Naast de toename van de kredietverlening in deze afgelopen periode, hebben we een verslechtering van de boekhoudkundige standaarden gezien die hebben bijgedragen aan onzekerheid en een gebrek aan vertrouwen in het systeem in het algemeen. Parallel aan de groei in krediet was er een groei in de "off-balance sheet" (buiten de balans) registratie van activa en passiva, waarvan vele derivaten zijn. Dit heeft het mogelijk gemaakt om risicovolle activa en passiva aan te houden buiten het zicht van zowel investeerders als toezichthouders. De omvang hiervan was te zien bij de onlangs gesteunde Citigroup, de grootste bank ter wereld, die sinds juni 2008 bezittingen van 1,2 biljoen dollar buiten de balans had staan. Pauline Wallace, een partner bij PriceWaterhouseCoopers LLP, beschreef deze off-balance sheet boekhouding accuraat toen zij zei: “Tovernaars komen op feestjes, en zij zorgen ervoor dat dingen lijken te verdwijnen. Het risico is ergens, maar je weet nooit waar”.

Along with the run up in credit over this past period we have seen a deterioration in accounting standards that have contributed to uncertainty and a lack of confidence in the system in general. Mirroring the growth in credit has been a growth in “off-balance sheet” recording of assets and liabilities, many of which are derivatives. This has enabled the holding of risky assets and liabilities beyond the gaze of investors and regulators alike. The extent of this could be seen in the recently bailed out Citigroup, the largest bank in the world, which as of June 2008 had 1.2 Trillion dollars of off-balance sheet holdings. Pauline Wallace, a partner at PriceWaterhouseCoopers LLP accurately portrayed this off-balance sheet accounting when she said: “Magicians come to parties, and they make things seem to disappear. The risk is somewhere, but you never knew where28”.

Buiten de balans liggende bezittingen omvatten futures, forwards en bepaalde leningtoezeggingen – terwijl de islamitische wetgeving het aangaan van veel van deze contracten expliciet verbiedt, is het effectief verbergen ervan een dubbel probleem, aangezien het ingaat tegen de vereiste van transparantie in de boekhouding van alle activa en passiva. Net als de westerse markten hecht de islamitische samenleving enorm veel belang aan het verstrekken van tijdige en nauwkeurige financiële overzichten voor de regulering van bedrijfspraktijken en de rapportage van winsten en de financiële positie. De islamitische wet schrijft voor dat de jaarrekeningen van bedrijven regelmatig moeten worden opgesteld en dat de verdeling van winsten onder investeerders gebaseerd is op de nauwkeurige verstrekking daarvan. Het niet registreren van enige activa of passiva in de financiële overzichten is simpelweg niet toegestaan. Naast de overheidssteun kijken problematische Amerikaanse kredietverstrekkers nu ook naar de opschorting van "mark-to-market" boekhoudregels als een middel tot redding. Deze regels vereisen dat instellingen hun hypotheekactiva waarderen volgens de meest recent verhandelde prijs. De recente versoepeling van deze regels zal de verliezen echter niet doen verdwijnen. In plaats daarvan zal het kredietverstrekkers simpelweg in staat stellen te doen alsof de verliezen niet bestaan, ten koste van iedereen die in deze bedrijven investeert en ten koste van het vertrouwen in het systeem. Banken kunnen nu bijvoorbeeld doen alsof hun hypotheekactiva een grotere waarde hebben en dat hun balansen goed gekapitaliseerd zijn. Ze zouden dan geen extra kapitaal hoeven aan te trekken om nieuwe leningen te financieren. Maar net zoals een persoon zonder pijngevoel het risico loopt op catastrofaal letsel, moedigt een dergelijke zet financiële instellingen feitelijk aan om grotere risico's te nemen, wat uiteindelijk zal leiden tot meer faillissementen en grotere verliezen.

Off-balance sheet holdings include futures, forwards and certain loan commitments – whilst Islamic law forbids outright the entering into many of these contracts, the effective hiding of them is doubly a problem as it runs counter to the requirement for transparency of accounting for all assets and liabilities. Like western markets Islamic society places enormous importance on the provision of timely and accurate financial statements for the regulation of company practice and reporting of earnings and financial position. Islamic law mandates that company accounts be prepared regularly and the distribution of earnings amongst investors is based upon the accurate provision of same. The non recording of any assets or liabilities in the financial statements is simply not allowed. In addition to the government bailouts, distressed US lenders are also now looking to the suspension of “mark to market” accounting rules as a means of salvation. These rules require institutions to value their mortgage assets according to the most recently traded price. However, the recent relaxing of these rules will not make the losses go away. Rather it will simply allow lenders to pretend that the losses do not exist to the expense of anyone investing in these companies and confidence in the system. Banks can now pretend that their mortgage assets for example have greater value, and that their balance sheets are well capitalised. They would not need to raise more capital in order to fund new loans. But, just as a person with no sensitivity to pain runs the risk of catastrophic injury, such a move actually encourages financial institutions to take greater risks, which, in the end, will produce more bankruptcies and greater losses.

In plaats van bedrijven de regulatoren te laten dicteren hoe boekhoudkundige standaarden wel of niet moeten worden toegepast, vereist de sharia een consistente toepassing van marktwaarden bij het bepalen van de financiële positie. Investeerders die een bedrijf betreden of verlaten, kunnen dit niet doen op basis van “mark to model” of andere schattingen van wat degenen die hun bonus laten afhangen van de hoogste waarde, willen opnemen. Er is te veel invloed op het overheidsbeleid vanuit de bedrijfs-elites in het Westen, een kwestie die in de Islam niet kan voorkomen, aangezien bij de verkiezing van een nieuwe Kalief de bedrijfsstructuur, vorming en boekhoudwetten niet kunnen worden gewijzigd. Het voortdurende knutselen aan de bedrijfswetten legt de inherente gebreken bloot van een systeem dat niet geschikt is voor zijn doel en de ware transparantie mist waar investeerders naar verlangen.

Rather than letting corporations dictate to regulators how accounting standards should or should not be applied, the Shariah law requires consistent application of market values in determining financial position. Investors joining or leaving a company cannot do so on the basis of “mark to model” or other estimates of what those whose bonus is dependant on the highest value, want to include. There is too much influence on government policy from corporate elites in the West, a matter that cannot arise in Islam as with the election of a new Caliph, the company structure, formation and accounting laws cannot be changed. The constant tinkering with the corporate laws expose the inherent failures of a system that is not fit for purpose and lacks the true transparency investors crave.