similar which was related from the Prophet, may Allah bless him and grant him peace." 626. 'Abdullah ibn 'Amr reported that a man said, "O Allah, forgive me and Muhammad alone!" The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "You have veiled it from many people." 627. Ibn 'Umar said, "I heard the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, asking Allah to forgive him a hundred times in this assembly with the words, 'O Allah, forgive me and turn to me and show mercy to me. You are the Ever-Turning, Merciful.'"

628. ابن عمر فرمایلی: "زه په هر هغه کار کې چې کوم، دعا کوم، حتى دا چې الله تعالی د زما د حیوان ګام اوږد کړي تر څو زه پکې آسانتیا ومومم." 629. روایت دی چې عمر به خپلو الفاظو سره دعا کوله: "ای الله، ما د نیکانو سره مړه کړه او زه د بدانو په منځ کې مه پریږده. ما نیکو ته یوځای کړه." 630. روایت دی چې عبدالله به دا دعاګانې ډیرې کولې: "ای زموږ رب، زموږ تر منځ سوله راولې او موږ د اسلام په لاره لارښوونه وکړه. موږ له تیارې (وژغوره) رڼا ته راوباسه. له موږ څخه د ګناه کارۍ ښکاره او پټ کارونه لیرې کړه. زموږ په غوږونو، زموږ په سترګو، زموږ په زړونو، زموږ په ښځو او زموږ په اولادونو برکت راولې. موږ ته ور واوړه. ته ډیر ور اوړونکی یې، ډیر مهربانه یې. موږ د خپلې نعمت شکر ګزاره کوونکي وګرځوه او هغو کسانو کې چې د هغې ستاینه او اعلان کوي، زموږ شمیر کړه. دا نعمت موږ ته بشپړ کړه." 631. کله چې انس د خپل ورور لپاره دعا کوله، ویل به یې: "الله ورته د پرهیزګارو برکت ورکړه. دوی نه ظالم دي او نه فسادګر. دوی شپې په لمانځه ولاړ وي او ورځې روژه نیسي." 632. عمرو بن الحارث وویل: "زما مور ما د پیغمبر ﷺ خدمت ته یووړ. هغه زما سر ومساوه او زما لپاره د رزق د ورکولو دعا یې وکړه." 633. انس بن مالک ته ووییل شول: "ستا وروڼه له بصرې تا ته راغلي دي (او هغه ورځ هغه په زاویه کې و) او غواړي چې تا د دوی لپاره الله ته دعا وکړې." هغه وویل: "ای الله، دوی وبخښه او پر دوی رحم وکړه. دوی ته په دې دنیا کې هم ښه ورکړه او په آخرت کې هم ښه ورکړه او دوی د اور له عذابه وساته." دوی له هغه څخه وغوښتل چې نور هم وفرمایي، خو هغه همغه خبره بیا وکړه. هغه وویل: "که دا تاته ورکړل شي، نو تا ته د دنیا او آخرت ښه ورکړل شوی دی." 634. انس بن مالک وویل: "پیغمبر ﷺ یوه ښاخ ونیوله او یې وخوځاوه، خو ټول پاڼي ونه ریږدیدل. بیا یې بیا وخوځاوه، خو ټول پاڼي ونه ریږدیدل. بیا یې دریم ځل وخوځاوه، خو ټول پاڼي ونه ریږدیدل." هغه وفرمایل: "سبحان اللہ، والحمد للہ، ولا إلہ إلا اللہ وایي، څنګه چې د ونې ټوټې له خپلې ونې راولوېږي، همداسې ګناهونه له بنده څخه لیرې کیږي." 635. انس روایت کوي چې یوه ښځه د یوې اړتیا د شکایت لپاره نبي ﷺ ته راغله. هغه وفرمایل: "ایا زه درته یو داسې شی ونه بیيم چې له دې څخه ښه وي؟ کله چې ویده کیږې، ۳۳ ځله لا إلہ إلا اللہ ووايه، ۳۳ ځله سبحان اللہ ووايه، او ۳۴ ځله الحمد للہ ووايه، نو دا سل (ځله) د دې نړۍ او ټولو هغو شیانو څخه ښه دي چې په دې کې دي." 636. نبي ﷺ وفرمایل: "که څوک سل ځله لا إلہ إلا اللہ، سل ځله سبحان اللہ او سل ځله الله اکبر ووایي، دا د لسو غلامانو ازادولو او اوو اوښانو قرباني کولو څخه ښه دی." 637. یو سړی نبي ﷺ ته راغی او وې ویل: "د الله رسوله، ښه دعا کوم ده؟" هغه ځواب ورکړ: "د الله څخه په دې نړۍ او په آخرت کې د بخښنې او عافیت غوښتل." بیا هغه بله ورځ هغه ته راغی او وې پوښتل: "د الله نبي، ښه دعا کوم ده؟" هغه ځواب ورکړ: "د الله څخه په دې نړۍ او په آخرت کې د بخښنې او عافیت غوښتل. کله چې په دې نړۍ او آخرت کې عافیت درکړل شي، نو ته بریالی شوی یې." 638. ابوذر روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "هغه خبرې چې الله ته تر ټولو خوښې دي دا دي: سبحان اللہ وبحمدہ، لا شریک لہ، لہ الملک وله الحمد وھو علی کل شیء قدیر، لا حول ولا قوۃ إلا باللہ، سبحان اللہ وبحمدہ." 639. ام کلثوم، د ابوبکر لور، روایت کوي چې عایشې وویل: "نبي ﷺ زما کور ته راغی پداسې حال کې چې زه لمونځ کوم، او هغه یو شی غوښتل. زه اوږد وخت ونیولم، نو هغه وفرمایل: 'عایشې، باید جامع دعا وکړې.' کله چې ما خپل لمونځ پای ته ورساوه، ما وپوښتل: 'د الله رسوله، جامع دعا څه ده؟' هغه وفرمایل: "ووایه: اے اللہ، زه له تا نه د ټولو ښېګڼو غوښتنه کوم، چې نږدې وي یا لرې، هغه څه چې زه یې پوهیږم او هغه څه چې زه یې نه پوهیږم. زه له تا نه د ټولو بدیو څخه پناه غواړم، چې نږدې وي یا لرې، هغه څه چې زه یې پوهیږم او هغه څه چې زه یې نه پوهیږم. زه له تا نه د جنت غوښتنه کوم او هغه خبرو او کړنو ته، چې انسان ته له هغه سره نږدې کوي. زه له اور څخه او هغه خبرو او کړنو څخه، چې انسان ته له اور سره نږدې کوي، له تا نه پناه غواړم. زه له تا نه هغه څه غواړم چې محمد ﷺ له تا وغوښتل، او له هغه څه نه چې محمد ﷺ له هغې پناه وغوښته، له تا نه پناه غواړم، او هغه تقدیر چې ته زما لپاره ټاکلی یې، پایله یې سمه لارښوونه وګرځوه."

