Er is geen gebrek aan schrijvers die het einde voorspellen van het systeem zoals wij dat kennen. Inderdaad, terwijl we spreken, zijn veel auteurs waarschijnlijk manuscripten aan het sturen naar uitgevers, in een poging de eerste te zijn met de titel “The End of Capitalism”, als rivaal voor Fukuyama's beruchte (en inmiddels achterhaalde) essay over het Einde van de Geschiedenis in 1989. Maar zal deze gebeurtenis werkelijk het einde van het kapitalisme betekenen? Onwaarschijnlijk. Maar is dit het begin van het einde van het kapitalisme? Waarschijnlijk wel, en het is zonder twijfel dat het kapitalisme momenteel intensieve zorg nodig heeft en zijn grootste crisis tegemoet gaat.

There has been no shortage of writers predicting an end to the system as we know it. Indeed as we speak many authors are probably sending manuscripts to publishers trying to be first with the title “The End of Capitalism” to rival Fukuyama’s infamous (and now defunct) essay on the End of History in 1989. But will this event really be the end for Capitalism? Unlikely. But, is this the beginning of the end of capitalism? Quite probably, and it is without doubt that Capitalism currently needs intensive care and is facing its greatest crisis.

De gebeurtenissen van september 2008 zullen de geschiedenis ingaan als een van de donkerste tijden in de geschiedenis van het kapitalisme. Alan Greenspan, voormalig voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve, verklaarde dat de huidige gebeurtenissen zeldzaam waren, eens in de vijftig of honderd jaar. Voor de VS vormt de huidige crisis in het bijzonder het economische equivalent van Pearl Harbor en 9-11 gecombineerd: een diepe schok voor het systeem die jaren, zo niet decennia, zal voelbaar blijven. We hebben niet alleen getuige zijn van het einde van het zelfstandige investment banking-model dat de hoeksteen was van het moderne financiële kapitalisme, we hebben ook gezien hoe het dogma van de laissez-faire vrije markt-economie werd aan flarden getrokken terwijl overheden zich haasten om de volgende financiële instelling te redden.

The events of September 2008 will go down in history as one of the darkest times in the history of Capitalism. Alan Greenspan former Chairman of the US Federal Reserve stated that the current events were rare, once every fifty or hundred years. For the US, in particular the current crisis constitutes the economic equivalent of Pearl Harbour and 9-11 combined a profound shock to the system which will be felt for years if not decades ahead. Not only have we witnessed the end of the stand alone investment banking model which was the cornerstone of modern financial capitalism, we have also seen the dogma of laissez faire free market economics trashed as Governments scramble around to bail out the next financial institution.

Greenspan heeft het mis wat betreft een gebeurtenis die eens in de eeuw voorkomt; het is slechts acht jaar geleden sinds het dot-com fiasco, dat bijna 7 biljoen dollar aan beurswaarden wegvaagde. Hoe zijn we dus in deze puinhoop terechtgekomen? Hoe kon de Verenigde Staten, een supermacht met een economie van 14 biljoen dollar, nu een lachertje worden? Hoe konden investeringsbanken, die pas onlangs nog tientallen miljarden dollars waard waren en die twee wereldoorlogen en de Grote Depressie hadden kunnen overleven, zo gemakkelijk worden weggevaagd? Hoe konden westerse regeringen, die voorheen hoogmoedig tegen de ontwikkelingslanden preekten over de kunst van economische bekwaamheid, zich niet beter gedragen dan verheerlijkte bananenrepublieken?

Greenspan is wrong about a once a century occurrence, it has only been eight years since the dot com fiasco which wiped off almost 7 trillion dollars off stock market valuations. So how did we get into this mess, how could the United States, a superpower with a $14 trillion economy now become a laughing stock. How could investment banks valued only recently at tens of billions of dollars and who were able to survive two world wars and the great depression be wiped out so easily. How could western governments who used to smugly preach to the developing world the art of economic competence act no better than glorified banana republics?.

De gebeurtenissen van de afgelopen maand waren geworteld in de subprime-sector, toen makelaars, aangemoedigd door hoge commissies, hypotheken in enorme hoeveelheden verkochten aan miljoenen leners. Dit beleid om wijdverbreid huiseigendom te stimuleren, was gevolgd door opeenvolgende regeringen die geloofden dat het bezitten van een eigen huis deel uitmaakte van de Amerikaanse droom. Voor veel leners, gemotiveerd door snel geld en gesteund door gemakkelijke kredieten, was het afsluiten van een hypotheek een kleine prijs om te betalen in ruil voor een enorme winst, terwijl de huizenprijzen exponentieel stegen. Nadat de makelaars hun commissies hadden geïnd, besloten zij hun hypotheken door te verkopen, en al snel werden deze gebundeld tot hypotheekobligaties (MBS), die door banken over de hele wereld werden verkocht en herverkocht. In een tijd van lage rentestanden werden banken over de hele wereld, aangemoedigd door aandeelhouders en analisten — de aanhangers van het bedrijfskapitalisme — uitgedaagd om steeds hogere rendementen na te streven. MBS'en waren daarom als nirvana uit de hemel, en terwijl de huizenprijzen stegen, bleef de vraag naar dergelijke instrumenten en andere alternatieve instrumenten hoog.