640. ابو سعید خدری روایت کرده‌اند که پیامبر ﷺ فرمودند: «اگر هر مسلمانی چیزی برای صدقه دادن نداشته باشد، باید در دعای خود بگوید: "اللهم صل علی محمد عبدک ورسولک و صل علی المؤمنین و المؤمنات و المسلمین و المسلمات." این برای او صدقه خواهد بود.» 641. ابوهریره روایت کرده‌اند که پیامبر ﷺ فرمودند: «هرکس بگوید: "اللهم صل علی محمد و علی آل محمد کما صلیت علی ابراهیم و علی آل ابراهیم، و بارک علی محمد و علی آل محمد کما بارکت علی ابراهیم و علی آل ابراهیم، و ترحم علی محمد و علی آل محمد کما ترحمت علی ابراهیم و علی آل ابراهیم" من در روز قیامت برای او شهادت می‌دهم و برایش شفاعت خواهم کرد.» 642. مالک بن اوس بن الحدثان گفته است: «پیامبر ﷺ برای قضای حاجت به زمین باز رفتند و کسی را ندیدند که ایشان را دنبال کند. عمر بیرون رفت و ایشان را با ظرف گلی یا ظرف وضو تعقیب کرد. دید که ایشان در بستر رودخانه سجده کرده‌اند. او عقب رفت و پشت سر ایشان نشست تا پیامبر ﷺ سر خود را بلند کردند. فرمودند: "نیکو کردی ای عمر! وقتی مرا در سجده دیدی، پشت سرم آمدی. جبرئیل نزد من آمد و گفت: هرکس یک بار بر تو درود بفرستد، خداوند ده بار بر او درود می‌فرستد و او را ده درجه بالا می‌برد."» 643. انس بن مالک روایت کرده است که پیامبر ﷺ فرمودند: «هرکس یک بار بر من درود بفرستد، خداوند ده بار بر او درود می‌فرستد و ده گناه از او پاک می‌کند.»

640. Abu Sa'id al-Khudri reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "If any Muslim does not have anything to give as sadaqa, he should say in his supplication, 'O Allah, bless Muhammad, Your slave and Your Messenger and bless the believers, both men and women, and the Muslims, both men and women.' That will be sadaqa for him." 641. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "If anyone says, 'O Allah, bless Muhammad and the family of Muhammad as You blessed Ibrahim and the family of Ibrahim. Shower blessings on Muhammad and the family of Muhammad as You showered blessings on Ibrahim and the family of Ibrahim. Show mercy to Muhammad and the family of Muhammad as You showed mercy to Ibrahim and the family of Ibrahim,' I will testify for him on the Day of Rising and I will intercede for him." 642. Malik ibn Aws ibn al-Hadathan said, "The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, went out to open ground to answer a call of nature and did not find anyone to follow him. 'Umar went out and followed him with a clay pot or wudu' vessel. He found him prostrating in a river bed. He fell back and sat behind him until the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, lifted his head. He said, 'You have done well, 'Umar. When you found me prostrating, you went behind me. Jibril came to me and said, 'If someone says the prayer on you once, Allah will pray ten times on him and raise him ten degrees.'" 643. Anas ibn Malik reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "If anyone says the prayer on me once, Allah prays on him ten times and removes ten errors from him."

644. جابر بن عبدالله روایت کوي چې پیغمبر ﷺ منبر ته وختل. کله چې لومړی ګام ته ورسېد، ويې ویل: "آمین". کله چې دویم ګام ته ورسېد، ويې ویل: "آمین"، او کله چې دریم ګام ته ورسېد، ويې ویل: "آمین". صحابه وویل: "یا رسول الله! مونږ تاسو دری ځله "آمین" ووایاست واورېد." هغه وفرمایل: "کله چې لومړی ګام ته وختم، جبرائیل راته راغی او ويې ویل: 'هغه بنده بدبخته دی چې رمضان ورباندې راشي او تېر شي او هغه ته بخښنه ونه شي.' ما وویل: 'آمین'. بيا ويې ویل: 'هغه بنده بدبخت دی چې خپل والدین یا یو له دواړو ورسره ژوندي وي او دوی هغه جنت ته د ننوتلو اجازه ورنکړي.' ما وویل: 'آمین'. بيا ويې ویل: 'هغه بنده بدبخت دی چې کله ستاسو نوم د هغه په حضور کې واخستل شي او هغه ستاسو باندې درود ونه وایي،' او ما وویل: 'آمین'." 645. ابوهریره روایت کوي چې د الله رسول ﷺ فرمایلي: "که څوک په ما یو ځل درود ووایي، الله تعالیٰ په هغه لس ځله درود وایي." 646. د 644 ورته ده، لکه څنګه چې دلته "افسوس دی..." د "هغه بنده بدبخت دی..." پر ځای راغلي دي. 647. جويريه، د حارث بن ابي ضرار لور، (چې نوم يې برّه و، مګر پیغمبر ﷺ هغې ته جويريه نوم ورکړ) روایت کوي چې پیغمبر ﷺ هغه پرېښوده او نه غوښتل چې بيا ورننوځي پداسې حال کې چې نوم يې برّه و. بيا هغه ماښام ته نږدې هغې ته راغی او وې موند چې لا ناسته ده. "ایا لا ناسته یې؟" هغه وپوښتل، "ما له تا وروسته څلور جملې درې ځله ويلې دي. که دا ستا ټولو خبرو ته تلې شي، نو دا به يې ځانته درنې کړي. هغه دا دي: 'سبحان الله او د هغه ستاینه په هغه شمېر چې د هغه مخلوق دی، او د هغه د خوښې سره سم، او د هغه د عرش د وزن سره سم، او د هغه د کلمو د اندازې سره سم.'" 648. ابوهریره روایت کوي چې د الله رسول ﷺ فرمایلي: "له دوزخ څخه الله ته پناه وغواړئ." د قبر د عذاب څخه د الله تعالیٰ پناه وغواړئ. د دجال د فتنې څخه د الله تعالیٰ پناه وغواړئ. د ژوند او مرګ د آزمېښتونو څخه د الله تعالیٰ پناه وغواړئ.

644. Jabir ibn 'Abdullah reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, went up the minbar. When he reached the first step, he said, "Amen". When he ascended to the second step, he said, "Amen," and when he stepped onto the third step, he said, "Amen." They said, "Messenger of Allah, we heard you say 'Amen' three times." He said, "When I went up the first step, Jibril, may Allah bless him and grant him peace, came to me and said, 'Wretched is the slave to whom Ramadan comes and when it passes from him is not forgiven.' I said, 'Amen.' Then he said, 'Wretched is the slave who has one or both of his parents alive and they do not let him enter the Garden.' I said, 'Amen.' Then he said, 'Wretched is a slave who does not bless you when you are mentioned in his presence,' and I said, 'Amen.'" 645. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "If anyone prays once on me, Allah will pray ten times on him.'" 646. Similar to 644 except it has "Shame on" rather than "Wretched isÉ" 647. Juwayriyya, the daughter of al-Harith ibn Abi Dirar, (whose name had been Barra but the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, had renamed her Juwayriyya) reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, had left her and he did not want to go back in while her name was Barra. Then he went back to her while it was late in the day and found that she was still sitting. "Are you still sitting?" he asked, "After I left you I uttered four phrases three times. If they were to be weighed against all your words, they would outweigh them. They are: 'Glory be to Allah and by His praise in number as great as His creation and in accordance with His own pleasure and the weight of His Throne and the extent of His words.'" 648. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "Seek refuge with Allah from Hellfire. Seek refuge with Allah from the punishment of the grave. Seek refuge with Allah from the sedition of the Dajjal. Seek refuge with Allah from the trials of life and death."

649. جابر روایت کوي چې د الله رسول ﷺ وفرمایل: "ای الله! زما اورېدل او ليدل سالم کړه او تر مرګه يې سالم وساته. هغه څوک چې ماسره ظلم کوي، له ما يې واړوه او له هغه څخه ما ته انتقام راکړه." 650. ابوهریره روایت کوي چې نبي ﷺ به ويل: "ای الله! ما ته زما د ليدو او اورېدو څخه ګټه راکړه او تر مرګه يې سالم وساته. زما دښمن له ما څخه واړوه او له هغه څخه ما ته انتقام راکړه." 651. طارق بن اشيم الاشجعي وويل: "موږ به د نبي ﷺ ليدو ته تلو. يوځل يو سړی او يوه ښځه راغلل. سړي وپوښتل: 'د الله رسوله! کله چې لمونځ کوم نو څه ووايم؟' هغه وفرمايل: 'ووايه: ای الله! ما وبښه، ماته رحم وکړه، ما لارښوونه وکړه او ماته رزق راکړه؛ دوي به دا دنيا او آخرت ستا لپاره يوځای کړي.'" 283. هغه څوک چې د اوږدې عمر دعا کوي 652. ام قيس روایت کوي چې نبي ﷺ ورته وويل: "هغه څه چې هغې ويلي وو، د هغې عمر به اوږد کړي." دوي وويل: "موږ داسې ښځه نه پېژنو چې د هغې په شان اوږد عمر ورکړل شوی وي." 653. انس وويل: "نبي ﷺ به زموږ د کور خلکو ته راتلو. يوه ورځ هغه راغی او زموږ لپاره يې دعا وکړه. ام سليم وويل: 'ايا تاسو به د خپل کوچني خدمتګار لپاره دعا نه کوئ؟' هغه وفرمايل: 'ای الله! ده ته ډېر مال او اولاد ورکړه، عمر يې اوږد کړه او يې وبښه.' هغه زما لپاره درې ځله دعا وکړه. زه به د 103 کلنۍ په عمر خاورو ته سپارل کېږم. زما ونې په کال کې دوه ځله ميوه ورکوي او زه دومره اوږد ژوند وکړم چې د خلکو په مخ کې شرمېدلی وم، او د بښنې هيله لرم."

649. Jabir reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "O Allah, let my hearing and sight be sound and make them remain sound until I die. Turn away from me the one who wrongs me and give me revenge on him." 650. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, used to say, "O Allah, let me enjoy my sight and hearing and make them remain sound until I die. Turn away my enemy and grant me revenge on him." 651. Tariq ibn Ashyam al-Ashja'i said, "We used to go and visit the Prophet, may Allah bless him and grant him peace. On one occasion a man and woman came and the man asked, 'Messenger of Allah, what should I say when I pray?' He replied, 'Say, "O Allah, forgive me, show mercy to me, guide me and provide for me.; They will combine this world and the Next world for you.'" 283. Someone who makes supplication for a long life 652. Umm Qays reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said to her, "What she said will make her life long. They said, "We do not know of any woman who was given the long life that she was given." 653. Anas said, "The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, used to come to us, the people of his house. One day he came to us and made supplication for us. Umm Sulaym said, 'Won't you make supplication for your little servant?' He said, 'O Allah, give him a lot of wealth and children. Make him live long and forgive him.' "He made supplication for me three times. I will be buried when I am 103. My fruits can be eaten twice in the year and I lived a long time until I was embarrassed in front of people, and I hope for forgiveness."

652. ام قیس روایت کرده چې پیغمبر ﷺ هغې ته وفرمایل: «هغه څه چې هغې وویل، د هغې اوږدوالی به کوي». ویې ویل: «موږ داسې هیڅ ښځه نه پېژنو چې هغه ته داسې اوږده عمر ورکړل شوی وي لکه څنګه چې هغې ته ورکړل شوی و.» 653. انس وویل: «پیغمبر ﷺ به زموږ د کورنۍ خلکو ته راتلو. یوه ورځ هغه زموږ ته راغی او زموږ لپاره یې دعا وکړه. ام سلیم وویل: "ایا تاسو به د خپل کوچني خدمتګار لپاره دعا نه کوئ؟" هغه وفرمایل: "اې الله، ده ته ډېر مال او اولاد ورکړه، ده ته اوږد عمر ورکړه او هغه وبخښه." هغه د ما لپاره درې ځله دعا وکړه. زه به د ۱۰۳ کلنۍ په عمر کې خښ شم. زما میوې کال کې دوه ځله خوړل کیدای شي، او زه دومره اوږد عمر وکړم چې د خلکو په مخ کې شرمېږم، او زه د بښنې امید لرم.»

652. Umm Qays reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said to her, "What she said will make her life long. They said, "We do not know of any woman who was given the long life that she was given." 653. Anas said, "The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, used to come to us, the people of his house. One day he came to us and made supplication for us. Umm Sulaym said, 'Won't you make supplication for your little servant?' He said, 'O Allah, give him a lot of wealth and children. Make him live long and forgive him.' "He made supplication for me three times. I will be buried when I am 103. My fruits can be eaten twice in the year and I lived a long time until I was embarrassed in front of people, and I hope for forgiveness."

654. ابو هريره رضی الله عنه روایت کوي چې رسول الله ﷺ فرمایلي دي: «ستاسو د هر يوه دعا قبوله کېږي، تر هغو چې عجلت ونه کړي او ووايي: ما دعا وکړه، خو قبوله نه شوه.» 655. ابو هريره رضی الله عنه روایت کوي چې رسول الله ﷺ فرمایلي دي: «ستاسو د هر يوه دعا قبوله کېږي، تر هغو چې د داسې شي لپاره دعا ونه کړي چې ګناه وي يا د خپلوۍ اړيکې پرې کړي، يا عجلت وکړي او ووايي: ما دعا وکړه، خو قبوله نه شوه، نو بيا دعا پرېږدي.»

654. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "The supplication of any of you is answered as long as he does not get impatient and say, 'I made supplication and was not answered.'" 655. Abu Hurayra reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "The supplication of any of you is answered as long as he does not make supplication for something which is a wrong action or cutting off ties of kinship or become impatient and say, 'I made supplication and was not answered,' and so he stops making supplication.'"

656. عمرو بن شعیب روایت کوي چې د هغه نيکه ويلي: ما له رسول الله ﷺ څخه واورېدل چې ويل يې: «اې الله! زه له تا څخه د سستۍ او پور څخه پناه غواړم. زه له تا څخه د دجال د فتنې څخه پناه غواړم. زه له تا څخه د اور د عذاب څخه پناه غواړم.» 657. ابوهريرة روایت کوي چې رسول الله ﷺ به له الله تعالی څخه د ژوند او مرګ د شرونو، د قبر د عذاب او د دجال د شر څخه پناه غوښتله.

656. 'Amr ibn Shu'ayb reported that his grandfather said, "I heard the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, say, 'O Allah, I seek refuge with You from laziness and debt. I seek refuge with You from the trial of the Dajjal. I seek refuge with You from the punishment of the Fire.'" 657. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, used to seek refuge with Allah from the evils of life and death and the punishment of the grave and the evil of the Dajjal."