The events of the past month were rooted in the sub prime sector when brokers incentivised by fat commissions sold mortgages in their truck loads to millions of borrowers. This policy of encouraging widespread home ownership had been followed by successive administrations who believed that owning one’s house was part of the American dream. For many borrowers motivated by a quick buck and cushioned by easy credit, getting a mortgage was a small price to pay in exchange for a huge profit as house prices rose exponentially. Brokers having banked their commissions decided to sell their mortgages on and soon these would be parcelled up and form mortgage backed securities (MBS) sold and resold by banks throughout the world. At a time of low interest rates, banks throughout the world egged on by shareholders and analysts, the cheerleaders of corporate capitalism, were challenged to seek to gain higher and higher returns. MBSs therefore were like nirvana from heaven and while house prices rose, demand for such instruments and other alternative instruments remained high.

In die tijd werd dit nieuwe model van verkoop via dergelijke instrumenten door zowel toezichthouders als commentatoren als geniaal beschouwd, omdat zij geloofden dat deze producten het risico spreidden en ervoor zorgden dat geen enkele entiteit onevenredig werd blootgesteld. Na jaren van stijgende huizenprijzen was iedereen gelukkig, totdat de onvermijdelijke crash plaatsvond. In die tijd, ver verwijderd van de voordelen van gespreid risico, sloeg diepe paniek toe toen banken ontdekten dat ze eigenlijk niet wisten waar het risico lag, wat leidde tot een chronisch verlies van vertrouwen en het bevriezen van de onderlinge kredietverlening tussen banken. Banken vertrouwden elkaar simpelweg niet meer, in de overtuiging dat andere banken mogelijk op enorme verliezen zaten doordat deze MBS's in waarde daalden of, om de technische term te gebruiken, "toxisch" werden. Deze bevriezing zou bepaalde banken insolvent maken en anderen zouden ten onder gaan door een gebrek aan liquiditeit als gevolg van zeer hooggeleverde derivatenweddenschappen. Het zou ook krediet duurder maken, leiden tot massale onzekerheid rondom spaargeld, de grondstofprijzen verhogen en valuta's verzwakken, waardoor de prijzen hoger werden. De volgende zijn de belangrijkste gebeurtenissen die de wereld hebben getroffen sinds de crisis begon.

At the time, this new model of selling on such instruments was considered ingenious by regulators and commentators alike as they believed these products diversified risk and ensured that no one entity would be disproportionately exposed. After years of house price growth, everyone was happy until the inevitable crash. At the time, far from the benefits of diversified risk, deep panic set in as banks discovered that they actually didn’t know where the risk was, thereby leading to a chronic loss of confidence and the freezing of inter bank lending. Banks simply didn’t trust each other believing that other banks could be potentially sitting on huge losses as these MBSs lost value or to use the technical term became “toxic”. This freeze would make certain banks insolvent and others would go to the wall due to a lack of liquidity following highly leveraged derivative bets. It would also make credit more expensive, lead to mass insecurity around savings, increase commodity prices and weaken currencies, so making prices higher. The following are the key events that have hit the world since the crisis began.

De gebeurtenissen zijn gekenmerkt door een ongekende volatiliteit. Sinds de Grote Depressie hebben we dergelijke gebeurtenissen niet meer meegemaakt en dergelijke kwetsbaarheid in het financiële systeem gezien. Het voorstel van de Amerikaanse regering om giftige activa tot een waarde van 700 miljard dollar op te kopen uit het Amerikaanse banksysteem werd aanvankelijk met 228 tegen 205 stemmen verslagen in het Huis van Afgevaardigden, waarbij velen wezen op de enorme onpopulariteit van het pakket onder het Amerikaanse volk. Mensen hebben terecht gewezen op het feit dat Wall Street in goede tijden meer dan bereid was om hun miljardenwinsten privé te houden, maar de verliezen wilde 'nationaliseren', om te worden betaald door de Amerikaanse belastingbetaler wanneer het moeilijk werd. Terwijl mensen blijven lijden onder hogere kosten voor voedsel, energie en gezondheidszorg, blijven de compensatiepakketten van Wall Street-bankiers worden uitbetaald, waarbij het voormalige personeel van Lehman op weg is naar enorme miljardenbonussen van hun nieuwe werkgevers in 2009. Geen wonder dat mensen zo gedesillusioneerd zijn door Wall Street en hun bondgenoten in Washington. Daarnaast vragen sommigen zich af hoe de VS, die al triljoenen aan schulden heeft, dergelijke enorme reddingsoperaties kan betalen en hoe zij in staat kunnen blijven om honderden miljarden dollars aan liquiditeit te verstrekken aan de Amerikaanse en wereldwijde markten. Stap naar voren, Ben Bernanke, de huidige voorzitter van de Federal Reserve, met zijn toverstaf! In een toespraak van zes jaar geleden onthulde Bernanke zijn geheime wapens toen hij het volgende verklaarde.

The events have been of unprecedented volatility. Not since the Great Depression have we witnessed such events and seen such fragility in the financial system. The US government’s proposal to buy toxic assets up to $700 billion from the US banking system was initially defeated by 228-205 in the House of Representatives, with many citing the sheer unpopularity of the package with the American people. People have rightly pointed to the fact that Wall Street was more than happy to keep their billion dollar profits private in the good times and yet want to ‘nationalise’ their losses, to be paid for by the American taxpayer when the going got tough. While people continue to suffer from higher food, energy and healthcare costs, Wall Street bankers’ compensation packages continue to be paid with ex Lehman’s staff on course for huge multi billion dollar bonuses from their new employers in 2009. No wonder people are so disillusioned with Wall Street and their cohorts in Washington. In addition some ask how the US, already trillions in debt can afford such huge bailouts and how they can continue to be able to provide hundreds of billions of dollars in liquidity to the US and world markets. Step forward Ben Bernanke the current Chairman of the Federal Reserve and his magic wand! In a speech given six years ago Bernanke revealed his secret weapons when he stated the following.