658. ابوهریره روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "الله تعالی په هغه څوک قهر دی چې له ده څخه غوښتنه نه کوي." 659. انس روایت کوي چې د الله رسول ﷺ وفرمایل: "کله چې تاسو له الله څخه دعا وغواړئ، نو په دعا کې ټینګ اوسئ. ستاسو هیڅوک داسې ونه وایي: 'که ته غواړې، ماته یې ورکړه.' هیڅوک الله ته زور نشي اچولی." 660. عثمان وویل چې ما نبي ﷺ ته اوریدلي چې وفرمایل: "یو انسان به د هیڅ شي له لارې نه زیانمن کیږي که هر سهار او ماښام دېرش دریې ځله ووایي: 'د هغه الله په نوم چې د نامه سره په ځمکه او آسمان کې هیڅ شی زیان نه رسوي. هغه ډیر اوریدونکی، ډیر پوهیدونکی دی.'" عثمان په جزوي فلج اخته شوی و او هغه سړی چې ده ته یې دا وویل، ده ته یې په حیرانتیا وکتل. عثمان دا پوه شو او وې ویل: "حدیث هماغسې دی لکه څنګه چې ما تاسو ته بیان کړ، خو زه هغه ورځ دا نه وم وایي، نو د الله حکم پلی شو."

658. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "Allah is angry with someone who does not ask of Him." 659. Anas reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "When you call on Allah, be definite in your supplication. None of you should say, 'If You will, give it to me.' No one can force Allah." 660. 'Uthman said that he heard the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, say, "A person will not be harmed by anything if he says every morning and evening 33 times, 'In the Name of Allah by whose Name nothing in the earth or the heaven is harmed. He is the All-Hearing, the All- Knowing.'" 'Uthman had been afflicted by partial paralysis and the man to whom he said this looked at him (with surprise). He understood that and said, "The hadith is as I have told you, but I did not say it that day and so the decree of Allah was carried out."

661. سهل بن سعد نے کہا: "دو وقت ایسے ہیں جن میں آسمان کے دروازے کھول دیے جاتے ہیں۔ ان اوقات میں بہت کم ایسا ہوتا ہے کہ کسی دعا کرنے والے کی دعا رد کی جائے: جب اذان دی جا چکی ہو، اور جب اللہ کی راہ میں صفیں باندھ کر جہاد کیا جا رہا ہو۔"

661. Sahl ibn Sa'd said, "There are two hours in which the gates of heaven are opened. At those times very rarely is the supplication of someone who makes supplication rejected: when the call to prayer has been given and when in battle ranks in the Cause of Allah."

662. ابو سرمہ روایت کرتے ہیں کہ رسول اللہ ﷺ فرمایا کرتے تھے: «اے اللہ! میں تجھ سے سوال کرتا ہوں کہ مجھے مالدار بنا اور میرے مولیٰ کو بھی مالدار بنا!» ﷺ 663. شکل بن حمید نے کہا: «اے اللہ کے رسول ﷺ! مجھے کوئی دعا سکھائیے جو میرے لیے نفع بخش ہو۔» آپ ﷺ نے فرمایا: «کہو: اے اللہ! مجھے میری نظر اور میری سماعت کے شر سے، میری زبان کے شر سے، میرے دل کے شر سے اور میری خواہش کے شر سے محفوظ رکھ۔» ﷺ 664. عبداللہ بن عباس روایت کرتے ہیں کہ رسول اللہ ﷺ فرمایا کرتے تھے: «اے اللہ! میری مدد فرما اور میرے خلاف کسی کی مدد نہ کر۔ میری حمایت فرما اور میرے خلاف کسی کی حمایت نہ کر۔ میرے لیے ہدایت کو آسان فرما۔» ﷺ 665. ابن عباس نے کہا: «میں نے نبی ﷺ کو ان الفاظ کے ساتھ دعا کرتے ہوئے سنا: "اے اللہ! میری مدد فرما اور کسی کی میرے خلاف مدد نہ کر۔ میرے لیے تدبیر فرما اور میرے خلاف تدبیر نہ کر۔ میرے لیے ہدایت کو آسان فرما۔ جو مجھ پر زیادتی کرے اس کو مجھ سے دور فرما۔ اے میرے رب! مجھے اپنا شکر گزار، اپنا ذکر کرنے والا، اپنا خوف رکھنے والا، اپنا فرمانبردار، اپنے آگے عاجز، گڑگڑانے والا اور توبہ کرنے والا بنا۔ میری توبہ قبول فرما، میرے گناہ دھو ڈال، میری دعا قبول فرما، میری حجت قائم فرما اور میرے دل کو ہدایت دے۔ میری زبان کو درست فرما اور میرے دل سے کینہ نکال دے۔"» ﷺ 666. معاویہ بن ابی سفیان نے منبر پر کہا: «جسے اللہ عطا کرے اسے کوئی روک نہیں سکتا، اور جسے اللہ روک لے اسے کوئی دے نہیں سکتا۔ کوشش کرنے والے کی کوشش اسے کچھ فائدہ نہیں دیتی۔ جب اللہ کسی شخص کے ساتھ بھلائی کا ارادہ فرماتا ہے تو اسے دین کی سمجھ عطا فرما دیتا ہے۔» انہوں نے مزید کہا: «یہ باتیں میں نے نبی ﷺ سے سنی ہیں۔» ﷺ 667. ابو ہریرہ روایت کرتے ہیں کہ نبی ﷺ نے فرمایا: «سب سے مضبوط دعا یہ ہے کہ کہا جائے: "اے اللہ! تو میرا رب ہے اور میں تیرا بندہ ہوں۔ میں نے اپنی جان پر ظلم کیا ہے اور اپنے گناہ کا اقرار کرتا ہوں۔ گناہوں کو صرف تو ہی معاف کرتا ہے، اے رب! مجھے بخش دے۔"» ﷺ 668. ابوهریره رضی الله عنه روایت کوی، رسول الله ﷺ دا دعا کوله: "اې الله! زما دین اصلاح کړه، چې هغه زما د ټولو کارونو ساتونکی دی. زما دنیا هم اصلاح کړه، چې هلته زما معیشت دی. او زما مرګ زما لپاره د هر بد شي څخه رحمت وګرځوه." 669. ابوهریره رضی الله عنه روایت کوی چې نبي ﷺ به د مصیبت له سختۍ، د بدبختۍ له ملاقات، د بد تقدیر او د دښمنانو د خوښۍ څخه پناه غوښتله. (سفیان، یو له راویانو وویل: "په حدیث کې درې شیان وو. ما یو شی زیات کړ، خو زه نه پوهیږم کوم یو دی.")

662. Abu Sirma reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, used to say, "O Allah, I ask You to make me wealthy and make my mawla wealthy!" 663. Shakal ibn Humayd said, "Messenger of Allah, teach me a supplication that will benefit me." He said, "Say: 'O Allah, protect me from the evil of my sight and hearing, my tongue, my heart, and the evil of my desire.'" 664. 'Abdullah ibn 'Abbas reported that the Messenger of Allah may Allah bless him and grant him peace, used to say, "O Allah, help me and do not help against me. Support me and do not support anyone against me. Make guidance easy for me." 665. Ibn 'Abbas said, "I heard the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, making supplication with these words: 'O Allah, help me and do not help anyone against me. Devise for me and do not devise against me. Make guidance easy for me. Avert from me the one who attacks me. O Lord, make me grateful to You, remember You, fearful of You, obedient to You and humble to You, supplicating, penitent. Accept my repentance. Wash away my wrong actions and answer my supplication. Establish my proof and guide my heart. Make my tongue correct and make resentment flow out of my heart.'" 666. Mu'awiya ibn Abi Sufyan said on the minbar, "None can withhold what You give nor give what Allah withholds. The effort of a person who makes an effort does not benefit him. When Allah desires good for a person, He gives him understanding in the deen." He added, "I heard these words from the Prophet, may Allah bless him and grant him peace." 667. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "The firmest supplication is to say, 'O Allah, you are my Lord and I am Your slave. I have wronged myself and I admit my wrong action. Only You forgive wrong actions, Lord, forgive me.'" 668. Abu Hurayra reported, "The Messenger of , may Allah bless him and grant him peace, used to use this supplication: 'O Allah, make my deen correct it is the support of my affairs. Make my deen correct it contains my livelihood. Make death a mercy for me from every evil.'" 669. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, used to seek refuge "from the trouble of affliction, meeting with wretchedness, an evil decree, and the gloating of enemies." (Sufyan, one of the transmitters said, "There were three items in the hadith. I added one, but I do not know which one.")

۶۸۶. عایشہ رضی اللہ عنہا فرماتی ہیں: "جب رسول اللہ ﷺ افق پر بادل اٹھتا ہوا دیکھتے تو جو کام کر رہے ہوتے اسے چھوڑ دیتے، خواہ وہ نماز ہی کیوں نہ ہو، اور اس کی طرف منہ کر لیتے۔ اگر اللہ تعالیٰ اسے دور کر دیتا تو اللہ کی حمد کرتے، اور اگر بارش ہو جاتی تو فرماتے: 'اے اللہ! اسے نفع بخش بارش بنا دے!'"

686. 'A'isha said, "When the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, saw a cloud rising from the horizon, he would leave what he was doing, even if it was the prayer, and face towards it. If Allah dispersed it, he praised Allah, and if it rained, he said, 'O Allah, make it a useful fall!'"

۶۸۷. اسماعیل بن قیس وايي: زه خباب ته ورغلم هغه وخت چې هغه اوه ځله داغ شوی و. هغه وويل: «که رسول الله ﷺ موږ ته د مرګ لپاره دعا کولو منع نه وای کړی، نو زه به يې کړې وای.»

687. Isma'il ibn Qays said, "I came to Khabbab when he had been cauterised seven times. He said, 'If it had not been that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, had forbidden us to pray for death, I would have done so.'"

688. ابو موسیٰ رضی اللہ عنہ سے روایت ہے کہ نبی ﷺ یہ دعا کیا کرتے تھے: "اے اللہ! میری خطائیں، میری نادانی، میری اپنے کاموں میں زیادتی، اور جو کچھ تُو مجھ سے زیادہ جانتا ہے، وہ سب معاف فرما۔ اے اللہ! میری تمام خطائیں معاف فرما، وہ جو میں نے جان بوجھ کر کیں، اور جو نادانی سے یا مذاق میں کیں، اور وہ سب جو میں نے کیا۔ اے اللہ! میرے پچھلے اور آئندہ کے گناہ معاف فرما، وہ جو میں نے چھپائے اور جو ظاہر کیے۔ تُو ہی آگے کرنے والا ہے اور تُو ہی پیچھے کرنے والا، اور تُو ہر چیز پر قادر ہے۔" 689. ابو موسیٰ اشعری رضی اللہ عنہ یہ دعا کیا کرتے تھے: "اے اللہ! میری خطائیں، میری نادانی، اپنے کاموں میں میری زیادتی، اور جو کچھ تُو مجھ سے زیادہ جانتا ہے، وہ معاف فرما۔ اے اللہ! جو کچھ میں مذاق میں اور سنجیدگی میں کرتا ہوں، میری خطائیں، اور جو میں جان بوجھ کر کرتا ہوں، اور وہ سب جو میں کرتا ہوں، معاف فرما۔" 690. معاذ بن جبل رضی اللہ عنہ فرماتے ہیں کہ نبی ﷺ نے میرا ہاتھ پکڑا، پھر فرمایا: "معاذ!" میں نے عرض کیا: "حاضر ہوں!" آپ ﷺ نے فرمایا: "میں تم سے محبت کرتا ہوں۔" میں نے جواب دیا: "اور اللہ کی قسم، میں بھی آپ سے محبت کرتا ہوں۔" آپ ﷺ نے فرمایا: "کیا میں تمہیں کچھ کلمات سکھاؤں جنہیں تم ہر نماز کے آخر میں کہا کرو؟" میں نے عرض کیا: "جی ہاں۔" آپ ﷺ نے فرمایا: "یہ کہا کرو: اے اللہ! میری مدد فرما کہ تیرا ذکر کروں، تیرا شکر ادا کروں، اور اچھے طریقے سے تیری عبادت کروں۔" 691. ابو ایوب انصاری رضی اللہ عنہ فرماتے ہیں کہ ایک شخص نبی ﷺ کی موجودگی میں بولا: "الحمد للہ حمداً کثیراً طیباً مبارکاً فیہ۔" نبی ﷺ نے پوچھا: "یہ کس نے کہا؟" وہ شخص خاموش رہا، اس خیال سے کہ شاید یہ آپ ﷺ کی طرف سے کسی ناپسندیدہ بات پر تنبیہ ہے۔ آپ ﷺ نے پھر پوچھا: "یہ کس نے کہا؟ اس نے کوئی غلط بات نہیں کہی۔" اس شخص نے عرض کیا: "میں نے کہا، اور میں اس کے ذریعے بھلائی کی امید رکھتا ہوں۔" آپ ﷺ نے فرمایا: "اُس ذات کی قسم جس کے ہاتھ میں میری جان ہے، میں نے تیرہ فرشتوں کو دیکھا کہ وہ ایک دوسرے سے سبقت لے جانے کی کوشش کر رہے تھے کہ کون اسے اللہ تعالیٰ تک لے جائے۔" 692. انس وویل: «کله چې د الله رسول ﷺ بیت الخلا ته ننوتل، نو دا دعا به یې کوله: اَللّٰهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ.» ﷺ ۶۹۳. عایشه وویل: «کله چې د الله رسول ﷺ له بیت الخلا څخه وتل، نو ویل یې: غُفْرَانَكَ!» ﷺ ۶۹۴. ابن عباس وویل: «د الله رسول ﷺ به موږ ته دا دعا داسې زده کوله لکه څنګه چې یې موږ ته د قرآن سورتونه زده کول: اَللّٰهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتَنِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْقَبْرِ.» ﷺ ۶۹۵. ابن عباس وویل: «زه زما د خور مېرمنې میمونې کور کې شپه تېره کړه. د الله رسول ﷺ د یوې اړتیا لپاره پاڅید، بیا یې لاسونه او مخ وينځل او ویده شو. بیا پاڅید، د اوبو مشکه یې واخیسته، ناوې یې خلاصه کړه، او بیا یې منځمهاله وضو وکړه، نه زیاته وکړه خو په بشپړه توګه یې وکړه. بیا یې لمونځ وکړ. زه پاڅیدم او ورو ورو لاړم، ځکه نه غوښتل چې هغه وګوري چې زه یې څاروم. ما هم وضو وکړه. بیا هغه د لمانځه لپاره ودرېد او زه د هغه په کی اړخ ودرېدم. هغه زما لاس ونیو او زه یې د خپل ښي اړخ ته واړاوم. د هغه ټول د شپې لمونځ دولس رکعته و. بیا ویده شو تر دې چې خرخراټ یې وکړ. کله چې ویده کېده، خرخراټ به یې کاوه. بلال د سهار لمانځه اذان وکړ، او هغه پرته له وضو لمونځ وکړ. د هغه له دعاګانو څخه دا وه: اَللّٰهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا، وَفِي سَمْعِي نُورًا، وَعَنْ يَمِينِي نُورًا، وَعَنْ يَسَارِي نُورًا، وَفَوْقِي نُورًا، وَتَحْتِي نُورًا، وَأَمَامِي نُورًا، وَخَلْفِي نُورًا، وَاجْعَلْ لِي نُورًا.» ﷺ عبدالله بن عباس روایت کوي: "کله چې نبي ﷺ د شپې لمونځ وکړ او خپل لمونځ يې پای ته ورساوه، د الله تعالی ستاینه يې هغسې وکړه لکه څنګه چې هغه لايق دی، نو په پای کې يې وويل: 'اې الله! زما په زړه کې رڼاوي ږدې، زما په غوږ کې رڼاوي ږدې، زما په ليد کې رڼاوي ږدې. زما په ښي خوا رڼاوي ږدې او زما په کيڼ خوا رڼاوي ږدې، او زما مخې ته رڼاوي ږدې او زما شاته رڼاوي ږدې، او ما ته په رڼا کې زياتوالی راکړه. په رڼا کې زياتوالی راکړه، او په رڼا کې زياتوالی راکړه.'" 697. عبدالله بن عباس وويل: "کله چې د الله رسول ﷺ د شپې په منځنۍ برخه کې د لمانځه لپاره پاڅيد، نو دا به يې ويل: 'اې الله! ستاينه دې ستا لپاره ده. ته د آسمانونو او ځمکې او هرڅه چې په هغوي کې دي رڼا يې. ستاينه دې ستا لپاره ده. ته د آسمانونو او ځمکې او هرڅه چې په هغوي کې دي رب يې. ته حق يې او ستا وعده حق ده او ستا سره ملاقات حق دی. جنت حق دی او دوزخ حق دی او قيامت حق دی. اې الله! ما ځان ستا تسليم کړی او ما په تا باور کړی دی. ما په تا توکل کړی او ستا ته توبه باسم. ستا په مرسته بحث کوم او ستا نه د فيصلې لپاره راغلی يم. زما تېر او راتلونکي ګناهونه، هغه څه چې پټ کوم او هغه څه چې ښکاره کوم، وبخښه. ته زما معبود يې. له تا پرته بل معبود نشته.'" 698. ابن عمر وويل: "نبي ﷺ دا دعا کوله: 'اې الله! له تا نه د دنيا او آخرت عفو او عافيت غواړم. اې الله! له تا نه زما په دين او کورنۍ کې عافيت غواړم. زما عيبونه پټ کړه او زما وېره وساته. ما د مخې، شاته، ښي او کيڼ لورې او پورته لورې څخه وساته. او ستا په پناه کې راځم چې له ځمکې لاندې د ناڅاپه تباهۍ څخه وساتل شم.'" 699. رفاعه زرقي وويل: "د احد په جنګ کې چې مشرکان بېرته ستانه شول، د الله رسول ﷺ وفرمایل: 'صفونه سم کړئ تر څو زه خپل لوي رب ستاينه وکړم.' هغوي د هغه شاته په صفونو کې ودرېدل. هغه وويل: 'اې الله! ټوله ستاينه ستا لپاره ده.' اے اللہ، کوئی بھی اس چیز کو تنگ نہیں کر سکتا جسے تو کشادہ کرے، اور کوئی اس چیز کو قریب نہیں لا سکتا جسے تو دور کرے۔ کوئی اس چیز کو دور نہیں کر سکتا جسے تو قریب لائے۔ کوئی اس چیز کو نہیں دے سکتا جسے تو روک لے، اور نہ کوئی اس چیز کو روک سکتا ہے جسے تو دے۔ اے اللہ، ہم پر اپنی برکتوں، رحمت اور فضل میں سے کچھ کشادہ فرما اور ہمیں رزق عطا فرما! اے اللہ، میں تجھ سے وہ دائمی برکت مانگتا ہوں جو نہ بدلے اور نہ زائل ہو۔ اے اللہ، میں تجھ سے فقر کے دن کی برکت اور خوف کے دن کا امن مانگتا ہوں۔ اے اللہ، میں اس چیز کے شر سے تیری پناہ چاہتا ہوں جو تو ہمیں دیتا ہے۔ اے اللہ، ہمیں ایمان سے محبت کرنے والا بنا اور اسے ہمارے دلوں میں مزین فرما۔ ہمیں کفر، فسق اور نافرمانی سے نفرت کرنے والا بنا۔ ہمیں ہدایت یافتہ لوگوں میں شامل فرما۔ اے اللہ، ہمیں مسلمان ہی موت دے اور مسلمان ہی زندہ رکھ، اور ہمیں ان صالح عمل کرنے والوں کے ساتھ ملا دے جو نہ ناامید ہوں اور نہ مصیبت زدہ۔ اے اللہ، ان کافروں سے جنگ فرما جو تیرے راستے سے روکتے ہیں اور تیرے رسولوں کو جھٹلاتے ہیں۔ ان پر اپنی ذلت اور عذاب مسلط فرما۔ اے اللہ، ان کافروں سے جنگ فرما جنہیں کتاب دی گئی تھی، اے حق کے رب!

700. ابن عباسؓ فرمایي: "نبي ﷺ د مصیبت په وخت کې دا دعا کوله: «لا إله إلا الله العظيم الحليم، لا إله إلا الله رب العرش العظيم، لا إله إلا الله رب السماوات ورب الأرض ورب العرش الكريم»" Note: the phrase "There is no god but Prophet" in the original is a transcription error for "There is no god but Allah" (the Lord of the heavens and earth), so the Arabic I've given reflects the standard form of this supplication. Let me correct that and give the translation as requested, without altering the source meaning: 700. ابن عباسؓ فرمایي: "نبي ﷺ د مصیبت په وخت کې دا دعا کوله: «نشته معبود مګر الله، عظیم او بردبار. نشته معبود مګر الله، د عرش عظیم رب. نشته معبود مګر الله، د آسمانونو رب، د ځمکې رب او د عزتمن عرش رب.»" 701. عبدالرحمن بن ابي بکرةؓ روایت کوي چې هغه خپل پلار ته وویل: "زه تاسو ته هره سهار دا دعا کوئ واورم: «ای الله، زما بدن روغ کړه. ای الله، زما اوریدل روغ کړه. ای الله، زما لیدل روغ کړه. نشته معبود مګر تا.» او دریګله ماښام او دریګله سهار دا وایې: «ای الله، زه له تا څخه د کفر او فقر څخه پناه غواړم. ای الله، زه د قبر له عذاب څخه له تا څخه پناه غواړم. نشته معبود مګر تا.» او دریګله ماښام او دریګله سهار دا وایې." هغه ځواب ورکړ: "هو زما زویه! ما د رسول الله ﷺ څخه دا خبرې اورېدلې دي او زه غواړم د هغه سنت تعقیب وکړم." هغه روایت کوي چې د الله رسول ﷺ وفرمایل: "د مصیبت مبتلا شوي کس دعا دا ده: «ای الله، موږ ستا له رحمت څخه امید لرو! زه د یوه سترګې رپ په اندازه هم له ځانه سره مه پریږده. زما ټول کار سم کړه. نشته معبود مګر تا.»" 702. ابن عباسؓ فرمایي: "نبي ﷺ د مصیبت په وخت کې دا دعا کوله: «نشته معبود مګر الله، عظیم او بردبار. نشته معبود مګر الله، د عرش عظیم رب. نشته معبود مګر الله، د آسمانونو رب، د ځمکې رب او د عزتمن عرش رب.» ای الله، د دې (مصیبت) شر دې له مخه کړه."

700. Ibn 'Abbas said, "The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, made the following supplication during affliction: 'There is no god but Allah, the Immense, the Forbearing. There is no god but Prophet, the Lord of the heavens and the earth and the Lord of the Immense Throne.'" 701. 'Abdu'r-Rahman ibn Abi Bakra reported that he said to his father, "I heard you making this supplication every morning: 'O Prophet, make me healthy in my body. O Allah, make me healthy in my hearing. O Allah, make me healthy in my sight. There is no god but You.' and repeat it three times in the evening and three times in the morning. You say, 'O Allah, I seek refuge with You from disbelief and poverty. O Allah, I seek refuge with You from the punishment of the grave. There is no god but You,' and you repeat it three times in the evening and three times in the morning." He replied, :Yes, my son. I heard the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, say them and I like to follow his sunna." He reported that the Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, said, "The supplications of the person in distress are: 'O Allah, I hope for our mercy! Do not leave me to myself for the blink of an eye. Put all of my affair in order. There is no god but You.'" 702. Ibn 'Abbas said, "The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, made the following supplication during affliction: 'There is no god but Allah, the Immense, the Forbearing. There is no god but Prophet, the Lord of the heavens and the earth and the Lord of the Immense Throne.' O Allah, avert its evil."

703. جابر رضی اللہ عنہ نے فرمایا: «نبی ﷺ ہمیں ہر کام کے بارے میں استخارہ اس طرح سکھاتے تھے جیسے قرآن کی کوئی سورت سکھاتے ہوں۔ آپ ﷺ فرماتے: جب تم میں سے کوئی کسی کام کے بارے میں فکرمند ہو تو دو رکعت نماز پڑھے، پھر کہے: "اے اللہ! میں تجھ سے تیرے علم کے واسطے سے خیر مانگتا ہوں، اور تیری قدرت کے واسطے سے قوت مانگتا ہوں، اور تجھ سے تیرے عظیم فضل میں سے مانگتا ہوں، کیونکہ تو قادر ہے اور میں قادر نہیں، تو جانتا ہے اور میں نہیں جانتا، اور تو غیبوں کا جاننے والا ہے۔ اے اللہ! اگر تو جانتا ہے کہ یہ کام میرے دین، میری معیشت اور میرے انجام (یا فرمایا: میرے آغاز) اور اس کے نتیجے کے اعتبار سے میرے لیے بہتر ہے تو اسے میرے لیے مقدر فرما دے، اور اگر تو جانتا ہے کہ یہ کام میرے دین، میری معیشت اور میرے انجام (یا فرمایا: میرے آغاز) اور اس کے نتیجے کے اعتبار سے میرے لیے برا ہے تو اسے مجھ سے اور مجھے اس سے پھیر دے، اور میرے لیے خیر مقدر فرما جہاں کہیں بھی ہو، اور پھر مجھے اس پر راضی کر دے۔" پھر وہ اپنی حاجت کا ذکر کرے۔» 704. جابر بن عبداللہ رضی اللہ عنہما نے فرمایا: «رسول اللہ ﷺ نے اس مسجد میں، یعنی مسجدِ فتح میں، پیر، منگل اور بدھ کے دن دعا فرمائی، اور بدھ کے دن دو نمازوں کے درمیان آپ ﷺ کی دعا قبول ہوئی۔» جابر رضی اللہ عنہ نے فرمایا: «جب بھی مجھے کوئی سخت اور اہم معاملہ پیش آتا تو میں اسی وقت کو خاص کرتا اور بدھ کے دن دو نمازوں کے درمیان اللہ سے اس کے بارے میں دعا کرتا، تو میں اس کا جواب پاتا۔» 705. انس رضی اللہ عنہ نے فرمایا: «میں نبی ﷺ کے پاس تھا کہ ایک شخص نے دعا کی اور کہا: "اے آسمانوں کے پیدا کرنے والے! اے زندہ، قائم رکھنے والے! میں تجھ سے مانگتا ہوں۔" نبی ﷺ نے فرمایا: "جانتے ہو اس نے کس چیز سے دعا کی ہے؟ اس ذات کی قسم جس کے ہاتھ میں میری جان ہے، اس نے اللہ سے اس اسمِ اعظم کے ذریعے مانگا ہے کہ جب اس کے ساتھ مانگا جائے تو وہ جواب دیتا ہے۔» 706. عبداللہ بن عمرو رضی اللہ عنہما سے روایت ہے کہ ابوبکر رضی اللہ عنہ نے نبی ﷺ سے عرض کیا: «مجھے کوئی دعا سکھا دیجیے جو میں اپنی نماز میں پڑھا کروں۔» آپ ﷺ نے فرمایا: «کہو: "اے اللہ! میں نے اپنی جان پر بہت زیادہ ظلم کیا ہے، اور گناہوں کو صرف تو ہی معاف کرتا ہے، پس مجھے اپنی طرف سے خاص مغفرت کے ساتھ معاف فرما دے۔" "تاسو ډېر بخښونکی، ډېر مهربانه یاست."

703. Jabir said, "The Prophet. may Allah bless him and grant him peace, used to teach us the istikhara in matters just as if it was a sura of the Qur'an. He said, 'When someone is concerned about something, he should pray two rak'ats and then say, 'O Allah, I ask You for the good by Your knowledge and I ask You for strength by Your power and I ask You for some of Your immense abundant favour, You have the power and I do not. You know and I do not know. You are the Knower of the Unseen Worlds. O Allah, if You know that this affair is good for me in my deen, my livelihood and the end of my affair (or he said 'in the beginning of my affair') and its conclusion, then avert it from me and avert me from it. Decree for me the good wherever it is and then make me content." Then he should state what he needs.'" 704. Jabir ibn 'Abdullah said, "The Messenger of Allah, may Allah bless him and grant him peace, made supplication in this mosque, the Mosque of Victory, on Monday, Tuesday and Wednesday, and it was answered for him between the two prayers on Wednesday," Jabir said, "Whenever anything severe and serious happened to me and I singled out that time and made supplication to Allah concerning it between the two prayers on Wednesday, I found the answer.'" 705. Anas said, "I was with the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, when a man made supplication, saying, 'O Originator of the heavens! O Living, Self-Subsistent! I ask of You.' He said, 'Do you know by what he has made supplication? By the One in whose hand my soul is, he has asked Allah by the Name that He answers when He is asked by it." 706. 'Abdullah ibn 'Amr was heard to say, "Abu Bakr, may Allah be pleased with him, said to the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, 'Teach me a supplication which I can use in my prayer.' He said, 'Say, "O Allah, I have wronged myself greatly. Only You forgive wrong actions. Forgive me with forgiveness directly from you. You are the Ever-Forgiving, Most Merciful."'"

707. عبداللہ بن مسعود رضی اللہ عنہ نے فرمایا: "جب تم پر کوئی ایسا حاکم مسلط ہو جس کے تکبر یا ظلم کا خوف ہو، تو تمہیں یہ کہنا چاہیے: 'اے اللہ، ساتوں آسمانوں کے رب اور عظیم عرش کے رب، فلاں بن فلاں اور اس کے پیروکاروں کے مقابلے میں جو تیری مخلوق میں سے ہیں، میرا محافظ بن جا، تاکہ ان میں سے کوئی بھی میرے خلاف حد سے نہ بڑھے اور مجھ پر ظلم نہ کرے۔ تیری پناہ زبردست ہے اور تیری تعریف عظیم ہے۔ تیرے سوا کوئی معبود نہیں۔'" 708. ابن عباس رضی اللہ عنہما نے فرمایا: "جب تم کسی ہیبت ناک حاکم کے پاس جاؤ اور یہ ڈر ہو کہ وہ تم پر حملہ کرے گا، تو کہو: 'اللہ سب سے بڑا ہے۔ اللہ اپنی تمام مخلوق سے زیادہ طاقتور ہے اور اللہ ہر اس چیز سے بڑا ہے جس سے ڈرا جائے اور جس سے تم احتیاط کرتے ہو۔ میں اللہ کی پناہ مانگتا ہوں۔ اس کے سوا کوئی معبود نہیں، وہی جو ساتوں آسمانوں کو اپنے اذن کے سوا زمین پر گرنے سے روکے ہوئے ہے، تمہارے غلام فلاں کے شر سے، اور اس کے لشکروں، پیروکاروں اور مددگاروں کے شر سے، خواہ وہ جنوں میں سے ہوں یا انسانوں میں سے۔ اے اللہ، ان کے شر کے مقابلے میں میرا محافظ بن جا۔ تیری تعریف عظیم ہے اور تیری پناہ وسیع ہے، تیرا نام بابرکت ہے۔ تیرے سوا کوئی معبود نہیں' — تین بار۔" 709. ابن عباس رضی اللہ عنہما نے فرمایا: "جو شخص کسی فکر، غم یا رنج میں مبتلا ہو، یا کسی حاکم سے ڈرتا ہو، اسے یہ دعا پڑھنی چاہیے اور اس کی دعا قبول ہو گی۔ وہ یہ ہے: 'میں تجھ سے (ان کلمات کے واسطے سے) سوال کرتا ہوں: "تیرے سوا کوئی معبود نہیں، ساتوں آسمانوں کا رب اور عظیم عرش کا رب" اور میں تجھ سے (ان کلمات کے واسطے سے) سوال کرتا ہوں: "تیرے سوا کوئی معبود نہیں، ساتوں آسمانوں کا رب اور عظیم عرش کا رب" اور میں تجھ سے (ان کلمات کے واسطے سے) سوال کرتا ہوں: "تیرے سوا کوئی معبود نہیں، ساتوں آسمانوں اور ساتوں زمینوں کا رب اور جو کچھ ان میں ہے، تو ہر چیز پر قادر ہے۔'" پھر اسے جو کچھ ضرورت ہو مانگنی چاہیے۔

707. 'Abdullah ibn Mas'ud said, "When there is a ruler in charge of you whose arrogance or injustice is feared, you should say, 'O Allah, Lord of the Seven Heavens and Lord of the Immense Throne, be my Protector against so-and-so, the son of so-and-so, and his followers among Your creatures so that none of them exceeds the bounds towards me or oppresses me. Your protection is mighty and Your praise is great. There is no god but You.'" 708. Ibn 'Abbas said, "When you go to an awesome ruler and fear that he will attack you, say, 'Allah is greater. Allah is mightier than all His creation and Allah is greater than all that is feared and all that you are wary of. I seek refuge with Allah. There is no god but Him, the One who keeps the seven heavens from falling onto the earth by nothing except His permission, from the evil of your slave so- and-so and his armies and followers and supporters, both among jinn and men. O Allah, be my protector against their evil. Your praise is great and Your protection is immense, Blessed is Your Name. There is no god but You' three times." 709. Ibn 'Abbas said, "Whoever has a worry, sorrow or grief or fears a ruler, should use this supplication and he will be answered. It is: 'I ask You by (the words) "There is no god but You, the Lord of the seven heavens and the Lord of the Immense Throne" and I ask You by (the words) "There is no god but You, the Lord of the seven heavens and the Lord of the Immense Throne" and I ask You by (the words) "There is no god but You, the Lord of the seven heavens and the seven earths and what is in them. You have power over all things.'" Then he should ask for what he needs."

710. ابو سعید الخدری روایت کوي چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: "هیڅ مسلمان داسې دعا نه کوي چې د رحم له رشتو یې پرې کړي وي، مګر الله ورکوي هغه ته یو له دریو شیانو څخه: یا د هغه دعا ژر قبلیږي، یا یې هغه ته په آخرت کې ذخیره کیږي، یا یې د هغې په اندازه بد له هغه څخه لیرې کیږي." وویل شو: "نو ډیرې دعاوې به کوو (اوس څه؟)." هغه وفرمایل: "الله له دې ډیر ورکول لري." 711. ابو هریره روایت کوي چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: "هیڅ مؤمن چې الله ته مخ واړوي او له هغه څخه څه وغواړي، نو الله هغه ته ورنه کوي؛ یا یې په دې دنیا کې ژر ورکوي، یا یې د آخرت لپاره ذخیره کوي، تر دې چې هغه د ژر قبلیدو غوښتنه ونه کړي." وپوښتل شو: "د الله رسوله! د ژر قبلیدو غوښتنه څه ده؟" هغه وفرمایل: "دا چې وایي: ما وغوښتل، ما وغوښتل، او نه ګڼم چې ماته به قبول شي، او بیا خفه کیږي او دعا پریږدي."

710. Abu Sa'id al-Khudri reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "No Muslim makes supplication unless he is someone who has cut off his relatives but that he is given one of three things: either his supplication is answered quickly, or it is stored up for him in the Next World, or an evil equal to it is averted from him." It was said, "Then many supplications will be made." He replied, "Allah has more still to give." 711. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "No believer turns his face to Allah and asks Him for something but that He gives it to him, either by giving it to him sooner in this world or storing it up for him in the Next World, as long as he does not try to make it come quickly." They asked, "Messenger of Allah, what does 'making it come quickly' mean?" He said, "He says, 'I asked and asked and do not think that I will be answered.'"

712. ابوهریره روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: «د الله تعالی په نزد له دعا څخه بل هیڅ شی ګران نه دی.» 713. ابوهریره روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: «تر ټولو غوره عبادت دعا ده.» 714. نعمان بن بشیر روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: «دعا عبادت دی.» بیا یې دا آیت تلاوت کړ: {وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ} [غافر: ۶۰]. 715. عایشې ؓ فرمایي: نبي ﷺ ته وپوښتل شول: «کوم ډول عبادت غوره دی؟» هغه وفرمایل: «د یو سړي هغه دعا چې د ځان لپاره کوي.»

712. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "Nothing is dearer to Allah than supplication." 713. Abu Hurayra reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "The noblest act of worship is supplication." 714. An-Nu'man ibn Bashir reported that the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, said, "Supplication is worship.' Then he recited, 'Call on Me and I will answer you.'" 715. 'A'isha said, "The Prophet, may Allah bless him and grant him peace, was asked, 'Which type of worship is best?' He replied, 'A man's supplication for himself.'"